O kompetencjach polonisty inaczej

Od wielu lat słyszymy, że świat przyspiesza, a zmiany są nieuniknione. Nowe zjawiska i trendy - technologia, sztuczna inteligencja, social media - idą w parze z odwiecznymi pytaniami o sens i kierunek egzystencji, niepewnością jutra, nienadążaniem za zmianami, potrzebą zachowania pierwiastka ludzkiego w świecie algorytmów i procedur. Od wieków miejscem szukania odpowiedzi był uniwersytet. Poprzez wymianę myśli i poglądów sekundował przyrostowi wiedzy, tworzeniu artefaktów, budowaniu cywilizacji. Dziś mówi się coraz częściej o tym, że studia wyższe utraciły ducha "humanitas", uległy presji wskaźników ekonomicznych, są nastawione na kształcenie pracowników. Coraz częściej kryterium popularności poszczególnych kierunków są "losy absolwentów" określane wysokością możliwych do uzyskania honorariów. Jak w nowej rzeczywistości odnajduje się polonistyka? Z jednego strony ma ważny, choć w powszechnym odbiorze nie zawsze wyraźnie zarysowany, wymiar utylitarny. Tworzy historię, łączy różne środowiska w dyskusji nad tożsamością, polskością czy istnieniem w języku. Jednocześnie pozwala konstruować i rozwijać narzędzia przydatne w życiu, określane mianem "kompetencji przyszłości": uczy myśleć, kreować, wykorzystywać odkrycia i technologie w sposób efektywny, uczy wartości "humanistycznych". Podlega też jednak prawom ekonomii edukacji. Czy ma szanse przetrwać? Czy jest szansa, że będzie atrakcyjnym kierunkiem studiów odgrywającym ważną rolę na rynku pracy, czy też pozostanie jedynie dziedziną nauki uprawianą w zaciszu bibliotek i archiwów? Jednym z założeń projektu "Polonistyka wobec wyzwań współczesnego świata" jest próba dyskusji wokół powyższych zagadnień. W dzisiejszym odcinku opowiedzą o tym Karolina Malinowska, psycholożka, coach, badaczka rynku i pracy oraz Piotr Bordzoł, polonista, członek redakcji "Biuletynu Polonistycznego". Nowa seria podcastu "Spotkania Biuletynu", zatytułowana “Polonistyka zaangażowana”, realizowana jest w ramach projektu "Polonistyka wobec wyzwań współczesnego świata". Dofinansowano ze środków budżetu państwa w ramach programu Ministra Edukacji i Nauki pod nazwą „Nauka dla Społeczeństwa II” (numer projektu: NdS-II/SP/0264/2024/01). Strona projektu: https://biuletynpolonistyczny.pl/pl/projects/polonistyka-wobec-wyzwan-wspolczesnego-swiata,1851/details * * * Intro i outro Muzyka Piotr Lakwaj, czyta: Aldona Brycka-Jaskierska Producent: Torba reportera i podcastera Identyfikacja wizualna i projekt okładki: Klaudia Węgrzyn * * * Zachęcamy do zadawania pytań i dzielenia się przemyśleniami na temat naszego podcastu: [email protected]. * * * Media społecznościowe "Biuletynu Polonistycznego": https://www.facebook.com/BiuletynPolonistyczny/ https://twitter.com/B_Polonistyczny https://www.youtube.com/@biuletynpolonistyczny8801/ Link do transkrypcji odcinka (w formacie pdf): https://biuletynpolonistyczny.pl/media/articles/files/2025/5/captions_1.pdf _____________________________________________________________________ English: A different view of the competencies of a Polish studies scholar For many years now, we've been told that the world is rushing and change is inevitable. New phenomena and trends—technology, artificial intelligence, social media—go hand in hand with eternal questions about the meaning and direction of existence, the uncertainty of tomorrow, the inability to keep up with changes, the need to preserve the human element in a world of algorithms and procedures. For centuries, the university has been the place to turn to in a search for answers. Through the exchange of ideas and views, it has fostered the growth of knowledge, the creation of artifacts, and the construction of civilization. Today, it is increasingly said that higher education has lost the spirit of "humanitas," succumbed to the pressures of economic indicators, and is focused on educating workers. Increasingly, the popularity of individual programs is being measured by the "prosperity of graduates," determined by the amount of fees available. How does Polish studies position itself in this new reality? On the one hand, it has an important, though not always clearly defined in the general perception, utilitarian dimension. It creates history, uniting diverse communities in discussions about identity, Polishness, and existence in language. At the same time, it allows us to construct and develop useful tools in life, referred to as "competencies of the future": it teaches us to think, create, use discoveries and technologies effectively, and instills "humanistic" values. However, it is also subject to the laws of educational economics. Does it stand a chance of survival? Is it likely to become an attractive field of study playing an important role in the job market, or will it remain merely a field of study practiced in the privacy of libraries and archives? One of the goals of the "Polish Studies and the Challenges of the Modern World" project is to discuss these issues. In today's episode, Karolina Malinowska, psychologist, coach, and market and labor researcher, and Piotr Bordzoł, Polish studies professor and member of the editorial board of "Polish Studies Newsletter”, will discuss this topic. Link to the episode transcript: biuletynpolonistyczny.pl/media/articles/files/2025/11/captions_english.sbv A new podcast series, "Polish Studies Newsletter’s Meetings," titled "Engaged Polish Studies," is being produced as part of the project "Polish Studies and the Challenges of the Modern World." Funded by the state budget under the Minister of Education and Science's "Science for Society II" program (project number: NdS-II/SP/0264/2024/01). Project website: https://biuletynpolonistyczny.pl/en/projects/polonistyka-wobec-wyzwan-wspolczesnego-swiata,1851/details Intro and outro: Music by Piotr Lakwaj, read by Aldona Brycka-Jaskierska, Producer: Torba Reportera i Podcastera. Visual identity and cover design: Klaudia Węgrzyn. We encourage you to ask questions and share your thoughts about our podcast: [email protected]. We also invite you to join us for conversations, meetings, seminars, read articles and interviews, and subscribe to our newsletter, where we will keep you updated on the results of our work and our plans. Polish Studies Newsletter Social Media: https://www.facebook.com/BiuletynPolonistyczny/ https://twitter.com/B_Polonistyczny https://www.youtube.com/@biuletynpolonistyczny8801/ https://biuletynpolonistyczny.pl/ [email protected] #BiuletynPolonistyczny #Geopolonistyka #PolishStudies #Polonistykazaangażowana