Episodes
-
#160 Skąd stoik wie o Dobru?
W tym odcinku wyjaśniam, jak stoik upewnia się, co jest Dobre i do czego warto w związku z tym dążyć. To kontynuacja rozważań z poprzedniego odcinka. Część z nich ma charakter pogłębionej analizy filozoficznej. Najważniejsze i jasno postawione tezy znajdują się pod koniec. Serdecznie zachęcam…
more -
#159 Czy normy moralne są obiektywne?
W tym odcinku, na prośbę słuchacza, podejmuję temat obiektywności norm moralnych. Interpretuję go tu przede wszystkim w kontekście zagadnienia uzasadniania i mocy wiążącej norm i wartości. Skąd się ta moc bierze? Jak historycznie próbowano ją uzyskać? Zapraszam do słuchania.
-
#158 Chropowatość bytu
Różnym epokom można przypisywać różne dominujące właściwości. Ja często określam współczesną epokę mianem kultury potrzeb. Natknąłem się też ostatnio na określenie kultury gładkości. W opozycji do tych właściwości naszych czasów i jako remedium na nie przedstawiam koncepcję chropowatości bytu....
-
#157 Jak nie prokrastynować?
Wydaje się, że charakterystyczną zmorą naszych czasów jest powszechne odkładanie ważnych do wykonania rzeczy na później. Technicznie zjawisko to określa się mianem prokrastynowania. Istnieje wiele teorii wyjaśniających, jak się w takich sytuacjach skutecznie motywować, jak przezwyciężać impas w...
-
#156 Zatrucie oczekiwaniami
W stoicyzmie ważne są słowa, za pomocą których opisujemy swoje doświadczenie, ale także metafory za pomocą, których je malujemy. W tym odcinku rozwijam pewną metaforę, która może się okazać przydatna podnoszeniu skuteczności praktyki stoickiej. Jej pomysłodawcą jest jeden z patronów podcastu,...
-
#155 Trening wdzięczności
Poczucie wdzięczności to nie tylko stan czy postawa, której warto czasem doświadczać. Jego sens jest znacznie głębszy i jest wpisany w istotę stoicyzmu. Zapraszam do wysłuchania odcinka, w którym wyjaśniam ten sens i przedstawiam koncepcję ćwiczenia wdzięczności.
-
#154 Zobacz, co się stanie cz. 2
Zobacz, co się stanie, jeśli przez trzydzieści dni z rzędu będziesz wykonywać codziennie pięć prostych czynności. W dzisiejszym odcinku podaję, jakie to są czynności. Zapraszam do słuchania.
-
#153 Zobacz, co się stanie
Stoicyzm to teoria filozoficzna, ale to także zestaw ćwiczeń. Czy można uzyskać efekt praktyki stoickiej bez znajomości zasad stoicyzmu? Co i jak trzeba by wtedy trenować? Zapraszam do pierwszej części dwuodcinkowego cyklu, w którym poszukuję nieoczywistej odpowiedzi na to pytanie. Domyślam się...
-
#152 Po co nam estetyka?
Wydaje się, że dla stoików estetyka to mało istotny dział filozofii. Czy warto się nią współcześnie interesować? W dzisiejszym odcinku proponuję oryginalną interpretację roli estetyki w praktyce stoickiej. Wynika z niej, że znajomość różnych jej historycznych odsłon może się w skutecznym...
-
#151 Dialektyka troski
Po ponad miesięcznej przerwie wracam z odcinkiem na temat troski. Antyczny stoicyzm wyrasta z Sokratejskiego wezwania do troski o siebie. Jednocześnie wydaje się, że w postawie stoickiej jest sporo beztroski. Jak więc troszczyć się po stoicku? Zapraszam do słuchania.
-
#150 Jak nie zbaczać z kursu?
Zapraszam do wysłuchania drugiej części dwuczęściowego cyklu, w którym prezentuję Zasadę jednego procenta. Jest to inspirowana jedną z kluczowych stoickich idei metoda odróżniania tego, co człowiek istotnie musi, czy potrzebuje, od tego, co mu się jedynie takie wydaje. Zapraszam do słuchania i...
-
#149 Zasada jednego procenta, cz. 2
Zapraszam do wysłuchania drugiej części dwuczęściowego cyklu, w którym prezentuję Zasadę jednego procenta. Jest to inspirowana jedną z kluczowych stoickich idei metoda odróżniania tego, co człowiek istotnie musi, czy potrzebuje, od tego, co mu się jedynie takie wydaje. Zapraszam do słuchania i...
-
#148 Zasada jednego procenta, cz. 1
Zapraszam do wysłuchania pierwszej z dwóch części, w której prezentuję Zasadę jednego procenta. Jest to inspirowana jedną z kluczowych stoickich idei metoda odróżniania tego, co człowiek istotnie musi, czy potrzebuje, od tego, co mu się jedynie takie wydaje. Zapraszam do słuchania.
-
#147 Losu petentem nie bądź
Z okazji Nowego Roku 2026 podejmuję temat rozliczeń i życzeń. Ten bowiem moment roku skłania większość ludzi, żeby podjąć się tych dwu specyficznych aktywności. Wykonuje się to jednak raczej bezwiednie i nawykowo, bez pogłębionej refleksji. Po prostu z pewną zadumą, nierzadko z rozczarowaniem...
-
#146 Pamiętaj o perspektywie kosmicznej
W dzisiejszym odcinku przypominam znaczenie ćwiczenia perspektywy kosmicznej. Wyjaśniam kontekst teoretyczny tego ćwiczenia, podaję warunki sukcesu w jego praktykowaniu oraz pełną procedurę. Zapraszam do słuchania.
-
#145 Jak pogodzić trwałość ze zmiennością w naszym życiu?
W dzisiejszym odcinku odpowiadam obszernie na pytanie słuchacza Szymona. Pytanie da się wyrazić w postaci następującej: Jak ma się stoicki postulat wytrwałości w realizowanych przedsięwzięciach z postulatem łatwości w zmianie sposobów samorealizacji? Czy nia zachodz sprzeczność między tymi dwoma...
-
#144 Ile jest cynicyzmu w stoicyzmie? Cz. 2.
Jedną z najważniejszych antycznych inspiracji filozofii stoickiej był cynicym. Załozyciel stoicyzmy, Zenon z Kition, zanim zaczął nauczać na własną rękę, należał do szkoły filozofii cynickiej. Rola i radykalność rozumienia podziału na rzeczy od człowieka zależne i niezależne ma wyraźnie cynicki...
-
#143 Ile jest cynicyzmu w stoicyzmie? Cz. 1.
Jedną z najważniejszych antycznych inspiracji filozofii stoickiej był cynicym. Załozyciel stoicyzmy, Zenon z Kition, zanim zaczął nauczać na własną rękę, należał do szkoły filozofii cynickiej. Rola i radykalność rozumienia podziału na rzeczy od człowieka zależne i niezależne ma wyraźnie cynicki...
-
#142 Pamiętaj o porannym przeglądzie siebie
Jedną z najważniejszych jeśli nie najważniejszą techniką stoicką jest poranny przegląd siebie. W dzisiejszym odcinku przypominam i aktualizuję jej procedurę. Zapraszam do jej wspólnego przeprowadzenia. Miłego słuchania.
-
#141 Rozmówki ludzko-stoickie
Język, za pomocą którego się komunikujemy wciąż ewoluuje. Sformułowania zmieniają znaczenia. Ludzie zaczynają nagminnie używać pewnych określeń w oderwaniu od ich pierwotnego kontekstu i w innych celach. W dzisiejszym odcinku satyrycznie i prowokacyjne tropię takie nadużycia, co przyjmuje postać...
-
#140 Polityka po stoicku?
W poprzednich dwóch odcinkach krytycznie, z punktu widzenia stoicyzmu, diagnozowałem kondycję współczesnej kultury politycznej i tego konsekwencję dla kolejnych wydarzeń politycznych. W tym odcinku przechodzę do części pozytywnej, przedstawiając stoicką koncepcję uprawiania polityki. Czy mogłaby...
-
#139 Smutek i polityka cz. 2
To kontynuacja mojego komentarza do kondycji współczesnej kultury politycznej. W poprzednim odcinku przedstawiłem trzy możliwe znaczenia tego, co polityczny oraz przypomniałem antyczny rodowód pojęcia cnota. W dzisiejszej części wyjaśniam jak stoik nie powinien reagować na zdarzenia polityczne,...
-
#138 Smutek i polityka
Ostatnio rzadko zajmuję stanowisko w aktualnych sprawach. W natłoku problemów, afer, newsów, komentarzy i komentarzy do komentarzy nie chciałem dokładać słuchaczom kolejnej warstwy, kolejnego głosu w tym rozedrganym wielogłosie. Założyłem, że stoicyzm powinien być raczej wytchnieniem i dystansem...
-
#137 Kwestia formy
Stoicyzm jest filozofią, a filozofia to dyskurs, rozumowanie, analiza. Ale czy tylko to? Już starożytni filozofowie sięgali do innych niż wykładowa czy eseistyczna forma prezentacji doktryny. Forma, którą mam na myśli to poezja. Dlaczego to czynili, dlaczego nowożytni filozofowie także korzystają…
more -
#136 U Marka Aureliusza, cz. 2
W tym dwuczęściowym odcinku kontynuuję badania rozpoczęte w odcinku poprzednim tj. 134. Śledzę obecność pewnego pojęcia u Marka Aureliusza, objaśniam dwa fragmenty z jego Rozmyślań, sięgając przy tej okazji do Seneki i Chryzypa (przytaczanego przez Sekstusa Empiryka). Wszystko to w celu pokazania...
-
#135 U Marka Aureliusza, cz. 1
W tym dwuczęściowym odcinku kontynuuję badania rozpoczęte w poprzednim. Śledzę obecność pewnego pojęcia u Marka Aureliusza, objaśniam dwa fragmenty z jego Rozmyślań, sięgając przy tej okazji do Seneki i Chryzypa. Wszystko to w celu pokazania języka antycznych stoików, który wyraża przekonanie o...
-
#134 Parakolouthetike
W tytule tego odcinka, znajduje się zagadkowy grecki termin, na który natknąłem się próbując lepiej zrozumieć pewien interesujący fragment z Epikteta. Czytając zarówno polskie, jak i angielskie tłumaczenia tego fragmentu spodziewałem się innego terminu w tym miejscu, mianowicie logos (rozum) lub...
-
#133 – Komentarz do Listu XIII Seneki
Zapraszam do wysłuchania mojego osobistego komentarza do XIII listu z „Listów moralnych do Lucyliusza” Seneki. W mojej ocenie jest to list bardzo mocno nasycony interesującymi, ważnymi, a nawet zaskakującymi wątkami. Zalecane jest zapoznanie się z listem przed odsłuchaniem odcinka, ale bez tego...
-
#132 – Zależne-niezależne – pogłębienie
W samym sercu praktyki stoickiej znajduje się podział rzeczy na zależne i niezależne. Podział ten wydaje się prosty, a jednak nastręcza poważnych problemów interpretacyjnych, a na przestrzeni wieków rozmaicie go interpretowana. W dzisiejszym odcinku prezentuję trzy różne ujęcia tego rozróżnienia....
-
#131 – David Hume i stoicyzm, cz. 2.
Zapraszam do wysłuchania drugiej części spotkania z Davidem Hume’m. W tej części doprecyzuję wyjaśnienie istoty jego odkrycia filozoficznego. Podaję też przykład osobistego stoickiego zastosowania wymogu Hume’a. Wspominam też oryginalną teorię moralną tego filozofa. Zapraszam do słuchania.
-
#130 – David Hume i stoicyzm, cz. 1.
Co głosił David Hume? Dlaczego jest to jeden z najważniejszych nowożytnych filozofów? Co zawdzięczamy temu brytyjskiemu myślicielowi? Komu bliżej do stoików: Hume'owi czy Kartezjuszowi? Czy osoba praktykująca stoicyzm może czerpać z filozofii Hume'a? To tylko niektóre pytania, na które odpowiadam…
more -
#129 – Kartezjusz i stoicyzm cz. 2
Zapraszam do wysłuchania drugiej części stoickiego spotkania z francuskim filozofem Rene Descartem. Kontynuuję moją odpowiedź na istotne pytania, takie jak: Co właściwie głosił? Dlaczego historia obeszła się z nimi niesprawiedliwie? Jakie ważne i wciąż aktualne pytania postawił? Czego możemy się...
-
#128 – Kartezjusz i stoicyzm cz. 1
Zapraszam do wysłuchania pierwszego odcinka poświęconego francuskiemu filozofowi Kartezjuszowi. Co właściwie głosił? Dlaczego historia obeszła się z nimi niesprawiedliwie? Jakie ważne i wciąż aktualne pytania postawił? Czego możemy się dzisiaj od niego nauczyć? Co łączy go ze stoicyzmem? I...
-
#127 – Jak utrzymywać bliższe stosunki?
W poprzednim odcinku podjąłem problematykę relacji w stoicyzmie. Zwróciłem wówczas uwagę, że teoria stoicka być może w kwestii relacji z innymi ludźmi zawiera w sobie pewną intrygującą sprzeczność. Zaproponowałem wówczas kilka sposobów na jej przezwyciężenie. W dzisiejszym odcinku kontynuuję tę...
-
#126 – Duchowość a relacyjność
W poprzednim odcinku podjąłem problematykę relacji w stoicyzmie. Zwróciłem wówczas uwagę, że teoria stoicka być może w kwestii relacji z innymi ludźmi zawiera w sobie pewną intrygującą sprzeczność. Zaproponowałem wówczas kilka sposobów na jej przezwyciężenie. W dzisiejszym odcinku kontynuuję tę...
-
#125 – Problem relacji międzyludzkich
Stoicyzm obiecuje spełnienie, które uzyskuje się całkowicie autonomicznie względem wszelkich okoliczności zewnętrznych. Jednocześnie stoicyzm głosi, że człowiek jest z natury istotą społeczną – dąży do relacji. Jednak relacje międzyludzkie są okolicznością zewnętrzną. Jaki model relacji...
-
#124 – Historia sukcesu stoickiego
W dzisiejszym odcinku zaprosiłem do rozmowy jednego ze słuchaczy podcastu, który dzięki zastosowaniu konkretnych technik stoickich odniósł w swoim życiu osobistym znaczący sukces. W odpowiedzi na moje zaproszenie Mateusz zgodził się o swoim sukcesie opowiedzieć. Zapraszam wysłuchania jego opowieści
-
#123 – Stoik w (K)osmosie
Co widzi współczesny człowiek patrząc w rozgwieżdżone niebo? Dający otuchy ład, rozum, bezpieczeństwo, czy raczej wzbudzający uczucie niepokoju i zagubienia nieskończony, zimny, pusty ogrom? Stoicy mówią o logosie i opatrzności. Perspektywa kosmiczna ma nas na to doświadczenie naprowadzić. Ale…
more -
#122 – Nowe ćwiczenie: preameditatio bonum
W tym odcinku kontynuuję poszerzanie pakietu dostępnych ćwiczeń stoickich. Proponuję ćwiczenie preameditatio bonum. Jak sama nazwa wskazuje konstrukcja tego ćwiczenia wyraźnie nawiązuje do innego bardzo znanego ćwiczenia, mianowicie preameditatio malorum. To ćwiczenie zaproponował mi jeden ze...
-
#121 – Nowe ćwiczenie: horme katharu
Zgodnie z obietnicami z poprzednich odcinków kontynuuję ofertę nowych ćwiczeń stoickich. Tym razem jest to ćwiczenie o nazwie mojego autorstwa: horme kataru. Nazwa i pewne elementy struktury są nowe, jednak sama idea jest mocno osadzona w tradycji antycznej. Zapraszam do zapoznania się z tym...
-
#120 – Nowe ćwiczenie: Pokój Pytań
Stoicyzm znany jest z ćwiczeń duchowych. Wiele z nich powstało w starożytności, niektóre później. Wiele innych w starożytności praktykowano, choć nie doczekały się ani osobnej nazwy, ani osobnego ujęcia. Zapraszam do zapoznania się z jednym z takich ćwiczeń, nieznanych współcześnie, choć...
-
#119 – Stoicyzm dla początkujących?
Z różnych stron wciąż powraca do mnie pytanie o stoicyzm dla początkujących? Od czego zacząć? Jakie zasady wdrażać w pierwszej kolejności? Jak ewentualnie rozmawiać o stoicyzmie z nie stoikami, żeby ich nie zanudzić, ale w krótki sposób wprowadzić i może zaintrygować? W dzisiejszym odcinku wracam...
-
#118 – Czy z emocjami się nie dyskutuje?
W dzisiejszym odcinku kontynuuję stoickie rozważania na temat roli silnych emocji w naszym codziennym doświadczeniu, a w szczególności w komunikacji międzyludzkiej. Podejmuję się przy tym odpowiedzi na ważne pytanie, co jest też formą rozprawienia się z uporczywym współczesnym pytaniem. To…
more -
#117 – Stoicka teoria emocji
Komunikacja międzyludzka często odbywa się podług schematów i stereotypów. Część z nich dotyczy emocji i ich roli w naszym życiu. W dzisiejszym odcinku podejmuję się zbadania stereotypu, zgodnie z którym z emocjami się nie dyskutuje. Co to znaczy? Czy zawsze i ze wszystkimi emocjami się nie...
-
#116 – Nie ustawaj w wysiłku
Co to znaczy wysilać się? Czy wysiłek, sam w sobie, bez względu na to do czego prowadzi, jest czymś dobrym, złym, czy neutralnym? Czy jeżeli moglibyście do jakiegoś ważnego celu w waszym życiu dotrzeć na dwa sposoby, przy czym tylko jeden z nich wymagałby wysiłku, to czy racjonalne jest wybranie...
-
#115 – Bardzo nudny odcinek
Zapraszam do wysłuchania odcinka poświęconego nudzie. Co to jest nuda? Ile jest jej rodzajów? Czy nuda jest czymś złym czy dobrym? Czy stoik może doświadczać nudy? Na te pytania odpowiadam w dzisiejszym odcinku podcastu. Zapraszam do słuchania.
-
#114 – Choroba niedoczasu
Współczesność często opisana jest z perspektywy deficytu czasu. Z jednej strony mamy coraz więcej narzędzi oszczędzających czas, z drugiej zaś strony coraz więcej ludzi narzeka na brak czasu, używając tego osobliwego neologizmu „niedoczas”, a nawet wulgaryzmu „kultura zap***dolu”. Skąd się to...
-
#113 – Na co nam potrzeby?
Wszyscy odczuwamy…, ale co właściwie? Pragnienia? Potrzeby? Chęci? Jak odróżnić jedne od drugich. Współczesność nauczyła nas myśleć o sobie w kategoriach pewnego zbioru potrzeb, od zaspokojenia których zależy uczucie spełnienia i dobrostanu. Pod tym względem bardzo się różnimy od stoickiego…
more -
#112 – Platon, miłość i stoicy, cz.2
Zapraszam do kontynuacji stoickiej podróży po świecie Platona. W tym odcinku poznacie moją wykładnię platońskiej koncepcji miłości, owoc mojego wieloletniego obcowania z tym filozofem i jego „Ucztą”. Na pewno znajdziecie tu wiele zaskakujących was twierdzeń, bo prawdziwy Platon odbiega od wielu...
-
#111 – Platon, miłość i stoicy, cz. 1
W dzisiejszym odcinku zapraszam słuchaczy i słuchaczki w podróż. Wyruszamy poza obszar filozofii stoickiej, po której się zazwyczaj poruszam i odwiedzamy świat Platona, a w tym świecie region o nazwie miłość. Na wyprawę zabieramy oczywiście ze sobą mistrzów stoickich, którzy nam będą po drodze...
About this show
Relacja z codziennej praktyki stoickiej
Hosted by
Tomasz Mazur