PODCAST · health
Ne Biliyor Us?
by Podcast BPT
- Psikiyatri uzmanı ve öğretim üyesi Dr. Cenan Hepdurgun'un insan zihni, davranış ve psikiyatri üzerine yayınları. - Karmaşık görünen konuları berrak hale getirmeyi, bilimsel bilgiyi anlaşılır bir dille ele almayı hedefliyorum. - Not: Konuşulanların bir kısmı kanıtlara dayanırken bir kısmı kişisel görüş ve yorumdur. Bu kanalın içeriği tanı ya da tedavi amacıyla kullanılamaz. - İletişim: [email protected] Instagram: instagram.com/cenanhep
Episodes
-
Kahve molası: Deniz Göktaş ve ifade özgürlüğü üzerine
Komedyen Deniz Göktaş'ın tahliyesinden yola çıkarak ifade özgürlüğü ve genel olarak özgürlüğe bakışımız üzerine, kısa bir kahve molası sohbeti. Yanıt aradığımız sorular Neden hepimiz özgürlüğe inandığımızı söyleriz ama başkalarının özgürlüğüne müdahale edebiliriz? Başkalarının sözüne ya da...
-
Yalan söylemeden yanıltmak: Medya, başlıklar ve görseller |58|
Bir haber başlığının bizi yanıltması için yalan söylemesi gerekmiyor. Bu bölümde başlıkların ve fotoğrafların algımızı nasıl yönlendirdiğine, tekrarın neden inandırdığına ve buna karşı ne yapabileceğimize bakıyoruz. Yanıt aradığımız sorular Bir başlık, tek kelime yalan söylemeden nasıl yanıltır?...
-
Narsist diye bir şey var mı? |57|
Bu bölümde, birini "narsist" olarak tanımlamanın karşımızdakini anlamamıza yardım edip etmediğini sorguluyoruz. İçerik (00:00) Giriş (01:35) Tanıda güvenilirlik nedir? (02:59) Uzmanların anlaşması yeterli mi? (05:05) Kategoriler neden çalışmıyor? (06:52) "Narsist" teriminin gündelik hayatta…
more -
Neden hep yorgunuz: Horlama ve uyku apnesi (Konuk: Özen Kaçmaz Başoğlu) |56|
Bu bölümde uykuda solunum bozukluklarını göğüs hastalıkları uzmanı Prof. Dr. Özen Kaçmaz Başoğlu ile ele alıyoruz. Yanıt aradığımız sorular: Toplumda kaç kişide uyku apnesi var ve neden çoğu bunu bilmiyor? Horlamak tek başına uyku apnesi demek mi, ne zaman bir uyarı sayılmalı? Uykuda nefesimizin...
-
Nazar, övünmek ve hayallerini anlatmak |55|
Bu bölümde, iyi giden bir şeyi konuşmanın onu bozacağı inancını ve kendini övmenin psikolojisini ele alıyoruz. Yanıt aradığımız sorular: İyi giden bir şeyi konuşmak onu bozar mı? "Nazar değdi" dediğimizde aslında ne oluyor? Kendimizle ilgili olumlu şeyleri anlatmak neden çoğu zaman itici görünür?...
-
Alışkanlık nasıl gelişir, nasıl sürer? |54|
Bu bölümde alışkanlıkların beynimizde nasıl kurulduğunu ve motivasyon bittiğinde bir davranışı sürdürenin ne olduğunu ele alıyoruz. Yanıt aradığımız sorular: Bir alışkanlık gerçekten 21 günde mi yerleşir? Bu kural nereden çıktı? Bir alışkanlığın oturması gerçekte ne kadar sürüyor? Bir gün, hatta...
-
Herkesin mi dikkati eksik? |53|
Bu bölümde dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğunu (DEHB) tanı açısından sorgulayıcı bir gözle ele alıyoruz. Yanıt aradığımız sorular: Bir test, bir kişide DEHB olduğunu kesin olarak söyleyebilir mi? Pahalı dikkat testleri yaptırmaya değer mi? Psikolojik testler aslında neyi ölçüyor? DEHB...
-
Yalan, ilişkiler ve güven |52|
Bu bölümde sevdiklerimize neden yalan söylediğimizi, suskunluğun ne zaman bir yalana dönüştüğünü ve kırılan güvenin nasıl onarılabileceğini ele alıyoruz. Yanıt aradığımız sorular: Her yalan kötü müdür? Sevdiğimiz kişilere neden yalan söyleriz? Bir şeyi söylememek de yalan sayılır mı? Doğal...
-
Nasıl yalan söylüyor us? |51|
Bu bölümde yalan söylemeyi nörobilim bakışıyla ele alıyoruz. Yanıt aradığımız sorular: İnsanlar günde ortalama kaç kez yalan söyler? Yalan söylemek sadece insana özgü bir beceri mi? Çocuklar yalan söylemeyi kaç yaşında öğreniyor? Cezalandırıcı yetiştirme tarzı dürüst çocuklar mı, yoksa daha iyi...
-
Hayatın anlamı |50|
Bu bölümde, iki yıldır konuştuğumuz tüm meselelerin arkasında duran büyük soruyu doğrudan ele alıyoruz: Hayatın bir anlamı var mı? İçerik (00:00) Giriş: Elli bölüm, bir soru (01:36) İki uyarı (02:43) Albert Camus (06:28) Sisifos ve absürt (08:29) Üç seçenek ve isyan (09:29) Felsefi mi, depresif…
more -
Bağlanma stilleri gerçek mi? |49|
Mary Ainsworth'ün "yabancı durum deneyi" bağlanma stillerini tanımlayan en ünlü çalışmalardan biri. Ama 20 dakikalık bir laboratuvar gözlemiyle bir bebeğin bağlanma stilini belirlemek ne kadar güvenilir? Bu bölümde bağlanma stillerinin nasıl keşfedildiğini, Ainsworth'ün hayat hikayesini ve bu...
-
Nasıl bağlanırız? |48|
Yeni doğmuş bir bebek birkaç gün içinde annesinin kokusunu diğer tüm kadınlardan ayırt edebiliyor ama bunu bilinçli olarak yapmıyor. Bağlanma, farkında bile olmadan beynimize kazınan bu tür izlerle başlıyor. Bu bölümde bağlanma kuramının sancılı doğumunu ve bir bebeğin annesine bağlanırken…
more -
Neden hep yorgunuz: Uyku borcu ve biyolojik saat |47|
Sabah alarmı çaldığında kendinizi dinlenmiş hissediyor musunuz? Çoğu kişi hissetmiyor. Bu bölümde kronik yorgunluğun önemli nedenlerinden biri olan iyi uyuyamamayı ele alıyoruz. Vücudumuzun iç saati nasıl çalışıyor? Kronotip farklılıkları neden önemli? Uyku borcu nasıl birikiyor? Gündüzden…
more -
Güç neden yozlaştırır? |46|
Bu bölümde güç dinamiklerinin psikolojisini ele alıyoruz. Güç ağlarının nasıl kurulduğunu ve bu ağların dışına çıkmanın neden bu kadar zor olduğunu inceliyoruz. İçerik (00:00) Giriş ve güç kavramı (00:52) French ve Raven: gücün altı kaynağı (01:54) Güç ağları ve Epstein vakası (03:16) Prestijin...
-
Suça sürüklenme: Gen mi, çevre mi? |45|
“Suça sürüklenme” denen şey nedir? Suç oranları neden ve nasıl artar? Bu bölümde gen–çevre tartışmasını, “suça sürüklenen çocuk” kavramının neden öne çıktığını ve suçun arkasındaki biyolojik, ailevi ve toplumsal etkenlerin nasıl iç içe geçtiğini konuşuyoruz. İçerik (00:00) Giriş ve "Suça…
more -
Neden erteleriz? |44|
Bu bölümde ertelemeciliğin altında yatan nedenleri ve çözüm önerilerini ele alıyoruz. İçerik (00:00) Giriş ve erteleme örnekleri (01:26) Dopamin ve harekete geçme (02:44) Ödül – ceza döngüsü ve son dakika etkisi (04:45) Mükemmeliyetçilik ve verimlilik yanılgısı (05:40) Duygu düzenleme, dikkat ve...
-
Sevmek, çalışmak... ve gülmek |43|
Sevmek, çalışmak ve gülmek ruhsal sağlık ve iyi yaşamın en temel yapı taşları arasında yer alıyor. Bu bölümde Freud’un “sevmek ve çalışmak” vurgusundan yola çıkıp, modern psikolojinin önemli çerçevelerinden öz belirlenim teorisiyle bu fikri yeniden ele alıyoruz. Çalışmanın bizi nasıl gerçekliğe...
-
Hafıza-i beşer: Hem gelişmiş hem ilkel |42|
İnsan belleği kusursuz bir kayıt cihazı gibi çalışmaz, son derece güçlü ama yanılmaya açıktır. Bu bölümde belleğin neden bir kamera gibi değil, anlam ve çağrışımlar üzerinden çalışan bir sistem olduğunu; yanlış anıların, eksik kayıtların ve unutmanın aslında nasıl ortaya çıktığını konuşuyoruz....
-
Unutkanlık: Belleğimiz nasıl çalışır? |41|
Unutkanlık en sık rastladığımız yakınmalardan biri. Bu bölümde belleğin nasıl çalıştığını, günlük yaşmadaki unutkanlığın sebeplerini, modern yaşamın bilişsel yükünü ve stresin belleğimiz üzerindeki etkilerini ele alıyoruz. İçerik (00:00) Giriş: Günlük yaşamda unutkanlık (01:06) Dikkatin bellek...
-
Pişmanlık |40|
Bu bölümde en acı verici ama aynı zamanda en öğretici duygulardan birini, pişmanlığı ele alıyoruz. Bu bölümde yanıtlarını aradığımız bazı sorular: Pişmanlığı hayal kırıklığı ve suçluluktan ayıran temel fark nedir? Beynimiz nasıl aktif olarak çalışıp pişmanlığı üretiyor? Yaptıklarımızdan mı...
-
Kararsızlık |39|
Neden bazen karar verirken kilitleniriz? Seçeneklerin artması neden bizi özgürleştirmek yerine felç eder? Bu bölümde kararsızlığın psikolojisini, sonuçlarını ve çözüm yollarını ele alıyoruz. İçerik (00:00) Giriş, reçel deneyi ve seçenek bolluğu (01:39) Kararsızlık türleri (02:24) Tek yönlü ve…
more -
Baskı altında hızlı karar verme (Konuk: Yusuf Ali Altuncı) |38|
Hayat kritik anlarla dolu ve bazen saniyeler içinde karar vermemiz gerekiyor. Peki baskı altındayken beynimiz nasıl çalışır? Hızlı sezgilerimize mi güvenmeliyiz, yoksa yavaş ve analitik düşünceye mi? Bu bölümde Acil Tıp uzmanı Doç. Dr. Yusuf Ali Altuncı konuğumuz. Acil servisin yüksek temposunda...
-
Tükenmişlik |37|
Bu bölümde hemen herkesin hayatının bir döneminde kapıldığı bir histen, tükenmişlikten bahsediyoruz. Tükenmişlik tam olarak nedir? Gündelik bir yorgunluktan veya depresyondan farkı ne? Neden olur? Bizi tüketen şey başarı hırsı mı, geçim kaygısı mı? Ve son olarak, bu bir kader mi? Bu döngüyü…
more -
Güzellik: Taş devrinden Instagram devrine |36|
Bu bölümde güzelliğin biyolojik kökenlerinden kültürler arası farklılıklara, tarihsel dönüşümlerden sosyal medyanın “Instagram yüzü”ne kadar uzanan geniş bir yolculuk yapıyoruz. Evrensel işaretler, dönemsel trendler ve algoritmaların yarattığı tek tip güzellik anlayışı üzerine konuşuyoruz. İçerik...
-
İlişkilere ne gerek var? (Konuk: Irmak Polat) |35|
Bu bölümde konuğum İstanbul Tıp Fakültesi Psikiyatri Ana Bilim Dalı öğretim üyesi Irmak Polat'la birlikte yakın ilişkilerin önemini ele alıyoruz. Neden ilişkilere ihtiyaç duyarız? İlişkilere ihtiyaç duymamızın evrimsel nedenleri nelerdir? Yalnızlık ve sosyal acının beyindeki karşılığı nedir?...
-
Başarısızlıktan ne öğrenebiliriz? |34|
Bu bölümde başarısızlığın psikolojisini ve süreçten öğrenerek çıkmak için bu psikolojinin nasıl yönetilebileceğini ele alıyoruz. İçerik (00:00) Giriş: "Demek ki hedefini hep küçük tutmuşsun" (01:24) Başarı nedir? (02:17) Sosyal acı ve beyin (03:32) Kendini kıyaslama (07:33) Başarısızlık sonrası...
-
Haksız olduğumuzu fark edebilmek neden çok zordur? |33|
Bu bölümde açıkça yanlış şeyleri savunan kişilerin bile neden hep kendilerini haklı sandığından ve kendi yanlışını fark etmenin neden bu kadar zor olduğundan bahsediyoruz. İçerik (00:00) Giriş, herkesin kendisini haklı sanması (01:00) Sistem 1 ve Sistem 2 (02:27) Wason kart deneyi ve Sistem 1'in...
-
Suçlular vicdanlarını nasıl ikna eder? |32|
Bu bölümde, suç işleyen ya da ahlaki açıdan sorunlu davranışlar sergileyen kişilerin nasıl olup da kendilerini hâlâ “iyi insan” olarak gördüklerini konuşuyoruz. Rüşvet, torpil, kopya çekmek gibi örnekler üzerinden insanların vicdanlarını nasıl ikna ettiğini ve ahlaki çelişkilerle başa çıkmak için...
-
ChatGPT’ye sordum ayrıl dedi: İlişki danışmanı olarak sohbet botları |31|
Bu bölümde, ChatGPT gibi yapay zeka sohbet botlarının bir tür “ilişki danışmanı” olarak kullanılmasının mantıklı olup olmadığını tartışıyoruz. Önce LLM’lerin (geniş dil modellerinin) nasıl çalıştığını, daha sonra gerçek terapistlerle benzerlik ve farklılıklarını ele alıyoruz. İçerik (00:00)…
more -
Zayıflama tutkusu nasıl ölümcül olur? |30|
Bu bölümde, psikiyatrik hastalıklar arasında en ölümcüllerden biri olan anoreksiya nervoza üzerine konuşuyoruz. Güzellik ve zayıflık kavramlarının modern kültürde nasıl iç içe geçtiğini, sosyal medyanın beden algısı üzerindeki etkisini ve neden bazı insanların zayıflık uğruna hayatlarını riske...
-
Coğrafya kader mi, insan yaşadığı yere benzer mi? |29|
Bu bölümde yaşadığımız coğrafyanın kişiliğimiz ve psikolojik yapımız üzerindeki etkilerini ele alıyoruz. İklim, kültür, ekonomik koşullar, sosyal normlar ve göç dinamikleri bireyi nasıl şekillendiriyor? Kültürel farkların ruh sağlığına etkisinden, halk danslarıyla birey-toplum ilişkisine; dikkat...
-
Burçların bir anlamı var mı? |28|
Bu bölümde psikiyatri perspektifinden burçlara bakıyoruz. Doğduğumuz ayın - ya da en azından mevsimin - kişiliğimize etkisi olabilir mi, yoksa burç yorumları tamamen rastgele mi? Burçlara olan inanç nereden geliyor ve neden bu kadar yaygın? İçerik (00:00) Giriş: Psikiyatri kitaplarında burç var…
more -
Rüyaların bir anlamı var mı? |27|
Bu bölümde rüyaların anlamlı olup olmadığını, Freud’un yorumlarından günümüz nörobilim bulgularına kadar ele alıyoruz. Rüyalar gerçekten bilinçdışına açılan bir kapı mı, yoksa zihnin rastgele üretimleri mi? Fizyolojik etkilerden psikolojik strese, sembollerden yaratıcı ilhamlara kadar rüyaları...
-
Psikiyatrik tanılardan ne bekliyor us? |26/2|
Önceki bölümde, psikiyatrik tanıların geçerliliğini ve güvenilirliğini sorgulayan Rosenhan deneyini ele almıştık. Bu bölümde ise tanıların pratikte ne işe yaradığını ve nerede yetersiz kaldığını konuşuyor, bir psikiyatristin hastayı bütünüyle anlamaya çalışırken tanı dışında nelere dikkat…
more -
Psikiyatrik tanılar: Geçerli mi, atmasyon mu? |26/1|
Bu bölümde psikiyatride tanı koyma sürecinin bilimsel dayanaklarını ve sınırlılıklarını ele alıyoruz. 1973’te yapılan ünlü Rosenhan deneyinden yola çıkarak, psikiyatrik tanıların güvenilirliği ve geçerliliği üzerine yürütülen tartışmaları inceliyoruz. Tanılar gerçekten bilimsel mi, yoksa uydurma...
-
Çocuklar neden hep neşelidir? |25|
Bu bölümde çocukların neşesinin arkasındaki biyolojik, psikolojik ve sosyal etkenleri konuşuyoruz. Neden çocuklar daha çok güler? Anda kalmak neden onlar için kolaydır. Prefrontal korteks, dopamin, nöroplastisite ve mindfulness kavramlarıyla çocukların mutluluğuna bir pencere açıyoruz. İçerik...
-
Azla yetinmek mümkün mü? Antik Yunan’dan dopamin çağına |24|
Bu bölümde sade yaşam arayışını antik felsefeler ve modern nörobilim ışığında ele alıyoruz. Antik Yunan’da Kinikler, Epikürcüler ve Stoacılar nasıl bir sadelik anlayışı geliştirdi? Günümüzde dopamin çağında yaşayan beyin bu sadeliği neden zor buluyor? Felsefi yaklaşımlar ve psikolojik…
more -
Boykotun psikolojisi: İşleyiş, faydalar ve zorluklar |23|
Bu bölümde bir protesto yöntemi olarak boykotu davranışsal psikoloji yönününden ele alıyoruz. İnsanlar neden boykota katılır? Hangi boykotlar tutar, hangileri söner? Ahlaki motivasyon, topluluk desteği, duyguların gücü ve sosyal medyanın rolü üzerinden boykotun psikolojik arka planını…
more -
“Normal insan” kime denir? |22|
Bu bölümde "normal" kavramının ne anlama geldiğini ve psikiyatride neden tanımlanmasının zor olduğunu konuşuyoruz. Normal nedir? Kime göre, neye göre normal? Günlük hayatta sıkça kullandığımız bu kelimenin istatistiksel, felsefi, evrimsel ve tıbbi açılardan nasıl farklı şekillerde...
-
Her güzel şeyin başlangıcı: Dinlemek için 6 ilke |21|
Bu bölümde günlük yaşamda karşılatığımız bir çok problemi çözmemizi, hatta belki bir çok kapıyı aralamamızı sağlayacak bir beceriden: iyi bir dinleyici olmaktan söz ediyoruz. İçerik (00:00) Giriş (01:02) Düşüncelerimiz dinlemeyi nasıl engelliyor? (02:15) Önemsemek ve anlamaya odaklanmak (03:50)...
-
Her ilişkinin katili: Dinlememek |20|
Bu bölümde dinlemenin ilişkilerdeki kritik rolünden ve iyi bir dinleyici olmanın önündeki engellerden söz ediyoruz. İçerik (00:00) Giriş (01:22) Dinlemenin önemi (03:24) İlişkilerde dinlemek (05:37) Dinlemek neden zor? (07:37) Üzüntüyü dinlemek (08:15) Tartışırken dinlemek (09:50) Özet Kaynaklar...
-
Sınava bir ay kala lenfoma: Beklenmedik bir yolculuk (Konuk: Alperen Bilen) |19|
Tıp fakültesinden çok sevdiğim öğrencimiz Alperen, mezun olduktan sonra Tıpta Uzmanlık Sınavı için yoğun bir tempoda çalışırken lenfoma tanısı aldı. Benim için gerçekten özel bir yeri olan bu bölümde ben sordum, Alperen bize kendi öyküsünü anlattı. Yalnızca onkoloji ve hematoloji hastalarının...
-
Dolandırıcılar insanları nasıl manipüle eder? |18|
Bu bölümde profesyonel dolandırıcıların çok zeki insanları bile nasıl manipüle edebildiğini davranış bilimleri açısından inceliyoruz. İçerik (00:00) Giriş (01:00) Dolandırıcılık ve türleri (02:06) Alt beyin, üst beyin ve dolandırıcılar (03:45) Alt beynin harekete geçirilmesi (08:43) Üst beynin...
-
Adil dünya yanılgısı |17|
Kartalkaya yangın felaketinde kaybettiklerimizin anısına ithaf ettiğimiz bu bölümde hayatın adil olmasına dair beklentimizi ve bu beklentinin davranışlarımız üzerindeki etkilerini ele alıyoruz. İçerik (00:00) Giriş (00:38) Çaresizlik hissi ve adalet beklentisi (01:54) Milgram deneyi (02:58)…
more -
Kahve molası: Kişisel gelişim zırva mı?
Bu kısa molada kişisel gelişim kavramını ele alıyoruz. Kişisel gelişim yayınları yararlı mı yoksa zaman kaybı mı? Neden bazı insanlar bu kategoriden uzak duruyor? İletişim [email protected] https://www.instagram.com/cenanhep
-
İş yerinde hayır demek ve kararlılık |16|
Bu bölümde çalışma ortamımızda kararlılıkla "Hayır" diyebilmek için üç temel ilkeden bahsediyoruz. İçerik (00:00) Giriş (02:30) Birine iyilik yapmak ve işini iyi yapmak (07:40) "Hayır" derken suçlu hissetmek (10:12) Gerçekten sorumlu biz miyiz? (12:18) Evet demek aptallık mıdır? (13:34) Özet...
-
Kahve molası: Podcast yapma süreci ve öğrendiklerim
Herkese iyi seneler! Araya sıkıştırdığım bu ekstra bölümde podcaste neden başladığımdan, neden devam ettiğimden ve süreçte ne öğrendiğimden bahsediyorum. Bir de kısaca çok sevdiğim bir araştırmaya ve siyasetle ilgisine değiniyorum. Normal akıştaki 16. bölüm haftaya çarşamba yayında olacak.…
more -
Hiçbir işe yetişemiyorum: Zaman yönetimi ve verimli çalışma |15|
Bu bölümde zaman yönetiminden ve verimli çalışmak için herkese yararlı olabilecek temel ilkelerden söz ediyoruz. İçerik (00:00) Giriş (01:25) Psikiyatri ve zaman yönetimi (03:11) Zaman yönetiminin kişiselliği (05:10) Neyi yapacağını hatırlama ve iş listeleri (07:24) İki dakika içinde yap, rica et...
-
İnternet bizi aptallaştırıyor mu? |14|
Bu bölümde internet ve sosyal medyanın bilişsel becerilerimiz üzerine etkilerini inceliyoruz. İçerik (00:00) Giriş ve Brain Rot (Beyin Çürümesi) (02:29) Dikkat ve uyaranların kontrolü (05:32) Dorsolateral prefrontal korteks ve RAM benzerliği (06:48) Zeka, dikkat ve internet (09:19) Bellek ve...
-
Kumar beynimizi nasıl ele geçirir? |13|
Bu bölümde kumar bağımlılığından kurtulmanın neden oldukça zor ama mümkün olduğunu hem nörobilim hem davranış bilimleri açısından kolay anlaşılır bir dilde ele alıyoruz. İçerik (00:00) Giriş (01:08) Dopamin ve bağımlılık (02:35) Dürtü kontrolü, alt beyin ve üst beyin (03:17) Dikkat eksikliği,...
We're indexing this podcast's transcripts for the first time — this can take a minute or two. We'll show results as soon as they're ready.
No matches for "" in this podcast's transcripts.
No topics indexed yet for this podcast.
Loading reviews...
ABOUT THIS SHOW
- Psikiyatri uzmanı ve öğretim üyesi Dr. Cenan Hepdurgun'un insan zihni, davranış ve psikiyatri üzerine yayınları.
- Karmaşık görünen konuları berrak hale getirmeyi, bilimsel bilgiyi anlaşılır bir dille ele almayı hedefliyorum.
- Not: Konuşulanların bir kısmı kanıtlara dayanırken bir kısmı kişisel görüş ve yorumdur. Bu kanalın içeriği tanı ya da tedavi amacıyla kullanılamaz.
- İletişim: [email protected] Instagram: instagram.com/cenanhep
HOSTED BY
Podcast BPT
CATEGORIES
Loading similar podcasts...