Sekrety gleby – żywy świat pod stopami

W najnowszym odcinku podcastu „Mamy Zielone Pojęcie” eksperci w dziedzinie gleby – profesor Irmina Ćwieląg-Piasecka oraz profesor Cezary Kabała rozmawiają o glebie, jej roli w ekosystemach i różnorodnych funkcjach, jakie pełni w życiu człowieka.Gleba to żywy i dynamiczny zasób przyrody, pełen mikroorganizmów, które wspierają produkcję żywności, retencję wody i utrzymanie bioróżnorodności. Stanowi podstawę ekosystemów, zapewniając nie tylko warunki do życia roślin, lecz także pełniąc rolę magazynu związków organicznych i źródła surowców farmaceutycznych. Jest fundamentem, na którym rozwijały się cywilizacje, umożliwiając osadnictwo i rozwój rolnictwa.Z gleby korzystamy na wiele sposobów, ale intensywna eksploatacja i zabudowa doprowadzają do jej degradacji. Najżyźniejsze polskie gleby, takie jak czarnoziemy, coraz częściej tracą swoje naturalne funkcje, zastępowane przez zabudowę przemysłową. Jednocześnie niewłaściwe praktyki rolnicze, takie jak nadmierne stosowanie nawozów mineralnych, przyczyniają się do chemicznej degradacji gleby, osłabiając jej zdolność do magazynowania węgla i retencjonowania wody.Zmiany klimatyczne dodatkowo wpływają na kondycję gleb, zmieniając ich skład mikrobiologiczny i przyspieszając utratę materii organicznej. W regionach polarnych topnienie wiecznej zmarzliny uwalnia ogromne ilości metanu, podczas gdy w Polsce gleby zmagają się z niekorzystnymi skutkami gospodarowania wodą, takimi jak odwodnienie terenów podmokłych.Gleboznawstwo, jako interdyscyplinarna dziedzina nauki, pozwala na dogłębne zrozumienie roli gleby w środowisku i historii ludzkości. Badania gleby dostarczają wiedzy o warunkach życia dawnych społeczeństw, a także umożliwiają lepsze planowanie ochrony środowiska. Dzięki analizom archeologicznym gleby pod kurhanami neolitycznymi ujawniają ślady dawnych czarnoziemów, które były podstawą rozwoju rolnictwa w przeszłości.Ochrona i zrównoważone użytkowanie gleby są kluczowe dla przyszłości naszej planety. Rolnictwo regeneracyjne, ograniczenie stosowania chemii w rolnictwie oraz ochrona najlepszych gleb przed zabudową to kroki, które mogą pomóc w zachowaniu tego niezwykłego zasobu dla kolejnych pokoleń. Gleba, jako skarb przyrody, wymaga od nas troski i odpowiedzialności, by mogła nadal pełnić swoje kluczowe funkcje w ekosystemie.