Wspólnota chorujących. Spotkanie z prof. Moniką Ładoń [NIEPEŁNOSPRAWNOŚĆ I ZAANGAŻOWANIE #4]

Niepełnosprawność i zaangażowanie – pod tym hasłem realizujemy serię rozmów z aktywistkami i aktywistami, pisarkami i pisarzami oraz badaczkami i badaczami, którzy na różne sposoby zajmują się tematyką niepełnosprawności. Do czwartego odcinka tej serii zaprosiliśmy prof. Monikę Ładoń – literaturoznawczynię, polonistkę, autorkę książek i opracowań naukowych, w których analizuje narracje o chorobie i chorowaniu. Jak kształtowały się związki między literaturą a medycyną w polskiej humanistyce? Czym jest dyskurs maladyczny? Co go łączy, a co dzieli z dyskursem o niepełnosprawności? Dlaczego Jadwiga Stańczakowa, którą znamy przede wszystkim jako niewidomą poetkę, jest tak ważną postacią w rozwoju społecznego modelu niepełnosprawności w Polsce? I wreszcie, o jakich doświadczeniach przeczytamy w najnowszej książce prof. Ładoń, zatytułowanej Wyczerpane. Kobiety i choroby? Monika Ładoń – dr habilitowana, profesorka Uniwersytetu Śląskiego, polonistka, literaturoznawczyni. Zajmuje się doświadczeniami granicznymi – chorobą, starością i żałobą – w literaturze XX i XXI wieku. Tej tematyki dotyczą jej dwie książki autorskie: Choroba jako literatura. Studia maladyczne (Katowice 2019) i Wyczerpane. Kobiety i choroby (Gdańsk 2025, w druku). Współredagowała tomy zbiorowe poświęcone dyskursowi maladycznemu i żałobnemu: Fragmenty dyskursu maladycznego (Gdańsk 2019), Fragmenty dyskursu żałobnego (Gdańsk 2021) oraz Being Ill: Idioms, Registers and Styles (Göttingen 2025). Publikowała m.in. w „Tekstach Drugich”, „Kulturze Współczesnej”, „Przestrzeniach Teorii” i „Postscriptum Polonistycznym”. Obecnie pracuje nad książką poświęconą twórczości niewidomej poetki Jadwigi Stańczakowej. Rozmowę przeprowadziły dr Beata Koper i dr Klaudia Muca-Małek – badaczki literatury, ekspertki w projekcie „Polonistyka wobec wyzwań współczesnego świata”. * * * Lista publikacji naukowych i tekstów kultury wspomnianych w rozmowie: Iwona Boruszkowska, Defekty. Literackie auto/pato/grafie. Szkice, Kraków 2016; taż, Sygnatury choroby. Literatura defektu w ukraińskim modernizmie, Warszawa 2018; Albert Camus, Dżuma (wiele wydań); Elinor Cleghorn, Wybrakowane. Jak leczono kobiety w świecie stworzonym przez mężczyzn, przeł. A. Stachowski, P. Surniak, Poznań 2024; Jarosław Iwaszkiewicz, Brzezina (wiele wydań); Eliza Kącka, Wczoraj byłaś zła na zielono, Kraków 2024; Anna Łebkowska, Somatopoetyka – afekty – wyobrażenia. Literatura XX i XXI wieku, Kraków 2019; Thomas Mann, Czarodziejska góra (wiele wydań); Hilary Mantel, Duchy zostają, przeł. M. Tomczak, Wołowiec 2025; Małgorzata Okupnik, W niewoli ciała. Doświadczenie utraty zdrowia i jego reprezentacje, Kraków 2018; Zośka Papużanka, On, Kraków 2016; Pandemia albo końcówka. Kulturowe świadectwa czasów zarazy, red. M. Grzegorzewska, M. Ganczar, I. Gielata, Gdańsk 2024; Elaine Showalter, The Female Malady: Women, Madness, and English Culture, 1830-1980, 1985; Susan Sontag, Choroba jako metafora, przeł. J. Anders (wiele wydań); Jadwiga Stańczakowa, Ślepak, Kraków 2022; Maja Staśko, Siostry w bólu. Historie o endometriozie, Warszawa 2025; Kazimierz Szewczyk, Dobro, zło i medycyna, Warszawa 2001; Mateusz Szubert, Żyjąc w cieniu śmierci. Kulturowy obraz gruźlicy, Wrocław 2011; Agnieszka Taborska, Człowiek, który czeka. Pandemia na mansardzie, Kraków 2020; To wróci. Przeszłość i przyszłość pandemii, red. red. Przemysław Czapliński, Joanna B. Bednarek, Warszawa 2022; Clara Törnvall, Autystki. O kobietach w spektrum, przeł. J. Czechowska, Warszawa 2022; Karolina Wigura, Endo. Sztuka akceptacji choroby, Warszawa 2025; Aneta Żukowska, Mięcho, Kraków 2019. * * * Seria podcastu „Spotkania Biuletynu”, zatytułowana „Polonistyka zaangażowana”, realizowana jest w ramach projektu „Polonistyka wobec wyzwań współczesnego świata”. Dofinansowano ze środków budżetu państwa w ramach programu Ministra Edukacji i Nauki pod nazwą „Nauka dla Społeczeństwa II” (numer projektu: NdS-II/SP/0264/2024/01). Strona projektu: https://biuletynpolonistyczny.pl/pl/projects/polonistyka-wobec-wyzwan-wspolczesnego-swiata,1851/details * * * Intro i outro Muzyka Piotr Lakwaj, czyta: Aldona Brycka-Jaskierska Producent: Torba reportera i podcastera Identyfikacja wizualna i projekt okładki: Klaudia Węgrzyn * * * Zachęcamy do zadawania pytań i dzielenia się przemyśleniami na temat naszego podcastu: [email protected]. * * * Media społecznościowe "Biuletynu Polonistycznego": https://www.facebook.com/BiuletynPolonistyczny/ https://twitter.com/B_Polonistyczny https://www.youtube.com/@biuletynpolonistyczny8801/ https://biuletynpolonistyczny.pl/ [email protected] #BiuletynPolonistyczny #Geopolonistyka #PolishStudies #Polonistykazaangażowana