Radyo Momentos

Bazı ağaç türlerinde dallar ve yapraklar, yanındaki ağacın tacıyla temas etmeyecek biçimde gelişiyor. Aşağıdan gökyüzüne doğru bakıldığında ise ağaçların arasında ince boşluklar oluşuyor ve ortaya oldukça etkileyici bir görüntü çıkıyor.Bu doğa olayı “Crown Shyness”, yani taç utangaçlığı olarak adlandırılıyor.

Doğum anomalisini bir avantaja dönüştüren Frank Lentini' nin hayatını aktarıyorum bugün size.18 Mayıs 1889 tarihinde İtalya'da 12 çocuklu bir ailede doğan ve Anne karnındayken meydana gelen komplikasyonlardan ötürü parazit ikizi ile tek vücut olan Frank, ikiz kardeşinin cinsel organını ve bir bacağını taşıyordu. Onun hikayesi, sadece fiziksel değil, aynı zamanda mental olarak da güçlü olmanın, hayatı anlamlandırmanın ve her koşulda mutlu olmanın önemini gösteriyordu. Konuyu radyo için aktaran Sevgili Lale İrtem Kahraman' a @lirkah  ve dinlediğiniz için sizlere teşekkürler.

Güzel ülkemizden yine harika bir yeri tanıtıma alıyorum bugün. Fırat Nehri’nin görkemli kıyısında yükselen Rumkale, binlerce yıllık tarihî surları, gizemli kalıntıları ve nefes kesen manzarasıyla hem antik medeniyetlerin sırlarını fısıldayan hem de ziyaretçilerini adeta zamanda yolculuğa çıkaran Gaziantep’in en etkileyici ve büyüleyici mekânlarından biridir.

İsviçreli psikiyatrist Carl Gustav Jung, modern psikolojiye derinlik katan çalışmalarıyla tanınır.Jung’un bilim dünyasına sunduğu en çarpıcı ve belki de en gizemli kavram, halk arasında bazen hatalı şekilde “rezonans yasası” olarak adlandırılan senkronisite ilkesidir. Jung, bu ilkeyi, klasik bilimin temelini oluşturan nedensellik yasasına alternatif ya da onu tamamlayıcı nitelikte ileri sürmüştür.

Usta yazar John Steinbeck Amerikan edebiyatının en büyük eserlerinden birinin ilk taslağını bitirmiş ve dışarı hava almaya çıkmıştı ki, evde kalan köpeği Toby taslağı paramparça etti.Bu anekdotu yayına almamı sağlayan Sevgili Arzu' ya @arzusariyer teşekkürler.

Anton Çehov' dan ders alınacak bir öykü seslendiriyorum. Sevgili Saffet Hanımın @moi_non_plus_19 sayfasından alıntıladığım yayın için kendisine ve dinlediğiniz için de sizlere teşekkürler.

1995 senesinde dalgıçlar, Japonya açıklarındaki deniz tabanında tuhaf dairesel desenler fark etti. Bu neredeyse kusursuz geometrik oluşumların neyin nesi olduğunu en az 10 yıl boyunca kimse anlamadı. Daha sonra bu esrarengiz oluşumların yaratıcısının kim olduğu ve arkasında yatan ilginç sebepler bulundu. Eserin sanatçısı bir kirpi balığı türüydü.

Kökeni Pers mitolojisi ve edebiyatına dayanan, efsanevi, iyicil bir kuş olan Simurg'u konu edeceğiz bugün. Eski Mısır mitolojisindeki Feniks ve Türk mitolojisindeki Hüma  veya Tuğrul gibi kuşlarla benzer özellikler taşır. Simurg figürü Pers sanatı ve edebiyatının tüm dönemlerinde görülür. Azerbaycan, Gürcistan, Orta Çağ Ermenistan'ı, Doğu Roma İmparatorluğu ve Pers kültürünün etkili olduğu başka bölgelerin ikonografilerinde de görülür. 

Bugün Nazim Hikmet' in bir şiirine yaslanıyoruz. Zaten başka bir söze de gerek yok.

Konuşmalarımız esnasında bazen özlü sözler, bazen deyimler kullanırız. Kullandığımız bazı deyimler, sözcükler ise doğru söylenişle çıkmış olsa bile dilden dile dolaşırken, tıpkı kulaktan kulağa oynar gibi 180 derece değişmiş halde toplumda yerini alır.Bugün böyle bir deyimi kullanalım, hatırlayalım ve hatta yanlışı düzeltelim hep birlikte.

Rafflesia Arnoldii, dünyanın en büyük çiçeğine sahip bitkisidir, ancak bu bitkinin ne yaprakları ne gövdesi ne de kökü bulunur.Yalnızca çapı bir metreye kadar ulaşabilen tek bir çiçekten oluşur. Rafflesia arnoldii, Endonezya’daki Sumatra Yağmur Ormanları’nda yaşar.  Bu etkileyici çiçek, sadece 5 ila 7 gün boyunca açar ve açtığında çürümüş et benzeri kötü bir koku yayarak böcekleri kendine çeker.Bu et seven böcekler çiçeği tozlaştırır ve çiçeğin Borneo yağmur ormanlarına yayılmasına olanak tanır.

İspanya Barselona' da, Ricardo Bofill tarafından tasarlanan Walden 7, eski Sanson çimento fabrikasının yerinde bulunan devasa bir konut kompleksi. 1975 yılında tamamlanan yapı, Ricardo Bofill Taller de Arquitectura ofisinin o dönemki vizyonunun ve mimari tavrının en önemli temsilcilerinden bir tanesi.

Türk kadın araştırmacı Özgün Kılıç Afşar ve ekibi, robotik ve protez teknolojilerinde devrim yaratacak bir buluşa imza attı.

İran'ın kuzeydoğusundaki Minoudasht kentinde bulunan 40 hektarlık bir zeytin bahçesi içinde, ZAV Architects tarafından  Cheshm Cheran Bazi Oyun Alanı  2025 yılında hayata geçirildi. 450 metrekarelik proje, aynı arazide yer alan Cheshm Cheran yapısının kullanım senaryosunu genişleterek peyzajı doğrudan deneyimin bir parçası haline getiriyor.

Kaizen, özellikle iş süreçlerini ve yönetimini iyileştirmek için kullanılan bir yöntemdir. Bu yaklaşım, 1940'lı yıllarda Japonya'da Toyota Şirketi tarafından geliştirilmiştir. Temel felsefesi, küçük adımlarla sürekli gelişim ve ilerlemedir. Kaizen'in temel amacı, her düzeydeki çalışanın katılımıyla iş süreçlerini optimize etmek ve iş verimliliğini artırmaktır. 

Yeşilova Höyüğü İzmir'in en eski yerleşim birimidir. Bornova ilçesinin Karacaoğlan mahallesinde, Manda çayı kıyısında bulunan bir höyüktür. Yerleşim olduğu dönemlerde İzmir Körfezi iki kilometre daha içerideydi, bölge bugünkünden daha sulaktı ve daha zengin bir flora ile faunaya sahipti. Bornova Ovası'nın orta kesimindeki Yeşilova Höyüğü, Yassıtepe Höyüğü ve İpeklikuyu Höyüğü, günümüz İzmir'inde ilk düzenli yerleşimlerin olduğu noktalardır. Diğer yandan alan olarak bakıldığında Batı Anadolu'daki en büyük yerleşimdir.

Bazı hayatlar, tek bir ünvanla anlatılamayacak kadar geniştir. Leyla hanımın yaşamı, işte tam da böyle bir yaşam. Onu sadece bir mimar, yalnızca bir sporcu ya da akademisyen olarak tanımlamak yetersiz kalır. O, Cumhuriyet'in erken yıllarında şekillenen yeni kadın kimliğinin ete kemiğe bürünmüş hali gibi. Sessiz devrimlerin, görünmeyen ilklerin ve disiplinle yoğrulmuş tutkuların öznesi.

Venezuela' nın başkenti Caracas' ta yer alan Torre David, dünyanın en sıra dışı gökdelen hikayelerinden birine sahip.

Tarihler 1934 yılının Haziran ayını gösterdiğinde, Kurtuluş Savaşı’ndan tam 12 yıl sonra Bursa, tarihin en ilginç ve efsane savaşlarından birine ev sahipliği yapmaya hazırlanıyordu.

Munchausen sendromu, kişinin çevresinden ve sağlık görevlilerinden ilgi görebilmek için kendini sürekli hasta etmesi veya bunun için uğraşması durumudur. 

Harika bir bazalt örneği olan Fingal Mağarası şu an İskoçya’da kimsenin yaşamadığı Staffa Adası’nda yer alıyor. Fingal Mağarası, Melodik Mağara olarak da bilinir; eşsiz akustiği ile araştırmacıları ve meraklı turistleri cezbetmektedir.

1957 yılında pastane olarak açılan Lale Pastanesi, Divanyolu Caddesi'nde altı numarada küçük bir dükkândı. İlk yıllarda yalnızca pastane ürünleri sunulurken, zamanla kahvaltı, nescafe, hatta tencere yemekleri de menüye eklendi. 1966’dan itibaren bira servisi de başladı.

Karaada, Türkiye’nin Muğla iline bağlı Bodrum ilçesinin karşısında yer alır. Bodrum Limanı’ndan yalnızca 20-25 dakikalık bir tekne yolculuğu ile ulaşılabilen ada, çevresindeki diğer adalara kıyasla daha büyük bir alan kaplar. Adanın güney kısmında, termal kaynakların bulunduğu mağaralar yer alırken kuzey kısmı berrak koylarıyla dikkat çeker. Bu doğal güzelliklerini, şifalı termal sularını ve huzurlu atmosferini bir arada sunarak, benzersiz bir destinasyon olan adanın hikayesini dinliyoruz birlikte.

Taksim deyince aklımıza kalabalık büyük bir meydan gelir ve beraberinde o kalabalıkların buluşma noktası olduğu.Milyonların aktığı bu meydana neden matematiksel bir işlemin adı verilip de "taksim" denmiş, gelin beraber inceleyelim.

Türkiye' de neredeyse her gün kadın cinayet haberleri ile karşı karşıya kaldığımız günlerde hukukun nasıl yetersiz ve sessiz kaldığını izlerken, yıllar önce "Seyirci etkisi" adı verilen bir durumun da Genovese olayında yaşandığını aktarmak istiyorum sizlere.

Bugün yine şiire sığındığım bir gün ve değerli şair Pablo Neruda' nin yazdığı "Buğdayın Türküsü" isimli şiiri seslendiriyorum.

Bugünkü yayında tabanları kare ya da yuvarlak biçimde sıralanıp, bir yükselti halinde yerleştirilmiş taş yapılardan bahsedeceğim. Özelliği nedir derseniz, bu yapılar sadece bir bölgede değil, dünyanın çok değişik yerlerinde var. Moğolistandan başlıyor,  bütün Avrupayı geçip, Anadolu'da, Avrupa' da Alp dağlarında, İzlanda' da, İngiltere' de, Bulgaristan' da, Portekiz' de, Fransa' da, sonra okyanus ötesine geçip Kanada, Bolivya, Şili ve Peru' da da bu taş yapılara rastlanıyor. Bu yapıların adları da yöreye göre değişiyor.

1963 yılında Erzurum’da, memur ailenin kızı olarak dünyaya geldi. İlköğretim ve lise öğrenimini devlet okullarında okudu. 1985 yılında Hacettepe Üniversite’si Biyoloji Bölümü'nden mezun oldu.  Ankara Tıp Mikrobiloji Bölümü’nde doktora yaptı. Astım hastalığı üzerine hazırladığı tezi o zamanın bölüm başkanı tarafından kabul edilmedi. Bu olaydan birkaç yıl sonra aynı tez, tıp dünyasının 3 büyük dergisinden birinde yayınlandı. "Avrupa'nın Japonyası" sayılan Finlandiya’ya giderek, doçent ünvanını alan ilk Türk oldu.

Hırvat mimar Nikola Basic’in 2005 yılında şehre kazandırdığı Deniz Orgu (Sea Organ) ve Güneş’e Selam (The Greeting to the Sun) isimli iki eser, şehrin tarihi dokusuna yaptığı modern dokunuşla Zadar’ı cazibe merkezi haline dönüştürdü.

8 Kadın sanatçının dahil olduğu "Hatırlama Defteri" isimli sergide Dilan Cudi Saruhan @dilancudisaruhan , Günseli Baki @gunseli.baki   , Jenny Berntsson @berntssonjenny , Özge Enginöz @ozgeenginoz , Seçil Yaylalı @secil.yaylali , Selin Atik @selin.atik , Sezgi Abalı @sezgiabali ve Şerife Aslan’ın @serifeaslanyavasca   bellek araştırmasından yola çıkarak ürettikleri video, fotoğraf, desen, kolaj ve yerleştirmelerden oluşan ilk sergi 27 Eylül 2025 te Bergama' da ve şimdi  ikinci edisyon sergisi de 24 Ocak Cumartesi günü Bornova' daki meşhur köşklerden biri olan Fernand Pagy Köşkü’nde açılmış. 1 Mart 2026 ya kadar sergi gezilebilir.

Bugünün radyo yayınında konumuz, Sevgili Ayşe Beker Ülgen' in @birdozsanat kaleminden çıkan "Nefreti Sevgiye Dönüştüren Bir Kadın" başlıklı yazısı. Yazı, "Çünkü Kadınız Dijital Platformu"nda yayınlandı, bu kadınların daha çok yazacağı, daha çok konuşacağı ve enerjilerini birleştirerek daha hızlı iletişim kuracağı bir buluşma noktası olmak üzere tasarlanmış bir platform. Ziyaret etmenizi tavsiye ediyorum.

Bir sabah, Norveçli bir genç kız elindeki Knut Hamsun kitabını yazarın evinin önüne bırakıp sessizce uzaklaştı.Biraz sonra yaşlı bir adam geldi ve o da kitapları bıraktı. Derken insanlar ellerindeki kitaplarıyla akın akın gelmeye başladılar. Birinci günün sonunda kitaplar koskoca bir yığın olmuştu artık. Ertesi gün aynı durum devam etti. Kitap yığını büyüdükçe, Norveç’e ihanet etmiş olan yazar küçüldükçe, küçüldü.

Hem eski bir doğum geleneğini, hem de dilimize yerleşmiş bir deyimi aktardım bugün. 

Nörogelişimsel bozukluklar kategorisinde olan ve ismini Fransız doktor Gilles de La Tourette' den alan bu rahatsızlık, aynı şekilde kısa aralıklarla meydana gelen istemsiz, hızlı, ani bedensel ve ses tiklerinin oluşturduğu nörolojik veya “nörokimyasal” kalıtsal bir rahatsızlıktır.

Bir yıl bugün itibarıyla bitti. Yaşanan zamanlara bakıldığında herkes farklı şeyler hatırlayacaktır. Ben üstünde pullarıyla şıkır şıkır parlayan, kızaklı çocukların kaydığı, karlı, geyikli, altı hediyelerle süslenmiş çam ağaçlarının olduğu o güzelim tebrik kartlarının alınıp verildiği, o en içten samimi duygularla bir kar küresinde yaşamayı tercih ederdim.Şimdilerde güzel günlerin geleceğine olan inançla yaşamaya devam ederken, ne gariptir zaten güzel günlerin içindeymişiz de farkında değilmişiz gibi. Yine de enseyi karartmayın diye bir laf vardır ya, işte en büyük umudu daima şiirlerden alıyorum ben. Sene biterken tüm güzel insanlara Birhan Keskin' in yazmış olduğu bir şiiri "Kargo" luyorum.

Bugünkü yayında yazar ve aynı zamanda mekanik saat ustası olan Şule Gürbüz' ü konuk ediyorum.  1974'te doğan yazar, 1994'te İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi'nin sanat tarihi bölümünden mezun olur ve daha sonra Cambridge Üniversitesi’nde felsefe eğitimi alır. Yazarı yayına almama vesile olan sevgili Dostum Lalehan Bosnalı' ya @lalehanb teşekkürlerimle.

Fibonacci dizisi, her sayının kendisinden önceki iki sayının toplamı olduğu sayı dizisidir. İlk iki terimi 0 ve 1'dir. Bu dizinin terimleri Fibonacci sayıları olarak bilinir. Bu sayı dizisindeki sayıların birbirleriyle oranı olan ve altın oran denilen 1,618 sayısı ise doğada, sanatta ve hayatın her alanında görülen ve estetik ile bağdaştırılan bir sayıdır.

Her gün sıkça duyduğumuz ve kullandığımız 'OK' kelimesi yıllardır uluslararası iletişimin vazgeçilmez bir parçası.  Onay, kabul, anlaşma hatta rıza belirtisi olarak kullanılan “OK” kelimesinin parmakla gösterimleri bile bulunuyor. Dünyada o kadar popüler ki “gezegende en sık söylenen ya da yazılan kelime” olarak tanımlanıyor. Nerden geliyor bu kelime beraber araştıralım.  

Bugün yaşanmış, komik ve bir o kadar da ilginç bir anekdot aktaracağım sizlere. Kısa bir yayın olduğuna aldanmayın, oldukça dolu bence.

Haftaya bir şiirle başlayalım. Şiirin büyülü, ışıltılı, esprili, içi ısıtan ve gizemli satırlarına sığınalım biz yine. Bugünün şiiri Sevgili dostum Senem Çetinkaya' dan @senctk geldi. Ali Lidar' a ait "Alengirli Şiir" i seslendirmeye alıyorum.

Deri endüstrisi dünyanın en çok ticareti yapılan ürünlerinden olmanın yanı sıra, yıllık 80 milyar doları aşan bir hal almış durumda. Fakat bu ürünlerin üretiminde kullanılan hayvansal ürünler ve sert kimyasallar, deri üretimi ve kullanımını yalnızca hayvan hakları savunucuları için değil, çevreciler için de sorunlu hale getiriyor. İşte Meksika’lı iki girişimci olan Adrián López Velarde ve Marte Cázarez, kaktüsleri çok gerçekçi görünen bir vegan deriye dönüştürmek için yeni bir yöntem geliştirdi. 

Bugüne yine eğitici bir masal yayınlıyorum.

Kurşunlu Termal Kaplıcaları Bursa’nın İnegöl ilçesinde, Kurşunlu mahallesinde bulunuyor. Bursa merkeze 65 kilometre, İnegöl’e 20 kilometre, Kurşunlu mahallesine de 5 kilometre mesafededir. İstanbul ve Eskişehir’e yakın ve şu an için ücretsiz ayrıca şifalı bir termal olması sebebiyle çok fazla ilgi çekmektedir.

Edebiyata ve sanat dünyasına damgasını vuran bazı eserler vardır, bugün onlardan bir tanesini, Agora Meyhanesi isimli şiiri ve şairini konuk edeceğiz. 

2013 yılında blogger Hayal Kahvem' in yazdığı bir yazıyı seslendiriyorum.

Bugün bir şiir okudum, Cahit Külebi' nin yazdığı bir şiir. "Gel Seninle Resim Yapalım" diyordu satırlarda, öyle nahif, öyle sade ve anlaşılır bir yaşamı resmediyordu ki şair bedenimin içine şırıl şırıl tertemiz bir nehir aktığını hissettim. Sonra dönüp gerçek yaşamda olup bitenlere baktım. Bulanıktan öte çamur gibi bir ortamda olduğumuzu gözlemledim. Çok mu zor gerçekten insanca duyguları taşıyıp, tek ömrümüzü keyifle, sakinlikle ve saadetle yaşamak?Şair, şiirin son satırında tüm güzellikler gerçekleştiğinde gerekirse tüm şairlerin ölebileceğini yazmış. Zaten ölümlü dünyada hepimiz yolcuyuz, bu yolculukta yaşamın safiyane duygularından bihaber olanlara inat şairler ölümsüz olmalı ve öyle de zaten.Gelin şimdi şiiri dinleyelim hep beraber.

Dünya genelinde restoranlardan ev sofralarına kadar yemek masalarının vazgeçilmez ikilisi tuz ve karabiberdir. Ancak neden bu kadar çok baharat çeşidi varken, masalarda genellikle sadece bu iki baharat yer alır? Bu durumun tarihsel, kültürel ve damak tadı ile ilintili bir sebebi varmış, hep beraber inceleyelim.

"Gelecek henüz el değmemiş ve kırılgan, itinayla davranın." Bu söz, sanat kariyerine resimle başlamış, ancak zamanla çevresel sanat ve konseptüel sanat alanlarına yönelmiş Agnes Denes' e ait ve bugünkü konuğumuz.

Aydın ilimizde bulunan Tralleis antik kentinde, tarihteki ilk notalı müzik keşfedilmiştir. Bugünkü yayında Seikilos' un sarkısını konu ediyoruz.

Bugün dünyaya mizah ve duygu katan şairlerden birini konuk ediyoruz, Zahrad, gerçek adıyla Zareh Yaldızcıyan, 20. yüzyıl Ermeni şiirinin özgün ve önemli isimlerinden biridir. İstanbul’da doğup büyüyen ve Ermenice yazan Zahrad, özellikle mizah ve zekâ yüklü şiirleriyle tanınır.