Pennod 80 - Ann Griffiths (1776-1805)

Tan yn ddiweddar, Ann Griffiths oedd yr unig fardd benywaidd a welid mewn canonau llenyddol Cymraeg. Nid yw’n syndod felly i Richard Wyn Jones ddweud ei fod yn lled gyfarwydd â hi wrth i ni ddechrau trafod yr emynyddes enwog yn y bennod hon. Ond mae Richard yn dysgu’n fuan fod agweddau syfrdanol ar hanes y brydyddes ryfeddol hon nad oedd yn gwybod amdanynt – gan gynnwys hanes ei henw! Trafodwn gyd-destun cyfansoddi barddoniaeth ysbrydol Ann a holi a yw’n bosibl awgymru’i bod yn ‘gyfrinydd’? Rydym ni’n ystyried y wedd ‘nwydus’ ar ei gwaith y mae rhai darllenwyr wedi’i synhwyro hefyd. Ac wrth olrhain hanes cyfansoddi, trosglwyddo a chyhoeddi’i gwaith hi, mae Jerry yn gofyn cwestiwn pryfoclyd: a yw’n iawn i bobl ganu, darllen ac astudio emynau Ann Griffiths heddiw gan ei bod hi wedi dweud nad oedd am i neb ‘eu cael nhw’ ar ôl iddi farw? * Until recently, Ann Griffiths was the only female poet seen in Welsh literary canons. It is therefore no surprise that he’s fairly familiar with her as we begin to discuss the famous hymnist in this episode. But Richard soon learns that there are surprising things about the history of this amazing poet which he didn’t know previously – including the history of her name! We discuss the context in which Ann’s spiritual poetry was composed and ask if it’s possible to suggest that she was a ‘mystic’? We also consider the ‘passionate’ aspect which some readers have senses in her work. And while tracing the history of the composition, transmission and publishing of Ann’s work, Jerry asks a provocative question: is it right for people to sing, read and study the hymns of Ann Griffiths today seeing as she herself said that she didn’t want anybody ‘to have them’ after her death? Cyflwynwyd gan: Yr Athro Jerry Hunter a'r Athro Richard Wyn Jones Cynhyrchwyd gan: Richard Martin ar gyfer Mimosa Cymru Cerddoriaeth: 'Might Have Done' gan The Molenes Darllen Pellach/Further Reading: - E. Wyn James, Gwefan Ann Griffiths (Prifysgol Caerdydd): https://www.anngriffiths.cardiff.ac.uk/cynnwys.html