Spotkania Biuletynu

Niepełnosprawność i zaangażowanie – pod tym hasłem realizujemy serię rozmów z aktywistkami i aktywistami, pisarkami i pisarzami oraz badaczkami i badaczami, którzy na różne sposoby zajmują się tematyką niepełnosprawności.Gościnią szóstego odcinka serii "Niepełnosprawność i zaangażowanie" jest Sylwia Błach – pisarka, programistka i influencerka. W tym roku wydała książkę dla dzieci Nie znajdziesz mnie po śladach stóp (wyd. Albus).Rozmawiamy o pracy nad książką dla dzieci i pisaniu jako procesie, który dojrzewa latami. A także o roli ciekawości w relacjach między osobami z różnymi doświadczeniami, znaczeniu dostępności w przestrzeni publicznej oraz o tym, dlaczego najważniejsze historie to te, które pozwalają po prostu zobaczyć człowieka – z całą jego złożonością i unikatowością.Sylwia Błach zadebiutowała w 2010 roku zbiorem opowiadań Strach. Jest autorką kilku powieści, wielu opowiadań, a także książek dla dzieci. Porusza się przede wszystkim w gatunkach grozy, horroru, thrillera i fantastyki. Ponadto jest programistką, a także modelką bodypositive. Od wielu lat aktywnie udziela się w mediach społecznościowych, opowiadając o literaturze, technologiach, podróżach i życiu na wózku inwalidzkim. Pisze również felietony do magazynu „Integracja”.Rozmowę przeprowadziła Ewa Pakalska – bibliografka w Instytucie Badań Literackich PAN i w projekcie „Polonistyka zaangażowana”. Naukowo zajmuje się problematyką niepełnosprawności w literaturze dziecięco-młodzieżowej.* * *W rozmowie wspomniano:Sylwia Błach, „Nie znajdziesz mnie po śladach stóp”, il. Karolina Jeske, Wydawnictwo Albus, Poznań 2026;gra „Dead Island 2” (prem. 2023);film „Zabójcza pointa” („Pretty Lethal”) z 2026 roku w reż. Vicky Jewson.* * *  Seria podcastu „Spotkania Biuletynu”, zatytułowana „Polonistyka zaangażowana”, realizowana jest w ramach projektu „Polonistyka wobec wyzwań współczesnego świata”. Dofinansowano ze środków budżetu państwa w ramach programu Ministra Edukacji i Nauki pod nazwą „Nauka dla Społeczeństwa II” (numer projektu: NdS-II/SP/0264/2024/01).Strona projektu: https://biuletynpolonistyczny.pl/pl/projects/polonistyka-wobec-wyzwan-wspolczesnego-swiata,1851/details* * *Intro i outroMuzyka: Piotr Lakwaj, czyta: Aldona Brycka-JaskierskaProducent: Torba reportera i podcasteraIdentyfikacja wizualna: Klaudia Węgrzyn* * *Zachęcamy do zadawania pytań i dzielenia się przemyśleniami na temat naszego podcastu: [email protected]* * *Media społecznościowe "Biuletynu Polonistycznego": https://www.facebook.com/BiuletynPolonistyczny/ https://twitter.com/B_Polonistyczny https://www.youtube.com/@biuletynpolonistyczny8801/https://www.instagram.com/biuletyn.polonistyczny/https://biuletynpolonistyczny.pl/[email protected]#BiuletynPolonistyczny #Geopolonistyka #PolishStudies #Polonistykazaangażowana

Niepełnosprawność i zaangażowanie – pod tym hasłem realizujemy serię rozmów z aktywistkami i aktywistami, pisarkami i pisarzami oraz badaczkami i badaczami, którzy na różne sposoby zajmują się tematyką niepełnosprawności. Do piątego odcinka tej serii zaprosiliśmy Karolinę Wiktor – artystkę wizualną, promotorkę wiedzy o mózgu i neuroróżnorodności, autorkę książki Wołgą przez Afazję, której drugie wydanie ukazało się w tym roku jako wydarzenie towarzyszące nowej wystawie artystki - wystawie zatytułowanej Kartografia macierzyństwa (Zachęta – Narodowa Galeria Sztuki). Jak doświadczenie afazji wpływa na wybór sposobu tworzenia? Co oznacza pojęcie neuroużyteczności? Jakie wątki porusza nowa wystawa artystki, zatytuowana Kartografia macierzyństwa? Jak na przestrzeni lat zmieniała się tożsamość “korespondenta z Afazji”? I wreszcie, jaki sens ma codzienne, realizowane w życiu i w sztuce “literowanie luk codzienności”? Karolina Wiktor – artystka wizualna i kuratorka. W latach 2001–2013 współtworzyła grupę Sędzia Główny. W 2009 roku doznała wylewu krwi do mózgu, po którym przeszła rehabilitację i częściowo utraciła zdolność mowy; doświadczenie to opisała w książce Wołgą przez afazję (2014). Laureatka Nagrody im. Katarzyny Kobro (2016). Jej prace pokazywane były m.in. na wystawach Choroba w sztuce (Muzeum Narodowe w Poznaniu, 2019), Polityki (nie)dostępności (2022 r., Galeria Miejska Arsenał w Poznaniu) czy w Zachęcie – Narodowej Galerii Sztuki.Rozmowę przeprowadziła dr Klaudia Muca-Małek – badaczka literatury, ekspertka w projekcie „Polonistyka zaangażowana”. * * * Lista publikacji naukowych i tekstów kultury wspomnianych w rozmowie:Erich Kästner, “35 maja, albo jak Konrad pojechał konno do mórz południowych”, Warszawa 2018.Paulina Małochleb, Mięśnie mam od miłości. O macierzyństwie, Kraków 2026. Klaudia Muca, Karolina Wiktor, W pończosze istota jest… Rozmowa z Karoliną Wiktor, “Teksty Drugie” 2016, nr 5, s. 404-426. Link do wywiadu w otwartym dostępie: http://rcin.org.pl/Content/62964/WA248_82837_P-I-2524_muca-w-ponczosze_o.pdfKarolina Wiktor, Kartografia macierzyństwa (katalog wystawy), Warszawa 2026.Karolina Wiktor, Wołgą przez Afazję, wyd. II, Warszawa 2026.Wydarzenia i projekty, o których mowa w nagraniu: Kartografia Macierzyństwa - wystawa Karoliny Wiktor, prezentowana w Zachęcie - Narodowej Galerii Sztuki w Warszawie w dniach 20.02–03.05.2026 r.Konferencja “Kultura i Neuronauka” - cykl konferencji popularnonaukowych, którego pomysłodawczynią jest Karolina Wiktor, organizowany we współpracy z Zachętą – Narodową Galerią Sztuki w WarszawieSpektakl Rewolucja, której nie było, wyprodukowany przez Teatr 21; rok premiery: 2018.* * *  Seria podcastu „Spotkania Biuletynu”, zatytułowana „Polonistyka zaangażowana”, realizowana jest w ramach projektu „Polonistyka wobec wyzwań współczesnego świata”.Dofinansowano ze środków budżetu państwa w ramach programu Ministra Edukacji i Nauki pod nazwą „Nauka dla Społeczeństwa II” (numer projektu: NdS-II/SP/0264/2024/01).Strona projektu: https://biuletynpolonistyczny.pl/pl/projects/polonistyka-wobec-wyzwan-wspolczesnego-swiata,1851/details* * * Intro i outroMuzyka: Piotr Lakwaj, czyta: Aldona Brycka-JaskierskaProducent: Torba reportera i podcasteraIdentyfikacja wizualna i projekt okładki: Klaudia Węgrzyn * * *Zachęcamy do zadawania pytań i dzielenia się przemyśleniami na temat naszego podcastu: [email protected]* * *Media społecznościowe "Biuletynu Polonistycznego":https://www.facebook.com/BiuletynPolonistyczny/ https://twitter.com/B_Polonistyczny https://www.youtube.com/@biuletynpolonistyczny8801/https://www.instagram.com/biuletyn.polonistyczny/https://biuletynpolonistyczny.pl/[email protected]#BiuletynPolonistyczny #Geopolonistyka #PolishStudies #Polonistykazaangażowana

Podczas gdy piętnaście lat temu 5-10% dzieci miało opóźnienia i trudności w rozwoju mowy, obecnie jest to statystyka w okolicach 50%. Tę wiedzę zyskujemy dzięki prowadzonym badaniom naukowym.Jak mówi nasza Rozmówczyni, dr Magdalena Knapek, która „życie i pasję oddała logopedii”, mamy szczęście żyć w czasach, gdy badania logopedyczne intensywnie się rozwijają. Wiele dzieje się na Uniwersytecie Jagiellońskim. Logopeda może dzięki czujnikom w obszarze ustnym pacjenta mierzyć, gdzie znajdują się poszczególne artykulatory mowy, dokonać pomiaru ciśnienia w jamie ustnej. Powstały projekty badawcze: nad osobami w śpiączce, które próbują się komunikować, nad dwujęzycznością u dzieci, opóźnieniami rozwoju mowy.Badane są metody diagnozowania pacjentów i programy terapeutyczne. Są to zazwyczaj przedsięwzięcia wieloletnie. Stworzenie np. narzędzia standaryzowanego do badania mowy wymaga około pięciu lat.Jakie są perspektywy rozwoju logopedii jako nauki?Na ile studia logopedyczne mogą być szansa dla mniejszych ośrodków, czy dla studiów polonistycznych? Jaką przewagę mają pięcioletnie studia logopedyczne nad podyplomowymi z logopedii?Po czym poznać dobrego logopedę?I jaki ma z tym związek ustawa o zawodzie logopedy?  Odcinek jest skróconą wersją drugiej części nagrania audio z seminarium Zawód: logopeda  (z cyklu "Kompetencje polonistyczne na rynku pracy"), które odbyło się 23 stycznia 2026 roku. Spotkanie poprowadził dr Piotr Bordzoł.Pierwsza część rozmowy jest dostępna jako Najważniejsze narzędzie pracy: język. Spotkanie z Magdaleną Knapek (cz. 1)Za wsparcie w organizacji spotkania dziękujemy dr Sylwii Pikuli.  Dr Magdalena Knapek - polonistka, absolwentka filologii polskiej Uniwersytetu Jagiellońskiego (2010), kierowniczka Zakładu Logopedii UJ. Ukończyła studia podyplomowe z Terapii zaburzeń w mówieniu, czytaniu i pisaniu (UJ 2010),  Logopedii (Akademia Ignatianum 2010), Organizacji i zarządzania oświatą (UP 2017) oraz Neurologopedii (Akademia Krakowska 2023). Neurologopeda, mioterapeuta, terapeuta orotropii i ortodoncji funkcjonalnej, karmienia, metod Butejki, MFS, CRAFTA. Od 2010 r. pracuje jako logopeda – obecnie w Centrum Logopedycznym w Wieliczce.  Specjalizuje się w diagnozie i terapii zaburzeń rozwoju mowy dzieci do 3 roku życia, ze szczególnym uwzględnieniem budowania kompetencji językowej i komunikacyjnej dzieci z opóźnionym rozwojem mowy, autyzmem, zespołem Aspergera, afazją oraz niedosłuchem. Obecnie szczególną uwagę poświęca mioterapii oraz pacjentom z trudnościami w obszarze ustno-twarzowym. Prowadzi konsultacje dla noworodków i niemowlaków z problemami w karmieniu. Z tego zakresu prowadzi zajęcia praktyczne dla studentów studiów magisterskich z logopedii. W latach 2017-2020 pełniła funkcję koordynatora praktyk studenckich, od 2020 do 2023 była kierownikiem zespołu zajmującego jakością kształcenia na kierunku logopedia oraz koordynatorem przedmiotów medycznych (2017-2023). W czerwcu 2022 została powołana do Zarządu Głównego Polskiego Związku Logopedów, gdzie do marca 2025 pełniła funkcję Wiceprzewodniczącej.Dr Piotr Bordzoł- polonista, członek redakcji "Biuletynu Polonistycznego".   Seria podcastu "Spotkania Biuletynu", zatytułowana “Polonistyka zaangażowana”, realizowana jest w ramach projektu "Polonistyka wobec wyzwań współczesnego świata". Dofinansowano ze środków budżetu państwa w ramach programu Ministra Edukacji i Nauki pod nazwą „Nauka dla Społeczeństwa II” (numer projektu: NdS-II/SP/0264/2024/01).Strona internetowa projektu: https://biuletynpolonistyczny.pl/pl/projects/polonistyka-wobec-wyzwan-wspolczesnego-swiata,1851/details Intro i outro ●  Muzyka Piotr Lakwaj, czyta Aldona Brycka-Jaskierska●  Producent: Torba reportera i podcasteraIdentyfikacja wizualna: Klaudia WęgrzynMedia społecznościowe "Biuletynu Polonistycznego": ●    https://www.facebook.com/BiuletynPolonistyczny/●    https://twitter.com/B_Polonistyczny●    https://www.youtube.com/@biuletynpolonistyczny8801/ ●   https://www.instagram.com/biuletyn.polonistyczny/https://biuletynpolonistyczny.pl/[email protected]#BiuletynPolonistyczny #Geopolonistyka #PolishStudies #Polonistykazaangażowana

Logopedia to atrakcyjny i perspektywiczny obszar rozwoju zawodowego, cieszący się dużym zaufaniem społecznym. To także dziedzina na styku wielu dyscyplin - językoznawstwa, psychologii, pedagogiki i medycyny. Kiedyś postrzegana tylko przez pryzmat artykulacji i trudności z mową, dziś obejmuje obszary rozwoju człowieka w zakresie mowy, komunikacji, jedzenia. Są tacy logopedzi, którzy pracują z dziećmi, niektórzy - tylko z osobami starszymi, więc ze względu na to, że też jesteśmy społeczeństwem, które się starzeje. Niektórzy utracili zdolność mówienia na skutek udaru, urazu, schorzenia. Inni jeszcze mają trudności związane z pracą poszczególnych mięśni, z oddychaniem, połykaniem, fonacją.  Kim jest logopeda?Czy to jest dobra ścieżka dla polonistów?Czy każdy może wykonywać ten zawód?Jak osiągnąć wymagane kompetencje?  Zawód logopedy wymaga przede wszystkim nabycia szerokich kompetencji, nie tylko językowych. To zawód terapeutyczny: logopedzi są nastawieni na pracę z drugim człowiekiem i muszą mieć dużo empatii, rozumieć sytuację i wiedzieć, że najważniejszy jest pacjent. Muszą posiadać wiedzę medyczną, psychoterapeutyczne podejście do pacjenta, umiejętności pedagogiczne.   Doskonałym przygotowaniem do studiów logopedycznych są studia polonistyczne, które dostarczają m.in. niezbędnej wiedzy o języku. Jednak nie tylko poloniści mogą być dobrymi logopedami.  O swojej ścieżce zawodowej, związkach polonistyki i logopedii mówi nasza dzisiejsza Rozmówczyni, dr Magdalena Knapek, która „życie i pasję oddała logopedii”.  Odcinek jest skróconą wersją pierwszej części nagrania audio z seminarium Zawód: logopeda  (z cyklu "Kompetencje polonistyczne na rynku pracy"), które odbyło się 23 stycznia 2026 roku. Spotkanie poprowadził dr Piotr Bordzoł.Druga część rozmowy jest dostępna jako 300 godzin praktyk, czyli jak nie bać się pacjenta. Spotkanie z Magdaleną Knapek (cz. 2).Za wsparcie w organizacji spotkania dziękujemy dr Sylwii Pikuli.  Dr Magdalena Knapek - polonistka, absolwentka filologii polskiej Uniwersytetu Jagiellońskiego (2010), kierowniczka Zakładu Logopedii UJ. Ukończyła studia podyplomowe z Terapii zaburzeń w mówieniu, czytaniu i pisaniu (UJ 2010),  Logopedii (Akademia Ignatianum 2010), Organizacji i zarządzania oświatą (UP 2017) oraz Neurologopedii (Akademia Krakowska 2023). Neurologopeda, mioterapeuta, terapeuta orotropii i ortodoncji funkcjonalnej, karmienia, metod Butejki, MFS, CRAFTA. Od 2010 r. pracuje jako logopeda – obecnie w Centrum Logopedycznym w Wieliczce.  Specjalizuje się w diagnozie i terapii zaburzeń rozwoju mowy dzieci do 3 roku życia, ze szczególnym uwzględnieniem budowania kompetencji językowej i komunikacyjnej dzieci z opóźnionym rozwojem mowy, autyzmem, zespołem Aspergera, afazją oraz niedosłuchem. Obecnie szczególną uwagę poświęca mioterapii oraz pacjentom z trudnościami w obszarze ustno-twarzowym. Prowadzi konsultacje dla noworodków i niemowlaków z problemami w karmieniu. Z tego zakresu prowadzi zajęcia praktyczne dla studentów studiów magisterskich z logopedii. W latach 2017-2020 pełniła funkcję koordynatora praktyk studenckich, od 2020 do 2023 była kierownikiem zespołu zajmującego jakością kształcenia na kierunku logopedia oraz koordynatorem przedmiotów medycznych (2017-2023). W czerwcu 2022 została powołana do Zarządu Głównego Polskiego Związku Logopedów, gdzie do marca 2025 pełniła funkcję Wiceprzewodniczącej.Dr Piotr Bordzoł- polonista, członek redakcji "Biuletynu Polonistycznego".   Seria podcastu "Spotkania Biuletynu", zatytułowana “Polonistyka zaangażowana”, realizowana jest w ramach projektu "Polonistyka wobec wyzwań współczesnego świata". Dofinansowano ze środków budżetu państwa w ramach programu Ministra Edukacji i Nauki pod nazwą „Nauka dla Społeczeństwa II” (numer projektu: NdS-II/SP/0264/2024/01).Strona internetowa projektu: https://biuletynpolonistyczny.pl/pl/projects/polonistyka-wobec-wyzwan-wspolczesnego-swiata,1851/details Intro i outro  ●  Muzyka Piotr Lakwaj, czyta Aldona Brycka-Jaskierska●  Producent: Torba reportera i podcasteraIdentyfikacja wizualna: Klaudia WęgrzynMedia społecznościowe "Biuletynu Polonistycznego": ●    https://www.facebook.com/BiuletynPolonistyczny/●    https://twitter.com/B_Polonistyczny●    https://www.youtube.com/@biuletynpolonistyczny8801/●    https://www.instagram.com/biuletyn.polonistyczny/https://biuletynpolonistyczny.pl/[email protected]#BiuletynPolonistyczny #Geopolonistyka #PolishStudies #Polonistykazaangażowana

Rozmowa z Julią Fiedorczuk, badaczką i poetką od lat zaangażowaną w promowanie badań ekokrytycznych w Polsce, dotyka co najmniej kilku ważnych tematów. Pierwszym jest kwestia ewolucji ekokrytyki, tak w Polsce, jak i na świecie. Z nurtu niszowego, ekokrytyka stała się jednym z filarów badań literaturoznawczych i ważną częścią badań środowiskowych. Zarazem, uległa pewnemu skostnieniu, któremu – jak pokazuje rozmowa – Julia Fiedorczuk bardzo wyraźnie się przeciwstawia, pokazując wciąż tkwiący w niej potencjał pracy z tekstem i w tekście. Drugim ważnym wątkiem rozmowy jest kwestia zaangażowania, a dokładniej – pewnego oporu przed nim, który dawał się zauważyć i we wczesnych latach dwutysięcznych, gdy wprowadzano nowe nurty do badań nad literaturą, i teraz, kiedy codzienność staje się coraz bardziej wymagająca. Pytanie, czym wytłumaczyć opór literaturoznawców przed różnymi formami zaangażowania (i jak kwestię zaangażowania rozumieć) płynnie łączy się z trzecim ważnym wątkiem rozmowy, związanym z pracą twórczą Julii Fiedorczuk i – częściowo w tej pracy osadzoną – kwestią planetarnej solidarności wszystkich istot żywych. Całość rozmowy przedstawia skomplikowaną panoramę polskich badań ekokrytycznych i pokazuje możliwości tkwiące w tej już wcale nie tak młodej dyscyplinie badawczej.    Julia Fiedorczuk - jest pisarką, poetką, tłumaczką i wykładowczynią na Uniwersytecie Warszawskim. Jej twórczość bada relacje między ludźmi a ich planetarnym środowiskiem i podkreśla światotwórczą siłę literatury. Opublikowała zbiory opowiadań i powieści, między innymi Pod Słońcem (2020) i Dom Oriona (2023), a także sześć tomów wierszy, z których ostatni to Glif (2024). Jest również autorką książek eseistycznych (m. in. Cyborg w ogrodzie: wprowadzenie do ekokrytyki) i licznych tekstów w prasie popularnej i popularnonaukowej. Nominowana do nagrody Nike (2016), Nagrody Literackiej m. st. Warszawy (2021) i – dwukrotnie – do nagrody im. Juliana Tuwima za całokształt twórczości, laureatka nagrody im. Wisławy Szymborskiej za tom Psalmy (2018). Oxygen, wybór jej wierszy w przekładzie Billa Johnstona, znalazł się na liście książek nominowanych do National Translation Award w Stanach Zjednoczonych (2016). Julia Fiedorczuk występowała na wielu międzynarodowych festiwalach literackich w Polsce i na świecie. Jej teksty doczekały się przekładów na ponad 20 języków, w tym na angielski, niemiecki, hiszpański, szwedzki, serbski, ukraiński, litewski i gruziński. Jest częstą gościnią Radia Tok FM.  Justyna Tabaszewska - zajmuje się badaniami nad pamięcią i afektami, studiami temporalnymi, ekokrytyką oraz polską literaturą i kulturą współczesną. Obecnie pracuje nad dwoma projektami: pierwszy dotyczy pamięci przyszłości (jej funkcji i form) w literaturze oraz kulturze Europy Środkowej, drugi – pamięci środowiskowej oraz alternatywnych skal pamięci. Członkini redakcji „Tekstów Drugich” oraz jedna z redaktorów naczelnych „Memory Studies Review”, autorka czterech książek, w tym Humanistyki służebnej (2022) oraz Afektywnych poetyk pamięci (2022).   Seria podcastu "Spotkania Biuletynu", zatytułowana “Polonistyka zaangażowana”, realizowana jest w ramach projektu "Polonistyka wobec wyzwań współczesnego świata". Dofinansowano ze środków budżetu państwa w ramach programu Ministra Edukacji i Nauki pod nazwą „Nauka dla Społeczeństwa II” (numer projektu: NdS-II/SP/0264/2024/01).                 Strona internetowa projektu: https://biuletynpolonistyczny.pl/pl/projects/polonistyka-wobec-wyzwan-wspolczesnego-swiata,1851/details Intro i outroMuzyka Piotr Lakwaj, czyta Aldona Brycka-JaskierskaProducent: Torba reportera i podcastera Identyfikacja wizualna: Klaudia WęgrzynOpracowanie odcinka: Mariola WilczakMedia społecznościowe "Biuletynu Polonistycznego":  ·     https://www.facebook.com/BiuletynPolonistyczny/ ·     https://twitter.com/B_Polonistycznyhttps://www.youtube.com/@biuletynpolonistyczny8801/https://www.instagram.com/biuletyn.polonistyczny/https://biuletynpolonistyczny.pl/[email protected]#BiuletynPolonistyczny #Geopolonistyka #PolishStudies #Polonistykazaangażowana

Teresa Naidoo, mama ośmioletniej dziewczynki w spektrum autyzmu i z chorobą genetyczną CMT, mówi, że jej życie to nieustanna podróż przez różne światy, te realne i te emocjonalne, te kulturowe i te związane z medycyną. Jej córka nie potrafi komunikować się w tradycyjny sposób, ale brak mowy jest tylko jednym z wyzwań, z którymi rodzina musi mierzyć się każdego dnia. Magdalena Wanat jest mamą autystycznego chłopca, którego wychowuje sama. Pewnego dnia jej syn przestał mówić, jeść, utrzymywać kontakt wzrokowy, przestał reagować na swoje imię. O rodzicach takich jak ona sama mówi, że co dzień rano zastanawiają się, czy ich dziecko się wyśpi, czy bus przyjedzie o odpowiedniej godzinie, czy nie zdarzy się w ciągu dnia cokolwiek, co zaburzy jego harmonogram działania. Zmagają się z trudnościami ekonomicznymi, brakiem odpoczynku. Poczucie osamotnienia, bezradności i konieczność nieustannej walki z problemami systemu opieki, ale także potrzeba przebywania wśród ludzi o podobnych doświadczeniach wpłynęły na decyzję Magdaleny o założeniu fundacji „Nie bój się – jestem Autyzm”. Dziś organizuje wydarzenia i tworzy przestrzeń, w której dzieci autystyczne nie są oceniane przez pryzmat swoich zachowań, a rodzice nie czują się samotni i odizolowani. Przyznaje, że gdyby nie autyzm jej dziecka, nie robiłaby wydarzeń dla rodzin i dzieci, nie wiedziałaby i nie rozumiała, czym jest autyzm. 6 grudnia 2025 roku w Polskim Ośrodku Społeczno-Kulturalnym (POSK) w Londynie, Teresa Naidoo i Magdalena Wanat uczestniczyły w sympozjum „Razem dla dzieci. Jak wspierać rodziny i nauczycieli w pracy z dziećmi z autyzmem”, zorganizowanym przez Polski Uniwersytet na Obczyźnie (PUNO). W tym samym wydarzeniu w ramach panelu literackiego wzięły udział Beata Koper, Ewa Pakalska i Mariola Wilczak, uczestniczki projektu „Polonistyka wobec wyzwań współczesnego świata”. Wspólne spotkanie pozwoliło spojrzeć na mówienie i pisanie o spektrum autyzmu z różnych perspektyw, skonfrontować ujęcie naukowe z narracjami rodzicielskimi - opowieściami matek o ich realnych, codziennych doświadczeniach.Teresa Naidoo - doktor nauk humanistycznych w zakresie historii, prodziekan Wydziału Nauk Społecznych, kierownik Zakładu Studiów o Afryce na PUNO w Londynie, wykładowczyni i badaczka współczesnej historii i kultury, antropologii historycznej i historii społecznej. Uczestniczka projektów i wydarzeń naukowych. Autorka artykułów publikowanych w czasopismach naukowych i popularnonaukowych na temat II wojny światowej, emigracji, historii społeczeństw afrykańskich i wielokulturowości. Magdalena Wanat – założycielka i prezeska fundacji „Nie bój się – jestem Autyzm” (https://dbaia.co.uk/), organizatorka wielu inicjatyw i wydarzeń dla osób autystycznych i ich rodzin. W rozmowie wymieniono: Fundacja „Nie bój się – jestem Autyzm”: https://dbaia.co.uk/Baza wolontariuszy „5am Heroes - Razem dla innych”: https://5amheroes.com/Matki pingwinów. [Serial]. Reż. Klara Kochańska-Bajon i Jagoda Szelc, 2024.reportaż w programie Uwaga – zob. https://kobieta.onet.pl/wiadomosci/matka-walczy-o-pomoc-dla-chorego-syna-hejt-i-samotnosc-na-co-dzien/enprylbOparte na doświadczeniach narracje rodzicielskie pozwalają rodzicom edukować siebie nawzajem, ale i otoczenie, poszukiwać wsparcia, przeciwstawiać się barierom systemowym, pomagać innym, wprowadzać zmiany. Zapisane w formie dźwiękowej, artystycznej lub literackiej obejmują również książki napisane przez rodziców oraz antologie i zbiory opowieści, m.in.:Niklewska Anna, W drodze na spotkanie z moją córką (2020).Katarzyna Michalczak, Synu jesteś kotem (2023).Eliza Kącka, Wczoraj była się zła na zielono (2024).Romana Vrede, Charlie, autysta wspaniały (2021).Agnieszka Wysokowska, Odnajdź swoje dziecko, potem zajmij się autyzmem (2024).Rafał Mortiuk, Autistic Son, Desperate Dad: How one family went from low- to high-functioning (2018) / [wyd. polskie:] Autystyczny syn, zdesperowany tata: Jak dotknięta zaburzeniem rodzina zaczęła funkcjonować (2019).Joanna Omylak, 50 twarzy matki dziecka na zawsze (2025).Jacek Hołub, Niegrzeczne. Historie dzieci z ADHD, autyzmem i zespołem Aspergera (2020).Seria podcastu "Spotkania Biuletynu", zatytułowana “Polonistyka zaangażowana”, realizowana jest w ramach projektu "Polonistyka wobec wyzwań współczesnego świata". Dofinansowano ze środków budżetu państwa w ramach programu Ministra Edukacji i Nauki pod nazwą „Nauka dla Społeczeństwa II” (numer projektu: NdS-II/SP/0264/2024/01).  Strona internetowa projektu: https://biuletynpolonistyczny.pl/pl/projects/polonistyka-wobec-wyzwan-wspolczesnego-swiata,1851/details Intro i outro Muzyka Piotr Lakwaj, czyta Aldona Brycka-JaskierskaProducent: Torba reportera i podcasteraOpracowanie odcinka: Mariola WilczakIdentyfikacja wizualna: Klaudia WęgrzynProjekt okładki: Ewa PakalskaMedia społecznościowe "Biuletynu Polonistycznego": https://www.facebook.com/BiuletynPolonistyczny/https://twitter.com/B_Polonistycznyhttps://www.youtube.com/@biuletynpolonistyczny8801/https://biuletynpolonistyczny.pl/[email protected]#BiuletynPolonistyczny #Geopolonistyka #PolishStudies #Polonistykazaangażowana

Kontynuujemy rozmowę o dwóch wystawach w Londynie: Design and Disability w Victoria & Albert Museum oraz 1880 THAT w Wellcome Collection. Proponujemy refleksję nad tym, jak sztuka i design mogą służyć lepszemu zrozumieniu i wsparciu osób z niepełnosprawnościami, a także jakie wyzwania, problemy (a może nawet kontrowersje) towarzyszą tworzeniu oraz odbiorowi tego typu wydarzeń. Zachęcamy do namysłu nad tym, jak instytucje kultury, artyści i kuratorzy opowiadają o niepełnosprawności – i z czyjej perspektywy. Dyskutujemy o napięciach między widzialnością a uproszczeniem, intencją a praktyką, reprezentacją a sojusznictwem. Zapraszamy do wspólnego słuchania i myślenia. W drugiej części odcinka przyglądamy się wystawie 1880 THAT – jej wyraźnie określonemu punktowi odniesienia, sposobom wyrażania doświadczenia głuchoty i języka migowego oraz autorskiej, spójnej formie wypowiedzi artystycznej. Zastanawiamy się, czy i na jakich zasadach można porównywać tak różne projekty: wystawę o monumentalnej skali i wystawę kameralną, skupioną na jednym doświadczeniu. Pytamy także o znaczenie miejsca – prestiżowych muzeów i instytucji – dla odbioru i interpretacji tematów związanych z niepełnosprawnością. W rozmowie udział wzięły: dr Mariola Wilczak, dr Beata Koper oraz mgr Ewa Pakalska. Omawiane wystawy:Design and Disability w Victoria & Albert Museum w Londynie (2025-2026): https://www.vam.ac.uk/exhibitions/design-and-disability?srsltid=AfmBOoprhjuM8QKKTj_CbHxVZuAMjxpN-HNtXDSKrbPimDBu8uo5rbQX1880 THAT w Wellcome Collection w Londynie (2025-2026): https://wellcomecollection.org/exhibitions/1880-thatZdjęcia z wystaw aut. Ewy Pakalskiej i Marioli Wilczak.Na okładce fot. Wellcome Collection (źródło: link)Relacjom między techniką/designem a niepełnosprawnością poświęcone są prace badawcze dr hab. Magdaleny Zdrodowskiej (UJ). Szczególnie polecamy jej książkę Telefon, kino i cyborgiWzajemne relacje niesłyszenia i techniki (Kraków 2021) oraz wykład (Kłopotliwa) widzialność protez. Design i niepełnosprawność, dostępny online: https://teatr21.pl/zasoby/magdalena-zdrodowska-klopotliwa-widzialnosc-protez-design-i-niepelnosprawnosc-wyklad/.Seria podcastu "Spotkania Biuletynu", zatytułowana “Polonistyka zaangażowana”, realizowana jest w ramach projektu "Polonistyka wobec wyzwań współczesnego świata". Dofinansowano ze środków budżetu państwa w ramach programu Ministra Edukacji i Nauki pod nazwą „Nauka dla Społeczeństwa II” (numer projektu: NdS-II/SP/0264/2024/01). Strona internetowa projektu: https://biuletynpolonistyczny.pl/pl/projects/polonistyka-wobec-wyzwan-wspolczesnego-swiata,1851/details Intro i outro Muzyka Piotr Lakwaj, czyta Aldona Brycka-JaskierskaProducent: Torba reportera i podcasteraIdentyfikacja wizualna: Klaudia WęgrzynMedia społecznościowe "Biuletynu Polonistycznego": https://www.facebook.com/BiuletynPolonistyczny/https://twitter.com/B_Polonistycznyhttps://www.youtube.com/@biuletynpolonistyczny8801/ https://biuletynpolonistyczny.pl/[email protected]#BiuletynPolonistyczny #Geopolonistyka #PolishStudies #Polonistykazaangażowana

W tym odcinku rozmawiamy o wydarzeniach i działaniach artystycznych związanych z niepełnosprawnością. Proponujemy refleksję nad tym, jak sztuka i design mogą służyć lepszemu zrozumieniu i wsparciu osób z niepełnosprawnościami, a także jakie wyzwania, problemy (a może nawet kontrowersje) towarzyszą tworzeniu oraz odbiorowi tego typu wydarzeń. Zachęcamy do namysłu nad tym, jak instytucje kultury, artyści i kuratorzy opowiadają o niepełnosprawności – i z czyjej perspektywy. Dyskutujemy o napięciach między widzialnością a uproszczeniem, intencją a praktyką, reprezentacją a sojusznictwem. Zapraszamy do wspólnego słuchania i myślenia. Punktem wyjścia do rozmowy są dwie londyńskie wystawy: Design and Disability w Victoria & Albert Museum oraz 1880 THAT w Wellcome Collection. Pierwsza to szeroka, zbiorowa ekspozycja, która prezentuje wpływ osób z niepełnosprawnościami na design i kulturę od lat 40. XX wieku, natomiast druga to autorska instalacja Christine Sun Kim i Thomasa Madera, skupiająca się na głuchocie i języku migowym. Rozmawiamy także o wcześniejszych doświadczeniach z wystawami dotyczącymi niepełnosprawności, o oczekiwaniach wobec tak dużych i prestiżowych projektów oraz o wrażeniach, jakie pozostawiły po sobie obie ekspozycje. W pierwszej części szczególną uwagę poświęcamy wystawie Design and Disability – jej koncepcji, doborowi obiektów oraz narracjom, które wzbudziły zarówno zainteresowanie, jak i wątpliwości. W rozmowie odwołujemy się także do krytycznego tekstu Magdy Szaroty opublikowanego w „Dwutygodniku”, w którym autorka stawia pytania o realny sens instytucjonalnych działań na styku sztuki, designu i niepełnosprawności: komu one służą, czy rzeczywiście wzmacniają sprawczość osób z niepełnosprawnościami i czy dostępność traktowana jest jako fundament, czy jedynie jako dodatek. W rozmowie udział wzięły: dr Mariola Wilczak, dr Beata Koper oraz mgr Ewa Pakalska. Omawiane wystawy:Design and Disability w Victoria & Albert Museum w Londynie (2025-2026): https://www.vam.ac.uk/exhibitions/design-and-disability?srsltid=AfmBOoprhjuM8QKKTj_CbHxVZuAMjxpN-HNtXDSKrbPimDBu8uo5rbQX1880 THAT w Wellcome Collection w Londynie (2025-2026): https://wellcomecollection.org/exhibitions/1880-thatZdjęcia z wystaw aut. Ewy Pakalskiej i Marioli Wilczak.Na okładce fot. Rebirth Garments aut. Colectivo Multipolar (źródło: link) Artykuł Magdy Szaroty: Ławka, na której warto usiąść w: „Dwutygodnik” 2025, nr 424: https://www.dwutygodnik.com/artykul/12159-lawka-na-ktorej-warto-usiasc.html Inne wspomniane wystawy:Widzę, nie słyszę, tworzę w Centrum Kultury Zamek w Poznaniu (2013): https://gag.art.pl/2013/03/wystawa-gag-widze-nie-slysze-tworze/Gdzieś tam/Somewhere podczas 13. Międzynarodowego Festiwalu Fotografii Fotofestiwal w Łodzi (2014):https://gag.art.pl/2014/05/gdzies-tam-somewhere/ https://gag.art.pl/2014/06/575/ wystawa okiem Ewy Pakalskiej: https://pakalska.blogspot.com/2014/06/gdzies-tam-kiedys.htmlWszędzie i nigdzie/Everywhere and Nowhere podczas 14. Międzynarodowego Festiwalu Fotografii Fotofestiwal w Łodzi (2015): https://gag.art.pl/2015/05/wszedzie-i-nigdzie-2/ https://gag.art.pl/2015/06/wszedzie-i-nigdzie/wystawa okiem Ewy Pakalskiej: https://pakalska.blogspot.com/2015/06/wszedzie-nigdzie-moze-pomiedzy.htmlGłusza w Muzeum Śląskim w Katowicach (2022-2023): https://muzeumslaskie.pl/glusza/Seria podcastu "Spotkania Biuletynu", zatytułowana “Polonistyka zaangażowana”, realizowana jest w ramach projektu "Polonistyka wobec wyzwań współczesnego świata". Dofinansowano ze środków budżetu państwa w ramach programu Ministra Edukacji i Nauki pod nazwą „Nauka dla Społeczeństwa II” (numer projektu: NdS-II/SP/0264/2024/01). Strona internetowa projektu: https://biuletynpolonistyczny.pl/pl/projects/polonistyka-wobec-wyzwan-wspolczesnego-swiata,1851/details Intro i outro Muzyka Piotr Lakwaj, czyta Aldona Brycka-JaskierskaProducent: Torba reportera i podcasteraIdentyfikacja wizualna: Klaudia WęgrzynMedia społecznościowe "Biuletynu Polonistycznego": https://www.facebook.com/BiuletynPolonistyczny/https://twitter.com/B_Polonistycznyhttps://www.youtube.com/@biuletynpolonistyczny8801/https://biuletynpolonistyczny.pl/[email protected]#BiuletynPolonistyczny #Geopolonistyka #PolishStudies #Polonistykazaangażowana

Jak to się stało, że nasz Rozmówca, który chciał być lektorem we Francji, trafił do Brazylii, a potem do Estonii? Czy bycie lektorem języka polskiego oznacza życie „na walizkach”? Dlaczego znajomość języka angielskiego utrudnia naukę języków obcych? Co łączy stworka z okładki pisma „LektorzyMy” z pracą lektorek i lektorów? I gdzie można spotkać w parku kapibarę? Zapraszamy na spotkanie z Marcinem Raimanem, lektorem języka polskiego w Tartu w Estonii. Opowiada nam o swoich doświadczeniach zawodowych, polonistyce w Kurytybie i o różnicach kulturowych między Brazylią a Estonią, o tym, kim są jego studenci i dlaczego uczą się języka polskiego. Mówi także o tym, jak redagowanie czasopisma „LektorzyMy” zbliża ludzi i o swoich marzeniach. Marcin Raiman – hungarysta, portugalista, tłumacz i lektor języka polskiego (w latach 2012-2016 na Uniwersytecie Federalnym Parany w ramach programu „Lektoraty języka polskiego za granicą” MNiSW, a w latach 2019-2020 w ramach programu „Lektorzy” NAWA). Był także lektorem języka portugalskiego w IFR UJ (2017-2018) i na Wydziale Humanistycznym Uniwersytetu Śląskiego. Obecnie pracuje jako lektor NAWA w Tartu w Estonii. Członek redakcji czasopisma "LektorzyMy". Więcej informacji: MARCIN RAIMAN – ŚWIATOWA ENCYKLOPEDIA POLONISTÓW Mariola Wilczak – dr nauk humanistycznych, dokumentalistka, redaktorka „Biuletynu Polonistycznego”, kierowniczka projektu „Polonistyka wobec wyzwań współczesnego świata”. Wspomniane w rozmowie:Spotkanie z cyklu "Język Polski na świecie", zorganizowane 12 grudnia 2025 przez RODN „WOM” w Bielsku-Białej oraz Centrum Języka Polskiego UBB,Konferencja Lektorów i Lektorek Narodowej Agencji Wymiany Akademickiej (Łódź, 31 lipca - 3 sierpnia 2025)"LektorzyMy. Pismo lektorek i lektorów języka polskiego jako obcego” 2024 nr 1 (pdf)"LektorzyMy. Pismo lektorek i lektorów języka polskiego jako obcego” 2025 nr 2 (pdf)Polecamy również:Otwartość na inne kultury. Tę cechę powinien mieć lektor NAWA pracujący za granicą - Redakcja PolskaLektorzyMY. Magazyn o lektorach, przez lektorów i nie tylko dla lektorów | NAWA - Kierunek NaukaSeria podcastu "Spotkania Biuletynu", zatytułowana “Polonistyka zaangażowana”, realizowana jest w ramach projektu "Polonistyka wobec wyzwań współczesnego świata". Dofinansowano ze środków budżetu państwa w ramach programu Ministra Edukacji i Nauki pod nazwą „Nauka dla Społeczeństwa II” (numer projektu: NdS-II/SP/0264/2024/01).  Strona internetowa projektu: https://biuletynpolonistyczny.pl/pl/projects/polonistyka-wobec-wyzwan-wspolczesnego-swiata,1851/details Intro i outro Muzyka Piotr Lakwaj, czyta Aldona Brycka-JaskierskaProducent: Torba reportera i podcasteraIdentyfikacja wizualna i projekt okładki: Klaudia WęgrzynMedia społecznościowe "Biuletynu Polonistycznego": https://www.facebook.com/BiuletynPolonistyczny/https://twitter.com/B_Polonistycznyhttps://www.youtube.com/@biuletynpolonistyczny8801/https://biuletynpolonistyczny.pl/[email protected]#BiuletynPolonistyczny #Geopolonistyka #PolishStudies #Polonistykazaangażowana

Kontynuujemy rozmowę z Zofią Dulską, studentką polonistyki, o Stanisławie Kurkiewiczu, krakowskim lekarzu, który odważnie podjął się badania i opisu seksualności Polaków na początku XX wieku, a którego dorobek przez długi czas był niedoceniany i wyśmiewany. W latach, gdy mówienie o seksualności było społecznym tabu, a wszelkie przejawy życia intymnego traktowane były jako coś wstydliwego, Kurkiewicz podjął badania terenowe, m.in. wśród ludności wiejskiej, i korzystał z obserwacji zachowań ludzi w miejscach publicznych, aby zdobyć materiał do swoich prac.Stanisław Kurkiewicz wyprzedził swoją epokę, a jego podejście do tematu seksualności może stanowić inspirację dla współczesnych badaczy i edukatorów. Otwartość, brak uprzedzeń i nowoczesne spojrzenie na wiele spraw to zalety, dla których warto jego twórczość wydobyć z zapomnianych archiwów. Ponadto, jak mówi nasza Rozmówczyni, „gdy coś jest nazwane, to się mniej tego boimy”, a Kurkiewicz „nazwał po imieniu” sprawy, o których dotąd głośno się nie mówiło. Pierwsza część rozmowy jest dostępna jako Przełamując tabu, czyli historia pierwszego i ostatniego polskiego "płciownika". Spotkanie z Zofią Dulską (cz. 1).W rozmowie wymieniono publikacje:S. Kurkiewicz, Z docieków (studyów) nad życiem płciowem luźne osnowy (tematy), t. I: Nieświadome: błądzenie i cierpienie, t. II: Szczegółowe odróżnienie czynności płciowych, t. III: O ludowości (demokratyzmie) w miłości, Kraków 1905–1907.Kamil Janicki, Epoka hipokryzji: seks i erotyka w przedwojennej Polsce, Poznań 2022.S. Kurkiewicz, Słownik płciowy. Zbiór wyrażeń o płciowych: właściwościach, przypadłościach i t. p., Kraków 1913.J. Lewinson, Słownik seksualizmów polskich, Warszawa 1999.Z. Lew-Starowicz, Słownik seksuologiczny, Warszawa 1986.T. Boy-Żeleński, Kurkiewy, w: Pisma, pod red. Władysława Kopalińskiego, t. XVI, ss. 30-65, Warszawa 1958.Na okładce odcinka: Zofia Dulska przed kamienicą w Krakowie, w której pracował Stanisław Kurkiewicz.Zofia Dulska - studentka Wydziału Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego, absolwentka studiów licencjackich na kierunku Filologia Polska, która kontynuuje edukację polonistyczną na studiach magisterskich, na ścieżce językoznawczej.Marta Chojnacka-Kuraś - językoznawczyni, pracuje na Wydziale Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego, zajmuje się m.in. współczesną polszczyzną, semantyką, językowymi reprezentacjami doświadczeń bólu i choroby, językiem w komunikacji medycznej. Seria podcastu "Spotkania Biuletynu", zatytułowana “Polonistyka zaangażowana”, realizowana jest w ramach projektu "Polonistyka wobec wyzwań współczesnego świata". Dofinansowano ze środków budżetu państwa w ramach programu Ministra Edukacji i Nauki pod nazwą „Nauka dla Społeczeństwa II” (numer projektu: NdS-II/SP/0264/2024/01). Strona internetowa projektu: https://biuletynpolonistyczny.pl/pl/projects/polonistyka-wobec-wyzwan-wspolczesnego-swiata,1851/details Intro i outro Muzyka Piotr Lakwaj, czyta Aldona Brycka-JaskierskaProducent: Torba reportera i podcasteraIdentyfikacja wizualna i projekt okładki: Klaudia WęgrzynMedia społecznościowe "Biuletynu Polonistycznego": https://www.facebook.com/BiuletynPolonistyczny/https://twitter.com/B_Polonistycznyhttps://www.youtube.com/@biuletynpolonistyczny8801/https://biuletynpolonistyczny.pl/[email protected]#BiuletynPolonistyczny #Geopolonistyka #PolishStudies #Polonistykazaangażowana

Zofia Dulska, studentka polonistyki na Uniwersytecie Warszawskim, w rozmowie z dr Martą Chojnacką-Kuraś odkrywa dziś przed nami postać Stanisława Kurkiewicza - pierwszego i ostatniego polskiego "płciownika", krakowskiego lekarza, pioniera polskiej seksuologii z przełomu XIX i XX wieku. Jego twórczość językowa, choć często traktowana prześmiewczo, jest interesująca z perspektywy słowotwórczej i semantycznej. Kurkiewicz, na przekór podwójnej moralności swoich czasów, podjął się budowy neutralnego języka w dziedzinie seksuologii i intymności, języka przełamującego istniejące tabu.Podczas spotkania pytamy:Jak mówić i pisać o sferze intymności i seksualności bez przymrużenia oka, wulgaryzacji, w sposób neutralny i prosty (lecz nie prostacki)?Dlaczego naszą Rozmówczynię zainteresowała postać Stanisława Kurkiewicza?Czy studia polonistyczne stwarzają jej zdaniem możliwość interdyscyplinarnego rozwoju zainteresowań, łączących znajomość języka, medycyny i kultury?Dalsza część rozmowy jest dostępna jako Kurkiewicz współczesny. Spotkanie z Zofią Dulską (cz.2).Zofia Dulska - studentka Wydziału Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego, absolwentka studiów licencjackich na kierunku Filologia Polska, która kontynuuje edukację polonistyczną na studiach magisterskich, na ścieżce językoznawczej.Marta Chojnacka-Kuraś - językoznawczyni, pracuje na Wydziale Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego, zajmuje się m.in. współczesną polszczyzną, semantyką, językowymi reprezentacjami doświadczeń bólu i choroby, językiem w komunikacji medycznej.W rozmowie wymieniono publikacje:T. Boy-Żeleński, Reflektorem w mrok, wyb. A.Z. Makowiecki. Warszawa 1984,A. Depko, Pionierzy medycyny seksualnej, "Przegląd Seksuologiczny" 2005, nr 3, ss. 26-32.M. Czajkowski, Wyjść z gębą na mrowisko świata. Stanisław Kurkiewicz i jego projekt językowy, w: Seksualność człowieka, red. G. Iniewicz, M. Mijas, Kraków 2011.B. Jarosz, Pierwszy leksykon słownictwa seksuologicznego – słownik płciowy [1913] Stanisława Kurkiewicza. Preliminaria lingwistyczne, "Poradnik Językowy" 2017, z. 5, ss. 19-29.Na okładce odcinka: Zofia Dulska z pracą o Stanisławie Kurkiewiczu, przed siedzibą Wydziału Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego.Seria podcastu "Spotkania Biuletynu", zatytułowana “Polonistyka zaangażowana”, realizowana jest w ramach projektu "Polonistyka wobec wyzwań współczesnego świata". Dofinansowano ze środków budżetu państwa w ramach programu Ministra Edukacji i Nauki pod nazwą „Nauka dla Społeczeństwa II” (numer projektu: NdS-II/SP/0264/2024/01).  Strona internetowa projektu: https://biuletynpolonistyczny.pl/pl/projects/polonistyka-wobec-wyzwan-wspolczesnego-swiata,1851/details Intro i outro Muzyka Piotr Lakwaj, czyta Aldona Brycka-JaskierskaProducent: Torba reportera i podcasteraIdentyfikacja wizualna: Klaudia WęgrzynMedia społecznościowe "Biuletynu Polonistycznego": https://www.facebook.com/BiuletynPolonistyczny/https://twitter.com/B_Polonistycznyhttps://www.youtube.com/@biuletynpolonistyczny8801/https://biuletynpolonistyczny.pl/[email protected]#BiuletynPolonistyczny #Geopolonistyka #PolishStudies #Polonistykazaangażowana

Na ile kompetencje humanistyczne są ważne we współczesnym świecie? Jakie miejsce mają w szkolnej edukacji?  W tym odcinku Karolina Malinowska rozmawia z Bernadettą Czerkawską - nauczycielką języka polskiego i historii, dyrektorką ds. jakości kształcenia ogólnego w niepublicznej szkole muzycznej, trenerką i ekspertką edukacyjną współpracującą m.in. z Instytutem Badań Edukacyjnych - Państwowym Instytutem Badawczym, Centrum Edukacji Obywatelskiej, czy Ośrodkiem Rozwoju Edukacji.Nasza rozmówczyni dzieli się swoją ścieżką edukacyjną i zawodową oraz doświadczeniami pracy na styku szkoły, edukacji systemowej i rynku pracy. Zastanawiamy się nad społecznym odbiorem polonistyki i humanistyki, realną „użytecznością” kompetencji humanistycznych oraz tym, jak szkoła – szczególnie lekcje języka polskiego – może wspierać młodych ludzi w przygotowaniu do przyszłego życia zawodowego. Rozmawiamy także o nauczaniu języka polskiego jako przestrzeni do rozwijania kluczowych kompetencji humanistycznych – od rozumienia tekstów i kontekstów kulturowych, po świadomą komunikację i krytyczne myślenie. Pokazujemy, że lekcje języka polskiego mogą być realnym miejscem przygotowania uczniów do odpowiedzialnego, refleksyjnego funkcjonowania w życiu społecznym i zawodowym.Jest to także rozmowa o wyzwaniach, jakie przed humanistyką stawiają zmiany technologiczne i rozwój sztucznej inteligencji. To odcinek dla nauczycieli, studentów, akademików i innych edukatorów, a także wszystkich, którzy chcą inaczej spojrzeć na znaczenie humanistyki we współczesnym świecie. Seria podcastu "Spotkania Biuletynu", zatytułowana “Polonistyka zaangażowana”, realizowana jest w ramach projektu "Polonistyka wobec wyzwań współczesnego świata". Dofinansowano ze środków budżetu państwa w ramach programu Ministra Edukacji i Nauki pod nazwą „Nauka dla Społeczeństwa II” (numer projektu: NdS-II/SP/0264/2024/01). Strona internetowa projektu: https://biuletynpolonistyczny.pl/pl/projects/polonistyka-wobec-wyzwan-wspolczesnego-swiata,1851/details Intro i outro Muzyka Piotr Lakwaj, czyta Aldona Brycka-JaskierskaProducent: Torba reportera i podcasteraIdentyfikacja wizualna i projekt okładki: Klaudia WęgrzynMedia społecznościowe "Biuletynu Polonistycznego": https://www.facebook.com/BiuletynPolonistyczny/https://twitter.com/B_Polonistycznyhttps://www.youtube.com/@biuletynpolonistyczny8801/https://biuletynpolonistyczny.pl/[email protected]#BiuletynPolonistyczny #Geopolonistyka #PolishStudies #Polonistykazaangażowana

Zapraszamy do wysłuchania omówienia zbioru esejów i narracji autobiograficznych o niepełnosprawności i doświadczaniu przestrzeni. Książka Placing Disability: Personal Essays of Embodied Geography (2024), zredagowana przez Susannah B. Mintz i Gregory’ego Frasera, skupia się na relacji między niepełnosprawnością a miejscem. Ale nie tylko pod tym względem jest bardzo ważną pozycją. Zawiera także osobiste narracje osób z niepełnosprawnościami, oparte na przeżywanym doświadczeniu oraz na własnej, wynikającej z tego doświadczenia wiedzy.    Omówienie zostało przygotowane i nagrane przez dr Klaudię Mucę-Małek – badaczkę literatury, uczestniczkę projektu „Polonistyka wobec wyzwań współczesnego świata”, realizowanego pod hasłem „Polonistyka zaangażowana”. BibliografiaCierpieniem pisane. Pamiętniki kobiet niepełnosprawnych, oprac. A. Wieczorek, wstęp M. Chodkowska, Olsztyn 1991Disability Intimacy: Essays on Love, Care, and Desire, ed. A. Wong, New York 2024Disability Visibility: First-Person Stories from the Twenty-First Century, ed. A. Wong, New York 2020I. Dłużyk, Ł.Pilip, Izabela Dłużyk, pani od ptaszków, „Pismo” 2024, nr 12(84), https://magazynpismo.pl/rzeczywistosc/z-pismem-u/izabela-dluzyk-pani-od-ptaszkow/ (dostęp: 20.12.2025)B. Gleeson, Geographies of Disability, London 1999D. Haraway, Wiedze umiejscowione. Zagadnienie nauki w feminizmie i przywilej stronniczej perspektywy, przeł. M. Głowania, D. Ferens, [w:] Badania w działaniu. Pedagogika i antropologia zaangażowane, red. nauk. H. Červinková, B.D. Gołębniak, Wrocław 2010, s. 379–402Literary Disability Studies [seria wydawnicza]; informacje o książkach wydanych w tej serii można znaleźć na stronie internetowej wydawnictwa: https://link.springer.com/series/14821/books?page=2 (dostęp: 20.12.2025)K. Muca, Opowiedzieć niepełnosprawność. Wybrane problemy kulturowych reprezentacji niepełnosprawności, Gdańsk 2024N. Pamuła, Ordinary Trauma: Twenty-One Disabled Women Surviving the 1989 Polish Transformation, „Aspasia” 2022, no. 16, s. 130–148.Placing Disability: Personal Essays of Embodied Geography, red. S.B. Mintz, G. Fraser, „Literary Disability Studies”, Cham 2024.Seria podcastu "Spotkania Biuletynu", zatytułowana “Polonistyka zaangażowana”, realizowana jest w ramach projektu "Polonistyka wobec wyzwań współczesnego świata". Dofinansowano ze środków budżetu państwa w ramach programu Ministra Edukacji i Nauki pod nazwą „Nauka dla Społeczeństwa II” (numer projektu: NdS-II/SP/0264/2024/01). Strona internetowa projektu: https://biuletynpolonistyczny.pl/pl/projects/polonistyka-wobec-wyzwan-wspolczesnego-swiata,1851/details Intro i outro Muzyka Piotr Lakwaj, czyta Aldona Brycka-JaskierskaProducent: Torba reportera i podcasteraIdentyfikacja wizualna i projekt okładki: Klaudia WęgrzynMedia społecznościowe "Biuletynu Polonistycznego": https://www.facebook.com/BiuletynPolonistyczny/https://twitter.com/B_Polonistycznyhttps://www.youtube.com/@biuletynpolonistyczny8801/https://biuletynpolonistyczny.pl/[email protected]#BiuletynPolonistyczny #Geopolonistyka #PolishStudies #Polonistykazaangażowana

Głównym tematem drugiej części rozmowy z dr. Andrzejem Marcem, autorem nagradzanej publikacji Antropocień – filozofia i estetyka po końcu świata (2021), jest pytanie o rolę humanisty, a szczególnie polonisty, w dobie kryzysu humanistycznego. Osią rozmowy jest pytanie o sprawczość: nie tylko humanistów, częściej raportujących lub opisujących kryzys, niż wymyślających empirycznie sprawdzalne sposoby jego zażegnania, ale nas wszystkich, którzy żyjemy w rzeczywistości, która zdaje się zapowiadać nieuchronną katastrofę. Kryzys, w którym się znaleźliśmy, jest kryzysem braku pojęć, braku opowieści i braku fikcji. Tymczasem, jak pisze Donna Haraway, to opowieści są w stanie ocalić świat. Humanistyka ma moc kreacji i profetyczną właściwość wytwarzania potencjalnych scenariuszy przyszłości, wytwarzania nowej rzeczywistości. Potrzebne jest jej jednak odzyskanie witalności i sprawczości, ale nie nastąpi to bez elementu ryzyka i gotowości na porażkę.Z tego powodu pytanie o zaangażowanie i sprawczość, zadawane w tej rozmowie na wiele sposobów i w odmiennych kontekstach, wydaje się szczególnie interesujące i warte głębszej analizy.Z rozmowy dr. hab. Justyny Tabaszewskiej, prof. IBL PAN z dr.  Andrzejem Marcem dowiemy się również:Skąd wzięło się przekonanie, że jako badacze możemy się zajmować tylko tym, co się zakończyło?Czy naszym obowiązkiem jako humanistów, polonistów, jest zmieniać świat? Jeśli możemy, chcemy lub powinniśmy się zaangażować, to w jaki sposób?Czy humaniści mogą sobie pozwolić na porażki i przegrane, które są  przecież częścią rozwoju? I dlaczego tak źle je znoszą?Część 1. rozmowy dostępna jest jako Nasze relacje z bytami pozaludzkimi.dr Andrzej Marzec – filozof, krytyk filmowy, adiunkt na UAM w Poznaniu, wykładowca na ASP w Katowicach, SWPS oraz UAP w Poznaniu. Jego zainteresowania badawcze skupiają się wokół: spekulatywnego realizmu, ontologii zwróconej ku przedmiotom, humanistyki środowiskowej, mrocznej ekologii oraz współczesnego kina alternatywnego. Autor książek: Widmontologia. Teoria filozoficzna i praktyka artystyczna ponowoczesności (2015) oraz Antropocień – filozofia i estetyka po końcu świata (2021), a także współredaktor książki Derrida and Film Studies (2025).dr hab. Justyna Tabaszewska, prof. IBL PAN - zajmuje się badaniami nad pamięcią i afektami, studiami temporalnymi, ekokrytyką oraz polską literaturą i kulturą współczesną. Obecnie pracuje nad dwoma projektami: pierwszy dotyczy pamięci przyszłości (jej funkcji i form) w literaturze oraz kulturze Europy Środkowej, drugi – pamięci środowiskowej oraz alternatywnych skal pamięci. Członkini redakcji „Tekstów Drugich” oraz jedna z redaktorów naczelnych „Memory Studies Review”, autorka czterech książek, w tym Humanistyki służebnej (2022) oraz Afektywnych poetyk pamięci (2022). Linki do wymienionych w rozmowie publikacji i filmów: K. Barad, On Touching – The Inhuman That Therefore I Am, „Differences” 23(3)/2012, s. 212K. Barad, After the End of the World: Entangled Nuclear Colonialisms, Matters of Force, and the Material Force of Justice, „Theory & Event” 22(3)/2019, s. 530‒531.K. Barad, Meeting the Universe Halfway. Quantum Physics and the Entanglement of Matter and Meaning, Duke University Press, Durham 2007.J. Bennett, Vibrant Matter. A Political Ecology of Things, Duke University Press, Durham, London 2010.Federico Campagna, Prophetic Culture: Recreation for Adolescents, London, 2021,tegoż, Otherworlds: Mediterranean Lessons on Escaping History, London, 2025.D. Haraway, Wiedze usytuowane. Kwestia nauki w feminizmie i przywilej ograniczonej/częściowej perspektywy, tłum. A. Czarnacka, dostęp pod adresem internetowym: http://www.ekologiasztuka.pl/pdf/f0062haraway1988.pdf Maja Lunde, tzw. „tetralogia klimatyczna”: Bienes Historie (2015 ) – pol. Historia pszczół, przeł. Anna Marciniakówna (2016); Blå (2017)  – pol.  Błękit, przeł. A. Marciniakówna (2018); Przewalskis hest (2019) – pol. Ostatni, przeł. Mateusz Topa (2021). A. Marzec, Antropocień. Filozofia i estetyka po końcu świata, Warszawa 2021.Tegoż, Zmierzch Natury – w stronę ekologii politycznej Bruno Latoura, „Kultura Współczesna. Teoria, Interpretacje, Praktyka” 1 (2011),T. Morton, Humankind: Solidarity with Nonhuman People, Verso, London–New York 2017.Tegoż, Being Ecological, The MIT Press, Cambridge, Massachusettss 2018.Seria podcastu "Spotkania Biuletynu", zatytułowana “Polonistyka zaangażowana”, realizowana jest w ramach projektu "Polonistyka wobec wyzwań współczesnego świata". Dofinansowano ze środków budżetu państwa w ramach programu Ministra Edukacji i Nauki pod nazwą „Nauka dla Społeczeństwa II” (numer projektu: NdS-II/SP/0264/2024/01). Strona internetowa projektu: https://biuletynpolonistyczny.pl/pl/projects/polonistyka-wobec-wyzwan-wspolczesnego-swiata,1851/details Intro i outro Muzyka Piotr Lakwaj, czyta Aldona Brycka-JaskierskaProducent: Torba reportera i podcasteraIdentyfikacja wizualna: Klaudia WęgrzynMedia społecznościowe "Biuletynu Polonistycznego": https://www.facebook.com/BiuletynPolonistyczny/https://twitter.com/B_Polonistycznyhttps://www.youtube.com/@biuletynpolonistyczny8801/https://www.instagram.com/biuletyn.polonistyczny/https://biuletynpolonistyczny.pl/[email protected]#BiuletynPolonistyczny #Geopolonistyka #PolishStudies #Polonistykazaangażowana

Według naszego Rozmówcy, autora nagradzanej publikacji Antropocień – filozofia i estetyka po końcu świata (2021) XXI wiek stał się momentem, w którym zaczęliśmy zajmować się rzeczywistością zewnętrzną, rzeczami, pozaludzkimi bytami. I choć żyjemy obecnie w epoce określanej mianem antropocenu, i nasze podejście do zmian, jakie zachodzą w środowisku pod wpływem działań człowieka, jest raczej negatywne, warto zastanowić się, na ile udało się nam uwolnić od antropocentrycznego paradygmatu, który utrwalił bardzo mocno humanistyczne pojęcia dwudziestowieczne, kategorie natury i człowieka. Problematyczne jest to, że XXI wieku w zasadzie nie wiemy do końca, kto miałby w tej kategorii się zmieścić.Kategorie i idee nie są jednak odwieczne. Są wynikiem naszych negocjacji z rzeczywistością. Powstają, rodzą się i umierają. W związku z tym można spróbować od niektórych z nich odejść. Chociaż na chwilę. Taką próbą jest koncepcja antropocienia.Rozmowa, choć oscylująca wokół kwestii teoretycznych, porusza również problem relacji między postrzeganiem kryzysu klimatycznego, a nowymi tekstami kultury, które w ciekawy i angażujący sposób problematyzują naszą relację ze środowiskiem.W rozmowie dr. hab. Justyny Tabaszewskiej, prof. IBL PAN, z dr. Andrzejem Marcem usłyszymy również:Co ma wspólnego serial Jedyna (ang. Pluribus) z antropocieniem i ontologią zwróconą ku przedmiotom?Dlaczego nasz Rozmówca nie lubi niewinnie przecież brzmiącego słowa „natura”?Jakie problemy wywołuje kategoria środowiska?Czy psy mogą odchodzić na emeryturę, a małże pracować w oczyszczalni ścieków?Dlaczego dziwność jest tak istotna w naszym świecie?dr Andrzej Marzec – filozof, krytyk filmowy, adiunkt na UAM w Poznaniu, wykładowca na ASP w Katowicach, SWPS oraz UAP w Poznaniu. Jego zainteresowania badawcze skupiają się wokół: spekulatywnego realizmu, ontologii zwróconej ku przedmiotom, humanistyki środowiskowej, mrocznej ekologii oraz współczesnego kina alternatywnego. Autor książek: Widmontologia. Teoria filozoficzna i praktyka artystyczna ponowoczesności (2015) oraz Antropocień – filozofia i estetyka po końcu świata (2021), a także współredaktor książki Derrida and Film Studies (2025).dr hab. Justyna Tabaszewska, prof. IBL PAN - zajmuje się badaniami nad pamięcią i afektami, studiami temporalnymi, ekokrytyką oraz polską literaturą i kulturą współczesną. Obecnie pracuje nad dwoma projektami: pierwszy dotyczy pamięci przyszłości (jej funkcji i form) w literaturze oraz kulturze Europy Środkowej, drugi – pamięci środowiskowej oraz alternatywnych skal pamięci. Członkini redakcji „Tekstów Drugich” oraz jedna z redaktorów naczelnych „Memory Studies Review”, autorka czterech książek, w tym Humanistyki służebnej (2022) oraz Afektywnych poetyk pamięci (2022). Dalsza część rozmowy jest dostępna jako Rola humanisty w dobie kryzysu klimatycznego.  Spotkanie z Andrzejem Marcem (cz. 2).Linki do wymienionych w rozmowie publikacji i filmów: Anthropocene or Capitalocene? Nature, History, and the Crisis of Capitalism, red. J. W. Moore, PM Press, Oakland 2016.New Materialisms: Ontology, Agency, and Politics, red. D. Coole, S. Frost, Duke University Press Books, 2010.P. J. Crutzen, Geology of Mankind, „Nature” 415/2002.P. J. Crutzen, E. F. Stoermer, The Anthropocene, „Global Change Newsletter” 41/2000.D. Haraway, Staying with the Trouble. Making Kin in the Chthulucene, Duke University Press Books, Durham and London 2016.G. Harman, Traktat o przedmiotach, tłum. M. Rychter, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2013.G. Harman, Tool-Being: Heidegger and the Metaphysics of Objects, Open Court, Chicago 2002.Jan Kochanowski, Na lipę, wiele wydań.A. Marzec, Antropocień. Filozofia i estetyka po końcu świata, Warszawa 2021.T. Morton, Dark Ecology: For a Logic of Future Coexistence, Columbia University Press, New York 2016.tegoż, Mroczna ekologia. Ku logice przyszłego współistnienia, przeł. Anna Barcz, wstęp A. Marzec, 2023.Marcin Wicha, Rzeczy, których nie wyrzuciłem, Kraków 2022.Miasteczko Twin Peaks, serial, reż. David Lynch, Mark Frost, 1990.Zimna wojna, reż. Paweł Pawlikowski, 2018.Pocahontas, film animowany, reż. Eric Goldberg, Mike Gabriel, 1995.Jedyna (ang. Pluribus), serial, reż. Vince Gilligan, 2025. Seria podcastu "Spotkania Biuletynu", zatytułowana “Polonistyka zaangażowana”, realizowana jest w ramach projektu "Polonistyka wobec wyzwań współczesnego świata". Dofinansowano ze środków budżetu państwa w ramach programu Ministra Edukacji i Nauki pod nazwą „Nauka dla Społeczeństwa II” (numer projektu: NdS-II/SP/0264/2024/01).Strona internetowa projektu: https://biuletynpolonistyczny.pl/pl/projects/polonistyka-wobec-wyzwan-wspolczesnego-swiata,1851/details Intro i outro Muzyka Piotr Lakwaj, czyta Aldona Brycka-JaskierskaProducent: Torba reportera i podcasteraIdentyfikacja wizualna: Klaudia WęgrzynMedia społecznościowe "Biuletynu Polonistycznego": https://www.facebook.com/BiuletynPolonistyczny/https://twitter.com/B_Polonistycznyhttps://www.youtube.com/@biuletynpolonistyczny8801/https://www.instagram.com/biuletyn.polonistyczny/https://biuletynpolonistyczny.pl/[email protected]#BiuletynPolonistyczny #Geopolonistyka #PolishStudies #Polonistykazaangażowana

Niepełnosprawność i zaangażowanie – pod tym hasłem realizujemy serię rozmów z aktywistkami i aktywistami, pisarkami i pisarzami oraz badaczkami i badaczami, którzy na różne sposoby zajmują się tematyką niepełnosprawności. Do czwartego odcinka tej serii zaprosiliśmy prof. Monikę Ładoń – literaturoznawczynię, polonistkę, autorkę książek i opracowań naukowych, w których analizuje narracje o chorobie i chorowaniu. Jak kształtowały się związki między literaturą a medycyną w polskiej humanistyce?Czym jest dyskurs maladyczny? Co go łączy, a co dzieli z dyskursem o niepełnosprawności?Dlaczego Jadwiga Stańczakowa, którą znamy przede wszystkim jako niewidomą poetkę, jest tak ważną postacią w rozwoju społecznego modelu niepełnosprawności w Polsce?I wreszcie, o jakich doświadczeniach przeczytamy w najnowszej książce prof. Ładoń, zatytułowanej Wyczerpane. Kobiety i choroby?Monika Ładoń – dr habilitowana, profesorka Uniwersytetu Śląskiego, polonistka, literaturoznawczyni. Zajmuje się doświadczeniami granicznymi – chorobą, starością i żałobą – w literaturze XX i XXI wieku. Tej tematyki dotyczą jej dwie książki autorskie: Choroba jako literatura. Studia maladyczne (Katowice 2019) i Wyczerpane. Kobiety i choroby (Gdańsk 2025, w druku). Współredagowała tomy zbiorowe poświęcone dyskursowi maladycznemu i żałobnemu: Fragmenty dyskursu maladycznego (Gdańsk 2019), Fragmenty dyskursu żałobnego (Gdańsk 2021) oraz Being Ill: Idioms, Registers and Styles (Göttingen 2025). Publikowała m.in. w „Tekstach Drugich”, „Kulturze Współczesnej”, „Przestrzeniach Teorii” i „Postscriptum Polonistycznym”. Obecnie pracuje nad książką poświęconą twórczości niewidomej poetki Jadwigi Stańczakowej. Rozmowę przeprowadziły dr Beata Koper i dr Klaudia Muca-Małek – badaczki literatury, ekspertki w projekcie „Polonistyka wobec wyzwań współczesnego świata”. * * * Lista publikacji naukowych i tekstów kultury wspomnianych w rozmowie:Iwona Boruszkowska, Defekty. Literackie auto/pato/grafie. Szkice, Kraków 2016;taż, Sygnatury choroby. Literatura defektu w ukraińskim modernizmie, Warszawa 2018;Albert Camus, Dżuma (wiele wydań);Elinor Cleghorn, Wybrakowane. Jak leczono kobiety w świecie stworzonym przez mężczyzn, przeł. A. Stachowski, P. Surniak, Poznań 2024;Jarosław Iwaszkiewicz, Brzezina (wiele wydań);Eliza Kącka, Wczoraj byłaś zła na zielono, Kraków 2024;Anna Łebkowska, Somatopoetyka – afekty – wyobrażenia. Literatura XX i XXI wieku, Kraków 2019;Thomas Mann, Czarodziejska góra (wiele wydań);Hilary Mantel, Duchy zostają, przeł. M. Tomczak, Wołowiec 2025;Małgorzata Okupnik, W niewoli ciała. Doświadczenie utraty zdrowia i jego reprezentacje, Kraków 2018;Zośka Papużanka, On, Kraków 2016;Pandemia albo końcówka. Kulturowe świadectwa czasów zarazy, red. M. Grzegorzewska, M. Ganczar, I. Gielata, Gdańsk 2024;Elaine Showalter, The Female Malady: Women, Madness, and English Culture, 1830-1980, 1985;Susan Sontag, Choroba jako metafora, przeł. J. Anders (wiele wydań);Jadwiga Stańczakowa, Ślepak, Kraków 2022;Maja Staśko, Siostry w bólu. Historie o endometriozie, Warszawa 2025; Kazimierz Szewczyk, Dobro, zło i medycyna, Warszawa 2001;Mateusz Szubert, Żyjąc w cieniu śmierci. Kulturowy obraz gruźlicy, Wrocław 2011;Agnieszka Taborska, Człowiek, który czeka. Pandemia na mansardzie, Kraków 2020;To wróci. Przeszłość i przyszłość pandemii, red. red. Przemysław Czapliński, Joanna B. Bednarek, Warszawa 2022;Clara Törnvall, Autystki. O kobietach w spektrum, przeł. J. Czechowska, Warszawa 2022;Karolina Wigura, Endo. Sztuka akceptacji choroby, Warszawa 2025;Aneta Żukowska, Mięcho, Kraków 2019.* * *  Seria podcastu „Spotkania Biuletynu”, zatytułowana „Polonistyka zaangażowana”, realizowana jest w ramach projektu „Polonistyka wobec wyzwań współczesnego świata”. Dofinansowano ze środków budżetu państwa w ramach programu Ministra Edukacji i Nauki pod nazwą „Nauka dla Społeczeństwa II” (numer projektu: NdS-II/SP/0264/2024/01). Strona projektu: https://biuletynpolonistyczny.pl/pl/projects/polonistyka-wobec-wyzwan-wspolczesnego-swiata,1851/details * * *  Intro i outro Muzyka Piotr Lakwaj, czyta: Aldona Brycka-Jaskierska Producent: Torba reportera i podcastera Identyfikacja wizualna i projekt okładki: Klaudia Węgrzyn   * * * Zachęcamy do zadawania pytań i dzielenia się przemyśleniami na temat naszego podcastu: [email protected].* * * Media społecznościowe "Biuletynu Polonistycznego": https://www.facebook.com/BiuletynPolonistyczny/ https://twitter.com/B_Polonistyczny https://www.youtube.com/@biuletynpolonistyczny8801/https://biuletynpolonistyczny.pl/[email protected]#BiuletynPolonistyczny #Geopolonistyka #PolishStudies #Polonistykazaangażowana

Polonistyka ma ogromny potencjał, by kształtować nie tylko kompetencje językowe i literackie, ale także postawy i umiejętności niezbędne do mądrego i pięknego życia. Kluczowa jest tu rola nauczycieli języka polskiego, którzy są dla młodych ludzi wzorem komunikacji i stosowania dobrych praktyk. Jak kształcić nauczycieli języka polskiego i wspierać ich w rozwoju zawodowym?Jakich kompetencji brakuje w dzisiejszych czasach absolwentom polonistyki?Jaki jest obecnie status dydaktyki jako dyscypliny naukowej?Czym jest Szkoła Edukacji - innowacyjny program podyplomowych studiów rozwijających kompetencje nauczycielskie?Odpowiedzi na te pytania znajdziemy w rozmowie Piotra Bordzoła z Kingą Białek - polonistką, hebraistką, dr nauk humanistycznych, nauczycielką, dydaktyczką literatury i języka polskiego, badaczką, współtwórczynią podstaw programowych kształcenia języka polskiego, dyrektorką ds. rozwoju Szkoły Edukacji Polsko-Amerykańskiej Fundacji Wolności i Uniwersytetu Warszawskiego, członkinią zarządu Fundacji Dobrej Edukacji. Główne kierunki jej zainteresowań to dydaktyka literatury i języka polskiego, w kontekście badawczym i metodycznym, ale też - jako wieloletniej tutorki Szkoły Edukacji - kompetencji nauczycieli języka polskiego. Jak mówi nasza Rozmówczyni, "jesteśmy nauczycielami, nauczycielkami, żyjemy w szkole, ale też jesteśmy polonistami i polonistkami, a to oznacza, że nasze umiejętności i to, co robimy, wychodzi poza szkołę. Szkoła to tylko laboratorium, a tak naprawdę życie dzieje się poza szkołą: czytamy nie dla szkoły, tylko dla życia. dla rozwoju, dla człowieka. Piszemy dla życia".   *****Seria podcastu "Spotkania Biuletynu", zatytułowana “Polonistyka zaangażowana”, realizowana jest w ramach projektu "Polonistyka wobec wyzwań współczesnego świata". Dofinansowano ze środków budżetu państwa w ramach programu Ministra Edukacji i Nauki pod nazwą „Nauka dla Społeczeństwa II” (numer projektu: NdS-II/SP/0264/2024/01).Strona internetowa projektu:  https://www.biuletynpolonistyczny.pl/pl/projects/polonistyka-wobec-wyzwan-wspolczesnego-swiata,1851/details.Intro i outro:Muzyka Piotr Lakwaj, czyta Aldona Brycka-JaskierskaProducent: Torba reportera i podcasteraIdentyfikacja wizualna: Klaudia WęgrzynMedia społecznościowe "Biuletynu Polonistycznego":  https://www.facebook.com/BiuletynPolonistyczny/https://twitter.com/B_Polonistycznyhttps://www.youtube.com/@biuletynpolonistyczny8801/https://www.instagram.com/biuletyn.polonistyczny/https://biuletynpolonistyczny.pl/[email protected]#BiuletynPolonistyczny #Geopolonistyka #PolishStudies #Polonistykazaangażowana

Humanistyka i studia filologiczne coraz rzadziej kojarzone są wyłącznie z godzinami spędzonymi w bibliotece, z pracą przy świeczce i kałamarzu. Pracujemy dziś w innych realiach. Potrzebujemy zasobów cyfrowych, technologii, mocnych komputerów, dzięki którym możemy pracować z bazami danych czy ze sztuczną inteligencją.Jak mówi nasz dzisiejszy Rozmówca, dr Cezary Rosiński, jeśli zaakceptujemy pewną naturę zjawisk, z którymi na co dzień pracujemy, to okaże się, że zarówno literatura piękna, teksty, informacje słownikowe i encyklopedyczne, biogramy, zasoby biobibliograficzne, a nawet edycje krytyczne, bibliografie, notatki, zdjęcia, adnotacje, i inne, najbardziej tradycyjne praktyki humanistyczne - wszystko to możemy opowiedzieć językiem danych. A mówiąc o tych zasobach jako o danych oraz o metadanych (a więc danych na temat danych) jesteśmy w stanie opisać wszelkie oryginalne zbiory.Absolwenci kierunków humanistycznych uprawiający humanistykę cyfrową (czyli, w tym kontekście, “żonglujący” opisanymi wyżej danymi) są na rynku pracy bardzo użyteczni. Różnego rodzaju działania związane na przykład z rozwojem dużych modeli językowych, z rozwojem sztucznej inteligencji, cały czas potrzebują humanistycznego zaplecza.Czy kompetencje cyfrowe są obecne w programach studiów polonistycznych? Gdzie ich szukać? Na co powinni zwrócić uwagę dzisiejsi studenci polonistyki, ale też absolwenci? Jakie podejmować aktywności, żeby zdobyć umiejętności pozwalające w taki sposób uprawiać humanistykę? I jaka była droga zawodowa naszego Rozmówcy, który swoją ścieżkę dydaktyczną nazywa “nieco schizofreniczną”, i który od zainteresowań stricte literaturoznawczych przeszedł do wykorzystania humanistyki cyfrowej w badaniach jezuickich i wyjazdu do Peru?dr Cezary Rosiński - adiunkt, dokumentalista i specjalista ds. danych w Pracowni Bibliografii Bieżącej Instytutu Badań Literackich PAN, współautor “Polskiej Bibliografii Literackiej”. Interesuje się przestrzenią w literaturze współczesnej. Próbuje na polskim gruncie wykorzystać osiągnięcia Bibliographic Data Science. Jest zaangażowany w polskie i europejskie projekty badawcze w ramach Centrum Humanistyki Cyfrowej IBL PAN, m.in. PBL-Lab, DARIAH-PL, TRIPLE.dr Piotr Bordzoł - polonista, członek redakcji "Biuletynu Polonistycznego".Linki do treści na temat wydarzeń i projektów wymienionych w rozmowie:Konferencja Polonistyka i jej strategiczne znaczenie dla państwa polskiego (Senat RP, 27 listopada 2025)Nie ma niewinnych danych, czyli o budowaniu wielojęzycznej platformy GoTriple - Cezary Rosiński w rozmowie z Magdaleną WnukSummer School on Jesuit Studies – cyfrowe narzędzia bibliograficzne w służbie badań jezuickichSeria podcastu "Spotkania Biuletynu", zatytułowana “Polonistyka zaangażowana”, realizowana jest w ramach projektu "Polonistyka wobec wyzwań współczesnego świata". Dofinansowano ze środków budżetu państwa w ramach programu Ministra Edukacji i Nauki pod nazwą „Nauka dla Społeczeństwa II” (numer projektu: NdS-II/SP/0264/2024/01).Strona internetowa projektu: https://biuletynpolonistyczny.pl/pl/projects/polonistyka-wobec-wyzwan-wspolczesnego-swiata,1851/details Intro i outro Muzyka Piotr Lakwaj, czyta Aldona Brycka-JaskierskaProducent: Torba reportera i podcasteraIdentyfikacja wizualna: Klaudia WęgrzynMedia społecznościowe "Biuletynu Polonistycznego": https://www.facebook.com/BiuletynPolonistyczny/https://twitter.com/B_Polonistycznyhttps://www.youtube.com/@biuletynpolonistyczny8801/https://www.instagram.com/biuletyn.polonistyczny/https://biuletynpolonistyczny.pl/[email protected]#BiuletynPolonistyczny #Geopolonistyka #PolishStudies #Polonistykazaangażowana

Pierwszą część rozmowy z laureatkami Olimpiady Literatury i Języka Polskiego z Litwy i Łotwy, które obrały drogę polonistyczną i obecnie pracują naukowo, zakończyliśmy wspomnieniem osób, które szczególnie zapadły naszym Rozmówczyniom w pamięć. Wspomnieliśmy nauczycieli, który odegrali kluczową rolę w inspirowaniu młodzieży do zgłębienia zagadnień polskiej literatury i kultury oraz języka polskiego.Rola nauczycieli jest tutaj szczególnie godna podkreślenia. Angażują się w pełni w przeprowadzenie swoich uczniów przez zawody olimpijskie, bez gwarancji, że młodzi ludzie odniosą w nich sukces i wybiorą dalej drogę polonistyczną.Znaczna część laureatów ukończyła polonistykę lub inne filologie, ale niektórzy wybrali ekonomię, nauki społeczne, prawo, stosunki międzynarodowe, nauki ścisłe. Tu nasuwa się pytanie: co udział w olimpiadzie daje młodym ludziom, którzy decydują się na podjęcie studiów na całkowicie innych kierunkach naukowych? Olimpiada wpłynęła nie tylko na życie i wybory jednostek, ale też społeczności lokalnych i uczelnianych. Jak prowadzenie Olimpiady na Litwie i Łotwie zmieniło ich funkcjonowanie? Jak wpłynęło na życie miejscowych polonistyk? Naszymi Gośćmi są: dr Teresa Dalecka - asystentka w Centrum Polonistycznym Uniwersytetu Wileńskiego. W 1991 roku została laureatką Ogólnopolskiej Olimpiady Literatury i Języka Polskiego i uzyskała stypendium Rządu RP na studia w Polsce. W latach 1991–1997 studiowała filologię polską na Uniwersytecie Warszawskim. Jest autorką monografii Dzieje polonistyki wileńskiej 1919-1939 (Kraków 2003), współredaktorką tomu W kręgu idei Miłoszowskich. Studia nad życiem i twórczością Czesława Miłosza (Wilno 2011), podręczników z języka polskiego dla uczniów szkół średnich, a także tłumaczką m.in. tekstów literackich (zamieszczonych w antologii Sen Mendoga). doc. dr Kinga Geben - od 1997 roku pracownik naukowo-dydaktycznym Centrum Polonistycznego Uniwersytetu Wileńskiego. Jako laureatka OLiJP w 1992 r. rozpoczęła studia polonistyczne na Uniwersytecie Warszawskim. Jest m.in. autorką monografii Świadomość i kompetencja językowa a warstwy leksykalne w idiolektach młodzieży polskiego pochodzenia na Wileńszczyźnie, współautorką monografii Język polski na Kowieńszczyźnie. Historia, sytuacja socjolingwistyczna, cechy językowe, teksty, autorką podręczników dla studentów i współautorką słowników. dr Ewangelina Skalińska - adiunkt w Zespole Europeistyki Literackiej IBL PAN, badaczka romantyzmu polskiego i europejskiego. W 2003 roku została laureatką Olimpiady Literatury i Języka Polskiego. W latach 2008-2023 adiunkt w Katerze Badań nad Romantyzmem i Twórczością C. Norwida na Wydziale Nauk Humanistycznych Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego. Autorka m.in. książek Norwid – Dostojewski. Zbliżenia i rekonstrukcje (Warszawa 2014), Rosyjski Mickiewicz. Szkice z historii przekładu (Warszawa 2020). Przekładała utwory, listy i inne teksty Anny Achmatowej, Dymitra Fiłosofowa, Lidii Czukowskiej, Natalii Gorbaniewskiej, wydawała poezję Olgi Daukszty. dr hab. Inesa Szulska, prof. ucz. – absolwentka filologii polskiej i bałtyckiej na Uniwersytecie Warszawskim, literaturoznawczyni, pracowniczka badawczo-dydaktyczna w Zakładzie Bałtystyki Wydziału Polonistyki UW. W 1997 roku została laureatką Olimpiady Literatury i Języka Polskiego. Stopień doktora uzyskała w roku 2009 na podstawie dysertacji Litwa Józefa Ignacego Kraszewskiego (Nagroda Prezesa Rady Ministrów Rzeczypospolitej Polskiej, 2010), następnie stopień doktora habilitowanego w dziedzinie nauk humanistycznych w dyscyplinie literaturoznawstwo (2020). Obszar zainteresowań naukowych: badania komparatystyczne polsko-litewskich związków literackich i kulturalnych (XIX – pocz. XX wieku), prezentowane w tomach zbiorowych i czasopismach naukowych w Polsce i na Litwie. prof. dr hab. Tomasz Chachulski - prof. dr hab., członek Pracowni Literatury Oświecenia w IBL PAN oraz Zespołu Edytorstwa Krytycznego Tekstów Dawnych w IBL PAN. Historyk literatury, zajmuje się poezją polskiego oświecenia, współczesną eseistyką polską oraz edytorstwem naukowym, a także dydaktyką literatury polskiej. Ważniejsze prace: Edytorstwo jako historia literatury i inne studia o poezji XVIII wieku (2019), Opóźnione pokolenie. Studia o recepcji „głębokiej” Jana Kochanowskiego w poezji polskiej XVIII w. (2006), Stanisław Konarski (2000), Franciszek Karpiński (1998), edycje krytyczne pism Franciszka Karpińskiego, Konstancji Benisławskiej, studia o A. Naruszewiczu, I. Krasickim, F.D. Kniaźninie, S. Konarskim, A. Mickiewiczu, C. Norwidzie, J. Stempowskim, W. Gombrowiczu, J. Przybosiu i innych. Przewodniczący Olimpiady Literatury i Języka Polskiego oraz Olimpiady Literatury i Języka Polskiego dla Szkół Podstawowych, przewodniczący Rady Naukowej Instytutu Badań Literackich PAN. Pierwsza część rozmowy jest dostępna jako „Łączy nas więcej niż tylko wspomnienie olimpiady”. Od udziału w zawodach OLiJP do pracy naukowej.Strona Olimpiady Literatury i Języka Polskiego: https://olijp.pl/Strona Olimpiady Literatury i Języka Polskiego dla Szkół Podstawowych: https://olijpsp.pl/Seria podcastu "Spotkania Biuletynu", zatytułowana “Polonistyka zaangażowana”, realizowana jest w ramach projektu "Polonistyka wobec wyzwań współczesnego świata". Dofinansowano ze środków budżetu państwa w ramach programu Ministra Edukacji i Nauki pod nazwą „Nauka dla Społeczeństwa II” (numer projektu: NdS-II/SP/0264/2024/01). Strona internetowa projektu: https://biuletynpolonistyczny.pl/pl/projects/polonistyka-wobec-wyzwan-wspolczesnego-swiata,1851/details Intro i outro Muzyka Piotr Lakwaj, czyta Aldona Brycka-JaskierskaProducent: Torba reportera i podcasteraIdentyfikacja wizualna i projekt okładki: Klaudia WęgrzynMedia społecznościowe "Biuletynu Polonistycznego": https://www.facebook.com/BiuletynPolonistyczny/https://twitter.com/B_Polonistycznyhttps://www.youtube.com/@biuletynpolonistyczny8801/https://www.instagram.com/biuletyn.polonistyczny/https://biuletynpolonistyczny.pl/[email protected]#BiuletynPolonistyczny #Geopolonistyka #PolishStudies #Polonistykazaangażowana

W Polsce Olimpiada Literatury i Języka Polskiego jest prowadzona od jesieni 1970 roku. Poza Polską – od jesieni 1989 roku: najpierw powstała na Litwie, potem we Lwowie, na Białorusi, na Łotwie, na całej Ukrainie, w Czechach, w Rumunii, w szkołach prowadzonych przez Ośrodek Rozwoju Polskiej Edukacji za Granicą (ORPEG). Gdyby policzyć uczestników, którzy przyjechali spoza Polski do Warszawy na zawody III stopnia, w marcu lub kwietniu każdego roku, byłaby to spora grupa: ponad 300 osób z Litwy, ponad 100 – z Łotwy, trochę więcej z Białorusi, około 200 z Ukrainy i mniejsze grupy z innych państw. Losy laureatów i finalistów spoza Polski potoczyły się bardzo różnie. Dziś spotykamy się z Laureatkami pierwszych edycji olimpiady na Litwie i Łotwie, które wybrały karierę akademicką: uzyskały stopnie doktora i doktora habilitowanego, piszą książki, publikują artykuły, wykładają na uniwersytetach w Polsce lub poza Polską, prowadzą badania w Polskiej Akademii Nauk. Co skłoniło je do udziału w Olimpiadzie? Jak wspominają swój udział w zawodach? Jaki miał on wpływ na podjęcie studiów polonistycznych? Czy pomógł im w trakcie studiów lub podjęciu zatrudnienia? I dlaczego związały się z OliJP na dłużej, jako jurorki? Jak opisują swoje doświadczenie udziału w OLiJP niejako z drugiej strony: osoby zadającej pytania i oceniającej? W spotkaniu udział biorą:dr Teresa Dalecka - asystentka w Centrum Polonistycznym Uniwersytetu Wileńskiego. W 1991 roku została laureatką Ogólnopolskiej Olimpiady Literatury i Języka Polskiego i uzyskała stypendium Rządu RP na studia w Polsce. W latach 1991–1997 studiowała filologię polską na Uniwersytecie Warszawskim. Jest autorką monografii Dzieje polonistyki wileńskiej 1919-1939 (Kraków 2003), współredaktorką tomu W kręgu idei Miłoszowskich. Studia nad życiem i twórczością Czesława Miłosza (Wilno 2011), podręczników z języka polskiego dla uczniów szkół średnich, a także tłumaczką m.in. tekstów literackich (zamieszczonych w antologii Sen Mendoga). doc. dr Kinga Geben - od 1997 roku pracownik naukowo-dydaktyczny Centrum Polonistycznego Uniwersytetu Wileńskiego. Jako laureatka OLiJP w 1992 r. rozpoczęła studia polonistyczne na Uniwersytecie Warszawskim. Jest m.in. autorką monografii Świadomość i kompetencja językowa a warstwy leksykalne w idiolektach młodzieży polskiego pochodzenia na Wileńszczyźnie, współautorką monografii Język polski na Kowieńszczyźnie. Historia, sytuacja socjolingwistyczna, cechy językowe, teksty, autorką podręczników dla studentów i współautorką słowników. dr Ewangelina Skalińska - adiunkt w Zespole Europeistyki Literackiej IBL PAN, badaczka romantyzmu polskiego i europejskiego. W 2003 roku została laureatką Olimpiady Literatury i Języka Polskiego. W latach 2008-2023 adiunkt w Katerze Badań nad Romantyzmem i Twórczością C. Norwida na Wydziale Nauk Humanistycznych Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego. Autorka m.in. książek Norwid – Dostojewski. Zbliżenia i rekonstrukcje (Warszawa 2014), Rosyjski Mickiewicz. Szkice z historii przekładu (Warszawa 2020). Przekładała utwory, listy i inne teksty Anny Achmatowej, Dymitra Fiłosofowa, Lidii Czukowskiej, Natalii Gorbaniewskiej, wydawała poezję Olgi Daukszty. dr hab. Inesa Szulska, prof. ucz. – absolwentka filologii polskiej i bałtyckiej na Uniwersytecie Warszawskim, literaturoznawczyni, pracowniczka badawczo-dydaktyczna w Zakładzie Bałtystyki Wydziału Polonistyki UW. W 1997 roku została laureatką Olimpiady Literatury i Języka Polskiego. Stopień doktora uzyskała w roku 2009 na podstawie dysertacji Litwa Józefa Ignacego Kraszewskiego (Nagroda Prezesa Rady Ministrów Rzeczypospolitej Polskiej, 2010), następnie stopień doktora habilitowanego w dziedzinie nauk humanistycznych w dyscyplinie literaturoznawstwo (2020). Obszar zainteresowań naukowych: badania komparatystyczne polsko-litewskich związków literackich i kulturalnych (XIX – pocz. XX wieku), prezentowane w tomach zbiorowych i czasopismach naukowych w Polsce i na Litwie. Dalsza część rozmowy jest dostępna jako Wiele twarzy Olimpiady Polonistycznej. Od pracy jednostek do ruchu środowiskowego. Linki do wymienionych w rozmowie materiałów:Przyszłość polonistyki zaczyna się w szkole. Rozmowa z laureatką Olimpiady Języka Polskiego na Litwie [odcinek serii „Polonistyka zaangażowana”].Wspomniane przez prof. Inesę Szulską wydarzenie opisane zostało przez nią w artykule Międzynarodowa wystawa „Ziemia Laudy. Co kryje kaseta Sienkiewicza” w Poniewieżu (Litwa), napisanym dla "Biuletynu Polonistycznego" już po publikacji odcinka (o wystawie zob. także: Międzynarodowa wystawa „Ziemia Laudy. Co kryje kaseta Sienkiewicza“ w Poniewieżu na stronie https://wilnoteka.lt/newsdetail/45695)Olimpiada Literatury i Języka Polskiego (OLiJP)Olimpiada Literatury i Języka Polskiego dla Szkół Podstawowych (OLiJP-SP)Seria podcastu "Spotkania Biuletynu", zatytułowana “Polonistyka zaangażowana”, realizowana jest w ramach projektu "Polonistyka wobec wyzwań współczesnego świata". Dofinansowano ze środków budżetu państwa w ramach programu Ministra Edukacji i Nauki pod nazwą „Nauka dla Społeczeństwa II” (numer projektu: NdS-II/SP/0264/2024/01).  Strona internetowa projektu: https://biuletynpolonistyczny.pl/pl/projects/polonistyka-wobec-wyzwan-wspolczesnego-swiata,1851/details Intro i outro Muzyka Piotr Lakwaj, czyta Aldona Brycka-JaskierskaProducent: Torba reportera i podcasteraIdentyfikacja wizualna i projekt okładki: Klaudia WęgrzynMedia społecznościowe "Biuletynu Polonistycznego": https://www.facebook.com/BiuletynPolonistyczny/https://twitter.com/B_Polonistycznyhttps://www.youtube.com/@biuletynpolonistyczny8801/https://www.instagram.com/biuletyn.polonistyczny/https://biuletynpolonistyczny.pl/[email protected]#BiuletynPolonistyczny #Geopolonistyka #PolishStudies #Polonistykazaangażowana

Kontynuujemy rozmowę z prof. Svitłaną Suchariewą oraz docent Natalią Ciołyk z Katedry Polonistyki i Przekładu, Wydziału Filologii i Dziennikarstwa Wołyńskiego Uniwersytetu Narodowego Imienia Łesi Ukrainki w Łucku.Gdy rozmawiamy, trwa Międzynarodowy Panel Naukowo-Metodyczny „Stan i perspektywy metodyki nauki języka polskiego w szkołach średnich i wyższych", już po raz szósty organizowany przez łucką polonistykę.Co roku studia polonistyczne w Łucku podejmuje ponad 70 studentów. Co ich przyciąga do studiowania polonistyki? Na pewno to, że Wołyń jest regionem przygranicznym, gdzie po wybuchu wojny wiele firm przeniosło swoje siedziby i często poszukiwane są do pracy osoby, które znają zarówno angielski, jak i polski.Niektórzy młodzi decydują się na studia polonistyczne, ponieważ te zapewniają międzynarodowe spotkania i wyjazdy, w tym na wymianę studencką. Sprzyja temu fakt, że latem w Ukrainie weszła w życie ustawa, dzięki której studiujący chłopcy do 22 roku życia mogą wreszcie wyjeżdżać.Ania Zotowa, która przyjeżdżała jako studentka do Polski, została tłumaczką. Ania Dichtiaruk chciała pójść na studia doktoranckie i w tym roku dzięki programowi „Polonista” jest na studiach doktoranckich w Polsce.Część osób chce uczyć polskiego innych, wybiera pracę w szkole lub na uczelni, gdzie ma również możliwość prowadzenia badań naukowych. A łucki ośrodek, jak podkreślili uczestnicy tegorocznego spotkania, jest wiodącym, jeśli chodzi o nauczanie w zakresie języka polskiego jako obcego ośrodkiem na Ukrainie, i z powodzeniem może uczestniczyć w projektach, które nie ograniczają się do kontekstu ukraińskiego.Praca ze studentami motywuje nasze rozmówczynie do pracy, które pragną „pokoju, zdrowia i mniej biurokracji”. I kolejnych wspólnych nagrań przy okazji następnych paneli organizowanych w Łucku. Prof. dr hab. Switłana Suchariewa - profesor Katedry Polonistyki i Przekładu, Koordynator Instytutu Polski Wołyńskiego Uniwersytetu Narodowego im. Łesi Ukrainki w Łucku. Redaktor-koordynator Biuletynu Polonistycznego. Wykłada przedmioty: lektorat języka polskiego jako obcego, przekład literatury pięknej, kurs biznesowy po polsku, język polski fachowy, teoria i praktyka tłumaczenia. Doc. dr Natalia Ciołyk - Docent Katedry Polonistyki i Przekładu Wydziału Stosunków Międzynarodowych Wołyńskiego Uniwersytetu Narodowego im. Łesi Ukrainki. Współzałożycielka Towarzystwa Kultury Polskiej im. Tadeusza Kościuszki na Wołyniu. Na uczelni pracuje jako lektorka języka polskiego. Pierwsza część rozmowy jest dostępna jako Polonistyka w Łucku. „Takich emocji i rozmów nigdzie nie otrzymasz” (cz. 1) Linki do wymienionych w rozmowie materiałów, źródeł, stron internetowych, instytucji:Katedra Polonistyki i Przekładu, Wydział Filologii i Dziennikarstwa, Wołyński Uniwersytet Narodowy imienia Łesi Ukrainki w ŁuckuVI Międzynarodowy Panel Naukowo-Metodyczny „Stan i perspektywy metodyki nauki języka polskiego w szkołach średnich i wyższych""Geopolonistyka - wirtualny most pomiędzy kulturami" (projekt realizowany przez IBL PAN, Wschodnioeuropejski [obecnie Wołyński] Uniwersytet Narodowy im, Łesi Ukrainki w Łucku, Centrum Polonistyczne Uniwersytetu Wileńskiego i Katedrę Języka i Literatury Polskiej Uniwersytetu La Sapienza w Rzymie w 2022 roku).Seria podcastu "Spotkania Biuletynu", zatytułowana “Polonistyka zaangażowana”, realizowana jest w ramach projektu "Polonistyka wobec wyzwań współczesnego świata". Dofinansowano ze środków budżetu państwa w ramach programu Ministra Edukacji i Nauki pod nazwą „Nauka dla Społeczeństwa II” (numer projektu: NdS-II/SP/0264/2024/01).  Strona internetowa projektu: https://biuletynpolonistyczny.pl/pl/projects/polonistyka-wobec-wyzwan-wspolczesnego-swiata,1851/details Intro i outro Muzyka Piotr Lakwaj, czyta Aldona Brycka-JaskierskaProducent: Torba reportera i podcasteraIdentyfikacja wizualna i projekt okładki: Klaudia WęgrzynMedia społecznościowe "Biuletynu Polonistycznego": https://www.facebook.com/BiuletynPolonistyczny/https://twitter.com/B_Polonistycznyhttps://www.youtube.com/@biuletynpolonistyczny8801/https://biuletynpolonistyczny.pl/[email protected]#BiuletynPolonistyczny #Geopolonistyka #PolishStudies #Polonistykazaangażowana

Przed 2019 rokiem absolwenci szkół polonijnych i studenci przychodzili do Pani Natalii Ciołyk z pytaniem: „Pani Natalio, dlaczego nie ma w Łucku olimpiady polonistycznej dla studentów? Jak to tak?”. A przecież były już od pewnego czasu olimpiady z języka angielskiego, hiszpańskiego, francuskiego, nie wiadomo jeszcze jakich tylko języków obcych, których uczą się studenci. I wtedy powstała idea olimpiady, która sprawdza nie tylko gramatykę i rozumienie tekstu, ale też umiejętności, które pozwolą uczestnikom – studentom uczącym się polskiego, z różnych wydziałów, dać sobie radę w naturalnym środowisku językowym.Tak powstały „Łuckie Dialogi z Kulturą Polską”, a potem, z konkursu dla studentów i spontanicznych rozmów wykładowców i nauczycieli, towarzyszących w wyjeździe na zawody, „Jesień polonistyczna” w Łucku, w ramach której już po raz szósty w dniach 6-10 października odbył się Panel Naukowo-Metodyczny, organizowany właśnie przez Wołyński Uniwersytet Narodowy Imienia Łesi Ukrainki w Łucku. O ich historii i tradycji opowiadają prof. Svitłana Suchariewa oraz docent Natalia Ciołyk z Katedry Polonistyki i Przekładu, Wydziału Filologii i Dziennikarstwa Wołyńskiego Uniwersytetu Narodowego Imienia Łesi Ukrainki w Łucku. W tym roku, już po raz kolejny, olimpiada odbyła się w trybie zdalnym. „Zawsze pytamy na początku olimpiady, przed napisaniem, czy każdy znajduje się w bezpiecznym miejscu”- mówią nasze rozmówczynie, czy w razie jakichś zagrożeń, jeżeli będzie potrzeba, wydłużyć jakoś czas wykonywania zadań, albo gdy miną alarmy, otworzyć ponownie do nich dostęp. „W schronie olimpiady nie napiszesz”. Prof. dr hab. Switłana Suchariewa - profesor Katedry Polonistyki i Przekładu, Koordynator Instytutu Polski Wołyńskiego Uniwersytetu Narodowego im. Łesi Ukrainki w Łucku. Redaktor-koordynator Biuletynu Polonistycznego. Wykłada przedmioty: lektorat języka polskiego jako obcego, przekład literatury pięknej, kurs biznesowy po polsku, język polski fachowy, teoria i praktyka tłumaczenia. Doc. dr Natalia Ciołyk - Docent Katedry Polonistyki i Przekładu Wydziału Stosunków Międzynarodowych Wołyńskiego Uniwersytetu Narodowego im. Łesi Ukrainki. Współzałożycielka Towarzystwa Kultury Polskiej im. Tadeusza Kościuszki na Wołyniu. Na uczelni pracuje jako lektorka języka polskiego.Dalsza część rozmowy jest dostępna jako Polonistyka w Łucku. Pokolenie po pokoleniu (cz. 2). Linki do wymienionych w rozmowie materiałów, źródeł, stron internetowych, instytucji: Katedra Polonistyki i Przekładu, Wydział Filologii i Dziennikarstwa, Wołyński Uniwersytet Narodowy imienia Łesi Ukrainki w ŁuckueVNUIR: Стан і перспективи методики вивчення польської мови у закладах середньої та вищої освітиPolonistyczna jesień: naukowcy rozmawiali o metodach nauczania, studenci sprawdzali wiedzę o Polsce Monitor WołyńskiVI Międzynarodowy Panel Naukowo-Metodyczny „Stan i perspektywy metodyki nauki języka polskiego w szkołach średnich i wyższych"Fundacja na Rzecz Dwujęzyczności EduNowaSeria podcastu "Spotkania Biuletynu", zatytułowana “Polonistyka zaangażowana”, realizowana jest w ramach projektu "Polonistyka wobec wyzwań współczesnego świata". Dofinansowano ze środków budżetu państwa w ramach programu Ministra Edukacji i Nauki pod nazwą „Nauka dla Społeczeństwa II” (numer projektu: NdS-II/SP/0264/2024/01).  Strona internetowa projektu: https://biuletynpolonistyczny.pl/pl/projects/polonistyka-wobec-wyzwan-wspolczesnego-swiata,1851/details Intro i outro Muzyka Piotr Lakwaj, czyta Aldona Brycka-JaskierskaProducent: Torba reportera i podcasteraIdentyfikacja wizualna i projekt okładki: Klaudia WęgrzynMedia społecznościowe "Biuletynu Polonistycznego": https://www.facebook.com/BiuletynPolonistyczny/https://twitter.com/B_Polonistycznyhttps://www.youtube.com/@biuletynpolonistyczny8801/https://biuletynpolonistyczny.pl/[email protected]#BiuletynPolonistyczny #Geopolonistyka #PolishStudies #Polonistykazaangażowana

Jaki jest związek między prostym językiem a dostępnością? Czy sztuczna inteligencja jest w stanie zagrozić zawodowi upraszczacza? Czy jednak trzeba mieć inne umiejętności i kompetencje, pewną wrażliwość, której sztuczna inteligencja przynajmniej na razie nie posiada? Czy praca z prostym językiem to jest praca „w warunkach szkodliwych” dla polonisty, zabijających kreatywność, twórczą ekspresję, i zaczynamy widzieć nadmiar słów także w tekście literackim? Do czego prowadzi słowne „rozbuchanie” i budowanie „rzeczownikowych schodków”? Na te pytania szukali odpowiedzi uczestnicy seminarium, które 12 czerwca 2025 roku odbyło się w ramach projektu "Polonistyka wobec wyzwań współczesnego świata".Gośćmi Piotra Bordzoła i Karoliny Malinowskiej byli wówczas: Doktor Marta Chojnacka-Kuraś - adiunktka w Instytucie Języka Polskiego Wydziału Polonistyki UW, językoznawczyni; uczy gramatyki języka polskiego, semantyki, pragmatyki i komunikacji na Wydziale Polonistyki, prowadzi także zajęcia z humanizacji medycyny na Wydziale Medycznym UW; jej zainteresowania naukowe to semantyka leksykalna, lingwistyka kognitywna, metafora w dyskursie medycznym, język w komunikacji medycznej, medycyna narracyjna; jest trenerką szkoleń i warsztatów z zakresu prostej polszczyzny i efektywnej komunikacji organizowanych przez Fundację Języka Polskiego;Mateusz Gromulski - absolwent filologii polskiej na Wydziale Polonistyki UW, upraszczacz w Banku Gospodarstwa Krajowego, nauczyciel polonista w szkole średniej, prosty język interesuje go nie tylko od strony zawodowej, lecz także naukowej;Sanita Kubryń i Julia Walerzak - studentki studiów magisterskich na kierunku filologia polska na Wydziale Polonistyki UW ze specjalizacją zawodową “Prosty język i przyjazna komunikacja”; trenują swój warsztat językowy, lubią pracę z tekstem, z jasnym przekazem dostosowanym do celu wypowiedzi i potrzeb odbiorcy; łączą studia z doświadczeniem zawodowym i praktykami prostojęzycznymi; prowadzą facebookową stronę Zespołu ds. Prostego Języka na UW, na której informują o działalności Zespołu i popularyzują wiedzę na temat prostego języka.Odcinek ten jest skróconą wersją drugiej części nagrania audio z seminarium. Pierwsza część nagrania audio jest dostępna jako Upraszczacze poszukiwani na rynku pracy. Spotkanie o prostym języku jako kompetencji polonistycznej (cz.1).Link do pełnego nagrania z seminarium dostępny jest na kanale YouTube: https://youtu.be/UJPC5zD_Aik?si=8nmKqyofczK-j2uA. Linki do źródeł wymienionych w rozmowie:Standardy prostego języka na stronie Fundacji Języka Polskiego: https://www.fundacjajezykapolskiego.pl/prosty-jezyk/Jasnopis: https://jasnopis.pl/.Seria podcastu "Spotkania Biuletynu", zatytułowana “Polonistyka zaangażowana”, realizowana jest w ramach projektu "Polonistyka wobec wyzwań współczesnego świata". Dofinansowano ze środków budżetu państwa w ramach programu Ministra Edukacji i Nauki pod nazwą „Nauka dla Społeczeństwa II” (numer projektu: NdS-II/SP/0264/2024/01).  Strona internetowa projektu: https://biuletynpolonistyczny.pl/pl/projects/polonistyka-wobec-wyzwan-wspolczesnego-swiata,1851/details Intro i outro Muzyka Piotr Lakwaj, czyta: Aldona Brycka-JaskierskaProducent: Torba reportera i podcasteraIdentyfikacja wizualna i projekt okładki: Klaudia Węgrzyn Media społecznościowe "Biuletynu Polonistycznego": https://www.facebook.com/BiuletynPolonistyczny/https://twitter.com/B_Polonistycznyhttps://www.youtube.com/@biuletynpolonistyczny8801/https://biuletynpolonistyczny.pl/[email protected]#BiuletynPolonistyczny #Geopolonistyka #PolishStudies #Polonistykazaangażowana

Czym jest prosty język, na czym polega nauka prostego języka i gdzie można się go nauczyć? Jak zostać „upraszczaczem”, czyli specjalistą (konsultantem, ekspertem) ds. prostego języka? Czy rosnąca liczba kursów, szkoleń, studiów podyplomowych świadczy o tym, że umiejętności pracy z prostym językiem zapewnią polonistom pracę? Czy „upraszczacze” języka są poszukiwani na rynku pracy? Na te pytania szukali odpowiedzi uczestnicy seminarium, które 12 czerwca 2025 roku odbyło się w ramach projektu "Polonistyka wobec wyzwań współczesnego świata".Gośćmi Piotra Bordzoła i Karoliny Malinowskiej byli wówczas: Doktor Marta Chojnacka-Kuraś - adiunktka w Instytucie Języka Polskiego Wydziału Polonistyki UW, językoznawczyni; uczy gramatyki języka polskiego, semantyki, pragmatyki i komunikacji na Wydziale Polonistyki, prowadzi także zajęcia z humanizacji medycyny na Wydziale Medycznym UW; jej zainteresowania naukowe to semantyka leksykalna, lingwistyka kognitywna, metafora w dyskursie medycznym, język w komunikacji medycznej, medycyna narracyjna; jest trenerką szkoleń i warsztatów z zakresu prostej polszczyzny i efektywnej komunikacji organizowanych przez Fundację Języka Polskiego;Mateusz Gromulski - absolwent filologii polskiej na Wydziale Polonistyki UW, upraszczacz w Banku Gospodarstwa Krajowego, nauczyciel polonista w szkole średniej, prosty język interesuje go nie tylko od strony zawodowej, lecz także naukowej;Sanita Kubryń i Julia Walerzak - studentki studiów magisterskich na kierunku filologia polska na Wydziale Polonistyki UW ze specjalizacją zawodową “Prosty język i przyjazna komunikacja”; trenują swój warsztat językowy, lubią pracę z tekstem, z jasnym przekazem dostosowanym do celu wypowiedzi i potrzeb odbiorcy; łączą studia z doświadczeniem zawodowym i praktykami prostojęzycznymi; prowadzą facebookową stronę Zespołu ds. Prostego Języka na UW, na której informują o działalności Zespołu i popularyzują wiedzę na temat prostego języka.Podcast jest skróconą wersją pierwszej części nagrania audio z seminarium. Dalsza część nagrania audio jest dostępna jako Schowani za konstrukcjami, uwikłani w słowa. Spotkanie o prostym języku jako kompetencji polonistycznej (cz. 2)Link do pełnego nagrania z seminarium dostępny jest na kanale YouTube: https://youtu.be/UJPC5zD_Aik?si=8nmKqyofczK-j2uA. Linki do źródeł wymienionych w rozmowie:Standardy prostego języka na stronie Fundacji Języka Polskiego: https://www.fundacjajezykapolskiego.pl/prosty-jezyk/Jasnopis: https://jasnopis.pl/.Nowa seria podcastu "Spotkania Biuletynu", zatytułowana “Polonistyka zaangażowana”, realizowana jest w ramach projektu "Polonistyka wobec wyzwań współczesnego świata". Dofinansowano ze środków budżetu państwa w ramach programu Ministra Edukacji i Nauki pod nazwą „Nauka dla Społeczeństwa II” (numer projektu: NdS-II/SP/0264/2024/01).Strona projektu: https://biuletynpolonistyczny.pl/pl/projects/polonistyka-wobec-wyzwan-wspolczesnego-swiata,1851/details Intro i outro Muzyka Piotr Lakwaj, czyta: Aldona Brycka-JaskierskaProducent: Torba reportera i podcasteraIdentyfikacja wizualna i projekt okładki: Klaudia Węgrzyn Media społecznościowe "Biuletynu Polonistycznego": https://www.facebook.com/BiuletynPolonistyczny/https://twitter.com/B_Polonistycznyhttps://www.youtube.com/@biuletynpolonistyczny8801/https://biuletynpolonistyczny.pl/[email protected]#BiuletynPolonistyczny #Geopolonistyka #PolishStudies #Polonistykazaangażowana

Kulturowe studia o niepełnosprawności to temat naszej kolejnej rozmowy w serii Niepełnosprawność i zaangażowanie. Naszą gościnią jest dr Katarzyna Ojrzyńska badaczka i tłumaczka, która rozwija ten nurt w Polsce, analizując rodzime teksty kultury i wprowadzając do obiegu kluczowe prace angloamerykańskich autorek i autorów. Rozmawiamy o tym, czym charakteryzują się kulturowe studia o niepełnosprawności i jak wyglądają badania prowadzone w tym obszarze. Zastanawiamy się także, co z dorobku międzynarodowej teorii – na przykład z prac Rosemarie Garland-Thomson – może być szczególnie inspirujące dla analizy polskiej literatury, a jakie podejścia warto poddawać krytycznej refleksji. W naszej dyskusji pojawia się wątek języka i terminów dotyczących niepełnosprawności i niesprawności, tworzonych w Polsce, które mogłyby znaleźć szersze zastosowanie. Rozmawiamy także o nowych trendach w literaturze po 2012 roku, o przecięciu studiów o niepełnosprawności z ekokrytyką oraz o potrzebie odzyskiwania pamięci o ofiarach Akcji T4 i znaczeniu tego procesu, a także dyskursów eugenicznych dla współczesnych narracji o niepełnosprawności. Dr Katarzyna Ojrzyńska jest anglistką, adiunktką w Zakładzie Angielskiego Dramatu, Teatru i Filmu w Instytucie Anglistyki Uniwersytetu Łódzkiego. Od kilku lat zajmuje się przede wszystkim kulturowymi studiami nad niepełnosprawnością. W 2020 roku, nakładem wydawnictwa Brill, ukazał się tom Disability and Dissensus: Strategies of Disability Representation and Inclusion in Contemporary Culture, który współredagowała z dr Maciejem Wieczorkiem. Niebawem ukaże się także książka zatytułowana Teatr i niepełnosprawność. Antologia tekstów scenicznych i performatywnych, którą opracowała wraz z Justyną Lipko-Konieczną. Wraz z dr Moniką Kwaśniewską współredagowała serię „Kalekowanie sztuk performatywnych”, publikowaną w latach 2024–2025 w polskim czasopiśmie Didaskalia. Oprócz pisania tekstów akademickich w języku polskim i angielskim tłumaczyła także książki prof. Rosemarie Garland-Thomson, Tobina Siebersa i Eli Clare’a, wydane przez Fundację Teatr 21, z którą regularnie współpracuje. Obecnie przekłada na język polski monografię prof. Alison Kafer Feminist, Queer, Crip oraz, wraz z dr Kateriną Kolarovą, pracuje nad tomem specjalnym czasopisma Text Matter zatytułowanym „Crip and Queer Intimacies”. Rozmowę przeprowadziła dr Magda(lena) Szarota, aktywistka i badaczka, ekspertka w projekcie „Polonistyka zaangażowana”.  * * * Prowadząca: Magdalena SzarotaRealizacja techniczna: Klaudia Muca-MałekWspółpraca: Mariola Wilczak, Ewa PakalskaSeria podcastu „Spotkania Biuletynu”, zatytułowana „Polonistyka zaangażowana”, realizowana jest w ramach projektu „Polonistyka wobec wyzwań współczesnego świata”. Dofinansowano ze środków budżetu państwa w ramach programu Ministra Edukacji i Nauki pod nazwą „Nauka dla Społeczeństwa II” (numer projektu: NdS-II/SP/0264/2024/01). Strona projektu: https://biuletynpolonistyczny.pl/pl/projects/polonistyka-wobec-wyzwan-wspolczesnego-swiata,1851/details * * * Intro i outroMuzyka: Piotr Lakwaj, czyta: Aldona Brycka-JaskierskaProducent: Torba reportera i podcasteraIdentyfikacja wizualna i projekt okładki: Klaudia Węgrzyn * * *Zachęcamy do zadawania pytań i dzielenia się przemyśleniami na temat naszego podcastu: [email protected] Lista publikacji wspomnianych lub w inny sposób wykorzystanych w rozmowie:Berger, J., 1972. Ways of Seeing. London.Błażejowska, K., 2023. Bezduszni. Zapomniana zagłada chorych. Wołowiec.Chudobińska-Zdunik, K., 2024. Ból. Dyplom. W: J. Lipko-Konieczna, K. Ojrzyńska (red.), Teatr i niepełnosprawność. Antologia tekstów scenicznych i performatywnych. Warszawa. [Planowana premiera książki: wrzesień 2025].Danielewicz, D., 2020. Droga Jana. Kraków.Dziewit-Meller, A., 2016. Góra Tajget. Warszawa.Foucault, M., 1993. Nadzorować i karać. Narodziny więzienia. Przeł. T. Komendant. Warszawa.Foucault, M., 2000. Historia narodzin kliniki. Przeł. P. Pieniążek. Warszawa.Garland-Thomson, R., 2020a. Gapienie się, czyli o tym jak patrzymy i jak pokazujemy siebie innym. Przeł. K. Ojrzyńska. Warszawa.Garland-Thomson, R., 2020b. Niezwykłe ciała: przedstawienia niepełnosprawności fizycznej w amerykańskiej kulturze i literaturze. Przeł. N. Pamuła. Warszawa.Kotas, D., 2020. Pustostany. Warszawa.Kotas, D., 2022. Cukry. Warszawa.Kotas, D., 2023. Czerwony młoteczek. Warszawa.Kowalczyk, M. i Skotarek, A., 2024. Ciało w Ciało z Marylin. W: J. Lipko-Konieczna, K. Ojrzyńska (red.), Teatr i niepełnosprawność. Antologia tekstów scenicznych i performatywnych. Warszawa. [Planowana premiera książki: wrzesień 2025].Lipko-Konieczna, J. i Ojrzyńska, K. (red.), 2024. Teatr i niepełnosprawność. Antologia tekstów scenicznych i performatywnych. Warszawa. [Planowana premiera książki: wrzesień 2025].Moskal, M., 2021. Emil i my: monolog wielodzietnej matki. Kraków.Murek, W., 2019. Fainweinblein. Dramaty. Wołowiec.Ojrzyńska, K., 2020. ‘Finding the Galaxy of Disability: Maria Reimann’s Life Writing’, Prace Polonistyczne, 75, s. 211–228.Ojrzyńska, K., 2025 (w druku). ‘Remembering the Psychiatric Patients Exterminated in Poland during World War II. The Limitations of the Polish Martyrological Narrative’, History and Memory, 38.Reimann, M., 2019. Nie przywitam się z Państwem na ulicy. Szkic o doświadczaniu niepełnosprawności. Wołowiec. Representation, 2015. W: R. Adams, B. Reiss i D. Serlin (red.), Keywords for Disability Studies. New York.Siebers, T., 2023. Estetyka niepełnosprawności. Przeł. K. Ojrzyńska. Warszawa.Skotarek, A. i Lipko-Konieczna, J., 2024. Nie jestem rośliną. Strumień świadomości. W: J. Lipko-Konieczna, K. Ojrzyńska (red.), Teatr i niepełnosprawność. Antologia tekstów scenicznych i performatywnych. Warszawa. [Planowana premiera książki: wrzesień 2025].Snyder, S.L. i Mitchell, D.T., 2000. Narrative Prosthesis: Disability and the Dependencies of Discourse. Ann Arbor.Taylor, S., 2021. Bydlęce brzemię. Wyzwolenie osób z niepełnosprawnością i zwierząt. Przeł. K. Makaruk. Warszawa.Wiktor, K., 2014. Wołgą przez Afazję. Kraków.Pozostałe teksty kultury: Chorea, 2014. Vidomi. Reż. J.A. Biedrzycki, M. Paszkiewicz. [online] Dostępne na: https://chorea.com.pl/pl/spektakle/archiwalne/vidomi [Dostęp 22 września 2025].Disposable Humanity, 2025. Reż. C. Mitchell. CSM Productions. [online] Dostępne na: https://www.disposablehumanity.com [Dostęp 22 września 2025].Snyder, S.L. i Mitchell, D.T., 2001. A World without Bodies. The Disability Roots of Third Reich Eugenics. Brace Yourselves Productions. [online] Dostępne na: https://www.youtube.com/watch?v=vry33t9BWL8 [Dostęp 22 września 2025].Teatr 21, 2015. Tisza Be-Aw. Koncepcja: J. Drzewiecki, A. Skwarczyńska, J. Sobczyk. Muzeum Polin. Recenzja: P. Morawski. [online] Dostępne na: https://www.dwutygodnik.com/artykul/6042-bedzie-smierdzial-zgnilym-jajem.html [Dostęp 22 września 2025].https://biuletynpolonistyczny.pl/[email protected]#BiuletynPolonistyczny #Geopolonistyka #PolishStudies #Polonistykazaangażowana

Punktem wyjścia do rozmowy jest książka dr Beaty Koper pt. Sublingualis. Problemy i poetyki dyskursu medycznego w literaturze polskiej po roku 1989, którą śmiało nazwać można przewodnikiem po tzw. dyskursie maladycznym.  Sublingualis to termin zaczerpnięty ze słownika anatomii i farmakologii. Oznacza „podjęzykowy” i jest stosowany na opisanie sposobu przyjmowania lekarstwa. Tabletki podjęzykowe umieszcza się na dnie jamy ustnej i czeka na ich rozpuszczenie. Tytuł oddaje funkcjonowanie w literaturze i rzeczywistości dyskursu medycznego, który zbogaca nasz język, naszą mowę o nowe słownictwo, często zawłaszczając jednak całą narrację o doświadczeniu.Beata Koper rozmawia z Mariolą Wilczak o inicjatywach podejmowanych wspólnie przez literaturoznawców, językoznawców i lekarzy - coraz częściej uświadamiamy sobie bowiem, że nie musi być tylko dialog, ale może być to ciągła współpraca. Rozmawiamy również o tym:Jaki jest odbiór propozycji literaturoznawców i językoznawców w środowisku medycznym?Jaki jest stopień zainteresowania narzędziami, które polonistyka, czy humanistyka w ogóle, proponuje?Czy i jak literatura może zmienić spojrzenie na medykalizację, chorobę, cierpienie?Co to znaczy, że każda narracja o cierpieniu i chorobie jest uprawomocniona?Jak metafory mogą wpływać na pacjentów i lekarzy?Za co Beata Koper szczególnie lubi Obsoletki Justyny Bargielskiej i To jest wasze życie. Być sobą w chorobie przewlekłej Małgorzaty Baranowskiej?Beata Koper - doktor nauk humanistycznych w zakresie literaturoznawstwa, pracowniczka Instytutu Nauk o Literaturze Uniwersytetu Opolskiego; badaczka literackiej i medycznej historii migreny (w 2019 roku – artykuł Literackie strategie przedstawiania bólu i cierpienia – przypadek migreny, w 2023 – zbiór Imienniczki migreny. Szkice o literaturze).Współpracowniczka i sympatyczka Centrum Humanistyki Cyfrowej IBL PAN. Współautorka „Polskiej Bibliografii Literackiej” (za lata 2001-2012) i prac z zakresu przemian cyfrowych w pracy bibliograficznej. Zawodowo zajmuje się dokumentalistyką literacką w Pracowni Bibliografii Bieżącej IBL PAN. Naukowo podejmuje tematy z obszaru medical humanities z uwzględnieniem współczesnej literatury polskiej. Współautorka „Polskiej Bibliografii Literackiej” i prac z zakresu przemian cyfrowych w pracy bibliograficznej, autorka tekstów poświęconych problemom dyskursu medycznego w literaturze współczesnej. Ekspertka i bibliografka w projekcie "Polonistyka wobec wyzwań współczesnego świata".Więcej informacji na stronie: https://inol.uni.opole.pl/pracownicy/beata-koper/.* * *Seria podcastu „Spotkania Biuletynu”, zatytułowana „Polonistyka zaangażowana”, realizowana jest w ramach projektu „Polonistyka wobec wyzwań współczesnego świata”. Dofinansowano ze środków budżetu państwa w ramach programu Ministra Edukacji i Nauki pod nazwą „Nauka dla Społeczeństwa II” (numer projektu: NdS-II/SP/0264/2024/01). Strona projektu: https://biuletynpolonistyczny.pl/pl/projects/polonistyka-wobec-wyzwan-wspolczesnego-swiata,1851/details* * * Intro i outroMuzyka: Piotr Lakwaj, czyta: Aldona Brycka-JaskierskaProducent: Torba reportera i podcasteraIdentyfikacja wizualna i projekt okładki: Klaudia Węgrzyn * * *Zachęcamy do zadawania pytań i dzielenia się przemyśleniami na temat naszego podcastu: [email protected].* * *Media społecznościowe "Biuletynu Polonistycznego":https://www.facebook.com/BiuletynPolonistyczny/https://twitter.com/B_Polonistycznyhttps://www.youtube.com/@biuletynpolonistyczny8801/https://biuletynpolonistyczny.pl/[email protected]#BiuletynPolonistyczny #Geopolonistyka #PolishStudies #Polonistykazaangażowana

Dla wielu polonistów przygoda z literaturą i językiem rozpoczyna się na długo przed otrzymaniem wyników rekrutacji na filologię polską. Taką okazją do sprawdzenia swoich umiejętności oraz zetknięcia się ze środowiskiem akademickim jest Olimpiada Literatury i Języka Polskiego, organizowana przy Instytucie Badań Literackich PAN od 1970 roku. Trzystopniowe zawody sprawdzają wiedzę literacką licealistów oraz ich umiejętności w zakresie interpretacji tekstów kultury, argumentacji wypowiedzi i znajomości zasad poprawnej polszczyzny.W zmaganiach olimpijskich mogą brać jednak udział nie tylko polscy uczniowie, lecz także ci z zagranicy. Młodzież z Białorusi, Litwy, Łotwy, Rumunii i Ukrainy uczestniczy w eliminacjach w swoich krajach, a ci z innych krajów mogą wziąć udział w konkursie polonistycznym organizowanym przez Ośrodek Rozwoju Polskiej Edukacji za Granicą. Ci zaś, którzy przejdą przez te konkursy zwycięsko, przyjeżdżają do Polski, by na równi z polskimi uczniami rywalizować w finale OLiJP.Jak przygotować się do olimpiady polonistycznej, nie mieszkając w Polsce? Co w polskiej literaturze może zaciekawić młodych ludzi spoza kraju? I czym różni się olimpiada na Litwie od zawodów w Polsce? O wyzwaniach, z jakimi mierzą się olimpijczycy rywalizujący w zawodach poza Polską rozmawiamy z Izabelą Orłowską – absolwentką Gimnazjum im. św. Jana Pawła II w Wilnie, która zajęła pierwsze miejsce w ostatniej edycji Olimpiady Języka Polskiego na Litwie. Rozmowę przeprowadziła Iwona Przybysz (Instytut Literatury Polskiej UW) – jurorka Stołecznego Komitetu Okręgowego OLiJP.Zachęcamy również do lektury wywiadu Piotra Bordzoła z doc. dr Ireną Fedorowicz z Centrum Polonistycznego na Wydziale Filologicznym Uniwersytetu Wileńskiego, zatytułowanego Żeromski górą! O Olimpiadzie Literatury i Języka Polskiego na Litwie.Seria podcastu "Spotkania Biuletynu", zatytułowana “Polonistyka zaangażowana”, realizowana jest w ramach projektu "Polonistyka wobec wyzwań współczesnego świata". Dofinansowano ze środków budżetu państwa w ramach programu Ministra Edukacji i Nauki pod nazwą „Nauka dla Społeczeństwa II” (numer projektu: NdS-II/SP/0264/2024/01).  Strona projektu: https://biuletynpolonistyczny.pl/pl/projects/polonistyka-wobec-wyzwan-wspolczesnego-swiata,1851/details  * * *  Intro i outro Muzyka Piotr Lakwaj, czyta: Aldona Brycka-Jaskierska Producent: Torba reportera i podcastera Identyfikacja wizualna i projekt okładki: Klaudia Węgrzyn  * * * Zachęcamy do zadawania pytań i dzielenia się przemyśleniami na temat naszego podcastu: [email protected].  * * * Media społecznościowe "Biuletynu Polonistycznego": https://www.facebook.com/BiuletynPolonistyczny/ https://www.youtube.com/@biuletynpolonistyczny8801/ https://biuletynpolonistyczny.pl/[email protected]#BiuletynPolonistyczny #Geopolonistyka #PolishStudies #Polonistykazaangażowana

Niepełnosprawność i zaangażowanie - pod tym hasłem realizujemy serię rozmów z aktywistkami i aktywistami, pisarkami i pisarzami oraz badaczkami i badaczami, którzy na różne sposoby zajmują się tematyką niepełnosprawności. W drugim odcinku tej serii rozmawiamy o niepełnosprawności, poezji i aktywizmie z poetką i aktywistką Dominiką Filipowicz. Dlaczego ważne jest, by osoby z niepełnosprawnościami same opowiadały o swoich doświadczeniach - i w jaki sposób robią to poprzez literaturę? Jakie wyzwania wiążą się z próbą pisania o niepełnosprawności w sposób, który unika stereotypów i utartych schematów językowych? Jakie tematy i wątki związane z niepełnosprawnością wciąż pozostają niewidoczne w polskiej poezji? Jak poetyki tworzone przez osoby z niepełnosprawnościami kwestionują przyjęte normy estetyczne i polityczne?  Dominika Filipowicz  (ur. 1997) – redaktorka młodoliterackiego pisma Trytytka. Nominowana w XXX edycji Ogólnopolskiego Konkursu Poetyckiego im. Jacka Bierezina. W październiku 2025  roku nakładem wydawnictwa Wspólny Pokój wydaje swój debiutancki tom poetycki Gap, dotykający doświadczenia niepełnosprawności. Na polu akademickim zajmuje się studiami o niepełnosprawności (ang. disability studies) i suicydologią. Sama jest osobą z niepełnosprawnością, dlatego zaangażowanie na polu studiów o niepełnosprawności ma dla niej również personalne znaczenie. Jest członkinią nieformalnej grupy kobiet z niepełnosprawnościami Multifrenie. Mieszka w Warszawie. Rozmowę przeprowadziła dr Magda(lena) Szarota, aktywistka i badaczka, ekspertka w projekcie „Polonistyka wobec wyzwań współczesnego świata”. Realizacja techniczna: Klaudia Muca-MałekWspółpraca: Ewa Pakalska, Mariola Wilczak* * * Lista publikacji wymienionych w rozmowie:  Anna Adamowicz, Stłuc. Kręgosłup Tytani Skrzydło, Wrocław 2024.Rosemarie Garland-Thomson, Gapienie się, czyli o tym jak patrzymy i jak pokazujemy siebie innym, przeł. K. Ojrzyńska, Warszawa 2020.Karolina Kapusta, fuzja bordo, Kołobrzeg 2023.Marcin Podlaski, Czeznia, Kraków 2024.Tobin Siebers, Estetyka niepełnosprawności, przeł. K. Ojrzyńska, Warszawa 2023.Sharon Snyder, David Mitchell, Narrative Prosthesis: Disability and the Dependencies of Discourse, Ann Arbor 2000.Cheryl Marie Wade, I Am Not One of The (utwór), 1987.Strony w mediach społecznościowych:Strona Wspólnego Pokoju: https://www.facebook.com/JazdowLASSeminaria Wers i bruzda. Poezja jako dobro wspólne: https://www.facebook.com/events/2171874786586457Strona nieformalnej grupy kobiet z niepełnosprawnościami Multifrenie: https://www.facebook.com/profile.php?id=61565658313318Nabór do zina: https://www.facebook.com/events/1631878284155730Platforma badawcza na Uniwersytecie Jagiellońskim Disability Studies in East Europe - Reconfigurations: https://disability-in-easteurope.project.uj.edu.pl/en_GB* * *  Seria podcastu „Spotkania Biuletynu”, zatytułowana „Polonistyka zaangażowana”, realizowana jest w ramach projektu „Polonistyka wobec wyzwań współczesnego świata”. Dofinansowano ze środków budżetu państwa w ramach programu Ministra Edukacji i Nauki pod nazwą „Nauka dla Społeczeństwa II” (numer projektu: NdS-II/SP/0264/2024/01). Strona projektu: https://biuletynpolonistyczny.pl/pl/projects/polonistyka-wobec-wyzwan-wspolczesnego-swiata,1851/details * * *  Intro i outro Muzyka Piotr Lakwaj, czyta: Aldona Brycka-Jaskierska Producent: Torba reportera i podcastera Identyfikacja wizualna i projekt okładki: Klaudia Węgrzyn   * * * Zachęcamy do zadawania pytań i dzielenia się przemyśleniami na temat naszego podcastu: [email protected]* * * Media społecznościowe "Biuletynu Polonistycznego": https://www.facebook.com/BiuletynPolonistyczny/ https://twitter.com/B_Polonistyczny https://www.youtube.com/@biuletynpolonistyczny8801/https://biuletynpolonistyczny.pl/[email protected]#BiuletynPolonistyczny #Geopolonistyka #PolishStudies #Polonistykazaangażowana

Niepełnosprawność i zaangażowanie – pod tym hasłem przewodnim tworzymy serię rozmów z aktywistami i aktywistkami, z pisarkami i pisarzami oraz badaczkami i badaczkami, związanymi na różne sposoby z tematem niepełnosprawności.   Do rozmowy w pierwszym odcinku tej serii zaprosiliśmy autorki książek o doświadczeniu niepełnosprawności i opieki: Dorotę Danielewicz, autorkę Drogi Jana (2020) oraz Magdalenę Moskal, autorkę książki Emil i my. Monolog wielodzietnej matki (2021).  Jakie zdarzenia związane z ruchem na rzecz praw osób z niepełnosprawnościami są dla naszych rozmówczyń ważne? Na czym polega praca emocjonalna i praca opiekuńcza? Czego brakuje we współczesnej narracji o niepełnosprawności? I o jakiej zmianie społecznej rozmówczynie marzą?  Rozmowa jest częścią cyklu podcastów o nazwie „Spotkania Biuletynu”, tworzonego w ramach projektu badawczego na temat społecznych funkcji współczesnej humanistyki, w tym polonistyki. Projekt „Polonistyka zaangażowana” realizowany jest przez Instytut Badań Literackich PAN.Dorota Danielewicz – publicystka i autorka, pisząca zarówno po polsku, jak i po niemiecku; od 1981 roku mieszka w Berlinie. Managerka kultury (Niemiecko-Polskie Forum Literackie UNRAST Berlin).  Opublikowała książki: Berlin. Przewodnik po duszy miasta (W.A.B., 2013/ Europa Verlag 2022), Der weisse Gesang. Die mutigen Frauen der belarussischen Revolution (Europa Verlag, 2022) i Droga Jana (WL, Kraków 2020/Europa Verlag, 2022). Aktualnie pracuje nad nową książką o Berlinie i jest kuratorką drugiej edycji UNRAST Berlin z okazji polskiego przewodnictwa w Radzie Europy 2025. Magdalena Moskal – redaktorka i nauczycielka akademicka, autorka książki Emil i my. Monolog wielodzietnej matki (Karakter, 2021). Publikowała m.in. w „Dwutygodniku”, magazynie „Pismo”, miesięczniku „Znak” czy "Nowej Europie Wschodniej". Pisze felietony w cyklu O czym dyskutują matki na świecie dla portalu wiedzy „Kosmos dla Dziewczynek”. Wychowuje troje dzieci.  Rozmowę przeprowadziła Klaudia Muca-Małek, uczestniczka projektu „Polonistyka zaangażowana”, autorka książki Opowiedzieć niepełnosprawność. Wybrane problemy kulturowych reprezentacji niepełnosprawności (2024).  * * * Lista publikacji wymienionych w rozmowie:  Dorota Danielewicz, Droga Jana, Wydawnictwo Literackie, Kraków 2020. Dorota Groyecka, Krwinki. Opowieść o stracie i nadziei, Wydawnictwo W.A.B., Warszawa 2025.  Gustaw Herling-Grudziński, Inny świat [wiele wydań].  Rose Hackmann, Praca emocjonalna. Jak niewidzialna praca kształtuje nasze życie i jak poznać się na własnej sile, Wydawnictwo Krytyki Politycznej, Warszawa 2025.  Magdalena Moskal, Emil i my. Monolog wielodzietnej matki, Karakter, Kraków 2021. Maria Reimann, Nie przywitam się z Państwem na ulicy, Wydawnictwo Czarne, Wołowiec 2019.  Konta Instagram, o których mowa w nagraniu, należące do osób z niepełnosprawnościami, realizujących działania aktywistyczne w social mediach: Life on Wheelz, https://www.instagram.com/lifeonwhlz/  Niepełnosprytna, https://www.instagram.com/nie.pelnosprytna/   * * *  Seria podcastu "Spotkania Biuletynu", zatytułowana “Polonistyka zaangażowana”, realizowana jest w ramach projektu "Polonistyka wobec wyzwań współczesnego świata". Dofinansowano ze środków budżetu państwa w ramach programu Ministra Edukacji i Nauki pod nazwą „Nauka dla Społeczeństwa II” (numer projektu: NdS-II/SP/0264/2024/01).  Strona projektu: https://biuletynpolonistyczny.pl/pl/projects/polonistyka-wobec-wyzwan-wspolczesnego-swiata,1851/details  * * *  Intro i outro Muzyka Piotr Lakwaj, czyta: Aldona Brycka-Jaskierska Producent: Torba reportera i podcastera Identyfikacja wizualna i projekt okładki: Klaudia Węgrzyn  * * * Zachęcamy do zadawania pytań i dzielenia się przemyśleniami na temat naszego podcastu: [email protected].  * * * Media społecznościowe "Biuletynu Polonistycznego": https://www.facebook.com/BiuletynPolonistyczny/ https://www.youtube.com/@biuletynpolonistyczny8801/ https://biuletynpolonistyczny.pl/[email protected]#BiuletynPolonistyczny #Geopolonistyka #PolishStudies #Polonistykazaangażowana

W tym odcinku Karolina Malinowska spotyka się z Iwoną Bluszcz – polonistką, doradczynią zawodową i byłą dziennikarką, by porozmawiać o tym, jak absolwenci i absolwentki polonistyki mogą odnaleźć się na dynamicznie zmieniającym się rynku pracy. Iwona dzieli się własną, nieoczywistą ścieżką zawodową, pokazując, że kompetencje humanistyczne – jeśli tylko potrafimy je trafnie opisać i rozwijać – mogą być niezwykle wartościowe w wielu branżach, nie tylko w edukacji.Rozmawiamy o elastyczności, znaczeniu umiejętności miękkich, roli doradztwa zawodowego i o tym, jak ważne jest uczenie się przez całe życie. To inspirująca i praktyczna rozmowa dla wszystkich, którzy chcą spojrzeć na swoje wykształcenie z nowej perspektywy i zobaczyć w nim realny zawodowy potencjał.Seria podcastu "Spotkania Biuletynu", zatytułowana “Polonistyka zaangażowana”, realizowana jest w ramach projektu "Polonistyka wobec wyzwań współczesnego świata". Dofinansowano ze środków budżetu państwa w ramach programu Ministra Edukacji i Nauki pod nazwą „Nauka dla Społeczeństwa II” (numer projektu: NdS-II/SP/0264/2024/01). Strona projektu: https://biuletynpolonistyczny.pl/pl/projects/polonistyka-wobec-wyzwan-wspolczesnego-swiata,1851/details* * * Intro i outro Muzyka: Piotr Lakwaj, czyta: Aldona Brycka-JaskierskaProducent: Torba reportera i podcasteraIdentyfikacja wizualna i projekt okładki: Klaudia Węgrzyn * * *Zachęcamy do zadawania pytań i dzielenia się przemyśleniami na temat naszego podcastu: [email protected]. * * *Media społecznościowe "Biuletynu Polonistycznego": https://www.facebook.com/BiuletynPolonistyczny/ https://twitter.com/B_Polonistyczny https://www.youtube.com/@biuletynpolonistyczny8801/ https://biuletynpolonistyczny.pl/[email protected]#BiuletynPolonistyczny #Geopolonistyka #PolishStudies #Polonistykazaangażowana

Jakie postawy wobec narracji maladycznych zajmuje współczesne literaturoznawstwo?Na czym polega wspólnotowy i emancypacyjny aspekt tych narracji?Jak z dzisiejszej perspektywy, po 30 latach od wydania The Wounded Storyteller Arthura Franka (1995), możemy spojrzeć na teorię „zranionego narratora”?  Na te i inne ważne pytania odpowiadają redaktorki jednego z numerów „Ruchu Literackiego”, zatytułowanego Dyskurs maladyczny – Choroba jako narracja: teorie i interpretacje (nr 4/2023) – dr Iwona Boruszkowska i mgr Maria Świątkowska. Numer „Ruchu Literackiego”, który stał się pretekstem do tej rozmowy, jest dostępny na stronie internetowej pisma, pod adresem: https://journals.pan.pl/rl/150189#tabs.Iwona Boruszkowska – doktora nauk humanistycznych; badaczka kulturowych reprezentacji choroby; literaturoznawczyni i kulturoznawczyni; wykładowczyni akademicka i adiunkta w Katedrze Teorii Literatury, Wydział Polonistyki, Uniwersytet Jagielloński. Tłumaczka i badaczka literatury ukraińskiej. Autorka książki Defekty. Literackie auto/pato/grafie – szkice (WUJ, Kraków 2016), monografii Sygnatury choroby. Literatura defektu w ukraińskim modernizmie (IBL, Warszawa 2018). Od 2023 roku kierowniczka akademickiego Ośrodka Badań nad Kulturowymi Dyskursami Choroby UJ.  Maria Świątkowska – doktorantka w Szkole Doktorskiej Nauk Humanistycznych Uniwersytetu Jagiellońskiego (program doktorski: literaturoznawstwo). Przygotowuje rozprawę poświęconą autopatografiom w najnowszej literaturze polskiej.  Członkini Ośrodka Badań nad Kulturowymi Dyskursami Choroby UJ. Rozmowę przeprowadziła Klaudia Muca-Małek, uczestniczka projektu „Polonistyka zaangażowana”.  Teksty kultury i publikacje naukowe wymienione w rozmowie (w porządku alfabetycznym): Małgorzata Baranowska, To jest wasze życie. Być sobą w chorobie przewlekłej, Wołowiec 2011. Stella Bolaki, Illness as Many Narratives, Edinburgh 2016. Iwona Boruszkowska, Sygnatury choroby. Literatura defektu w ukraińskim modernizmie, Warszawa 2018. Arthur Frank, The Wounded Storyteller: Body, Illness, and Ethics, Chicago 1995.Havi Carel, Illness: The Cry of the Flesh, London, New York 2019.Audre Lorde, Dzienniki raka, przeł. A. Dzierzgowska, Lublin 2022. Monika Ładoń, Wyczerpanie. O kondycji bohaterek narracji maladycznych, „Ruch Literacki” 2023, nr 4, s. 463-480. Mateusz Pakuła, Jak nie zabiłem swojego ojca i jak bardzo tego żałuję, Warszawa 2021.Aleksandra Zbroja, Mireczek. Patoopowieść o moim ojcu, Warszawa 2021. * * *  Seria podcastu "Spotkania Biuletynu", zatytułowana “Polonistyka zaangażowana”, realizowana jest w ramach projektu "Polonistyka wobec wyzwań współczesnego świata". Dofinansowano ze środków budżetu państwa w ramach programu Ministra Edukacji i Nauki pod nazwą „Nauka dla Społeczeństwa II” (numer projektu: NdS-II/SP/0264/2024/01).  Strona projektu: https://biuletynpolonistyczny.pl/pl/projects/polonistyka-wobec-wyzwan-wspolczesnego-swiata,1851/details  * * *  Intro i outro Muzyka Piotr Lakwaj, czyta: Aldona Brycka-Jaskierska Producent: Torba reportera i podcastera Identyfikacja wizualna i projekt okładki: Klaudia Węgrzyn  * * * Zachęcamy do zadawania pytań i dzielenia się przemyśleniami na temat naszego podcastu: [email protected].  * * * Media społecznościowe "Biuletynu Polonistycznego": https://www.facebook.com/BiuletynPolonistyczny/https://twitter.com/B_Polonistycznyhttps://www.youtube.com/@biuletynpolonistyczny8801/ https://biuletynpolonistyczny.pl/[email protected]#BiuletynPolonistyczny #Geopolonistyka #PolishStudies #Polonistykazaangażowana

Dlaczego opowieść jest (w) chorowaniu tak bardzo potrzebna?Co oznacza stwierdzenie, że choroby są polityczne?Czym jest dyskurs maladyczny i jakie ma cechy?I dlaczego Susan Sontag zmieniła swoją postawę wobec metafor choroby?  Na te i inne ważne pytania odpowiadają redaktorki jednego z numerów “Ruchu Literackiego”, zatytułowanego Dyskurs maladyczny – figury i ontologie (nr 5/2023) – dr Joanna Szewczyk i mgr Wiktoria Kulak. Numer “Ruchu Literackiego”, który stał się pretekstem do tej rozmowy, jest dostępny na stronie internetowej pisma, pod adresem: https://journals.pan.pl/rl/151762#tabs.  Joanna Szewczyk – adiunktka w Katedrze Antropologii Literatury i Badań Kulturowych Wydziału Polonistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego, członkini Ośrodka Badań nad Kulturowymi Dyskursami Choroby. Interesuje się historią kobiet z perspektywy dyskursów feministycznych i genderowych, antropologią choroby, narracjami żałobnymi i pandemicznymi w kulturze współczesnej. Publikowała m.in. w „Tekstach Drugich”, „Zagadnieniach Rodzajów Literackich”, „Ruchu Literackim” i „Tekstualiach”.  Wiktoria Kulak – doktorantka literaturoznawstwa w Szkole Doktorskiej Uniwersytetu Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie. Jej zainteresowania naukowe obejmują antropologię literatury, krytykę feministyczną i genderową, historię oraz literaturę kobiet, dyskurs maladyczny i genologię literacką. W ramach przygotowywanej rozprawy doktorskiej opracowuje monografię poświęconą współczesnemu felietonopisarstwu kobiet. Od 2023 roku członkini Ośrodka Badań nad Kulturowymi Dyskursami Choroby, działającego przy Wydziale Polonistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego. Rozmowę przeprowadziła Klaudia Muca-Małek, uczestniczka projektu „Polonistyka zaangażowana”.   * * * Teksty kultury i publikacje naukowe wymienione w rozmowie (w porządku alfabetycznym): Agata Andrzejewska, "Dostałaś raka tylko po to, aby go opisać", czyli literacko-fotograficzna narracja o raku piersi w książce Annie Ernaux L'usage de la photo, “Ruch Literacki” 2024, nr 5, s. 813-824.Agnieszka Dauksza, Humanistyka medyczna: o leczeniu (się) w patosystemie, “Teksty Drugie” 2021, nr 1, s. 38–58. Emilia Dłużewska, Jak płakać w miejscach publicznych, Kraków 2023.  Arthur Frank, The Wounded Storyteller: Body, Illness, and Ethics, Chicago 1995.  Olga Hund, Psy ras drobnych, Kraków 2018. Mark Johnson, George Lakoff, Metafory w naszym życiu, przeł. T. P. Krzeszowski, Warszawa 2010.  Barbara Klicka, Zdrój, Warszawa 2019.  Beata Koper, Sublingualis. Problemy i poetyki dyskursu medycznego w literaturze polskiej po roku 1989, Gdańsk 2024;B. Koper, Lektura patograficzna Dzienników raka Audre Lorde i Lewej, wspomnienie prawej Krystyny Kofty, “Ruch Literacki” 2024, nr 5, s. 647-661.  Monika Ładoń, Choroba jako literatura. Studia maladyczne, Katowice 2019. Aleksandra Młynarczyk-Gemza, Zapiski wariatki, Kraków 2022.  Alicja Müller, Choreografie niepełnosprawności a klasyczny etos. Asymilacje i negocjacje, “Ruch Literacki” 2024, nr 5, s. 679-693. Małgorzata Okupnik, W niewoli ciała. Doświadczenie utraty zdrowia i jego reprezentacje, Kraków 2018.  Mateusz Pakuła, Jak nie zabiłem swojego ojca i jak bardzo tego żałuję, Warszawa 2021. Michał Rymaszewski, Typograficzna reprezentacja choroby, “Ruch Literacki” 2024, nr 5, s. 663-677.  Susan Sontag, Choroba jako metafora; AIDS i jego metafory, przeł. Jarosław Anders, Warszawa 1999. Justyna Wicenty, Kołysanka z huraganem, Warszawa 2020.  Karolina Wiktor, Wołgą przez Afazję, Kraków 2014. Virginia Woolf, O chorowaniu, przeł. M. Heydel, Wołowiec 2010.  Aleksandra Zbroja, Mireczek. Patoopowieść o moim ojcu, Warszawa 2021.  Aneta Żukowska, Mięcho, Kraków 2019.  Spektakl Jak nie zabiłem swojego ojca i jak bardzo tego żałuję, reż. M. Pakuła, Teatr Łaźnia Nowa, Teatr im. Stefana Żeromskiego w Kielcach, data premiery: 20.01.2023 r. * * *  Seria podcastu "Spotkania Biuletynu", zatytułowana “Polonistyka zaangażowana”, realizowana jest w ramach projektu "Polonistyka wobec wyzwań współczesnego świata". Dofinansowano ze środków budżetu państwa w ramach programu Ministra Edukacji i Nauki pod nazwą „Nauka dla Społeczeństwa II” (numer projektu: NdS-II/SP/0264/2024/01).  Strona projektu: https://biuletynpolonistyczny.pl/pl/projects/polonistyka-wobec-wyzwan-wspolczesnego-swiata,1851/details  * * *  Intro i outro Muzyka Piotr Lakwaj, czyta: Aldona Brycka-Jaskierska Producent: Torba reportera i podcastera Identyfikacja wizualna i projekt okładki: Klaudia Węgrzyn  * * * Zachęcamy do zadawania pytań i dzielenia się przemyśleniami na temat naszego podcastu: [email protected].  * * * Media społecznościowe "Biuletynu Polonistycznego": https://www.facebook.com/BiuletynPolonistyczny/ https://twitter.com/B_Polonistyczny https://www.youtube.com/@biuletynpolonistyczny8801/ https://biuletynpolonistyczny.pl/[email protected]#BiuletynPolonistyczny #Geopolonistyka #PolishStudies #Polonistykazaangażowana

Zapraszamy do wysłuchania kolejnego odcinka podcastu "O kompetencjach polonisty inaczej", w którym rozmawiamy o społecznym odbiorze polonistyki oraz możliwościach wykorzystania rozmaitych umiejętności zdobytych na tym kierunku na rynku pracy.Naszym Gościem jest Marcin Miłko - nauczyciel języka polskiego w szkole podstawowej, ale także doradca zawodowy i life-oraz educoach. Marcin pracuje również na uczelni, gdzie zajmuje się między innymi dydaktyką polonistyczną, literaturą dla dzieci i młodzieży oraz literaturą popularną. Rozmowę z Gościem przeprowadzili: Piotr Bordzoł, polonista, członek redakcji "Biuletynu Polonistycznego" oraz Karolina Malinowska, psycholożka, coach i badaczka. Seria podcastu "Spotkania Biuletynu", zatytułowana “Polonistyka zaangażowana”, realizowana jest w ramach projektu "Polonistyka wobec wyzwań współczesnego świata". Dofinansowano ze środków budżetu państwa w ramach programu Ministra Edukacji i Nauki pod nazwą „Nauka dla Społeczeństwa II” (numer projektu: NdS-II/SP/0264/2024/01). Strona projektu: https://biuletynpolonistyczny.pl/pl/projects/polonistyka-wobec-wyzwan-wspolczesnego-swiata,1851/details * * * Intro i outro Muzyka Piotr Lakwaj, czyta: Aldona Brycka-JaskierskaProducent: Torba reportera i podcasteraIdentyfikacja wizualna i projekt okładki: Klaudia Węgrzyn * * *Zachęcamy do zadawania pytań i dzielenia się przemyśleniami na temat naszego podcastu: [email protected]. * * *Media społecznościowe "Biuletynu Polonistycznego": https://www.facebook.com/BiuletynPolonistyczny/https://twitter.com/B_Polonistycznyhttps://www.youtube.com/@biuletynpolonistyczny8801/https://biuletynpolonistyczny.pl/[email protected]#BiuletynPolonistyczny #Geopolonistyka #PolishStudies #Polonistykazaangażowana

W drugiej części rozmowy Marty Chojnackiej-Kuraś z Profesor Hanną Serkowską, literaturoznawczynią i italianistką, autorką m.in. książki Co z tą starością? O starości i chorobie w europejskiej literaturze i filmie (2018), pytamy o to, czym są ageing studies (studia nad starzeniem się), dlaczego stygmatyzuje się ludzi starych, czy demencja zawsze musi być postrzegana jako strata i dlaczego potrzebujemy metafor, żeby mówić o chorobie.Wraz z rozmówczyniami szukamy także odpowiedzi na pytania:Czy stare musi być brzydkie?Dlaczego nie można odsłaniać starego kobiecego ciała?Jak rozmawiać o starości, by nie dyskryminować?Ile razy można mówić chorej na demencję mamie, że tata nie żyje?Dlaczego „metafory są dla chorego jak szlafrok i kapcie”?I dlaczego Susan Sontag nie cytuje Virginii Woolf? Zachęcamy również do wysłuchania pierwszej części rozmowy Marty Chojnackiej-Kuraś z Profesor Hanną Serkowską:Medycyna, która działa przez komunikację (cz. 1 rozmowy z prof. Hanną Serkowską). Publikacje wymienione w rozmowie (w porządku alfabetycznym):Jan Bernlef [Hendrik Jan Marsman], Niewdzięczna pamięć [1984], przekł. Alicja Oczko, Warszawa 2010.Max Black, Jeszcze o metaforze, „Pamiętnik Literacki”, 74/2, 1983, przeł. Maria Bożenna Fedewicz, s. 255-281.Norberto Bobbio, De Senectude [w:] De Senectude e altri scritti autobiografici, Einaudi 1996, s. 17-50.Stella Bolaki, Illness as Many Narratives. Arts, Medicine and Culture, Edinburgh 2016.Thomas DeBaggio, Losing My Mind: An Intimate Look at Life with Alzheimer's , London–Toronto–Singapore–Sydney, 2002.Arno Geiger, Stary król na wygnaniu, 2011, przeł. Karolina Niedenthal, Warszawa 2013.Simone De Beuvoir, Starość, [1970], przeł. Zofia Styszyńska, Warszawa 2011.Draaisma Douwe, Księga zapominania [2010], przeł. Robert Pucek, Warszawa 2012.Draaisma Douwe, Rozstrojone umysły. Historie chorych i dzieje chorób [2006], przeł. Ewa Jusewicz-Kalter, Warszawa 2009.Hendrik Groen [Peter de Smet], Dopóki życie trwa. Nowy sekretny dziennik Hendrika Groena, lat 85, przeł. Ryszard Turczyn, Warszawa 2016.Salcia Hałas, Potop, Warszawa 2019.Michel Houellebecq, Mapa i terytorium, przeł. Beata Geppert, Warszawa 2011.Tomasz Jastrun, Osobisty przewodnik po depresji, Warszawa 2016.Erwin Mortier, Pieśni bełkotu, Pieśni bełkotu. Mamine godzinki [2011], przeł. Łukasz Żebrowski, Warszawa 2011.Grzegorz Olszański, Wiek męski: epopeja rozkładu. Motywy senilne w poezji polskiej po 1989 roku (Marcin Świetlicki, Jacek Podsiadło i inni poeci), Katowice 2015.Flavio Pagano, Perdutamente, Firenze 2013.Jerzy Pilch, Dziennik, Warszawa 2012.Jerzy Pilch, Drugi Dziennik, Kraków 2013.Ryszard Przybylski, Baśń zimowa. Esej o starości, Warszawa 1998.Anna Sakowicz, Ewa Beniak-Haremska, Listy do A. Mieszka z nami Alzheimer, Warszawa 2019.May Sarton, As we are now, London 1978.Helen Small, The Long Life, Oxford 2007.Susan Sontag, Choroba jako metafora, AIDS i jego metafory, przeł. Jarosław Anders, Warszawa 1999.Susan Sontag, The Double Standard of Ageing, „The Saturday Review”, 23.09.1973, s. 29-38.Susan Sontag, Kilka uwag o emancypacji, przeł. Dariusz Żukowski, Kraków 2024.Susan Sontag, Przeciwko interpretacji i inne eseje, przeł. Małgorzata Pasicka, Anna Skucińska, Dariusz Żukowski, Kraków 2023.Susan Sontag, Widok cudzego cierpienia, przeł. Sławomir Magala, Kraków 2016.Magdalena Tulli, Fusy [w:] Włoskie szpilki, Warszawa 2011.Dana Walrath, Aliceheimer’s: Alzheimer’s Through the Looking Glass, 2013.Virginia Woolf, O chorowaniu [1938], Wołowiec 2011.Hannah Zeilig, Dementia As a Cultural Metaphor, „The Gerontologist”, Vol. 54, Issue 2 (1 April 2014), s. 258–267.Filmy: A Song for Martin, 2001, reż. Bille August,Away from her, 2006, reż. Sarah PolleyThe Father, 2020, reż. Florian ZellerStill Alice, 2014, reż. Richard Glatzer i Wash WestmorelandSeria podcastu "Spotkania Biuletynu", zatytułowana “Polonistyka zaangażowana”, realizowana jest w ramach projektu "Polonistyka wobec wyzwań współczesnego świata". Dofinansowano ze środków budżetu państwa w ramach programu Ministra Edukacji i Nauki pod nazwą „Nauka dla Społeczeństwa II” (numer projektu: NdS-II/SP/0264/2024/01).Strona projektu: https://biuletynpolonistyczny.pl/pl/projects/polonistyka-wobec-wyzwan-wspolczesnego-swiata,1851/details* * * Intro i outro Muzyka Piotr Lakwaj, czyta: Aldona Brycka-JaskierskaProducent: Torba reportera i podcasteraIdentyfikacja wizualna i projekt okładki: Klaudia Węgrzyn * * * Zachęcamy do zadawania pytań i dzielenia się przemyśleniami na temat naszego podcastu: [email protected].* * * Media społecznościowe "Biuletynu Polonistycznego": https://www.facebook.com/BiuletynPolonistyczny/ https://twitter.com/B_Polonistyczny https://www.youtube.com/@biuletynpolonistyczny8801/https://biuletynpolonistyczny.pl/[email protected]#BiuletynPolonistyczny #Geopolonistyka #PolishStudies #Polonistykazaangażowana

Profesor Hanna Serkowska, literaturoznawczyni i italianistka, od około dekady zajmuje się medycyną narracyjną, związkami medycyny, zdrowia i choroby oraz literatury i sztuki. Co spowodowało, że zainteresowała się tą tematyką? Jakie doświadczenia życiowe i lekturowe miały na to wpływ? Dlaczego jej zdaniem powinno się mówić raczej o medycynie komunikacyjnej, a nie o narracyjnej? I jak postrzega rozwój medycyny narracyjnej (czy też komunikacyjnej) w innych krajach (m.in. we Włoszech i Holandii) oraz szanse na jej dalszy rozwój? O osobistych doświadczeniach, spostrzeżeniach i refleksjach z profesor Hanną Serkowską rozmawia Marta Chojnacka-Kuraś. Hanna Serkowska – profesor, literaturoznawczyni, pracuje w Katedrze Italianistyki UW; obszar jej zainteresowań, początkowo związany ściśle z kulturą, językiem i literaturą Włoch, stopniowo poszerzał się o zagadnienia komparatystyki, teorii i krytyki literackiej, problemy historii i historiografii, a także ageing studies (studia nad starzeniem się) i humanistyki medycznej. Jest autorką m.in. książki Co z tą starością? O starości i chorobie w europejskiej literaturze i filmie (2018) oraz współredaktorką numeru „Tekstów Drugich” (1/2021) poświęconego medycynie narracyjnej. Jej najnowszy dorobek to projekty i publikacje poświęcone żałobie, eutanazji, a także depresji i jej obrazom w kulturze współczesnej; depresji dotyczy m.in. artykuł Nie daję łajbie żadnych szans. Depresja: choroba czy rozczarowanie? w „Ruchu Literackim” (2023). Obecnie Hanna Serkowska pracuje nad książką Godzina “D” – języki depresji. Opracowuje też tom zbiorowy o narracjach lekarskich. O medycynie narracyjnej rozmawiamy już po raz trzeci w naszym cyklu o „polonistyce zaangażowanej”. Zachęcamy do wysłuchania pozostałych dwóch odcinków na ten temat:Między językiem a medycyną. Marta Chojnacka-Kuraś o medycynie narracyjnej i humanistyce medycznejSpotkanie jako przywilej. Adrianna Beczek o medycynie narracyjnej w praktyce klinicznejA już teraz zapraszamy do wysłuchania dalszej części rozmowy z profesor Hanną Serkowską – tym razem na temat dyskryminacji ze względu na wiek, starości i współwystępujących z nią często chorób, a także o roli metafory w mówieniu i myśleniu o chorobie:Kiedy jutro nie jest projektem, tylko nadzieją (cz. 2 rozmowy z Prof. Hanną Serkowską). Publikacje wymienione w rozmowie:Rita Charon, Narrative Medicine: Honoring the Stories of Illness, Oxford, 2006.Elinor Cleghorn, Wybrakowane. Jak leczono kobiety w świecie stworzonym przez mężczyzn, przeł. Adrian Stachowski i Paulina Surniak, Poznań 2024.MK Czerwiec, Ian Williams, Susan Merrill Squier, Michael J. Green, Kimberly R. Myers, and Scott T. Smith, Graphic Medicine Manifesto, University Park, PA, 2015.Przemysław Czapliński, Narracje i medycyna, „Teksty Drugie” 2021, nr 1.Hanna Serkowska, Co z tą starością? O starości i chorobie w europejskiej literaturze i filmie, Toruń 2018.Hanna Serkowska, Nie daję łajbie żadnych szans. Depresja: choroba czy rozczarowanie?, „Ruch Literacki” 2023, nr 4 (379), s. 497-513.Wspomniane zostały ponadto:„syndrom Yentl”, czyli błędne diagnozowanie kobiet w sytuacji, gdy występujące u nich objawy nie są charakterystyczne dla mężczyzn. Zjawisko to opisała w 1991 roku kardiolożka Bernadine Healy (The Yentl Syndrome, New England Journal of Medicine, 325, s. 274–276).Alzheimer Café Amsterdam West | Alzheimer NederlandPoesia Presente Lab - Poetry Therapy Italia. Rivista di poesiaterapia a cura di millegruOnvergetelijk Museumprojekty prof. Stefano Calabresestudia w Modenie: Master in Medical Humanities :: Unimore AcademicsMaster's Degrees Narrative Medicine | Columbia University School of Professional StudiesPolecamy również: TAP-dementia - a large-scale collaboration to improve diagnosis of dementia as part of the Dutch National Dementia Strategy - hosts consortium meeting in Rotterdam | Alzheimer EuropeSeria podcastu "Spotkania Biuletynu", zatytułowana “Polonistyka zaangażowana”, realizowana jest w ramach projektu "Polonistyka wobec wyzwań współczesnego świata". Dofinansowano ze środków budżetu państwa w ramach programu Ministra Edukacji i Nauki pod nazwą „Nauka dla Społeczeństwa II” (numer projektu: NdS-II/SP/0264/2024/01).Strona projektu: https://biuletynpolonistyczny.pl/pl/projects/polonistyka-wobec-wyzwan-wspolczesnego-swiata,1851/details* * * Intro i outro Muzyka Piotr Lakwaj, czyta: Aldona Brycka-JaskierskaProducent: Torba reportera i podcastera Identyfikacja wizualna i projekt okładki: Klaudia Węgrzyn* * * Zachęcamy do zadawania pytań i dzielenia się przemyśleniami na temat naszego podcastu: [email protected].* * * Media społecznościowe "Biuletynu Polonistycznego": https://www.facebook.com/BiuletynPolonistyczny/ https://twitter.com/B_Polonistyczny https://www.youtube.com/@biuletynpolonistyczny8801/https://biuletynpolonistyczny.pl/[email protected]#BiuletynPolonistyczny #Geopolonistyka #PolishStudies #Polonistykazaangażowana

Spotkanie z pacjentem to przywilej. Rozmowa z człowiekiem, który jest w kryzysowej sytuacji, w trudnym, może najważniejszym momencie życia, jest wyjątkowym doświadczeniem. O medycynie narracyjnej w praktyce klinicznej, o chwilach rozczarowania mechanicystyczną medycyną oraz o podejściu narracyjnym, które ponownie łączy ciało i duszę człowieka, dopełniając obraz pacjenta, rozmawiają Marta Chojnacka-Kuraś (ekspertka w projekcie "Polonistyka wobec wyzwań współczesnego świata") i Adrianna Beczek - lekarka i humanistka, absolwentka studiów medycznych w Collegium Medicum UJ, antropolożka kulturowa po Międzywydziałowych Indywidualnych Studiach Humanistycznych UJ, asystentka dydaktyczna w Studium Komunikacji Medycznej WUM-u, w trakcie specjalizacji z psychiatrii, zaangażowana w prace nad metodologią medycyny narracyjnej, uczestniczka warsztatów z Ritą Charon w Mediolanie.* * * O medycynie narracyjnej rozmawialiśmy również w odcinku serii "Polonistyka zaangażowana" zatytułowanym "Między językiem a medycyną. Marta Chojnacka-Kuraś o medycynie narracyjnej i humanistyce medycznej".Linki do transkrypcji:w języku polskim,w języku angielskim.* * * Seria podcastu "Spotkania Biuletynu", zatytułowana “Polonistyka zaangażowana”, realizowana jest w ramach projektu "Polonistyka wobec wyzwań współczesnego świata". Dofinansowano ze środków budżetu państwa w ramach programu Ministra Edukacji i Nauki pod nazwą „Nauka dla Społeczeństwa II” (numer projektu: NdS-II/SP/0264/2024/01). Strona projektu: https://biuletynpolonistyczny.pl/pl/projects/polonistyka-wobec-wyzwan-wspolczesnego-swiata,1851/details * * * Intro i outro Muzyka Piotr Lakwaj, czyta: Aldona Brycka-JaskierskaProducent: Torba reportera i podcasteraIdentyfikacja wizualna i projekt okładki: Klaudia Węgrzyn * * * Link do transkrypcji wkrótce.* * * Zachęcamy do zadawania pytań i dzielenia się przemyśleniami na temat naszego podcastu: [email protected]. * * * Media społecznościowe "Biuletynu Polonistycznego": https://www.facebook.com/BiuletynPolonistyczny/https://twitter.com/B_Polonistycznyhttps://www.youtube.com/@biuletynpolonistyczny8801/English version:Meeting as a Privilege: Adrianna Beczek on Narrative Medicine in Clinical PracticeA meeting with a patient is a privilege. Conversing with a person in a crisis situation, at a difficult, perhaps most important moment of their life, is a unique experience.Marta Chojnacka-Kuraś (an expert in the project "Polish Studies in the Face of the Challenges of the Modern World") and Adrianna Beczek discuss narrative medicine in clinical practice, moments of disillusionment with mechanistic medicine, and the narrative approach that reconnects the human body and soul, completing the patient's image. Adrianna Beczek is a physician and humanist, a graduate of medical studies at Jagiellonian University Medical College, a cultural anthropologist from the Inter-Faculty Individual Humanistic Studies at Jagiellonian University, a teaching assistant at the Department of Medical Communication at the Medical University of Warsaw, currently specializing in psychiatry, involved in research on the methodology of narrative medicine, and a participant in workshops with Rita Charon in Milan.We also discussed narrative medicine in an episode of the "Engaged Polish Studies" series titled Between Language and Medicine: Marta Chojnacka-Kuraś on Narrative Medicine and Medical Humanities.Link to the transcript: biuletynpolonistyczny.pl/media/articles/files/2026/3/captions.srtA new podcast series, "Polish Studies Newsletter’s Meetings," titled "Engaged Polish Studies," is being produced as part of the project "Polish Studies and the Challenges of the Modern World." Funded by the state budget under the Minister of Education and Science's "Science for Society II" program (project number: NdS-II/SP/0264/2024/01). Project website: https://biuletynpolonistyczny.pl/en/projects/polonistyka-wobec-wyzwan-wspolczesnego-swiata,1851/detailsIntro and outro: Music by Piotr Lakwaj, read by Aldona Brycka-Jaskierska, Producer: Torba Raporta i Podcastera. Visual identity and cover design: Klaudia Węgrzyn.We encourage you to ask questions and share your thoughts about our podcast: [email protected] (https://ibl.waw.pl). We also invite you to join us for conversations, meetings, seminars, read articles and interviews, and subscribe to our newsletter, where we will keep you updated on the results of our work and our plans.Polish Studies Newsletter Social Media:https://www.facebook.com/BiuletynPolonistyczny/https://twitter.com/B_Polonistycznyhttps://www.youtube.com/@biuletynpolonistyczny8801/https://www.instagram.com/biuletyn.polonistyczny/https://biuletynpolonistyczny.pl/[email protected]#BiuletynPolonistyczny #Geopolonistyka #PolishStudies #Polonistykazaangażowana

Czy w działaniach związanych z przekształcaniem i projektowaniem przestrzeni można stosować metody literaturoznawcze i historyczne, wykorzystywać badania z zakresu kulturoznawstwa oraz analizy prowadzonej przez pryzmat zapisów tekstowych? Badacze i wykładowcy studiów podyplomowych "Humanistyka architektoniczna" przekonują, że jest to nie tylko możliwe, ale również inspirujące i potrzebne. O zależności polityki i przestrzeni, o reprezentacji i praktyce, typie źródeł i metodach ich wykorzystania, o ekologii, emocjach, rozwiązaniach systemowych, pracy architekta i działaniach na styku przestrzeni fizycznej i wyobrażonej, a także od przejściu od literaturoznawstwa architektonicznego do humanistyki architektonicznej usłyszycie w odcinku podcastu z udziałem dr arch. inż. Krystyny Ilmurzyńskiej, dr. hab. Włodzimierza Pessela i dr. Andrzeja Skalimowskiego, z którymi rozmawia dr Aleksandra Wójtowicz, ekspertka w zakresie literaturoznawstwa architektonicznego w projekcie „Polonistyka wobec wyzwań współczesnego świata”, kierowniczka studiów "Humanistyka architektoniczna" w IBL PAN.***Kilka słów o Rozmówcach: dr arch. inż. Krystyna Ilmurzyńska - adiunkt na Wydziale Architektury Politechniki Warszawskiej, specjalistka w zakresie integracji architektury i urbanistyki w kontekście życia społecznego i przyrodniczego. Autorka oraz współautorka projektów architektonicznych, zrealizowanych wspólnie z Markiem Budzyńskim i Zbigniewem Badowskim.dr hab. Włodzimierz Pessel - kulturoznawca, skandynawista, badacz kultury miejskiej i urbanomarginaliów (należy zaznaczyć, iż jest to jego autorski koncept) z Instytutu Kultury Polskiej Uniwersytetu Warszawskiego, wykładowca Studiów Miejskich przy Wydziale Geografii i Studiów Regionalnych UW.dr Andrzej Skalimowski - historyk specjalizujący się w dziejach społecznych, historii architektury, urbanistyki oraz tematyce związanej z przestrzennym rozwojem przemysłowym, adiunkt w Instytucie Historii Nauki PAN oraz kierownik Działu naukowego Narodowego Instytutu Architektury i Urbanistyki.dr Aleksandra Wójtowicz - adiunkt w Instytucie Badań Literackich PAN; kierownik studiów podyplomowych Humanistyka architektoniczna oraz projektu Humanistyka architektoniczna jako propozycja w ramach humanistyki obywatelskiej, członkini Zespołu Nazewnictwa Miejskiego m.st. Warszawy. Sformułowała założenia literaturoznawstwa architektonicznego. Autorka m.in. książki "The Staszic Palace as Affective Heterotopia: New Category of Spatial Description" (Peter Lang 2024). ***Publikacje wymienione w rozmowie: Marek Budzyński, "Przekształcanie przestrzeni dla trwania Życia", Warszawa 2021, Aleksandra Wójtowicz, "Literaturoznawstwo architektoniczne. Wstępne rozpoznania", Warszawa 2019, Andrzej Skalimowski, "Sigalin. Towarzysz odbudowy", Warszawa 2023, Bolesław Stelmach, "Teatr w budowie. Dziennik podróży", Lublin 2016, A. Wójtowicz, M. Budzyński, Krystyna Ilmurzyńska, Bohdan Jałowiecki, Ryszard Mączewski, Krzysztof Mordyński, Anna Kronenberg, Dawid Maria Osiński, Jacek Paulinek, Igor Piotrowski, A. Skalimowski, B. Stelmach, Wojciech Tomasik, Zbigniew Tucholski, "Miejsca trudne - transdyscyplinarny model badań. O przestrzeni placu Piłsudskiego i placu Defilad", pod kier. naukowym A. Wójtowicz, Warszawa 2019, Marta Zielińska, "Warszawa - dziwne miasto", Warszawa 1995. ***Za wsparcie w realizacji odcinka dziękujemy Towarzystwu Literackiemu im. Adama Mickiewicza w Warszawie. Za pomoc w edycji podziękowania składamy również Mateuszowi Franczakowi. ***Seria podcastu "Spotkania Biuletynu", zatytułowana “Polonistyka zaangażowana”, realizowana jest w ramach projektu "Polonistyka wobec wyzwań współczesnego świata". Dofinansowano ze środków budżetu państwa w ramach programu Ministra Edukacji i Nauki pod nazwą „Nauka dla Społeczeństwa II” (numer projektu: NdS-II/SP/0264/2024/01). Strona projektu: https://biuletynpolonistyczny.pl/pl/projects/polonistyka-wobec-wyzwan-wspolczesnego-swiata,1851/details * * * Intro i outro Muzyka Piotr Lakwaj, czyta: Aldona Brycka-JaskierskaProducent: Torba reportera i podcasteraIdentyfikacja wizualna i projekt okładki: Klaudia Węgrzyn * * * Link do transkrypcji (w formacie pdf): https://biuletynpolonistyczny.pl/media/articles/files/2024/12/Transkrypcja.pdf* * * Zachęcamy do zadawania pytań i dzielenia się przemyśleniami na temat naszego podcastu: [email protected]. * * * Media społecznościowe "Biuletynu Polonistycznego": https://www.facebook.com/BiuletynPolonistyczny/https://twitter.com/B_Polonistycznyhttps://www.youtube.com/@biuletynpolonistyczny8801/Link do transkrypcji odcinka (w formacie pdf): https://biuletynpolonistyczny.pl/media/articles/files/2024/12/Transkrypcja.pdfhttps://biuletynpolonistyczny.pl/[email protected]#BiuletynPolonistyczny #Geopolonistyka #PolishStudies #Polonistykazaangażowana

Zapraszamy do wysłuchania wyjątkowej rozmowy, między matką a córką.Karolina Malinowska - psycholożka, badaczka, analizująca w ramach projektu "Polonistyka wobec wyzwań współczesnego świata" ścieżki karier osób o wykształceniu polonistycznym, rozmawia z mamą - Barbarą Smoczyńską - dr nauk humanistycznych, nauczycielką akademicką i trenerką umiejętności psychospołecznych. Rozmawiają o możliwościach szerokiego zastosowanie kompetencji polonistycznych na dzisiejszym rynku pracy, a także o społecznym odbiorze polonistyki.Seria podcastu "Spotkania Biuletynu", zatytułowana “Polonistyka zaangażowana”, realizowana jest w ramach projektu "Polonistyka wobec wyzwań współczesnego świata". Dofinansowano ze środków budżetu państwa w ramach programu Ministra Edukacji i Nauki pod nazwą „Nauka dla Społeczeństwa II” (numer projektu: NdS-II/SP/0264/2024/01). Strona projektu: https://biuletynpolonistyczny.pl/pl/projects/polonistyka-wobec-wyzwan-wspolczesnego-swiata,1851/details * * *Intro i outro Muzyka Piotr Lakwaj, czyta: Aldona Brycka-JaskierskaProducent: Torba reportera i podcasteraIdentyfikacja wizualna i projekt okładki: Klaudia Węgrzyn * * *Zachęcamy do zadawania pytań i dzielenia się przemyśleniami na temat naszego podcastu: [email protected]. * * *Media społecznościowe "Biuletynu Polonistycznego": https://www.facebook.com/BiuletynPolonistyczny/https://twitter.com/B_Polonistycznyhttps://www.youtube.com/@biuletynpolonistyczny8801/https://biuletynpolonistyczny.pl/[email protected]#BiuletynPolonistyczny #Geopolonistyka #PolishStudies #Polonistykazaangażowana

Od wielu lat słyszymy, że świat przyspiesza, a zmiany są nieuniknione. Nowe zjawiska i trendy - technologia, sztuczna inteligencja, social media - idą w parze z odwiecznymi pytaniami o sens i kierunek egzystencji, niepewnością jutra, nienadążaniem za zmianami, potrzebą zachowania pierwiastka ludzkiego w świecie algorytmów i procedur.Od wieków miejscem szukania odpowiedzi był uniwersytet. Poprzez wymianę myśli i poglądów sekundował przyrostowi wiedzy, tworzeniu artefaktów, budowaniu cywilizacji. Dziś mówi się coraz częściej o tym, że studia wyższe utraciły ducha "humanitas", uległy presji wskaźników ekonomicznych, są nastawione na kształcenie pracowników. Coraz częściej kryterium popularności poszczególnych kierunków są "losy absolwentów" określane wysokością możliwych do uzyskania honorariów.Jak w nowej rzeczywistości odnajduje się polonistyka? Z jednego strony ma ważny, choć w powszechnym odbiorze nie zawsze wyraźnie zarysowany, wymiar utylitarny. Tworzy historię, łączy różne środowiska w dyskusji nad tożsamością, polskością czy istnieniem w języku. Jednocześnie pozwala konstruować i rozwijać narzędzia przydatne w życiu, określane mianem "kompetencji przyszłości": uczy myśleć, kreować, wykorzystywać odkrycia i technologie w sposób efektywny, uczy wartości "humanistycznych". Podlega też jednak prawom ekonomii edukacji. Czy ma szanse przetrwać? Czy jest szansa, że będzie atrakcyjnym kierunkiem studiów odgrywającym ważną rolę na rynku pracy, czy też pozostanie jedynie dziedziną nauki uprawianą w zaciszu bibliotek i archiwów?Jednym z założeń projektu "Polonistyka wobec wyzwań współczesnego świata" jest próba dyskusji wokół powyższych zagadnień. W dzisiejszym odcinku opowiedzą o tym Karolina Malinowska, psycholożka, coach, badaczka rynku i pracy oraz Piotr Bordzoł, polonista, członek redakcji "Biuletynu Polonistycznego".Nowa seria podcastu "Spotkania Biuletynu", zatytułowana “Polonistyka zaangażowana”, realizowana jest w ramach projektu "Polonistyka wobec wyzwań współczesnego świata". Dofinansowano ze środków budżetu państwa w ramach programu Ministra Edukacji i Nauki pod nazwą „Nauka dla Społeczeństwa II” (numer projektu: NdS-II/SP/0264/2024/01). Strona projektu: https://biuletynpolonistyczny.pl/pl/projects/polonistyka-wobec-wyzwan-wspolczesnego-swiata,1851/details * * *Intro i outro Muzyka Piotr Lakwaj, czyta: Aldona Brycka-JaskierskaProducent: Torba reportera i podcasteraIdentyfikacja wizualna i projekt okładki: Klaudia Węgrzyn * * *Zachęcamy do zadawania pytań i dzielenia się przemyśleniami na temat naszego podcastu: [email protected]. * * *Media społecznościowe "Biuletynu Polonistycznego": https://www.facebook.com/BiuletynPolonistyczny/https://twitter.com/B_Polonistycznyhttps://www.youtube.com/@biuletynpolonistyczny8801/Link do transkrypcji odcinka (w formacie pdf): https://biuletynpolonistyczny.pl/media/articles/files/2025/5/captions_1.pdf_____________________________________________________________________English:A different view of the competencies of a Polish studies scholarFor many years now, we've been told that the world is rushing and change is inevitable. New phenomena and trends—technology, artificial intelligence, social media—go hand in hand with eternal questions about the meaning and direction of existence, the uncertainty of tomorrow, the inability to keep up with changes, the need to preserve the human element in a world of algorithms and procedures. For centuries, the university has been the place to turn to in a search for answers. Through the exchange of ideas and views, it has fostered the growth of knowledge, the creation of artifacts, and the construction of civilization. Today, it is increasingly said that higher education has lost the spirit of "humanitas," succumbed to the pressures of economic indicators, and is focused on educating workers. Increasingly, the popularity of individual programs is being measured by the "prosperity of graduates," determined by the amount of fees available. How does Polish studies position itself in this new reality? On the one hand, it has an important, though not always clearly defined in the general perception, utilitarian dimension. It creates history, uniting diverse communities in discussions about identity, Polishness, and existence in language. At the same time, it allows us to construct and develop useful tools in life, referred to as "competencies of the future": it teaches us to think, create, use discoveries and technologies effectively, and instills "humanistic" values. However, it is also subject to the laws of educational economics. Does it stand a chance of survival? Is it likely to become an attractive field of study playing an important role in the job market, or will it remain merely a field of study practiced in the privacy of libraries and archives? One of the goals of the "Polish Studies and the Challenges of the Modern World" project is to discuss these issues. In today's episode, Karolina Malinowska, psychologist, coach, and market and labor researcher, and Piotr Bordzoł, Polish studies professor and member of the editorial board of "Polish Studies Newsletter”, will discuss this topic.Link to the episode transcript: biuletynpolonistyczny.pl/media/articles/files/2025/11/captions_english.sbvA new podcast series, "Polish Studies Newsletter’s Meetings," titled "Engaged Polish Studies," is being produced as part of the project "Polish Studies and the Challenges of the Modern World." Funded by the state budget under the Minister of Education and Science's "Science for Society II" program (project number: NdS-II/SP/0264/2024/01).Project website: https://biuletynpolonistyczny.pl/en/projects/polonistyka-wobec-wyzwan-wspolczesnego-swiata,1851/detailsIntro and outro: Music by Piotr Lakwaj, read by Aldona Brycka-Jaskierska, Producer: Torba Reportera i Podcastera.Visual identity and cover design: Klaudia Węgrzyn.We encourage you to ask questions and share your thoughts about our podcast: [email protected] also invite you to join us for conversations, meetings, seminars, read articles and interviews, and subscribe to our newsletter, where we will keep you updated on the results of our work and our plans.Polish Studies Newsletter Social Media:https://www.facebook.com/BiuletynPolonistyczny/https://twitter.com/B_Polonistycznyhttps://www.youtube.com/@biuletynpolonistyczny8801/https://biuletynpolonistyczny.pl/[email protected]#BiuletynPolonistyczny #Geopolonistyka #PolishStudies #Polonistykazaangażowana

W opowieści pacjenta kryje się diagnoza. Czyj głos przez niego przemawia? Jakie jest miejsce narracji w komunikacji między lekarzem i personelem medycznym a pacjentem i jego rodziną?Medycyna narracyjna to podejście, które pomaga w uzyskaniu odpowiedzi na te pytania i doskonaleniu naszych kompetencji komunikacyjnych. Odgrywa coraz większą rolę w systemach ochrony zdrowia na całym świecie (na Uniwersytecie Columbia stanowi już odrębny kierunek studiów, zob. Academics | Master's Degrees Narrative Medicine | Columbia University School of Professional Studies). Ma ona ogromny potencjał już dzięki temu, że uczy podmiotowego podejścia do pacjenta, zakładającego postawę uważności i szacunku do jego narracji o bólu, cierpieniu, o osobistym doświadczeniu.Twórczynią medycyny narracyjnej jest Rita Charon, która w 1978 roku ukończyła studia medyczne na Harvard Medical School, a po kilku latach praktyki klinicznej podjęła studia literaturoznawcze na Uniwersytecie Columbia, gdzie obroniła doktorat na temat twórczości Henry’ego Jamesa. Charon zdefiniowała medycynę narracyjną jako „wykorzystanie w praktyce medycznej kompetencji narracyjnej, która umożliwia rozpoznanie i zinterpretowanie opowieści o chorobie, a zarazem wchłonięcie ich i pozwolenie, aby nas poruszyły wewnętrznie” (R. Charon, Narrative Medicine: Honoring the Stories of Illness, New York 2006). O medycynie narracyjnej i szerzej, o humanistyce medycznej, związkach polonistyki i językoznawstwa z medycyną rozmawiają Mariola Wilczak, redaktor naczelna „Biuletynu Polonistycznego” i kierowniczka projektu „Polonistyka wobec wyzwań współczesnego świata”, oraz dr Marta Chojnacka-Kuraś, językoznawczyni w Instytucie Języka Polskiego Uniwersytetu Warszawskiego, absolwentka Wydziału Polonistyki UW i Pomagisterskich Studiów Logopedycznych UW, członkini i sekretarz Zespołu Języka w Medycynie Rady Języka Polskiego PAN oraz Polskiego Towarzystwa Komunikacji Medycznej; autorka prac o tematyce lingwistycznej oraz interdyscyplinarnej, dotyczących m.in. semantyki bólu we współczesnej polszczyźnie, językowych reprezentacji doświadczenia choroby, medycyny narracyjnej i komunikacji medycznej.Publikacje wymienione w rozmowie:Medycyna narracyjna. Opowieści o doświadczeniu choroby w perspektywie medycznej i humanistycznej, pod red. naukową Marty Chojnackiej-Kuraś, Warszawa 2019; dostęp online: https://wuw.pl/data/include/cms/Medycyna_narracyjna_Chojnacka_Kuras_Marta_2019.pdf.Rita Charon, Narrative Medicine: Honoring the Stories of Illness, New York 2006.Małgorzata Nowaczyk, Nasze życie jest opowieścią.Czym jest medycyna narracyjna?, „Medycyna Praktyczna” 2014, s. 125-128.Monika Ładoń, Choroba jako literatura. Studia maladyczne, Katowice 2019.Małgorzata Okupnik, W niewoli ciała. Doświadczenie utraty zdrowia i jego reprezentacje, Kraków 2018.Medycyna narracyjna – webinarium cz. I | W jaki sposób można ćwiczyć kliniczną uważność? Jakie narzędzia ułatwiają budowanie konstruktywnej relacji z pacjentami? Dlaczego opowieści są ważne w... | By Medycyna Praktyczna dla lekarzy | Facebook.Alice Munro Wiszący most, przeł. T. Oziewicz, w: tejże Kocha, lubi, szanuje…, Wydawnictwo Literackie, Kraków 2015, s. 77-118.Antonina Doroszewska, Leszek Denkiewicz, Jędrzej Ochremiak, Weronika Orczykowska, Małgorzata Szczepanek, Aldona K. Jankowska, Tomasz Pasierski, Marcin Wojnar, Dobre relacje personelu medycznego z pacjentami, Stowarzyszenie Akademia Komunikacji Medycznej, Warszawa 2002; dostępne online: https://akademiakomunikacjimedycznej.pl/wp-content/uploads/2022/05/Strategia-Dobre-relacje-personelu-medycznego-z-pacjentami-executive-summary.pdf.Medycyna narracyjna – Teksty Drugie – teoria literatury / krytyka / interpretacja 2021, nr 1.Medycyna narracyjna i komunikacja w sytuacjach granicznych, pod red. Aleksandra Woźnego, Wrocław 2023.Za wsparcie w realizacji odcinka dziękujemy Towarzystwu Literackiemu im. Adama Mickiewicza w Warszawie. Nowa seria podcastu "Spotkania Biuletynu", zatytułowana “Polonistyka zaangażowana”, realizowana jest w ramach projektu "Polonistyka wobec wyzwań współczesnego świata". Dofinansowano ze środków budżetu państwa w ramach programu Ministra Edukacji i Nauki pod nazwą „Nauka dla Społeczeństwa II” (numer projektu: NdS-II/SP/0264/2024/01). Strona projektu: https://biuletynpolonistyczny.pl/pl/projects/polonistyka-wobec-wyzwan-wspolczesnego-swiata,1851/details * * *Intro i outro Muzyka Piotr Lakwaj, czyta: Aldona Brycka-JaskierskaProducent: Torba reportera i podcasteraIdentyfikacja wizualna i projekt okładki: Klaudia Węgrzyn * * *Zachęcamy do zadawania pytań i dzielenia się przemyśleniami na temat naszego podcastu: [email protected]. * * *Media społecznościowe "Biuletynu Polonistycznego": https://www.facebook.com/BiuletynPolonistyczny/https://twitter.com/B_Polonistycznyhttps://www.youtube.com/@biuletynpolonistyczny8801/Link do transkrypcji odcinka (w formacie pdf): https://biuletynpolonistyczny.pl/media/articles/files/2025/5/captions.pdf. https://biuletynpolonistyczny.pl/[email protected]#BiuletynPolonistyczny #Geopolonistyka #PolishStudies #Polonistykazaangażowana

Polonistyka daje narzędzia, by odnaleźć się w świecie, pomóc go zrozumieć, zapobiec wykluczeniu i osamotnieniu, dlatego Zespół projektu „Polonistyka wobec wyzwań współczesnego świata” postanowił włączyć się w szukanie odpowiedzi na problemy współczesności i skoncentrować się na indywidualności człowieka, na odzyskaniu więzi, kontaktów międzyludzkich i poczuciu tożsamości, na poszanowaniu zasad otwartości i dostępności, a także inkluzywności w otaczającym nas świecie. Z rozmów z naszymi gośćmi, prowadzonymi w ramach nowej serii podcastowej "Polonistyka zaangażowana", dowiecie się m.in. co ma wspólnego polonistyka z medycyną czy architekturą, jak reaguje na problemy związane z kryzysem klimatycznym, jak może wpłynąć na zmianę postrzegania niepełnosprawności i choroby. Takie spojrzenie na polonistykę pozwoli dostrzec, że poloniści mają wiele do zaoferowania również na rynku pracy, o czym rozmawiać będziemy w odcinkach dotyczących kompetencji polonistycznych.Nową serię podcastu "Spotkania Biuletynu", zatytułowaną “Polonistyka zaangażowana”, realizujemy w ramach projektu "Polonistyka wobec wyzwań współczesnego świata". Dofinansowano ze środków budżetu państwa w ramach programu Ministra Edukacji i Nauki pod nazwą „Nauka dla Społeczeństwa II” (numer projektu: NdS-II/SP/0264/2024/01).Strona projektu: https://biuletynpolonistyczny.pl/pl/projects/polonistyka-wobec-wyzwan-wspolczesnego-swiata,1851/details * * * Intro i outro Muzyka Piotr Lakwaj, czyta: Aldona Brycka-Jaskierska Producent: Torba reportera i podcastera Identyfikacja wizualna i projekt okładki: Klaudia Węgrzyn* * * Zachęcamy do zadawania pytań i dzielenia się przemyśleniami na temat naszego podcastu: [email protected]. Zapraszamy również do wspólnych rozmów, spotkań, do udziału w seminariach, lektury artykułów i wywiadów i subskrypcji naszego newslettera, w którym będziemy Was informować o efektach naszych prac i o naszych planach. * * * Media społecznościowe "Biuletynu Polonistycznego": https://www.facebook.com/BiuletynPolonistyczny/https://twitter.com/B_Polonistycznyhttps://www.youtube.com/@biuletynpolonistyczny8801/Dostęp do transkrypcji:w języku polskim: biuletynpolonistyczny.pl/media/articles/files/2025/5/zapowiedz_transkrypcja.sbvw języku angielskim: https://biuletynpolonistyczny.pl/media/articles/files/2025/10/transcription_english_h5F2yNt.sbv_____________________________________English:Polish studies provide tools for navigating the world, helping to understand it, and preventing exclusion and loneliness. Therefore, the "Polish Studies and the Challenges of the Modern World" project team decided to engage in the ongoing search for answers to contemporary problems and focus on individuality, regaining connections, interpersonal contacts, and a sense of identity, respecting the principles of openness, accessibility, and inclusivity in the surrounding world. In conversations with our guests, conducted as part of the new podcast series "Engaged Polish Studies," you will learn, among other things, what Polish studies have in common with medicine and architecture, how it responds to issues related to the climate crisis, and how it can influence the perception of disability and illness. This perspective on Polish studies will allow you to see how much Polish scholars have to offer in the job market, which we will discuss in the episodes devoted to Polish language competencies.A new podcast series, "Polish Studies Newsletter’s Meetings," titled "Engaged Polish Studies," is being produced as part of the project "Polish Studies and the Challenges of the Modern World." Funded by the state budget under the Minister of Education and Science's "Science for Society II" program (project number: NdS-II/SP/0264/2024/01). Project website: https://biuletynpolonistyczny.pl/en/projects/polonistyka-wobec-wyzwan-wspolczesnego-swiata,1851/detailsIntro and outro: Music by Piotr Lakwaj, read by Aldona Brycka-Jaskierska,Producer: Torba Reportera i Podcastera.Visual identity and cover design: Klaudia Węgrzyn.We encourage you to ask questions and share your thoughts about our podcast: [email protected] also invite you to join us for conversations, meetings, seminars, read articles and interviews, and subscribe to our newsletter, where we will keep you updated on the results of our work and our plans.Polish Studies Newsletter Social Media:https://www.facebook.com/BiuletynPolonistyczny/https://twitter.com/B_Polonistycznyhttps://www.youtube.com/@biuletynpolonistyczny8801/https://biuletynpolonistyczny.pl/[email protected]#BiuletynPolonistyczny #Geopolonistyka #PolishStudies #Polonistykazaangażowana

Głównym tematem rozmowy jest projekt  Dziennikarstwo obywatelskie dla rozwoju regionalnego. Opracowanie interdyscyplinarnej oferty edukacyjnej i wdrożenie innowacyjnych metod kształcenia i jego owoce, ale w istocie jest to opowieść o poczuciu sprawczości, dobrej komunikacji międzyludzkiej i uczeniu się od siebie nawzajem, o wzajemnym zaufaniu i poczuciu wspólnoty.Spotykamy się z polonistami Uniwersytetu Bielsko-Bialskiego:dr Agnieszką Będkowską-Kopczyk, slawistką, językoznawczynią, tłumaczką, dziennikarką, pomysłodawczynią i koordynatorką projektu Dziennikarstwo obywatelskie dla rozwoju regionalnego. Opracowanie interdyscyplinarnej oferty edukacyjnej i wdrożenie innowacyjnych metod kształcenia, dr Angeliką Matuszek, adiunktką w Katedrze Polonistyki Uniwersytetu Bielsko-Bialskiego, członkinią zespołu projektowego,prof. dr. hab. Michałem Kopczykiem, profesorem w Katedrze Polonistyki Uniwersytetu Bielsko-Bialskiego i Kierownikiem projektu.Rozmowę w formie zredagowanego wywiadu można przeczytać również w "Biuletynie Polonistycznym": https://biuletynpolonistyczny.pl/pl/articles/polonista-obywatelsko-wrazliwy,312/details.Strona internetowa projektu: https://cijo.ubb.edu.pl/ Film: Agnieszka Będkowska-Kopczyk - Dziennikarstwo obywatelskie na przykładzie radia społecznego w AustriiZachęcamy również do lektury publikacji o dziennikarstwie obywatelskim:Urszula Doliwa, Dziennikarstwo obywatelskie, czyli jakie?, „Nowe Media” 2012 nr 3, s. 81-100.tejże, Radio społeczne – trzeci obok społecznego i komercyjnego sektor radiowy, Olsztyn 2016.Michał Kaczmarczyk, Lokalne dziennikarstwo obywatelskie, „Regionalne Studia Polityczne Humanitas” 2010, s. 59-66.Andrzej Kaliszewski, W epoce Hermesa. Kilka uwag o edukacji dziennikarza i sytuacji zawodu dziennikarskiego, w: Nie bądźmy obojętni : człowiek, społeczeństwo, polityka : prace ofiarowane prof. dr hab. Teresie Sasińskiej-Klas, red. Agnieszka Hess, Weronika Świerczyńska-Głownia, Kraków 2020, s. 123-143.Marta Więckiewicz, Dziennikarstwo obywatelskie w wymiarze lokalnym (na przykładach fanpage’a Olsztyn Żyje i serwisu internetowego Olsztyńska24, s. 542-555.dr Agnieszka Będkowska-Kopczyk – slawistka, językoznawczyni, tłumaczka, dziennikarka. Ukończyła studia z filologii słowiańskiej i uzyskała doktorat w dziedzinie nauk humanistycznych na Uniwersytecie Śląskim. Specjalizuje się w językach południowosłowiańskich, językoznawstwie kognitywnym i kulturowym oraz komunikacji międzykulturowej. Badania naukowe i wykłady prowadzi w Uniwersytecie Bielsko-Bialskim; od 2022 roku współpracuje także z Wyższą Szkołą Zarządzania Ochroną Pracy w Katowicach, gdzie dla studentów z zagranicy wykłada przedmioty związane z komunikacją społeczną i międzykulturową. W latach 2014–2020 zdobywała doświadczenie międzynarodowe jako wykładowczyni Uniwersytetu w Grazu (Austria), poza tym w ramach stypendiów wykładała w uniwersytetach w Słowenii, Chorwacji, Macedonii Północnej, Czechach, Norwegii i Danii. Posiada doświadczenie w koordynowaniu projektów naukowych, dydaktycznych i społecznych. Jako dziennikarka współpracuje z niezależnym radiem Agora w Klagenfurcie, dla którego prowadzi program z wielojęzycznymi audycjami pt. Stičišče slovanskih kultur – Treffpunkt slawische Kulturen (Na styku kultur słowiańskich). Pracę w radiu wykonuje na zasadzie wolontariatu. Jest tłumaczką przysięgłą języka słoweńskiego oraz tłumaczką literatury słoweńskiej na język polski (jej ostatnie tłumaczenie to powieść Niebo w jeżynach Natašy Kramberger (Biuro Literackie, 2020). Sama też pisze poezję – wiersze publikowała w „Wakacie”, „Śląskiej Sferze Gender”, „Babińcu Literackim”, a w Słowenii w pismach „Apokalipsa” i „Vpogled” oraz antologii „Opazovanje v tišini” ('Obserwacje w ciszy') portalu Poiesis.Pomysłodawczyni i koordynatorka projektu „Dziennikarstwo obywatelskie dla rozwoju regionalnego. Opracowanie interdyscyplinarnej oferty edukacyjnej i wdrożenie innowacyjnych metod kształcenia”.  W projekcie tym wykorzystuje doświadczenie współpracy z niezależnymi rozgłośniami radiowymi z Austrii.dr Angelika Matuszek – adiunkt w Katedrze Polonistyki, nauczyciel konsultant w RODN „WOM” w Bielsku-Białej, trener, bajkoterpaeuta. Ukończyła studia z filologii polskiej na specjalności nauczycielskiej i medioznawczej, stopień doktora w dziedzinie nauk humanistycznych uzyskała na Uniwersytecie Śląskim. Specjalizuje się w szeroko rozumianej dydaktyce języka i literatury polskiej. W kręgu swoich zainteresowań stawia kulturę literacką dzieci i młodzieży. Członkini zespołu projektowego Dziennikarstwo Obywatelskie oraz pomysłodawczyni projektu edukacyjnego Shorty Obywatelskie.dr hab. Michał Kopczyk - profesor w Katedrze Polonistyki Uniwersytetu Bielsko-Bialskiego i kierownik projektu. Zajmuje się polską literaturą non-fiction, szczególnie autobiografią, bada kategorie tożsamości i wspólnoty z perspektywy krytyki postkolonialnej. Jest autorem czterech monografii: Refleksja nad kulturą w pisarstwie Andrzeja Bobkowskiego: Arkadia i apokalipsa (Katowice–Warszawa 2003), Pytanie o wspólnotę: w kręgu twórczości Zbigniewa Herberta, Andrzeja Bobkowskiego i Mieczysława Jastruna (Bielsko-Biała 2013), Obecność innego: studia z literatury współczesnej (Bielsko-Biała 2013) oraz Europa Środkowa jako doświadczenie: w kręgu autobiografizmu XX wieku (i nie tylko) (Praga 2021). Jest redaktorem naczelnym półrocznika "Świat i Słowo".* * *Media społecznościowe "Biuletynu Polonistycznego":https://www.facebook.com/BiuletynPolonistyczny/https://twitter.com/B_Polonistycznyhttps://www.youtube.com/@biuletynpolonistyczny8801/Zachęcamy do słuchania, zadawania pytań i dzielenia się przemyśleniami: [email protected]: "Inspiration" by Rafael Krux (źródło: https://freepd.com/; licencja: CC BY 4.0)https://biuletynpolonistyczny.pl/[email protected]#BiuletynPolonistyczny #Geopolonistyka #PolishStudies #Polonistykazaangażowana

17 sierpnia 2023 roku zmarł nagle Borys Kozielski - jeden z twórców polskiego podkastingu, podkaster (m.in. "Nauka XXI wieku", "Podcasting w Polsce"), dziennikarz, prezes Fundacji "Otwórz się". Człowiek o wielkim sercu, mentor i nauczyciel."Spotkania Biuletynu" zawdzięczają mu wiele: nie tylko im kibicował, ale udzielał wsparcia technicznego i merytorycznego podczas realizowania kolejnych odcinków. Będziemy o tym pamiętać...https://biuletynpolonistyczny.pl/[email protected]#BiuletynPolonistyczny #Geopolonistyka #PolishStudies #Polonistykazaangażowana

W dniach 12-14 lipca 2023 roku na Uniwersytecie Jagiellońskim odbył się VIII Światowy Kongres Polonistów.Jednym z uczestników Kongresu był zasłużony dla polonistyki rumuński slawista i polonista Prof. Constantin Geambaşu z Uniwersytetu w Bukareszcie, który znalazł chwilę, by opowiedzieć Marioli Wilczak o swojej drodze z polonistyką. Zapraszamy do wysłuchania tej opowieści!***“Biuletyn Polonistyczny” był jednym z partnerów medialnych VIII Światowego Kongresu Polonistów.Zachęcamy również do lektury wywiadu z jego współorganizatorką, Prof. Magdaleną Popiel:https://biuletynpolonistyczny.pl/pl/articles/kilka-pytan-o-swiatowe-kongresy-polonistow,293/detailsoraz wysłuchania krótkich wypowiedzi uczestników Kongresu: https://www.spreaker.com/user/16859658/spotkanie-6-o-kongresie.Strona internetowa VIII Światowego Kongresu Polonistów: https://skpkrakow.com/***https://biuletynpolonistyczny.pl/Media społecznościowe "Biuletynu Polonistycznego":https://www.facebook.com/BiuletynPolonistyczny/https://twitter.com/B_Polonistycznyhttps://www.youtube.com/@biuletynpolonistyczny8801/Zachęcamy do słuchania, zadawania pytań i dzielenia się przemyśleniami: [email protected]: "Inspiration" by Rafael Krux (źródło: https://freepd.com/; licencja: CC BY 4.0)https://biuletynpolonistyczny.pl/[email protected]#BiuletynPolonistyczny #Geopolonistyka #PolishStudies #Polonistykazaangażowana

W dniach 12-14 lipca 2023 roku na Uniwersytecie Jagiellońskim odbył się VIII Światowy Kongres Polonistów. Co dają takie spotkania i co może zaoferować współczesnemu światu filologia? Uczestników Kongresu, obradujących w tym roku pod hasłem “Filologia - od/nowa” zapytała o to Mariola Wilczak. Zapraszamy do wysłuchania ich odpowiedzi!***“Biuletyn Polonistyczny” był jednym z partnerów medialnych VIII Światowego Kongresu Polonistów.Zachęcamy również do lektury wywiadu z jego współorganizatorką, Prof. Magdaleną Popiel:https://biuletynpolonistyczny.pl/pl/articles/kilka-pytan-o-swiatowe-kongresy-polonistow,293/detailsoraz wysłuchania krótkiej rozmowy Prof. Constantinem Geambaşu z Uniwersytetu w Bukareszcie:Strona internetowa VIII Światowego Kongresu Polonistów: https://skpkrakow.com/***https://biuletynpolonistyczny.pl/Media społecznościowe "Biuletynu Polonistycznego":https://www.facebook.com/BiuletynPolonistyczny/https://twitter.com/B_Polonistycznyhttps://www.youtube.com/@biuletynpolonistyczny8801/Zachęcamy do słuchania, zadawania pytań i dzielenia się przemyśleniami: [email protected]: "Inspiration" by Rafael Krux (źródło: https://freepd.com/; licencja: CC BY 4.0)https://biuletynpolonistyczny.pl/[email protected]#BiuletynPolonistyczny #Geopolonistyka #PolishStudies #Polonistykazaangażowana

Ilu z nas postrzega język humanistyki cyfrowej jako hermetyczny i niedostępny? Jaki świat kryje się za obco brzmiącymi terminami, akronimami projektów? Za ich fasadą kryją się często niezwykle przydatne narzędzia - nie tylko do badań naukowych, ale też do wyszukiwania informacji i nawiązywania kontaktów.Takie narzędzia powstały w ramach projektu TRIPLE - i są już dostępne dla wszystkich.W świat stworzony przez TRIPLE wprowadzą Was Marta Błaszczyńska - zastępczyni kierownika Centrum Humanistyki Cyfrowej ds. Otwartej Nauki w CHC IBL PAN, współkoordynatorka pakietu roboczego ds. danych w projekcie TRIPLE oraz Agnieszka Szulińska - członkini zespołu Nowej Panoramy Literatury Polskiej i CHC IBL PAN, główna wykonawczyni w licznych grantach, m.in. cyfrowej edycji powieści Elizy Orzeszkowej czy korespondencji Marii Dąbrowskiej i Anny Kowalskiej.***Z odcinka dowiemy się m.in.:(02:20) Jak rozwiązać skrót TRIPLE? Kilka słów o nieprzyjaznych skrótach i akronimach(05:01) Jak przebrnąć przez słownictwo humanistyki cyfrowej?(09:17) Na czym polega wielojęzyczność platformy GoTriple?(11:44) Agnieszka Szulińska o swojej przygodzie z GoTriple(15:51) Co można odkryć na platformie GoTriple? Praktyczny przewodnik(20:57) Jak wygląda wizualizacja danych na GoTriple?(25:00) Co daje założenie (nieobowiązkowego) konta na GoTriple?(28:13) Więcej o innych narzędziach powstałych (lub zaadaptowanych) w projekcie TRIPLE(28:56) Czym jest zestaw narzędzi szkoleniowych Triple Training Toolkit?(31:44) Czym jest społecznościowe finansowanie (crowdfunding) nauki i platforma WeMakeIt?(37:56) Do czego może się przydać narzędzie Pundit?(39:36) TRIPL-owe spotkania(42:08) Na czym polega "szerokie myślenie o użytkowniku"?(42:54) Jak dzięki użytkownikom zorganizowano warsztaty "krytycznego katalogowania" (critical cataloging)?(45:05) Jak się pracuje w ogromnym, międzynarodowym projekcie?***Materiały i strony internetowe wymienione w rozmowach:strona projektu TRIPLE: TRIPLE – OPERAS (hypotheses.org)Nie ma niewinnych danych, czyli o budowaniu wielojęzycznej platformy GoTriple - rozmowa Magdaleny Wnuk z Cezarym Rosińskim (https://youtu.be/h8XLEhBsJkM)kanał projektu na YouTube: TRIPLE Project - YouTubepublikacje o projekcie w repozytorium Zenodo: https://zenodo.org/communities/operaseu/search?page=1&size=20&keywords=TRIPLEinformacje o TRIPLE w "Biuletynie Polonistycznym": https://biuletynpolonistyczny.pl/pl/articles/europejski-projekt-triple-przedstawia-swoj-koncowy-rezultat-platforme-gotriple,284/detailsGoTriple: https://www.gotriple.eu/WeMakeIt: https://wemakeit.com/Pundit: https://thepund.it/podkast "CESSDA - Stories about Data": https://open.spotify.com/episode/2n5LN5xfxKSVLKobZuYoBp?si=65402382684d4100***Wyjaśnienia niektórych skrótów i terminów:OPERAS - europejskie konsorcjum zrzeszające prawie sześćdziesiąt instytucji z 17 krajów. Jego celem jest rozwój e-infrastruktury i wspieranie transformacji cyfrowej w naukach humanistycznych i społecznych.SSH (the Social Sciences and Humanities) - nauki społeczne i humanistyczneFAIR (Findable, Accessible, Interoperable, Reusable) - wytyczne związane z prawidłowym przygotowaniem danych badawczych do udostępniania, według których dane naukowe powinny być: odnajdywalne, dostępne, interoperacyjne (zgodne z innymi narzędziami i usługami cyfrowymi) i umożliwiające ich ponowne wykorzystanie.critical cataloging - nurt rozwijany od lat 70. ubiegłego wieku w Stanach Zjednoczonych, Kanadzie i innych krajach anglosaskich na fali krytyki postkolonialnej, zakładający krytyczny przegląd haseł przedmiotowych, używanych w różnych systemach organizacji wiedzy, chroniący wiedzę przed różnego rodzaju zniekształceniami czy wypaczeniami.THATCamp (The Humanities and Technology Camp) - cykl otwartych spotkań o nieformalnym charakterze, promujących cyfrową humanistykę i integrującą polskie środowisko badaczy kultury cyfrowej.hackaton - krótkoterminowe wydarzenie skierowane do programistów oraz specjalistów związanych z rozwojem oprogramowania, stawiające przed nimi zadanie rozwiązania określonego problemu związanego z projektowaniem.DARIAH-PL (Digital Research Infrastructure for the Arts and Humanities) - powstałe w sierpniu 2014 roku największe konsorcjum humanistyczne w Polsce, w skład którego wchodzą wiodące w zakresie humanistyki cyfrowej instytucje naukowe.***https://biuletynpolonistyczny.pl/Media społecznościowe "Biuletynu Polonistycznego":https://www.facebook.com/BiuletynPolonistyczny/https://twitter.com/B_Polonistycznyhttps://www.youtube.com/@biuletynpolonistyczny8801/Zachęcamy do słuchania, zadawania pytań i dzielenia się przemyśleniami: [email protected]: "Inspiration" by Rafael Krux (źródło: https://freepd.com/; licencja: CC BY 4.0)***Za wsparcie w realizacji odcinka dziękuję Borysowi Kozielskiemu i Fundacji "Otwórz się".Odcinek jest jednym z efektów prac nad platformą Inspire, budowaną w ramach projektu "Cyfrowa Infrastruktura Badawcza dla humanistyki i nauk o sztuce DARIAH-PL" (https://lab.dariah.pl/). Projekt ten, finansowany z Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój 2014-2020, realizowany jest przez największe konsorcjum humanistyczne w Polsce DARIAH-PL.https://biuletynpolonistyczny.pl/[email protected]#BiuletynPolonistyczny #Geopolonistyka #PolishStudies #Polonistykazaangażowana

"Spotkania Biuletynu" to podcast dla wszystkich poszukiwaczy ciekawych wydarzeń, projektów, dobrych publikacji i spotkań z ludźmi, którzy tworzą historię badań nad językiem polskim, literaturą i kulturą polską, którzy te badania uprawiają i stwarzają im warunki rozwoju."Spotkania Biuletynu" obejmują 3 cykle tematyczne: 1. dotyczy mapy "Geopolonistyka", stanowiącej część internetowego "Biuletynu Polonistycznego" (pod adresem: biuletynpolonistyczny.pl), kolejne dwa dotyczą Wydarzeń (takich jak np. Rok Wisławy Szymborskiej) i Badań naukowych (związanych np. z narracją lub humanistyką cyfrową).Z naszymi gośćmi będziemy rozmawiać o wszystkim, co dotyczy świata polonistycznego i o tym, co dla Was ważne, interesujące, inspirujące, a czasem zaskakujące czy zabawne.Premierowy odcinek nagrano 10 listopada 2022 roku, ostatniego dnia „Jesiennych warsztatów z Geopolonistyką” w Warszawie, które odbyły się podczas projektu sfinansowanego przez Narodową Agencję Wymiany Akademickiej w ramach programu "Promocja Języka Polskiego". Jest on zapisem wrażeń uczestników spotkania: studentek i studentów z Rzymu i Łucka oraz ich mentorek, Profesor Moniki Woźniak i Profesor Switłany Suchariewy.Linki do materiałów wymienionych podczas naszych spotkań znajdziecie pod kolejnymi odcinkami podkastu.Zachęcamy do słuchania, zadawania pytań ([email protected]), dzielenia się przemyśleniami i obserwowania naszych mediów społecznościowych, i oczywiście internetowego "Biuletynu Polonistycznego" (biuletynpolonistyczny.pl)!https://biuletynpolonistyczny.pl/[email protected]#BiuletynPolonistyczny #Geopolonistyka #PolishStudies #Polonistykazaangażowana

Narracja to sposób rozumienia i doświadczania świata. To mentalne środowisko, w którym żyjemy. O ile jednak ta pierwszo- i trzecioosobowa wydaje się naturalną jego częścią, to narracja drugoosobowa długo była postrzegana jako forma nieprzyjazna dla odbiorców.O historii i znaczeniu narracji drugoosobowej, o narratologii kognitywistycznej i najnowszym numerze czasopisma „Zagadnienia Rodzajów Literackich” rozmawiają Mariola Wilczak i Magdalena Rembowska-Płuciennik, profesor Instytutu Badań Literackich PAN, z Pracowni Poetyki Historycznej IBL PAN, teoretyczka literatury i narratolożka.W odcinku dowiemy się m.in.:co takiego jest w narracjach, że Rozmówczyni postanowiła zająć się nimi zawodowo (01:50)dlaczego narrację w drugiej osobie długo uważano za jeden z najbardziej radykalnych i trudnych eksperymentów artystycznych (04:08)czy każde użycie zaimka „ty” jest narracją drugoosobową i w jakich sytuacjach możemy o niej mówić (08:30)czy środowisko cyfrowe jest przyjaźniejsze narracji drugoosobowej (13:15)w jakim stopniu badania nad teorią narracji są interdyscyplinarne i znajdują zastosowanie w innych dziedzinach wiedzy (22:00)kiedy pojawiły się polskie realizacje powieści z narracją drugoosobową (27:55) .Informacje o numerze 65 czasopisma "Zagadnienia Rodzajów Literackich" znajdują się m.in. w "Biuletynie Polonistycznym" pod adresem internetowym: https://biuletynpolonistyczny.pl/pl/journals/issues/transmedialne-narracje-drugoosobowe-transmedial-second-person-narratives,159/details.W odcinku mowa również o:panelu dyskusyjnym i promocji numeru w dniu 9 marca 2022 (https://biuletynpolonistyczny.pl/pl/events/transmedialne-narracje-drugoosobowe-panel-dyskusyjny-i-promocja-numeru-tematycznego-zagadnien-rodzajow-literackich,2816/details),internetowej grze paragrafowej "Bałwochwał" na podstawie opowiadań Brunona Schulza (opracowali: Mariusz Pisarski i Marcin Bylak; https://techsty.art.pl/Balwochwal/).Muzyka: "Inspiration" by Rafael Krux (źródło: https://freepd.com/; licencja: CC BY 4.0)***Podcast "Spotkania Biuletynu" powstał w 2022 roku w ramach projektu "Geopolonistyka - wirtualny most pomiędzy kulturami", finansowanego przez Narodową Agencję Wymiany Akademickiej w programie Promocja Języka Polskiego. Obejmuje 3 cykle tematyczne: Geopolonistyka, Wydarzenia oraz Badania naukowe.https://biuletynpolonistyczny.pl/[email protected]#BiuletynPolonistyczny #Geopolonistyka #PolishStudies #Polonistykazaangażowana

2023 rok został ustanowiony przez Senat RP rokiem Wisławy Szymborskiej. 2 lipca Wisława Szymborska obchodziłaby setne urodziny.O tym, czy jubileusze da się obchodzić bez patosu (02:20),o pielęgnowaniu dziecka w sobie (08:40),o tym, czy Poetka chciałaby publikacji swoich utworów, które nie ujrzały światła dziennego (13:45)i mówieniu o Szymborskiej w różnych rejestrach (24:00)rozmawiają Mariola Wilczak i dr hab. Michał Rusinek, prof. UJ, prezes Fundacji Wisławy Szymborskiej, wieloletni sekretarz Poetki, członek Rady Języka Polskiego, tłumacz i pisarz.Informacje o wspomnianej w podkaście konferencji prasowej, która odbyła się 2 lutego 2023 zamieściliśmy na stronie: https://biuletynpolonistyczny.pl/pl/articles/znamy-plan-obchodow-roku-szymborskiej,280/details.Podkast powstał dzięki wsparciu Borysa Kozielskiego (Fundacja "Otwórz się").Muzyka: "Inspiration" by Rafael Krux (źródło: https://freepd.com/; licencja: CC BY 4.0)***Podcast "Spotkania Biuletynu" powstał w 2022 roku w ramach projektu "Geopolonistyka - wirtualny most pomiędzy kulturami", finansowanego przez Narodową Agencję Wymiany Akademickiej w programie Promocja Języka Polskiego. Obejmuje 3 cykle tematyczne: Geopolonistyka, Wydarzenia oraz Badania naukowe.https://biuletynpolonistyczny.pl/[email protected]#BiuletynPolonistyczny #Geopolonistyka #PolishStudies #Polonistykazaangażowana

Drugi odcinek podcastu "Spotkania Biuletynu" nagrano 8 listopada 2022 roku, podczas wydarzenia „Jesienne warsztaty z Geopolonistyką” w Warszawie.Podczas spotkania rozmawiają Izabela Chorościn (Wilno) oraz Prof. Switłana Suchariewa (Katedra Polonistyki i Przekładu, Wydział Filologii i Dziennikarstwa Wołyńskiego Uniwersytetu Narodowego im. Łesi Ukrainki w Łucku).Pani Profesor odpowiada m.in. na pytania:jak została nauczycielką języka polskiego? (04:08)jak odbywa się nauka języka polskiego w Łucku? (05:38)czy można się przyzwyczaić do trybu pracy w warunkach wojennych? (09:58)skąd studenci i wykładowcy z Łucka czerpią optymizm? (10:30)co dla nich oznaczał przyjazd do Warszawy? (12:08)Odcinek zrealizowano w ramach projektu "Geopolonistyka - wirtualny most pomiędzy kulturami", który sfinansowała Narodowa Agencja Wymiany Akademickiej (program "Promocja Języka Polskiego").Muzyka: "Inspiration" by Rafael Krux (źródło: https://freepd.com/; licencja: CC BY 4.0)https://biuletynpolonistyczny.pl/[email protected]#BiuletynPolonistyczny #Geopolonistyka #PolishStudies #Polonistykazaangażowana