Radyo Momentos

Tarihler 1934 yılının Haziran ayını gösterdiğinde, Kurtuluş Savaşı’ndan tam 12 yıl sonra Bursa, tarihin en ilginç ve efsane savaşlarından birine ev sahipliği yapmaya hazırlanıyordu.

Munchausen sendromu, kişinin çevresinden ve sağlık görevlilerinden ilgi görebilmek için kendini sürekli hasta etmesi veya bunun için uğraşması durumudur. 

Harika bir bazalt örneği olan Fingal Mağarası şu an İskoçya’da kimsenin yaşamadığı Staffa Adası’nda yer alıyor. Fingal Mağarası, Melodik Mağara olarak da bilinir; eşsiz akustiği ile araştırmacıları ve meraklı turistleri cezbetmektedir.

1957 yılında pastane olarak açılan Lale Pastanesi, Divanyolu Caddesi'nde altı numarada küçük bir dükkândı. İlk yıllarda yalnızca pastane ürünleri sunulurken, zamanla kahvaltı, nescafe, hatta tencere yemekleri de menüye eklendi. 1966’dan itibaren bira servisi de başladı.

Karaada, Türkiye’nin Muğla iline bağlı Bodrum ilçesinin karşısında yer alır. Bodrum Limanı’ndan yalnızca 20-25 dakikalık bir tekne yolculuğu ile ulaşılabilen ada, çevresindeki diğer adalara kıyasla daha büyük bir alan kaplar. Adanın güney kısmında, termal kaynakların bulunduğu mağaralar yer alırken kuzey kısmı berrak koylarıyla dikkat çeker. Bu doğal güzelliklerini, şifalı termal sularını ve huzurlu atmosferini bir arada sunarak, benzersiz bir destinasyon olan adanın hikayesini dinliyoruz birlikte.

Taksim deyince aklımıza kalabalık büyük bir meydan gelir ve beraberinde o kalabalıkların buluşma noktası olduğu.Milyonların aktığı bu meydana neden matematiksel bir işlemin adı verilip de "taksim" denmiş, gelin beraber inceleyelim.

Türkiye' de neredeyse her gün kadın cinayet haberleri ile karşı karşıya kaldığımız günlerde hukukun nasıl yetersiz ve sessiz kaldığını izlerken, yıllar önce "Seyirci etkisi" adı verilen bir durumun da Genovese olayında yaşandığını aktarmak istiyorum sizlere.

Bugün yine şiire sığındığım bir gün ve değerli şair Pablo Neruda' nin yazdığı "Buğdayın Türküsü" isimli şiiri seslendiriyorum.

Bugünkü yayında tabanları kare ya da yuvarlak biçimde sıralanıp, bir yükselti halinde yerleştirilmiş taş yapılardan bahsedeceğim. Özelliği nedir derseniz, bu yapılar sadece bir bölgede değil, dünyanın çok değişik yerlerinde var. Moğolistandan başlıyor,  bütün Avrupayı geçip, Anadolu'da, Avrupa' da Alp dağlarında, İzlanda' da, İngiltere' de, Bulgaristan' da, Portekiz' de, Fransa' da, sonra okyanus ötesine geçip Kanada, Bolivya, Şili ve Peru' da da bu taş yapılara rastlanıyor. Bu yapıların adları da yöreye göre değişiyor.

1963 yılında Erzurum’da, memur ailenin kızı olarak dünyaya geldi. İlköğretim ve lise öğrenimini devlet okullarında okudu. 1985 yılında Hacettepe Üniversite’si Biyoloji Bölümü'nden mezun oldu.  Ankara Tıp Mikrobiloji Bölümü’nde doktora yaptı. Astım hastalığı üzerine hazırladığı tezi o zamanın bölüm başkanı tarafından kabul edilmedi. Bu olaydan birkaç yıl sonra aynı tez, tıp dünyasının 3 büyük dergisinden birinde yayınlandı. "Avrupa'nın Japonyası" sayılan Finlandiya’ya giderek, doçent ünvanını alan ilk Türk oldu.

Hırvat mimar Nikola Basic’in 2005 yılında şehre kazandırdığı Deniz Orgu (Sea Organ) ve Güneş’e Selam (The Greeting to the Sun) isimli iki eser, şehrin tarihi dokusuna yaptığı modern dokunuşla Zadar’ı cazibe merkezi haline dönüştürdü.

8 Kadın sanatçının dahil olduğu "Hatırlama Defteri" isimli sergide Dilan Cudi Saruhan @dilancudisaruhan , Günseli Baki @gunseli.baki   , Jenny Berntsson @berntssonjenny , Özge Enginöz @ozgeenginoz , Seçil Yaylalı @secil.yaylali , Selin Atik @selin.atik , Sezgi Abalı @sezgiabali ve Şerife Aslan’ın @serifeaslanyavasca   bellek araştırmasından yola çıkarak ürettikleri video, fotoğraf, desen, kolaj ve yerleştirmelerden oluşan ilk sergi 27 Eylül 2025 te Bergama' da ve şimdi  ikinci edisyon sergisi de 24 Ocak Cumartesi günü Bornova' daki meşhur köşklerden biri olan Fernand Pagy Köşkü’nde açılmış. 1 Mart 2026 ya kadar sergi gezilebilir.

Bugünün radyo yayınında konumuz, Sevgili Ayşe Beker Ülgen' in @birdozsanat kaleminden çıkan "Nefreti Sevgiye Dönüştüren Bir Kadın" başlıklı yazısı. Yazı, "Çünkü Kadınız Dijital Platformu"nda yayınlandı, bu kadınların daha çok yazacağı, daha çok konuşacağı ve enerjilerini birleştirerek daha hızlı iletişim kuracağı bir buluşma noktası olmak üzere tasarlanmış bir platform. Ziyaret etmenizi tavsiye ediyorum.

Bir sabah, Norveçli bir genç kız elindeki Knut Hamsun kitabını yazarın evinin önüne bırakıp sessizce uzaklaştı.Biraz sonra yaşlı bir adam geldi ve o da kitapları bıraktı. Derken insanlar ellerindeki kitaplarıyla akın akın gelmeye başladılar. Birinci günün sonunda kitaplar koskoca bir yığın olmuştu artık. Ertesi gün aynı durum devam etti. Kitap yığını büyüdükçe, Norveç’e ihanet etmiş olan yazar küçüldükçe, küçüldü.

Hem eski bir doğum geleneğini, hem de dilimize yerleşmiş bir deyimi aktardım bugün. 

Nörogelişimsel bozukluklar kategorisinde olan ve ismini Fransız doktor Gilles de La Tourette' den alan bu rahatsızlık, aynı şekilde kısa aralıklarla meydana gelen istemsiz, hızlı, ani bedensel ve ses tiklerinin oluşturduğu nörolojik veya “nörokimyasal” kalıtsal bir rahatsızlıktır.

Bir yıl bugün itibarıyla bitti. Yaşanan zamanlara bakıldığında herkes farklı şeyler hatırlayacaktır. Ben üstünde pullarıyla şıkır şıkır parlayan, kızaklı çocukların kaydığı, karlı, geyikli, altı hediyelerle süslenmiş çam ağaçlarının olduğu o güzelim tebrik kartlarının alınıp verildiği, o en içten samimi duygularla bir kar küresinde yaşamayı tercih ederdim.Şimdilerde güzel günlerin geleceğine olan inançla yaşamaya devam ederken, ne gariptir zaten güzel günlerin içindeymişiz de farkında değilmişiz gibi. Yine de enseyi karartmayın diye bir laf vardır ya, işte en büyük umudu daima şiirlerden alıyorum ben. Sene biterken tüm güzel insanlara Birhan Keskin' in yazmış olduğu bir şiiri "Kargo" luyorum.

Bugünkü yayında yazar ve aynı zamanda mekanik saat ustası olan Şule Gürbüz' ü konuk ediyorum.  1974'te doğan yazar, 1994'te İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi'nin sanat tarihi bölümünden mezun olur ve daha sonra Cambridge Üniversitesi’nde felsefe eğitimi alır. Yazarı yayına almama vesile olan sevgili Dostum Lalehan Bosnalı' ya @lalehanb teşekkürlerimle.

Fibonacci dizisi, her sayının kendisinden önceki iki sayının toplamı olduğu sayı dizisidir. İlk iki terimi 0 ve 1'dir. Bu dizinin terimleri Fibonacci sayıları olarak bilinir. Bu sayı dizisindeki sayıların birbirleriyle oranı olan ve altın oran denilen 1,618 sayısı ise doğada, sanatta ve hayatın her alanında görülen ve estetik ile bağdaştırılan bir sayıdır.

Her gün sıkça duyduğumuz ve kullandığımız 'OK' kelimesi yıllardır uluslararası iletişimin vazgeçilmez bir parçası.  Onay, kabul, anlaşma hatta rıza belirtisi olarak kullanılan “OK” kelimesinin parmakla gösterimleri bile bulunuyor. Dünyada o kadar popüler ki “gezegende en sık söylenen ya da yazılan kelime” olarak tanımlanıyor. Nerden geliyor bu kelime beraber araştıralım.  

Bugün yaşanmış, komik ve bir o kadar da ilginç bir anekdot aktaracağım sizlere. Kısa bir yayın olduğuna aldanmayın, oldukça dolu bence.

Haftaya bir şiirle başlayalım. Şiirin büyülü, ışıltılı, esprili, içi ısıtan ve gizemli satırlarına sığınalım biz yine. Bugünün şiiri Sevgili dostum Senem Çetinkaya' dan @senctk geldi. Ali Lidar' a ait "Alengirli Şiir" i seslendirmeye alıyorum.

Deri endüstrisi dünyanın en çok ticareti yapılan ürünlerinden olmanın yanı sıra, yıllık 80 milyar doları aşan bir hal almış durumda. Fakat bu ürünlerin üretiminde kullanılan hayvansal ürünler ve sert kimyasallar, deri üretimi ve kullanımını yalnızca hayvan hakları savunucuları için değil, çevreciler için de sorunlu hale getiriyor. İşte Meksika’lı iki girişimci olan Adrián López Velarde ve Marte Cázarez, kaktüsleri çok gerçekçi görünen bir vegan deriye dönüştürmek için yeni bir yöntem geliştirdi. 

Bugüne yine eğitici bir masal yayınlıyorum.

Kurşunlu Termal Kaplıcaları Bursa’nın İnegöl ilçesinde, Kurşunlu mahallesinde bulunuyor. Bursa merkeze 65 kilometre, İnegöl’e 20 kilometre, Kurşunlu mahallesine de 5 kilometre mesafededir. İstanbul ve Eskişehir’e yakın ve şu an için ücretsiz ayrıca şifalı bir termal olması sebebiyle çok fazla ilgi çekmektedir.

Edebiyata ve sanat dünyasına damgasını vuran bazı eserler vardır, bugün onlardan bir tanesini, Agora Meyhanesi isimli şiiri ve şairini konuk edeceğiz. 

2013 yılında blogger Hayal Kahvem' in yazdığı bir yazıyı seslendiriyorum.

Bugün bir şiir okudum, Cahit Külebi' nin yazdığı bir şiir. "Gel Seninle Resim Yapalım" diyordu satırlarda, öyle nahif, öyle sade ve anlaşılır bir yaşamı resmediyordu ki şair bedenimin içine şırıl şırıl tertemiz bir nehir aktığını hissettim. Sonra dönüp gerçek yaşamda olup bitenlere baktım. Bulanıktan öte çamur gibi bir ortamda olduğumuzu gözlemledim. Çok mu zor gerçekten insanca duyguları taşıyıp, tek ömrümüzü keyifle, sakinlikle ve saadetle yaşamak?Şair, şiirin son satırında tüm güzellikler gerçekleştiğinde gerekirse tüm şairlerin ölebileceğini yazmış. Zaten ölümlü dünyada hepimiz yolcuyuz, bu yolculukta yaşamın safiyane duygularından bihaber olanlara inat şairler ölümsüz olmalı ve öyle de zaten.Gelin şimdi şiiri dinleyelim hep beraber.

Dünya genelinde restoranlardan ev sofralarına kadar yemek masalarının vazgeçilmez ikilisi tuz ve karabiberdir. Ancak neden bu kadar çok baharat çeşidi varken, masalarda genellikle sadece bu iki baharat yer alır? Bu durumun tarihsel, kültürel ve damak tadı ile ilintili bir sebebi varmış, hep beraber inceleyelim.

"Gelecek henüz el değmemiş ve kırılgan, itinayla davranın." Bu söz, sanat kariyerine resimle başlamış, ancak zamanla çevresel sanat ve konseptüel sanat alanlarına yönelmiş Agnes Denes' e ait ve bugünkü konuğumuz.

Aydın ilimizde bulunan Tralleis antik kentinde, tarihteki ilk notalı müzik keşfedilmiştir. Bugünkü yayında Seikilos' un sarkısını konu ediyoruz.

Bugün dünyaya mizah ve duygu katan şairlerden birini konuk ediyoruz, Zahrad, gerçek adıyla Zareh Yaldızcıyan, 20. yüzyıl Ermeni şiirinin özgün ve önemli isimlerinden biridir. İstanbul’da doğup büyüyen ve Ermenice yazan Zahrad, özellikle mizah ve zekâ yüklü şiirleriyle tanınır.

İskenderiye Feneri  yaklaşık M.Ö. 300-280 yılları arasında Mısır'ın İskenderiye Limanı'nın dışında yer alan Pharos Adası'nda dikilmiştir. Bugünkü yayında Dünyanın Yedi Harikası listesinde yer almış bu yapıyı anlatıcam.

Bugün, bloğunda oldukça keyifli ve bilgi dolu masallar paylaşan bir dostumun yayınından alıntı yapacağım.

Söylenecek sözler tükendiğinde, daima okunacak bir şiir vardır. İşte yine şiirdeyiz ve bu yayında değerli şair Birhan Keskin' in "Eski Avluda" isimli şiirinin satırlarındayız.

Tolstoy, ileri yaşta bisiklet sürmeyi öğrendi ve ortaya 'Tolstoy'un bisikleti' kavramı çıktı. Bize aslında öğrenmenin yaşının olmadığını gösteren bu olay, hepimize ilham niteliğinde. Hiçbir şeye geç kalmış sayılmayız. Hayatında bir şeyler için geç kaldığını düşündüğünde Tolstoy’un bisikletini aklına getir. Ezcümle, “Hiçbir şey için hiçbir zaman geç değildir” 

Bugün masal dünyasına kaçalım diyorum, hem büyüklere hem küçüklere diyerek aktardığım bir masal günü yapalım ve Bilge Baykuşun masalını anlatalım.

1658 yılında Lyon, Fransa’da doğan Nicolas Andry' i ve tıp dünyasına kazandırdığı önemli bir kitap ve terim olan "L'orthopédie" ortopediyi yayına alıyoruz.

Çin'in Hunan Eyaletinde bulunan Zhangjiajie Ulusal Orman Parkı, yükselen kumtaşı sütunları, yemyeşil ormanları ve büyüleyici doğal güzelliği ile nefes kesici bir doğa harikasıdır. 

18. yüzyılda Bengal’de yaşayan bir çocuğun iki başla doğduğunu ve bilim dünyasında yankı uyandıran bu olayı aktarıyorum bugün size.

Bugünün yayınında yine bir şiir var. Edip Cansever'i, "Suçtur Çocuğun Olmak" isimli şiiriyle konuk ediyoruz.

Sunflower kartı, seyahat etmek isteyip de, çıplak gözle görülemeyen bir rahatsızlığı/kısıtlaması olan kişilerin bu durumu yetkililere gizlice belirtmek istediklerinde kullandıkları bir karttır.

Bugün değerli şairden iki şiir seslendirmeye alıyorum. Dönmedolap ve Yıldızlar.

Jean Buridan, Orta Çağ’ın en tanınan filozof ve rahiplerinden biri. 1300 yılında Fransa’da doğan Büridan' ın meşhur paradoksunu inceliyoruz yayında.

Prag’ın en büyük ve en değerli hazinelerinden biri olan Prag Astronomik Saat Kulesi ise her saat başında etrafına yüzlerce insanı toplamakta ve onların hayret dolu bakışları ve nidaları arasında gösterisini gerçekleştirmekte. Zamanı göstermenin ötesinde, gökyüzündeki cisimlerin hareketlerini ve kozmik düzeni görselleştiren saati daha detaylı inceleyelim.

Balık sofralarının vazgeçilmez lezzeti lakerdadan bahsedeceğim bugün. Çok sevdiğim lakerdanın kelime anlamını ve hikayesini aktaracağım size. Uzun süre boyunca saklayabilmek için özel olarak hazırlanan salamura balık etine lakerda denilmektedir. Lakerda için en çok torik balığı kullanıldığı gibi palamut kullanımı da oldukça yaygındır. Hikayeye gelince, İspanya’nın Toledo şehrinde yer alan bir balık halinin duvarında yazılı olduğu söyleniyor.

"Her temas bir iz bırakır.” diyen ve "Fransız Sherlock Holmes" olarak tanınan Edmond Locard, bu sözüyle adli bilimlerin en temel prensibini açık ve kesin bir şekilde belirtmiştir. Bu prensip sonradan kendisinin adıyla, "Locard'ın değişim ilkesi", Locard Teoremi olarak anılmaya başlanmıştır.

Hint okyanusunun kuzeybatısında, Arap yarımadasının 350 km güneyinde Yemen Cumhuriyetinde bulunan çok ilginç bir ada olan Socotra Adasını aktarıyorum bugün size. 3625 km2 alan üzerinde bulunan adanın, 7 milyon yıl önce Afrika kıtasından ayrılıp bir adaya dönüştüğüne inanılıyor.

Norveç’in kuzeybatısında yer alan Nordland Eyaletinin Lofoten takımadalarında bulunan Moskenes Adası üzerindeki masalsı, pitoresk bir köy olan Reine' yı konu ediyoruz bugün.

Günler sonra bir şiirle devam edelim yayına. Hem de duvarların arkasından güneşi, havayı ve yaşamı dolu dolu hisseden bir şairin dizeleriyle, Nazım Hikmet' den "Masalların Masalı" isimli şiiri seslendiriyorum.