Ne Biliyor Us?

Bu bölümde dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğunu (DEHB) tanı açısından sorgulayıcı bir gözle ele alıyoruz. Yanıt aradığımız sorular:Bir test, bir kişide DEHB olduğunu kesin olarak söyleyebilir mi?Pahalı dikkat testleri yaptırmaya değer mi?Psikolojik testler aslında neyi ölçüyor?DEHB neden bir "dopamin eksikliği" değil de farklı çalışan bir sistem?Aynı dikkat yapısı neden kimi için iyi, kimi için kötü?"Beklemeye tahammülsüzlük" gündelik hayatta nasıl görünüyor?DEHB toplumda ne kadar sık — ve neden bu kadar çok insan kendinde görüyor?İçerik(00:00) Giriş ve bilyeler(02:12) Testle DEHB tanısı konur mu?(05:50) Hepimizin bir dikkat puanı var(07:03) Eksiklik değil, farklılık(09:48) Beklemeye tahammülsüzlük(11:48) Herkesin mi dikkati eksik?KaynaklarGoddard, H. H. (1917). Mental Tests and the Immigrant. Journal of Delinquency, 2, 243-277.Marx, I., Hacker, T., Yu, X., Cortese, S., & Sonuga-Barke, E. (2021). ADHD and the Choice of Small Immediate Over Larger Delayed Rewards: A Comparative Meta-Analysis. Journal of Attention Disorders, 25(2), 171-187.Song, P., Zha, M., Yang, Q., Zhang, Y., Li, X., & Rudan, I. (2021). The prevalence of adult attention-deficit hyperactivity disorder: A global systematic review and meta-analysis. Journal of Global Health, 11, 04009.İletiş[email protected]://www.instagram.com/cenanhep⁠⁠⁠

Bu bölümde sevdiğimize neden yalan söylediğimizi, suskunluğun ne zaman bir yalana dönüştüğünü ve kırılan güvenin nasıl onarılabileceğini ele alıyoruz.Yanıt aradığımız sorular:Her yalan kötü müdür?Sevdiğimiz kişilere neden yalan söyleriz?Bir şeyi söylememek de yalan sayılır mı?Doğal mahremiyet ile bir şeyi örtbas etmek arasındaki sınır nerede?Aldatma yaptıysak partnerimize itiraf etmeli miyiz?Kırılan güven gerçekten onarılabilir mi?İçerik(00:00) Giriş ve yalanların ağırlığı(01:55) Prososyal yalan, antisosyal yalan ve radikal dürüstlük(04:10) Yakınlarımıza neden yalan söyleriz?(07:02) Söylememek de yalan mıdır?(07:37) Doğal mahremiyet mi, örtbas mı?(09:56) Aldatma ve itiraf(12:17) Kırılan güvenin onarımıKaynaklarDePaulo, B. M., Kashy, D. A., Kirkendol, S. E., Wyer, M. M., & Epstein, J. A. (1996). Lying in everyday life. Journal of Personality and Social Psychology, 70(5), 979-995.DePaulo, B. M., & Kashy, D. A. (1998). Everyday lies in close and casual relationships. Journal of Personality and Social Psychology, 74(1), 63-79.Blanton, B. (1994). Radical Honesty: How to Transform Your Life by Telling the Truth. Sparrowhawk Publications.Winnicott, D. W. (1971). Playing and Reality. Tavistock Publications.Giacobbi, M., & Lalot, F. (2025). Unpacking trust repair in couples: A systematic literature review. Journal of Family Therapy, 47(1), e12483.İletiş[email protected]://www.instagram.com/cenanhep⁠⁠⁠

Bu bölümde yalan söylemeyi nörobilim bakışıyla ele alıyoruz.Yanıt aradığımız sorular:İnsanlar günde ortalama kaç kez yalan söyler?Yalan söylemek sadece insana özgü bir beceri mi?Çocuklar yalan söylemeyi kaç yaşında öğreniyor?Cezalandırıcı yetiştirme tarzı dürüst çocuklar mı, yoksa daha iyi yalancılar mı yetiştiriyor?Yalan söylerken beynimizde tam olarak neler oluyor?Beynimiz tekrarlanan yalanlara alışıyor mu?Bedensel ipuçlarına bakarak yalan tespit etmek gerçekten mümkün mü?İçerik(00:00) Günde kaç yalan söylüyoruz?(02:07) Hayvanlarda yalan ve Makyavelist Zeka(05:33) Çocuklarda yalanın gelişimi(08:11) Yalanın bilişsel maliyeti ve beyin bölgeleri(11:08) Beyin sahteciliğe nasıl alışıyor?(13:53) Othello hatası ve poligrafın güvenilirliğiKaynaklarWheeler, B. C. (2009). Monkeys crying wolf? Tufted capuchin monkeys use anti-predator calls to usurp resources from conspecifics. Proceedings of the Royal Society B, 276(1669), 3013-3018.Byrne, R. W., & Whiten, A. (Eds.) (1988). Machiavellian Intelligence: Social Expertise and the Evolution of Intellect in Monkeys, Apes, and Humans. Oxford University Press.Dunbar, R. (1996). Grooming, Gossip, and the Evolution of Language. Harvard University Press.Talwar, V., & Lee, K. (2011). A punitive environment fosters children's dishonesty: A natural experiment. Child Development, 82(6), 1751-1758.Talwar, V., & Lee, K. (2002). Development of lying to conceal a transgression: Children's control of expressive behaviour during verbal deception. International Journal of Behavioral Development, 26(5), 436-444.Garrett, N., Lazzaro, S. C., Ariely, D., & Sharot, T. (2016). The brain adapts to dishonesty. Nature Neuroscience, 19(12), 1727-1732.Tavris, C., & Aronson, E. (2007). Mistakes Were Made (But Not by Me): Why We Justify Foolish Beliefs, Bad Decisions, and Hurtful Acts.Machiavelli, N. Prens (Türkçe çeviri).İletiş[email protected]://www.instagram.com/cenanhep⁠⁠⁠