Pwnnod 85 - Rhannu ‘Trysorau Gwerthfawr’: Dechreuadau gwasg gyfnodol Gymraeg America

Dyma’r ail bennod a recordiwyd o flaen cynulleidfa fyw yn ystod cynhadledd NAASWCH yn Rio Grande, Ohio. Trafodwn hanes cynnar gwasg gyfnodol Gymraeg yr Unol Daleithiau (ac wrth nodi ymlyniadau crefyddol rhai o’r cyfnodolion hyn mae Richard Wyn Jones yn amlygu enwadaeth annisgwyl!). Awn ati wedyn i ganolbwyntio ar y cyfnodolyn Cymraeg Americanaidd cyntaf i lwyddo, Y Cyfaill o’r Hen Wlad, gan edrych ar gynnwys rhai o rifynnau cynnar y cylchgrawn diddorol hwnnw. Cawn yn un o’r testunau hyn awgrym diddorol ynghylch hanfod yr iaith Gymraeg fel cyfrwng sy’n trosglwyddo diwylliant, a gwelwn fod un arall yn enghraifft Americanaidd ryfeddol o hen draddodiad canoloesol Cymraeg. Ac mae Richard Jones yn gorfodi Jerry Hunter i egluro’n fanylach hanes ei ymwneud â’r union faes academaidd hwn. ** Sharing ‘Valuable Treasures’: The Beginnings of the Welsh-language American Periodical Press This is the second episode recorded in front of a live audience during the NAASWCH conference in Rio Grande, Ohio. We discuss the early history of the United States’ Welsh-language periodical press (and while noting the religious affiliations of some of these periodicals, Richard Wyn Jones manifests a surpring sectarianism!). We then go on to focus on the first Welsh-language American periodical to succeed, Y Cyfaill o’r Hen Wlad [‘The Friend from the Old Country’], looking at the content of some of this interesting journal’s early numbers. In one of these texts we find an interesting suggesting relationg to the essence of the Welsh language as a medium for tramsmitting culture and we see that another is an amazing American example of an old medieval Welsh tradition. And Richard Wyn Jones forces Jerry Hunter to explain his dealings with this specific academic field in more detail. Cyflwynwyd gan: Yr Athro Jerry Hunter a'r Athro Richard Wyn Jones Cynhyrchwyd gan: Richard Martin ar gyfer Mimosa Cymru Cerddoriaeth: 'Might Have Done' gan The Molenes Darllen Pellach/Further Reading: - Jerry Hunter, ‘Y Traddodiad Llenyddol Coll’, Taliesin (Gwanwyn, 2003). - ---------------, Pennod 1 (‘The Bards and the Bowie Knife’) yn Sons of Arthur, Children of Lincoln [:] Welsh Writing from the American Civil War (Caerdydd, 2007). - ----------------, ‘Y Gymraeg y tu allan i Gymru: Cipolwg ar Lenyddiaeth Gymraeg yr Unol Daleithiau, 1838-65’, yn Angharad Naylor, Llion Pryderi Roberts a Dylan Foster Evans (eds.), Beth yw’r Gymraeg? (Caerdydd, 2023): https://www.uwp.co.uk/app/uploads/9781786839503_WEB-1.pdf - Rhiannon Heledd Williams, Cyfaill Pwy o’r Hen Wlad? [:] Gwasg Gyfnodol Gymraeg America 1838-1866 (Caerdydd, 2017). Er mwyn dysgu am NAASWCH: https://www.naaswch.wales/saesneg-home