Hakowanie systemu, który nie wspiera. O londyńskich wystawach poświęconych niepełnosprawnościom (cz. 1)

W tym odcinku rozmawiamy o wydarzeniach i działaniach artystycznych związanych z niepełnosprawnością. Proponujemy refleksję nad tym, jak sztuka i design mogą służyć lepszemu zrozumieniu i wsparciu osób z niepełnosprawnościami, a także jakie wyzwania, problemy (a może nawet kontrowersje) towarzyszą tworzeniu oraz odbiorowi tego typu wydarzeń. Zachęcamy do namysłu nad tym, jak instytucje kultury, artyści i kuratorzy opowiadają o niepełnosprawności – i z czyjej perspektywy. Dyskutujemy o napięciach między widzialnością a uproszczeniem, intencją a praktyką, reprezentacją a sojusznictwem. Zapraszamy do wspólnego słuchania i myślenia. Punktem wyjścia do rozmowy są dwie londyńskie wystawy: Design and Disability w Victoria & Albert Museum oraz 1880 THAT w Wellcome Collection. Pierwsza to szeroka, zbiorowa ekspozycja, która prezentuje wpływ osób z niepełnosprawnościami na design i kulturę od lat 40. XX wieku, natomiast druga to autorska instalacja Christine Sun Kim i Thomasa Madera, skupiająca się na głuchocie i języku migowym. Rozmawiamy także o wcześniejszych doświadczeniach z wystawami dotyczącymi niepełnosprawności, o oczekiwaniach wobec tak dużych i prestiżowych projektów oraz o wrażeniach, jakie pozostawiły po sobie obie ekspozycje. W pierwszej części szczególną uwagę poświęcamy wystawie Design and Disability – jej koncepcji, doborowi obiektów oraz narracjom, które wzbudziły zarówno zainteresowanie, jak i wątpliwości. W rozmowie odwołujemy się także do krytycznego tekstu Magdy Szaroty opublikowanego w „Dwutygodniku”, w którym autorka stawia pytania o realny sens instytucjonalnych działań na styku sztuki, designu i niepełnosprawności: komu one służą, czy rzeczywiście wzmacniają sprawczość osób z niepełnosprawnościami i czy dostępność traktowana jest jako fundament, czy jedynie jako dodatek. W rozmowie udział wzięły: dr Mariola Wilczak, dr Beata Koper oraz mgr Ewa Pakalska. Omawiane wystawy: Design and Disability w Victoria & Albert Museum w Londynie (2025-2026): https://www.vam.ac.uk/exhibitions/design-and-disability?srsltid=AfmBOoprhjuM8QKKTj_CbHxVZuAMjxpN-HNtXDSKrbPimDBu8uo5rbQX 1880 THAT w Wellcome Collection w Londynie (2025-2026): https://wellcomecollection.org/exhibitions/1880-that Zdjęcia z wystaw aut. Ewy Pakalskiej i Marioli Wilczak. Na okładce fot. Rebirth Garments aut. Colectivo Multipolar (źródło: link) Artykuł Magdy Szaroty: Ławka, na której warto usiąść w: „Dwutygodnik” 2025, nr 424: https://www.dwutygodnik.com/artykul/12159-lawka-na-ktorej-warto-usiasc.html Inne wspomniane wystawy: Widzę, nie słyszę, tworzę w Centrum Kultury Zamek w Poznaniu (2013): https://gag.art.pl/2013/03/wystawa-gag-widze-nie-slysze-tworze/ Gdzieś tam/Somewhere podczas 13. Międzynarodowego Festiwalu Fotografii Fotofestiwal w Łodzi (2014): https://gag.art.pl/2014/05/gdzies-tam-somewhere/ https://gag.art.pl/2014/06/575/ wystawa okiem Ewy Pakalskiej: https://pakalska.blogspot.com/2014/06/gdzies-tam-kiedys.html Wszędzie i nigdzie/Everywhere and Nowhere podczas 14. Międzynarodowego Festiwalu Fotografii Fotofestiwal w Łodzi (2015): https://gag.art.pl/2015/05/wszedzie-i-nigdzie-2/ https://gag.art.pl/2015/06/wszedzie-i-nigdzie/ wystawa okiem Ewy Pakalskiej: https://pakalska.blogspot.com/2015/06/wszedzie-nigdzie-moze-pomiedzy.html Głusza w Muzeum Śląskim w Katowicach (2022-2023): https://muzeumslaskie.pl/glusza/ Seria podcastu "Spotkania Biuletynu", zatytułowana “Polonistyka zaangażowana”, realizowana jest w ramach projektu "Polonistyka wobec wyzwań współczesnego świata". Dofinansowano ze środków budżetu państwa w ramach programu Ministra Edukacji i Nauki pod nazwą „Nauka dla Społeczeństwa II” (numer projektu: NdS-II/SP/0264/2024/01). Strona internetowa projektu: https://biuletynpolonistyczny.pl/pl/projects/polonistyka-wobec-wyzwan-wspolczesnego-swiata,1851/details Intro i outro Muzyka Piotr Lakwaj, czyta Aldona Brycka-Jaskierska Producent: Torba reportera i podcastera Identyfikacja wizualna: Klaudia Węgrzyn Media społecznościowe "Biuletynu Polonistycznego": https://www.facebook.com/BiuletynPolonistyczny/ https://twitter.com/B_Polonistyczny https://www.youtube.com/@biuletynpolonistyczny8801/ https://biuletynpolonistyczny.pl/ [email protected] #BiuletynPolonistyczny #Geopolonistyka #PolishStudies #Polonistykazaangażowana