PODCAST · news
ព្រឹត្តិការណ៍អន្តរជាតិប្រចាំថ្ងៃ
by RFI ខេមរភាសា / Khmer
រៀងរាល់ថ្ងៃ ពីថ្ងៃចន្ទ ដល់ថ្ងៃអាទិត្យ យើងនឹងលើកយកព្រឹត្តិការណ៍អន្តរជាតិក្តៅគគុកជាងគេបង្អស់មួយ មកពង្រីក ពន្យល់ និងវិភាគ ដោយមានអន្តរាគមន៍ពីអ្នកកាសែតរបស់យើង នៅប្រទេសបារាំង ឬពីអ្នកឆ្លើយឆ្លងព័ត៌មានរបស់យើង។
-
24
តើការធ្លាក់ចុះចំនួនសិស្សប្រឡងបាក់ឌុបនិទ្ទេស A ឆ្នាំ២០២៦ ឆ្លុះបញ្ចាំងយ៉ាងណាពីវិស័យអប់រំកម្ពុជា?
បេក្ខជនប្រឡងប្រមាណ ១២ម៉ឺននាក់ ឬ៨៤% ក្នុងចំណោម ១៥ម៉ឺននាក់បានប្រឡងជាប់សញ្ញាបត្រមធ្យមសិក្សាទុតិយភូមិ ឬបាក់ឌុបឆ្នាំ ២០២៦។ នេះបើតាមការប្រកាសរបស់ក្រសួងអប់រំ កាលពីថ្ងៃទី២កញ្ញា។ ជាការកត់សម្គាល់ ចំនួនបេក្ខជននិទ្ទេស A នៅឆ្នាំនេះបានធ្លាក់ចុះជាងឆ្នាំមុនដល់ទៅជិត ១ ០០០នាក់។ ចំពោះសិស្សនិទ្ទេស B C និង D ក៏មានការប្រែប្រួលខណៈសិស្សនិទ្ទេស E បានកើនឡើងជាង ១ម៉ឺននាក់ បើធៀបនឹងឆ្នាំ ២០២៥។ អ្នកស្រាវជ្រាវ និងអ្នកវិភាគសង្គមមួយចំនួនចង់ឃើញក្រសួងអប់រំ និងអ្នកពាក់ព័ន្ធពង្រឹងគុណភាពរៀន និងបង្រៀនបន្ថែមទៀត ដើម្បីជៀសផលលំបាកដល់សិស្សពេលឡើងដល់ថ្នាក់ឧត្តមសិក្សា។ តើការធ្លាក់ចុះចំនួនសិស្សប្រឡងបាក់ឌុបនិទ្ទេស A ឆ្នាំ២០២៦ ឆ្លុះបញ្ចាំងបែបណាពីវិស័យអប់រំកម្ពុជា?
-
23
លោកដូណាល់ត្រាំផ្តើមទស្សនកិច្ចនៅចិន ក្នុងជំហរចាញ់ប្រៀបលោកស៊ីជីនពីង?
បន្ទាប់ពីលើកពេលម្តងកាលពីខែមីនា លោកប្រធានាធិបតីអាមេរិក ដូណាល់ត្រាំ បានអញ្ជើញទៅដល់ប្រទេសចិននៅរសៀលថ្ងៃពុធទី ១៣ឧសភានេះ ដើម្បីបំពេញទស្សនកិច្ចផ្លូវការ រហូតដល់ថ្ងៃទី១៥ឧសភា ២០២៦។ ជាទស្សនកិច្ចដែលគ្រប់គ្នាទន្ទឹងតាមដានបំផុត ព្រោះមហាអំណាចទាំងពីរ ត្រូវប្រឹងស្វះស្វែងស្ថាបនាទំនាក់ទំនងប្រាកដប្រជាមួយ ក្នុងបរិបទនៃសង្គ្រាមពាណិជ្ជកម្មផង បញ្ហាតៃវ៉ាន់ផង និងសង្គ្រាមនៅអ៊ីរ៉ង់ទៀត។ នេះជាលើកទីមួយ គិតចាប់តាំងពីឆ្នាំ២០១៧មក ដែលប្រធានាធិបតីអាមេរិកអញ្ជើញទៅបំពេញទស្សនកិច្ចនៅប្រទេសចិន និងទទួលស្វាគមន៍ដោយប្រធានាធិបតីចិន លោកស៊ីជីនពីង។ ប៉ុន្តែដំណើរទស្សនកិច្ចរបស់លោកត្រាំនៅចិន នៅលើកនេះ ខុសពីទស្សនកិច្ចរបស់លោកត្រាំ កាលពី១០ឆ្នាំមុន ព្រោះ ភាពជឿជាក់លើអាមេរិក ក្រោមការដឹកនាំរបស់លោកត្រាំ ហាក់កំពុងប្រលាក់ប្រលូសនៅលើឆាកអន្តរជាតិ។ ស្ថានភាពពិភពលោកមានសភាពតានតឹង និងអ័ព្ទអួរខ្លាំង ដោយហេតុតែសង្គ្រាមពាណិជ្ជកម្មផង និងសង្គ្រាមប្រដាប់អាវុធ អមដោយការបិទខ្ទប់ប្រភពថាមពលប្រេងនិងឧស្ម័ននៅអ៊ីរ៉ង់ផង។ តាមការពិត ទស្សនកិច្ចរបស់លោកប្រធានាធិបតីអាមេរិក គ្រោងប្រព្រឹត្តទៅនៅខែមីនា តែត្រូវលោកត្រាំប្រកាសលើកពេលទៅវិញ ជាហេតុធ្វើឱ្យភាគីចិនភ្ញាក់ផ្អើលខ្លាំង។ ចិនមិនចូលចិត្តប្តូរផ្លាស់កម្មវិធីដែលរំខានពិធីការផ្លូវការទេ តែព្រមសម្របខ្លួនតាម ព្រោះមិនចង់ទទួលប្រធានាធិបតីអាមេរិក ក្នុងពេលសង្គ្រាមដែលចិនបរិហារ កំពុងផ្ទុះយ៉ាងពេញទំហឹង។ លោកត្រាំទៅបបួលចិនឱ្យចូលរួមក្នុងប្រតិបត្តិការបើកច្រកអកមូហ្ស? ១០សប្តាហ៍ក្រោយ សង្គ្រាមបានស្ងប់ស្ងាត់មែន ប៉ុន្តែមិនទាន់ចប់ទេ។ លោកដូណាល់ត្រាំចេញដំណើរទៅប្រទេសចិន ចំពេលអាមេរិកកំពុងរិះរកច្រកដើរចេញពីវិបត្តិ នៅច្រកសមុទ្ទអកមូហ្ស។ វ៉ាស៊ីនតោនបានចាត់ទុកទស្សនកិច្ចនេះ ថាជាឱកាស លើកយកសម្ពាធទៅដាក់លើប៉េកាំង ដោយចង់ទាញចំណេញពីឥទ្ធិពលដែលចិនមានលើអ៊ីរ៉ង់។ យុទ្ធសាស្ត្ររបស់លោកត្រាំមានតែមួយគឺប្រើអាវុធពាណិជ្ជកម្ម។ សហរដ្ឋអាមេរិកបានប្រកាស នៅថ្ងៃទី៨ឧសភា ដាក់ទណ្ឌកម្មលើ៩ក្រុមហ៊ុនចិនព្រមទាំងពលរដ្ឋចិន (នៅលើដីគោកចិន និងនៅហុងកុង) មួយចំនួន ក្រោមបទចោទប្រកាន់ ថាបានផ្គត់ផ្គង់សម្ភារៈបរិក្ខារជាសមាសធាតុផ្សំសម្រាប់ឱ្យធ្វើមីស៊ីល និងបានផ្តល់រូបភាពផ្កាយរណបដល់អ៊ីរ៉ង់។ នៅពេលជួបជាមួយសមភាគីចិន លោកស៊ីជីនពីង ប្រធានាធិបតីអាមេរិកលោកត្រាំ នឹងជជែកអំពីសង្គ្រាមនៅអ៊ីរ៉ង់នេះ ដោយខានមិនបាន និងដោយចង់សុំចិនជួយដោះស្រាយវិបត្តិដែលលោកត្រាំខ្លួនឯងជាអ្នកបង្កើតឡើង។ សំណើសុំរបស់អាមេរិកនោះ គឺ ចង់ជំរុញចិនឱ្យចូលរួមក្នុងប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ ដើម្បីរំដោះ ឬបើកច្រកសមុទ្ទអកមូហ្សឱ្យនាវាពាណិជ្ជកម្មអាចធ្វើចរាចរណ៍ឡើងវិញបាន។ នេះបើតាមសំដីរបស់រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងហិរញ្ញវត្ថុអាមេរិកScott Bessent។ ប៉ុន្តែក្នុងក្រសែភ្នែកប៉េកាំង ការបិទបញ្ចប់សង្គ្រាមនៅអ៊ីរ៉ង់ជាទំនួលខុសត្រូវរបស់អាមេរិក។ ថ្វីបើចិនបានលួចបញ្ចុះបញ្ចូលអ៊ីរ៉ង់ដោយស្ងាត់ៗ ឱ្យព្រមចរចាសន្តិភាពជាមួយអាមេរិក កាលពីខែមុនមែន តែអ្នកវិភាគគិតថារដ្ឋាភិបាលចិនមិនចង់ក្លាយជាអ្នកបោសសម្អាតបញ្ហាបង្កឡើងដោយលោកត្រាំឡើយ។ ប៉េកាំងនឹងបញ្ជាក់ជំហរស្មើភាពប្រកបដោយតុល្យភាពរបស់ចិន ដោយចង្អុលមុខដោយផ្ទាល់ថាអាមេរិកជាអ្នកទទួលខុសត្រូវលើជម្លោះនៅតំបន់មជ្ឈិមបូព៌ា។ សុន្ទរកថារបស់ចិន នឹងផ្តោតទៅលើភាពសំខាន់នៃការបើកច្រកអកមូហ្សឱ្យបានឆាប់រហ័ស ពោលគឺជាទម្រង់ដដែលដែលចិនបានប្រើតាំងពីពីរខែមក។ ធ្វើដូច្នេះ ចិននឹងអាចរក្សាទំនាក់ទំនងល្អជាមួយភាគីជម្លោះទាំងសងខាង។ ការទទួលរដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសអ៊ីរ៉ង់នៅប៉េកាំងកាលពីថ្ងៃ ទី៦ឧសភា ជាសារបញ្ជាក់ឱ្យឃើញថាចិនចង់ធានាក្រុងតេហេរ៉ង់ មុននឹងទទួលប្រធានាធិបតីអាមេរិក និងជាសាររំឭកប្រាប់វ៉ាស៊ីនតោនអំពីតួនាទីសំខាន់របស់ចិនចំពោះអាជ្ញាធរអ៊ីរ៉ង់។ ចិន ជាមហាអំណាចដែលមិនអាចខ្វះបាន តែមិនងាយលូកដៃចូលជួយជួយនរណាឡើយ។ អាមេរិកមិនអាចមកចាប់បង្ខំចិនបានឡើយ។ ចិនបានបង្ហាញពីភាពស៊ូរបស់ខ្លួននៅចំពោះមុខវិបត្តិបង្កឡើងដោយការបិទខ្ទប់ច្រកសមុទ្ទអកមូហ្ស តាមរយៈការត្រៀមលក្ខណៈបានល្អ និងតាមរយៈការពឹងផ្អែកលើថាមពលធ្យូងថ្ម។ ធ្យូងថ្ម ថាមពលចម្បងរបស់ចិន និងការវិនិយោគក្នុងថាមពលស្អាត និងការនាំចូលប្រេងឧស្ម័នស្តុកទុក សុទ្ធសឹងជាផែនការត្រៀមប្រឈមនឹងហានិភ័យនៃការសង្គ្រាមបិទខ្ទប់ច្រកអកមូហ្សនេះឯង។ បច្ចេកវិទ្យាជាថ្នូរនឹងរ៉ែកម្រ ? ក្នុងពេលដែល ចិនកំពុងបញ្ជាក់អំពីជំហរនឹងធឹង ជាអ្នកចាត់ចែងពិភពលោកប្រកបដោយភាពជឿជាក់ ពោលគឺការរំលេចឱ្យឃើញពីភាពខុសគ្នា ដោយមិនបាច់ពន្យល់ដោយត្រង់ៗលោកត្រាំនៅតែប្រកាន់ជំហរអួតអាង បង្ហាញពីលទ្ធផលភ្លាមៗ។ លទ្ធផលវិជ្ជមានដែលអាចកើតមាន នោះគឺអាចជាការប្រកាសចុះកិច្ចសន្យា និងការវិនិយោគនៅចិន ឬជាការប្រកាសបន្តការផ្អាកសង្គ្រាមពាណិជ្ជកម្មរវាងមហាអំណាចសេដ្ឋកិច្ចទាំងពីរ ដែលធ្លាប់បានព្រមព្រៀងគ្នាកាលពីឆ្នាំទៅ។ បើតាមប្រភពអ្នកជំនួញ ចិននិងអាមេរិកអាចនឹងមានការព្រមព្រៀង ក្នុងការបញ្ជាទិញយន្តហោះប៊ូអ៊ីងប្រមាណ៥០០គ្រឿង ឬក៏មានការព្រមផ្តោះប្តូរបច្ចេកវិទ្យាទំនើបជាថ្នូរនឹងការបើកទូលាយការនាំចេញរ៉ែកម្រចិន ជាដើម។ សូមបញ្ជាក់ថា ក្នុងដំណើរទស្សនកិច្ចនេះ លោកត្រាំបាននាំអ្នកវិនិយោគអាមេរិកគ្រាក់ៗ ទៅជាមួយប្រមាណ១៧រូប មានជាអាទិ៍ថៅកែតេស្លាSpaceX លោក Elen Musk ថៅកែក្រុមហ៊ុនផលិតបន្ទះឈីបអេឡិចត្រូនិកNvida លោកJensen Huang ប្រធានក្រុមហ៊ុនApple Tim Cook និងប្រធានក្រុមហ៊ុនផលិតយន្តហោះប៊ូអ៊ីង Kelly Ortberg។ តៃវ៉ាន់ជាបញ្ហាស្នូលនៃទំនាក់ទំនងអាមេរិក-ចិន ទាក់ទងនឹងតៃវ៉ាន់វិញ ប៉េកាំងចង់យកសំណុំរឿងតៃវ៉ាន់មកធ្វើជាស្នូលនៃទំនាក់ទំនងជាមួយអាមេរិក។ បើតាមអ្នកជំនាញខ្លះ ចិនចង់ឱ្យអាមេរិកប្រើពាក្យថា “ប្រឆាំងនឹង” ឯករាជ្យកោះតៃវ៉ាន់ ជាជាងពាក្យថាមិនគាំទ្រឱ្យមានឯករាជ្យតៃវ៉ាន់។ អត្ថន័យខុសគ្នាតែបន្តិចទេ ប៉ុន្តែវាសំខាន់ខ្លាំងណាស់ ប្រសិនបើរដ្ឋបាលអាមេរិកព្រមប្តូរ។ ម្យ៉ាងទៀត ទស្សនកិច្ចនេះជាឱកាសដែលចិនត្រូវបញ្ចេញជំហរប្រឆាំងនឹងការលក់អាវុធអាមេរិកទៅឱ្យតៃវ៉ាន់។ ចិនបានព្រមានរួចជាស្រេចឱ្យអាមេរិកគោរពពាក្យសន្យារបស់រដ្ឋាភិបាលអាមេរិកមុនៗ ថាជាការគោរពកាតព្វកិច្ចអន្តរជាតិ។ កាលពីឆ្នាំ២០២៥ អាមេរិកបានប្រកាសព្រមលក់ មីស៊ីល រថពាសដែក និងដ្រូន ឱ្យតៃប៉ិ ក្នុងតម្លៃដ៏មហាសាល ១១,១ពាន់លានដុល្លារ។ តែអាមេរិកបានបង្កកវគ្គទីពីរនៃកិច្ចសន្យាលក់អាវុធ ដើម្បីកុំឱ្យប៉ះពាល់ដល់ជំនួបរវាងលោកដូណាល់ត្រាំនិងស៊ីជីនពីង ថ្ងៃនេះ។ កាលពីខែកុម្ភៈ លោកស៊ីជីនពីងបានប្រាប់លោកត្រាំ ឱ្យប្រុងប្រយ័ត្ននៅពេលនិយាយពីបញ្ហាតៃវ៉ាន់៕
-
22
សហរដ្ឋអាមេរិកនិងអ៊ីរ៉ង់ ប្រកាសជោគជ័យរៀងៗខ្លួន ក្រោយសម្រេចបានបទឈប់បាញ់
សហរដ្ឋអាមេរិកនិងអ៊ីរ៉ង់ប្រកាសសម្រេចបាន “បទឈប់បាញ់” រយៈពេលពីរសប្តាហ៍ ជាថ្នូរនឹងការបើកច្រកសមុទ្ទអកមូហ្សឡើងវិញនៅថ្ងៃពុធទី៨មេសា មុនផុតឱសានវាទរបស់លោកត្រាំដែលគំរាមកម្ទេចអ៊ីរ៉ង់និងអរិយធម៌ពែក្សឱ្យខ្ទេចបន្តិច។ រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសអ៊ីរ៉ង់ ក៏បានបញ្ជាក់អំពីការព្រមព្រៀងឈប់បាញ់ និងការធានាសុវត្ថិភាពចរាចរណ៍នៅច្រកអកមូហ្ស ដែលជាប្រភពឆ្លងកាត់ប្រេងឆៅ២០%នៃសេចក្តីត្រូវការពិភពលោក កាលពីពេលមុនសង្គ្រាម។ តើបទឈប់បាញ់នេះជាជោគជ័យរបស់នរណា? ជាង៥សប្តាហ៍នៃការវាយប្រហារឥតស្រាកស្រាន្តលើអ៊ីរ៉ង់ និងនៅ៩០នាទី មុនផុតឱសានវាទ ដែលគំរាមកម្ទេចអ៊ីរ៉ង់ឱ្យខ្ទេចខ្ទីនោះ លោកត្រាំបានប្រកាសរកឃើញកិច្ចព្រមព្រៀងឈប់បាញ់ សម្រាប់រយៈពេលពីរសប្តាហ៍។ បើតាមសំដីលោកត្រាំ អ៊ីស្រាអែលក៏ទទួលយកបទឈប់បាញ់ជាមួយអ៊ីរ៉ង់ដែរ តែមិនព្រមបញ្ឈប់សកម្មភាពវាយប្រហារលើចលនាហេសបូឡាលីបង់ នៅលីបង់ទេ។ ជាថ្នូរមកវិញ អ៊ីរ៉ង់សុខចិត្តបើកច្រកសមុទ្ទអកមូហ្សទាំងស្រុងឡើងវិញ និងភ្លាមតែម្តង ហើយការពារសុវត្ថិភាពចរាចរណ៍កាត់តាមច្រកយុទ្ធសាស្ត្រនេះទៀត។ នេះបើតាមសេចក្តីប្រកាសរបស់លោកដូណាល់ត្រាំដដែល ដោយបញ្ជាក់ថា បទឈប់បាញ់ប្រសូតចេញបាន ក្រោយមានជំនួបសន្ទនាជាមួយប្រមុខដឹកនាំប៉ាគីស្ថាន។ ប៉ាគីស្ថានជាប្រទេសអន្តរការី បានបញ្ជាក់អំពីដំណើរការចរចា អាមេរិក-អ៊ីរ៉ង់ ដែលនឹងចាប់ផ្តើម នៅថ្ងៃសុក្រទី១០មេសា នៅទីក្រុងអ៊ីស្លាម៉ាបាដ។ ការចរចាត្រូវធ្វើដោយផ្អែកលើសំណើ១០ចំណុចរបស់អ៊ីរ៉ង់ ដើម្បីឈានទៅបិទបញ្ចប់សង្គ្រាម។ សំណើ១០ចំណុចរបស់អ៊ីរ៉ង់ បើតាមសារព័ត៌មានផ្លូវការនិងទូរទស្សន៍ជាតិអ៊ីរ៉ង់ ឧត្តមក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខនៃឆ្មាំបដិវត្តអ៊ីរ៉ង់ បានស្នើទៅសហរដ្ឋអាមេរិកនូវផែនការ១០ចំណុច ដោយតម្រូវឱ្យ៖ -សហរដ្ឋអាមេរិក ព្រមទទួលយក និងធានាគោរព គោលការណ៍មិនឈ្លានពានអ៊ីរ៉ង់ -អ៊ីរ៉ង់បន្តគ្រប់គ្រងច្រកសមុទ្ទអកមូហ្ស -អាមេរិកត្រូវព្រមឱ្យអ៊ីរ៉ង់ចម្រើនធាតុអ៊ុយរ៉ានីញ៉ូម -លើកទណ្ឌកម្មទាំងអស់ចេញពីអ៊ីរ៉ង់ ទណ្ឌកម្មដំបូង និងទណ្ឌកម្មបន្ទាប់បន្សំ -រំសាយសេចក្តីសម្រេចចិត្តរបស់ក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខអង្គការសហប្រជាជាតិ -រំលាយគ្រប់សេចក្តីសម្រេចរបស់ក្រុមប្រឹក្សាអភិបាល -សងថ្លៃខូចខាតឱ្យប្រទេសអ៊ីរ៉ង់ - ដកកងទ័ពប្រយុទ្ធរបស់អាមេរិកទាំងអស់ចេញពីតំបន់ -បញ្ឈប់សង្គ្រាមប្រឆាំងនឹងអ៊ីរ៉ង់លើគ្រប់សមរភូមិរាប់ទាំងសង្គ្រាមប្រឆាំងនឹងចលនាតស៊ូអ៊ីស្លាមនៅលីបង់។ សំណើ១០ចំណុចរបស់អ៊ីរ៉ង់នេះដែលធ្លាប់ខ្ទាស់នៃការចរចាលើកមុន ត្រូវបានលោកត្រាំ ចាត់ទុកនៅថ្ងៃនេះថាជាផែនការគ្រឹះនៃកិច្ចចរចាដែលអាចសម្រេចបាន នៅពីរសប្តាហ៍នៃការចរចានៅប៉ាគីស្ថាន។ លោកដូណាល់ត្រាំ និងអ៊ីរ៉ង់ ប្រកាស ជោគជ័យ រៀងៗខ្លួន ក្រោយប្រកាសបទឈប់បាញ់ ភាគីទាំងពីរបានលើកឡើងអំពីជោគជ័យ រៀងៗខ្លួន។ លោកត្រាំបានស្រែកថានៅក្នុងសង្គ្រាមនៅអ៊ីរ៉ង់ លោកបានទទួល “ជោគជ័យទាំងស្រុង និងយ៉ាងពេញលេញ” ដោយបានរកឃើញកិច្ចព្រមព្រៀងឈប់បាញ់ ដែលភាគីអ៊ីរ៉ង់ព្រមទទួលយក។ សម្រាប់លោកត្រាំ ដែលបានប្តូរសំឡេងពីការគំរាមកម្ទេចអរិយធម៌អ៊ីរ៉ង់ឱ្យខ្ទេចនៅថ្ងៃម្សិលមិញ មកជាការប្រកាសបទឈប់បាញ់និងការចរចា គឺជាជោគជ័យ ព្រោះ លោកមិនបានបញ្ចប់ឱសានវាទដោយដៃទទេ ហើយក៏មិនបានបន្តជម្លោះតាមទំនើងដោយគ្មានយុទ្ធសាស្ត្រ ទៀតដែរ។ តែលោកប្រធានាធិបតីអាមេរិកបានរកឃើញច្រកចេញ និងអាចដើរចេញពីសង្គ្រាមនៅអ៊ីរ៉ង់បាន។ តាមរយៈបទឈប់បាញ់ លោកត្រាំអាចបន្តអួតអាងបានថា យុទ្ធសាស្ត្រប្រើឱសានវាទ គំរាម បានធ្វើឱ្យអ៊ីរ៉ង់ខ្លាច ព្រមចុះចាញ់ ព្រមចូលចរចា ព្រមបើកច្រកសមុទ្ទអកមូហ្ស។ ប៉ុន្តែពាក្យគំរាមកម្ទេចអ៊ីរ៉ង់ឱ្យរលត់រលាយមិនបានសម្រេចទេ។ ទោះបីបាញ់ប្លោងលើអ៊ីរ៉ង់អស់ដល់ទៅម៉ឺនគ្រាប់ក៏ដោយ ក៏អ៊ីរ៉ង់ហាក់មិនបានបាត់បង់សមត្ថភាពប្រយុទ្ធតតាំងវិញទេ។ របបផ្តាច់ការអ៊ីរ៉ង់បានរងរបួស បាត់បង់មេដឹកនាំចាស់ៗ ចុះខ្សោយ តែក្រុមឆ្មាំបដិវត្តជំនាន់ថ្មីកាន់តែផ្តាច់ការ បង្ក្រាបរាល់គ្រប់ទម្រង់នៃការបះបោរប្រជាជន ទាំងកំពុងរងការវាយប្រហារពីសំណាក់អាមេរិកនិងអ៊ីស្រាអែល។ អ៊ីរ៉ង់បានត្រៀមលក្ខណៈធ្វើសង្គ្រាមតាំងពីរាប់ទសវត្សរ៍មកហើយ។ ដូច្នេះបើទោះបីជាសង្គ្រាមនៅពេលនេះ បានធ្វើឱ្យអ៊ីរ៉ង់ហិនហោចស្ទើរខ្ទេចខ្ទីក៏ដោយ ក៏រដ្ឋាភិបាលអ៊ីរ៉ង់នៅអាចត្រដររស់បាន ហើយអាចកំណត់សំណើនៃការចរចាជាមួយភាគីបង្កជម្លោះបានទៀត។ នេះហើយជាអ្វីដែលអ៊ីរ៉ង់ចាត់ទុកថាជោគជ័យ។ តែដោយជាក់ស្តែងទៅនោះ គេនៅពុំទាន់អាចនិយាយអំពីជោគជ័យ និងការសម្រេចបានសន្តិភាពជានិរន្តរ៍បាននៅឡើយទេ ព្រោះបទឈប់បាញ់នៅមានលក្ខណៈផុយស្រួយណាស់ ឯការចរចានឹងត្រូវចាប់ផ្តើមនៅពីរថ្ងៃទៀត។ គ្រប់ភាគី អាមេរិក អ៊ីរ៉ង់ ឬអារ៉ាប៊ីសាអូឌីត អាចស្រែកអបអរជោគជ័យ ឬប្រកាសថាជាអ្នកឈ្នះក៏បាន តែសំខាន់ អ្នកចាញ់ និងអ្នកខាតបង់ពិតប្រាកដ គឺប្រជាពលរដ្ឋអ៊ីរ៉ង់ ដែលត្រូវរស់ក្នុងភាពហិនហោចដូចធ្លាក់នរកហើយ មិនបានទទួលសេរីភាពទៀត៕
-
21
តើគួរមានទណ្ឌកម្មបែបណាប្រសិនបើគេរកឃើញថានៅមានបទល្មើសឆបោកតាមអនឡាញក្រោយខែមេសា?
លោក ឆៃ ស៊ីណារិទ្ធ ប្រធានលេខាធិការដ្ឋានគណៈកម្មការចំពោះកិច្ចប្រយុទ្ធប្រឆាំងការឆបោកតាមប្រព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យាបានព្រមានថា ក្រោយខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦ ប្រសិនបើរកឃើញថា ទីតាំងណាមួយនៅបន្តអនុញ្ញាតឲ្យមានបទល្មើសឆបោកតាមអនឡាញ នោះអាជ្ញាធរដែលជាអ្នកទទួលខុសត្រូវទីតាំងនោះ អាចប្រឈមនឹងការដកតំណែង។ អ្នកតាមដានសង្គម បានគាំទ្រការលើកឡើងនេះ តែពួកគេចង់ឃើញមានការអនុវត្តន៍វិធានការម៉ឺងម៉ាត់ជាក់ស្តែងចំពោះទីតាំងណា ដែលនៅបន្តមានបទល្មើសឆបោកអនឡាញ៕
-
20
អ៊ុយក្រែនរៀបចំពិធីបុណ្យរំឭកវិញ្ញាណក្ខន្ធ គម្រប់ខួប៤ឆ្នាំ នៃសង្គ្រាមឈ្លានពានរបស់រុស្ស៊ី
ថ្ងៃទី២៤កុម្ភៈ សង្គ្រាមឈ្លានពានរបស់រុស្ស៊ីមកលើអ៊ុយក្រែន បានគ្រប់៤ឆ្នាំហើយ។ ជាសង្គ្រាមដែលបានធ្វើឲ្យប្រែប្រួលទាំងស្រុង ដល់កត្តាសន្តិសុខ និងនយោបាយការបរទេសអឺរ៉ុប ក៏ដូចជាក្នុងពិភពលោកទាំងមូល។ ខុសពីការមាក់ងាយរបស់លោកពូទីន ដែលថារុស្ស៊ីនឹងវាយផ្តួលរំលំអ៊ុយក្រែនក្នុងរយៈពេលតែ៣ថ្ងៃ តែ៤ឆ្នាំមកនេះ អ៊ុយក្រែនបានតស៊ូយ៉ាងអង់អាចក្លាហាន ដើម្បីការពារទឹកដីនិងអធិបតេយ្យភាពរបស់ខ្លួន។ តែទន្ទឹមនឹងនេះ នៅក្នុងសង្គ្រាម៤ឆ្នាំមកនេះ ប្រជាជនអ៊ុយក្រែនបានរស់រងទុក្ខវេទនា ស្លាប់ និងរបួសច្រើនម៉ឺននាក់។ ដូចឆ្នាំមុនៗ ថ្នាក់ដឹកនាំស្ថាប័នសហភាពអឺរ៉ុប និងថ្នាក់ដឹកនាំប្រទេសសមាជិកអឺរ៉ុបច្រើននាក់ បានធ្វើដំណើរទៅទីក្រុងកៀវ ដោយជិះរថភ្លើងចេញពីប្រទេសប៉ូឡូញ ដើម្បីចូលរួមពិធីបុណ្យខួបគម្រប់៤ឆ្នាំ នៃសង្គ្រាមឈ្លានពានរបស់រុស្ស៊ីមកលើអ៊ុយក្រែន។ វាគឺជាឱកាស ដែលអឺរ៉ុបចង់បញ្ជាក់ប្រាប់អ៊ុយក្រែនថាអឺរ៉ុបនៅតែបន្តគាំទ្រ ជួយអ៊ុយក្រែនជានិច្ច មិនថាសង្គ្រាមនេះអូសបន្លាយយូរប៉ុណ្ណា។ អឺរ៉ុបប្តេជ្ញាបន្តជួយអ៊ុយក្រែន ចាប់តាំងពីលោកដូណាល់ ត្រាំ បានត្រឡប់ចូលមកកាន់អំណាច គឺសហរដ្ឋអាមេរិកលែងជួយអ៊ុយក្រែនទៀតហើយ។ អ្វីដែលលោកដូណាល់ ត្រាំ ជួយគឺបានត្រឹមតែអនុញ្ញាតឲ្យក្រសួងការពារជាតិអាមេរិក លក់គ្រឿងសព្វាវុធនិងសម្ភារៈយោធាខ្លះ ដែលអឺរ៉ុបគឺជាអ្នកចេញប្រាក់ទិញ។ បច្ចុប្បន្ននេះ គឺអឺរ៉ុបដែលជាអ្នកផ្តល់ជំនួយថវិកាសឹងតែទាំងស្រុង ទៅឲ្យអ៊ុយក្រែន ដើម្បីប្រយុទ្ធតតាំងនឹងការឈ្លានពានរបស់រុស្ស៊ី។ អឺរ៉ុបជួយអ៊ុយក្រែនដោយក្តីអាណិតអាសូរពិតមែនហើយ តែអឺរ៉ុបក៏ចង់អរគុណអ៊ុយក្រែនដែរ ព្រោះអ៊ុយក្រែនជាអ្នកច្បាំងទប់រុស្ស៊ី មិនឲ្យរុលចូលមកឈ្លានពានទ្វីបអឺរ៉ុបទាំងមូល។ សូមបញ្ជាក់ថា ផ្អែកតាមតួលេខរបស់វិទ្យាស្ថាន Kiel នៅអាល្លឺម៉ង់ ៤ឆ្នាំមកនេះ អឺរ៉ុបបានចំណាយប្រាក់ជួយអ៊ុយក្រែន តាមរយៈការទិញគ្រឿងសព្វាវុធនិងចំណាយផ្សេងៗ ប្រមាណ ២០១ពាន់លានអឺរ៉ូរួចហើយ។ ហើយ បច្ចុប្បន្ននេះ អឺរ៉ុបបានសន្យាជួយផ្តល់ប្រាក់ ចំនួន១៧៨ពាន់លានអឺរ៉ូថែមទៀត។ លោកហ្សេឡេនស្គី៖ "ពូទីនមិនបានឈ្នះសង្គ្រាមទេ!" ព្រឹកថ្ងៃទី២៤កុម្ភៈ នៅទីក្រុងកៀវ លោកប្រធានាធិបតីអ៊ុយក្រែន បានទទួលស្វាគមន៍ថ្នាក់ដឹកនាំអឺរ៉ុប នៅក្នុងពិធីបុណ្យរំឭកវិញ្ញាណក្ខន្ធទាហានពលី និងជនស៊ីវីលអ៊ុយក្រែន ដែលបានស្លាប់ដោយសារតែសង្គ្រាមឈ្លានពានរបស់រុស្ស៊ី។ កាលពីល្ងាចថ្ងៃទី២៣កុម្ភៈ លោកប្រធានាធិបតីហ្សេឡេនស្គី បានបង្ហោះសារជាវីដេអូមួយ ដែលលោកបានថ្លែងកោតសរសើរ និងអរគុណចំពោះវីរភាពរបស់យុទ្ធជនអ៊ុយក្រែន ក៏ដូចជាទឹកចិត្តតស៊ូរបស់ប្រជាជនអ៊ុយក្រែនគ្រប់ៗរូប។ ជាការតស៊ូដ៏អង់អាចក្លាហាន ពុះពារជំនះគ្រប់ការលំបាក ទោះសត្រូវខំប្រឹងវាយបំបាក់យ៉ាងណា។ កាលពី៤ឆ្នាំមុន ពូទីនបានប្រកាសអះអាងថា នឹងផ្តួលរំលំរដ្ឋធានីកៀវក្នុងរយៈពេល តែ៣ថ្ងៃ។ ដូច្នេះយើងឃើញហើយ ថាការតស៊ូរបស់យើងរឹងមាំកម្រិតណា ព្រោះ៤ឆ្នាំមកនេះយើងនៅតែឈរដដែល ។ នៅពីក្រោយពាក្យពេចន៍ទាំងនេះ គឺមានជនរួមជាតិយើងរាប់លាននាក់ ដែលមានសេចក្តីប្តេជ្ញាក្លាហានដ៏ធំធេង និងការពុះពារជំនះតស៊ូ មិនថាលំបាកវេទនាកម្រិតណា។ យើងបានការពារឯករាជ្យរបស់ជាតិយើង យើងមិនបានបាត់បង់អធិបតេយ្យភាពរបស់យើងទេ។ ចំណែកពូទីនវិញ ក៏មិនបានសម្រេចកម្មវត្ថុរបស់ខ្លួនដែរ។ រុស្ស៊ីមិនអាចបំបាក់កម្លាំងសាមគ្គីតស៊ូរបស់ប្រជាជាតិអ៊ុយក្រែនបានឡើយ។ រុស្ស៊ីមិនបានឈ្នះសង្គ្រាមទេ ព្រោះយើងបានរក្សាការពារអ៊ុយក្រែនរហូតមក។ យើងនឹងបន្តតស៊ូដល់ដង្ហើមចុងក្រោយ ដើម្បីកសាងសន្តិភាពឡើងវិញ ហើយស្វែងរកយុត្តិធម៌ជូនជាតិយើង។ អ៊ុយក្រែនស្លាប់ជនស៊ីវីល ១៥០០០នាក់ និងទាហានយ៉ាងហោច ៥៥០០០នាក់ ផ្អែកតាមតួលេខចុងក្រោយ ប្រមូលដោយអង្គការសហប្រជាជាតិ សង្គ្រាម៤ឆ្នាំមកនេះ បានផ្តាច់ជីវិតប្រជាជនស៊ីវីលអ៊ុយក្រែន ចំនួន១៥០០០នាក់ និងរបួសពិការ ចំនួនប្រមាណ ៤០៦០០នាក់។ តែតួលេខជាក់ស្តែង ត្រូវគេជឿថាអាចមានច្រើនលើសនេះ ព្រោះថាមានតំបន់ច្រើនទៀតដែលនៅក្នុងសមរភូមិ ឬស្ថិតក្នុងដៃគ្រប់គ្រងរបស់កងទ័ពរុស្ស៊ី ដែលគេមិនអាចទៅស្រង់ស្ថិតិបាន។ ប្រជាជនអ៊ុយក្រែន ប្រមាណ៦លាននាក់ បានភៀសខ្លួនទៅជ្រកនៅប្រទេសផ្សេងៗ។ ចំណែកខាងទាហានអ៊ុយក្រែនវិញ លោកហ្សេឡេនស្គី បានបញ្ជាក់កាលពីដើមខែកុម្ភៈនេះ ថាមានស្លាប់ចំនួន ៥៥០០០នាក់ គិតចាប់ពីខែកុម្ភៈឆ្នាំ២០២២មក។ តែចំនួននេះ គឺមិនទាន់រាប់ទាហានបាត់ខ្លួនច្រើនពាន់នាក់ទៀត។ ដោយឡែក ខាងរុស្ស៊ីវិញ កងទ័ពរុស្ស៊ីបន្តរក្សាការសម្ងាត់ មិនដែលបញ្ចេញតួលេខផ្លូវការទេ។ វាគឺជាទម្លាប់នៃរបបផ្តាច់ការ ដែលតែងតែលាក់ព័ត៌មាន។ ក៏ប៉ុន្តែ បើផ្អែកតាមបណ្តាញព័ត៌មានBBC ជាភាសារុស្ស៊ី និងបណ្តាញព័ត៌មានរុស្ស៊ី Mediazona គឺយ៉ាងហោចមានទាហានរុស្ស៊ីស្លាប់ ១៧៧០០០នាក់។ មានសាក្សីទាហានរុស្ស៊ីច្រើននាក់ ដែលបានអះអាងថា មេទាហានរុស្ស៊ីបាញ់គ្រាប់បណ្តេញឲ្យកូនទាហានតូចៗរត់ចូលសមរភូមិ នរណាដែលមិនទៅគេបាញ់ចោលតែម្តង។ ផ្អែកតាម តួលេខប៉ាន់ស្មាន របស់ Center for Strategic and International Studies មានទាហានរុស្ស៊ីស្លាប់ មិនក្រោម ៣២៥០០០នាក់ទេ។ រីឯទាហានអ៊ុយក្រែនវិញ អាចស្លាប់ចន្លោះពី ១សែន ទៅ១សែន៤ម៉ឺននាក់ គិតពីឆ្នាំ២០២២មក។ វាគឺជាទំហំស្លាប់បាត់បង់ជីវិតមនុស្សដ៏ច្រើនសន្ធឹក ដើម្បីតែមហិច្ឆតារបស់លោកពូទីន ដែលអះអាងថានឹងផ្តួលរំលំអ៊ុយក្រែនត្រឹមតែប៉ុន្មានថ្ងៃ។ តែមកទល់ពេលនេះ ៤ឆ្នាំហើយ កងទ័ពរុស្ស៊ីដែលល្បីថាធំជាងគេសឹងមួយពិភពលោក រុលទៅមុខយ៉ាងលំបាក ហើយត្រូវយកទាហានស៊ីឈ្នួល មកពីប្រទេសផ្សេងមកជួយថែមទៀត។ ការចរចាសន្តិភាពគ្មានលទ្ធផល គួរបញ្ជាក់ថា ប្រមាណ១ឆ្នាំកន្លងមកនេះ រដ្ឋបាលរបស់លោកដូណាល់ ត្រាំ បានដើរតួនាទីអះអាងថាចង់សម្របសម្រួលឲ្យមានកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាព ឲ្យបានឆាប់បំផុត។ ការចរចាគ្នារវាងអ៊ុយក្រែន និងរុស្ស៊ី បានចាប់ផ្តើមធ្វើច្រើនដងមកហើយ តែគិតមកទល់ពេលនេះ គឺគ្មានលទ្ធផលទេ ក្រៅតែពីការដោះដូរអ្នកទោសគ្នា។ ការចរចានៅតួកគី នៅអាប៊ូដាប៊ី ហើយថ្មីៗនេះ នៅហ្សឺណែវទៀត គឺសុទ្ធតែគ្មានលទ្ធផល ព្រោះថាអ្វីដែលរុស្ស៊ីទាមទារ គឺអ៊ុយក្រែនមិនអាចទទួលយកបាន។ រុស្ស៊ីទាមទារឲ្យអ៊ុយក្រែន ប្រគល់ទឹកដីតំបន់ដុនបាសទាំងស្រុងទៅឲ្យខ្លួន ទាំងដែលការពិតជាក់ស្តែង គឺបច្ចុប្បន្ននេះ កងទ័ពរុស្ស៊ីមិនគ្រប់គ្រងតំបន់នេះទាំងស្រុងទេ។ ជារួម បច្ចុប្បន្ននេះ កងទ័ពរុស្ស៊ីគ្រប់គ្រងទឹកដីអ៊ុយក្រែន ប្រមាណ២០% ដែលក្នុងនោះគឺ១ភាគ៣ គឺរុស្ស៊ីចូលមកដណ្តើមយកតាំងតែពីមុនឆ្នាំ២០២២ម៉្លេះ។ បញ្ហាកាត់ទឹកដីហុចទៅឲ្យរុស្ស៊ី ដើម្បីបានសន្តិភាព វាគឺជារឿងឈឺចាប់ ដែលអ៊ុយក្រែនមិនអាចធ្វើទៅបានដោយងាយ។ ហើយជាងនេះទៀត អ៊ុយក្រែននៅតែបារម្ភថា បើប្រគល់ឲ្យទៅរុស្ស៊ីថ្ងៃនេះ តើច្បាស់ទេ ថាថ្ងៃស្អែករុស្ស៊ីនឹងមិនមកវាយឈ្លានពានបន្តទៀត? ត្រង់ចំណុចនេះហើយ ដែលអ៊ុយក្រែនបន្តទាមទារ ឲ្យមានយន្តការការពារសន្តិសុខអ៊ុយក្រែនឲ្យបានរឹងមាំបំផុតទៅថ្ងៃអនាគត ដើម្បីទប់កុំឲ្យរុស្ស៊ីស្រក់ទឹកមាត់ ឃ្លានចង់បានទឹកដីអ៊ុយក្រែនទៀត។ យន្តការនេះ គឺមានជាអាទិ៍ ជាការធានាការពារសន្តិសុខពីសម្ព័ន្ធមិត្តលោកខាងលិច ដែលមានសហរដ្ឋអាមេរិក និងបណ្តាប្រទេសអឺរ៉ុបស្ម័គ្រចិត្ត។ តែលោកពូទីន បានបន្តបដិសេធជានិច្ច ថាបើមានកងកម្លាំងសម្ព័ន្ធមិត្តលោកខាងលិចចូលទៅអ៊ុយក្រែន នោះរុស្ស៊ីនឹងចាត់ទុកថា វាជាការគំរាមមកលើសន្តិសុខរុស្ស៊ី។ យ៉ាងណាមិញ នៅព្រឹកថ្ងៃខួបគម្រប់៤ឆ្នាំនៃសង្គ្រាមនេះ វិមានក្រេមឡាំងបានប្រកាសថា រុស្ស៊ីនឹងបន្តធ្វើសង្គ្រាមរហូតទាល់តែសម្រេចកម្មវត្ថុដូចការគ្រោងទុក។ ដូចអ្វីដែលលោកហ្សេឡេនស្គី ធ្លាប់បានលើកឡើងច្រើនដង គឺធាតុពិតទៅរុស្ស៊ីគ្មានចេតនាចង់បានសន្តិភាពទេ។ លោកហ្សេឡេនស្គី បានអះអាងថាលោកពូទីន ធ្វើល្បិចចរចាតាមការហៅរបស់លោកដូណាល់ ត្រាំ គឺជាលេសដើម្បីចំនេញពេលវេលាតែប៉ុណ្ណោះ។ ចេតនាពិតប្រាកដរបស់លោកពូទីន គឺចង់លេបត្របាក់ទឹកដីអ៊ុយក្រែនទាំងមូល ហើយឈានទៅគ្របឥទ្ធិពលបន្តិចម្តងៗ លើបណ្ដាប្រទេសអឺរ៉ុបផ្សេងៗទៀត ដូចសម័យសហភាពសូវៀត៕
-
19
ដើម្បីស្ថិរភាព និងជាតិនិយម ប្រជាជនថៃបោះឆ្នោតជ្រើសរើសបក្សភូមិចៃថៃរបស់លោកអនុធិន ឆានវីរៈគូន
មួយថ្ងៃក្រោយលទ្ធផលឆ្នោតបឋមបង្ហាញថា គណបក្សភូមិចៃថៃរបស់លោកទទួលជ័យជំនះ នៅក្នុងការបោះឆ្នោតសភាថៃ កាលពីអាទិត្យទី ៨កុម្ភៈ លោកអនុធិន ឆានវីរៈគូន នៅថ្ងៃចន្ទនេះបានប្រកាសថា គណបក្សភូមិចៃថៃត្រៀមខ្លួនរួចហើយដើម្បីចាប់ដៃជាមួយគណបក្សដទៃទៀត ដើម្បីបង្កើតរដ្ឋាភិបាលចម្រុះ។ បើតាមលទ្ធផលឆ្នោតបឋមប្រកាសដោយគណៈកម្មការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោត នៅយប់ថ្ងៃអាទិត្យ គណបក្សភូមិចៃថៃរបស់លោកអនុធិន ឆានវីរៈគូនទទួលអាសនៈ ជិត២០០ នៅរដ្ឋសភា ដោយនាំមុខដាច់ឆ្ងាយ គណបក្សប្រាឆាឈុន ដែលជាគណបក្សចម្រើននិយមរបស់លោកណាថាភុង រឿងបញ្ញាវុធ។ ជ័យជំនះរបស់គណបក្សភូមិចៃថៃ គឺជារឿងដែលគេមិននឹកស្មានដល់ បើគេមើលទៅលើការព្យាករ និងការស្ទង់មតិកន្លងមក។ ទទួលអាសនៈប្រមាណ ១៩៣ ក្នុងចំណោមអាសនៈសរុបរបស់សភាចំនួន ៥០០ គណបក្សភូមិចៃថៃ របស់លោកអនុធិន ឆានវីរៈគូនទទួលបានសំឡេងឆ្នោតច្រើន នាំមុខគូប្រជែង ជាពិសេសគណបក្សប្រាឆាឈុន។ គណបក្សភូមិចៃថៃទទួលបានលទ្ធផលល្អខ្លាំង មិនធ្លាប់មាន គិតចាប់តាំងពីគណបក្សនេះ បង្កើតឡើងកាលពីឆ្នាំ ២០០៨។ នៅក្នុងការបោះឆ្នោតមុនៗ ដូចជានៅឆ្នាំ ២០២៣ បក្សភូមិចៃថៃបានទទួលតែ៧១។ ដោយសារតែគណបក្សភូមិចៃថៃរបស់លោកបានសំឡេងតិច លោកអនុធិនធ្លាប់ត្រូវគេប្រៀបប្រដូចទៅនឹងសត្វបង្គួយ ប្តូរពណ៌ ព្រោះតែចង់បានតំណែងរដ្ឋមន្រ្តីរបស់ក្រសួង ក្នុងរដ្ឋាភិបាលចម្រុះ ដែលបក្សភូមិចៃថៃបានចូលរួមជាមួយគណបក្សធំៗ ដូចជា គណបក្សភឿថៃជាដើម។ ប៉ុន្តែ លើកនេះ គណបក្សភូមិចៃថៃតែម្នាក់ឯង ទទួលបានអាសនៈច្រើនជាងគេ ជិត២០០ និងមានអំណាចទៅជ្រើសរើសបក្សផ្សេងឲ្យមកបង្កើតរដ្ឋាភិបាលចម្រុះជាមួយខ្លួន។ បក្សភូមិចៃថៃ ទទួលបានសំឡេងឆ្នោតច្រើនយ៉ាងដូច្នេះ ក៏ព្រោះតែ គណបក្សនេះចេះបត់បែនតាមកាលៈទេសៈ ដូចជាលោកអនុធិនអីចឹង។ ធ្លាប់តែមានជំហរកណ្តាល គណបក្សភូមិចៃថៃបានងាកទៅចាប់ដៃជាមួយអ្នកនយោបាយអភិរក្សនិយម គាំទ្រក្រុមយោធា និងចេញមុខ ការពារព្រះរាជបល្ល័ង្ក ប្រឆាំងដាច់ខាតរាល់ការប៉ុនប៉ងធ្វើកំណែទម្រង់ច្បាប់ជេរប្រមាថព្រះមហាក្សត្រជាដើម។ មួយវិញទៀត ការផ្ទុះសង្រ្គាមជាមួយកម្ពុជា ក៏ជាហេតុផលមួយដែលរុញច្រានឲ្យបក្សភូមិចៃថៃរបស់អនុធិនឈ្នះឆ្នោតលើកនេះដែរ។ នៅក្នុងយុទ្ធនាការឃោសនាបោះឆ្នោតកន្លង លោកអនុធិន បានលើកយកបញ្ហាសន្តិសុខ ការការពារបូរណភាពទឹកដី មកបញ្ចុះបញ្ចូលប្រជាជន។ លោកធ្លាប់បាននិយាយថា បើសិនលោកឈ្នះឆ្នោត នោះលោកនឹងសាងសង់ជញ្ជាំងនៅព្រំដែនជាមួយកម្ពុជា និងផ្តល់មធ្យោបាយគ្រប់បែបយ៉ាងទៅឲ្យកងទ័ពដើម្បីការពារទឹកដីថៃ។ នៅក្នុងកាលៈទេសៈដែលប្រទេសកំពុងមានបញ្ហាជម្លោះព្រំដែនជាមួយកម្ពុជា និងយល់ថា បញ្ហាសន្តិសុខនៅព្រំដែនជាអាទិភាពចំបងរបស់ប្រជាជន លោកអនុធិនចេះច្បិចយកបញ្ហាជម្លោះព្រំដែនខ្មែរថៃធ្វើជាយុទ្ធសាស្រ្ត ទាក់ទាញអ្នកជាតិនិយមថៃ។ នៅក្នុងសន្និសីទកាសែត កាលពីថ្ងៃអាទិត្យម្សិលមិញ លោកអនុធិននិយាយថា “ជាតិនិយម ស្ថិតនៅក្នុងបេះដូងរបស់បក្សភូមិចៃថៃជានិច្ច”។ បក្សភូមិចៃថៃ របស់លោកអនុធិនទទួលបានអាសនៈច្រើននៅរដ្ឋសភា ក៏ព្រោះតែ បក្សភឿថៃធ្លាក់ចុះខ្សោយ។ ដោយសារតែរឿងអាស្រូវដែលមានជាប់ពាក់ព័ន្ធគ្នារវាងគ្រួសាររបស់លោកថាក់ស៊ីន និងអតីតនាយករដ្ឋមន្រ្តីកម្ពុជា លោកហ៊ុន សែន បក្សភឿថៃ ធ្លាក់ចុះខ្សោយ បាត់បង់ប្រជាប្រិយភាពខ្លាំង។ លទ្ធផលឆ្នោតបង្ហាញថា នៅតំបន់ភាគខាងជើងប្រទេស ដែលសំបូរដោយក្រុមអាវក្រហម គាំទ្របក្សភឿថៃរបស់លោកថាក់ស៊ីន ឥលូវនេះ បានប្រែក្លាយទៅជាក្រុមអាវខៀវ របស់គណបក្សភូមិចៃថៃ។ គណបក្សប្រាឆាឈុន ត្រូវបរាជ័យ បះជើង ព្រោះតែនយោបាយកំណែទម្រង់មិនចំកាលៈទេសៈ ជាមួយសន្ទុះគាំទ្រ និងភាពស្វាហាប់របស់ចលនាយុវជនរបស់ខ្លួន ដែលចង់ឲ្យមានការផ្លាស់ប្តូរក្នុងសង្គមថៃ បក្សប្រាឆាឈុនធ្លាប់មានទំនុកចិត្តថា នឹងទទួលជ័យជំនះដូចលើកមុនៗ ឬបានសំឡេងឆ្នោតច្រើន ផ្តាច់មុខទៀតផងដើម្បីបង្កើតរដ្ឋាភិបាលតែម្នាក់ឯង។ ប៉ុន្តែ គណបក្សប្រាឆាឈុនត្រូវខកចិត្ត ព្រោះថា លទ្ធផលឆ្នោតលើកនេះមិនល្អទាល់តែសោះ។ បក្សប្រាឆាឈុនទទួលបាន១១៨អាសនៈ តិចជាងបក្សភូមិចៃថៃ សឹងពាក់កណ្តាល។ បក្សភូមិចៃថៃឈ្នះឆ្នោត ក៏ព្រោះតែឆ្លៀតកេងចំណេញពីជម្លោះព្រំដែនជាមួយកម្ពុជា។ ប៉ុន្តែ គណបក្សប្រាឆាឈុន ទទួលបរាជ័យ ក៏ព្រោះតែគណបក្សហ៊ានសន្យាធ្វើកំណែទម្រង់ កងទ័ព តាមរយៈការកាតបន្ថយចំនួនឧត្តមសេនីយ៍ជាដើម និងលុបចោលកាតព្វកិច្ចយោធា ដែលជាការចង់បានរបស់យុវជន។ គេអាចថា ការសន្យារបស់បក្សប្រាឆាឈុនដើម្បីធ្វើកំណែទម្រង់កងទ័ព ធ្វើឡើងមិនចំកាលៈទេសៈ។ លោកអនុធិននៅធ្លាប់បានចោទប្រកាន់ថា បក្សប្រាឆាឈុនគ្មានស្នេហាជាតិសូម្បីបន្តិច។ នៅពេលប្រទេសកំពុងត្រូវការកងទ័ពដើម្បីការពារទឹកដី បក្សនេះ បែរជាសំដៅរឹតត្បិតកងទ័ពទៅវិញ។ នៅក្នុងសន្និសីទកាសែត កាលពីយប់ថ្ងៃអាទិត្យ បេក្ខជននាយករដ្ឋមន្រ្តីគណបក្សប្រាឆាឈុនលោក ណាថាភុង រឿងបញ្ញាវុធបានប្រកាសទទួលស្គាល់បរាជ័យ ប៉ុន្តែ បានប្រាប់អ្នកគាំទ្ររបស់ខ្លួនកុំឲ្យបាត់បង់ក្តីសង្ឃឹម។ គណបក្សប្រាឆាឈុនបានប្រកាសដែរថា នឹងមិនចូលក្នុងរដ្ឋាភិបាលចម្រុះថ្មី ប៉ុន្តែ នឹងស្ថិតនៅក្រៅរដ្ឋាភិបាល ក្នុងនាមជាបក្សប្រឆាំងនៅរដ្ឋសភា។ ជ័យជំនះរបស់លោកអនុធិន ឆ្លុះបញ្ចាំងពីការកើនឡើងនៃគំនិតជាតិនិយមនៅក្នុងចំណោមប្រជាជនថៃ បក្សភូមិចៃថៃរបស់លោកអនុធិនឈ្នះឆ្នោត មានន័យថា ប្រជាជនថៃផ្តោតអាទិភាពទៅលើស្ថិរភាពនយោបាយ ជាជាង នយោបាយកំណែទម្រង់ ដែលស្នើឡើងដោយបក្សប្រាឆាឈុន ដឹកនាំដោយចលនាយុវជនដើម្បីប្រជាធិបតេយ្យ។ បើសិន គេជ្រើសរើសយកបក្សប្រាឆាឈុនដែលមាននិន្នាការតឹងរ៉ឹងជាមួយព្រះរាជវាំង និងក្រុមយោធា នោះ ជាថ្មីម្តងទៀត ថៃនឹងជួបវិបត្តិនយោបាយ ព្រោះក្រុមអភិរក្សនិយម ប្រាកដជារកមធ្យោបាយដើម្បីរាំងខ្ទប់មិនឲ្យបក្សប្រាឆាឈុនអាចបង្កើតរដ្ឋាភិបាល។ ដូច្នេះ ក្នុងបរិបទដែលប្រទេស កំពុងជាប់មានជម្លោះជាមួយកម្ពុជា ហើយបញ្ហាព្រំដែនជាអាទិភាពជាតិផង ប្រជាជនថៃបោះឆ្នោតគាំទ្រលោកអនុធិន ដែលគេមើលថា សក្តិសមដឹកនាំប្រទេស ហើយលោកអនុធិនប្រាកដជានឹងទទួលបានការគាំទ្រពីពួកយោធា ក្រុមអភិរក្ស ឲ្យបង្កើតរដ្ឋាភិបាល ដោយគ្មានការរំខាន។ ជ័យជំនះរបស់បក្សភូមិចៃថៃនឹងមិនធ្វើឲ្យមានការផ្លាស់ប្តូរច្រើនទេ។ ថៃនឹងមាននយោបាយដូចមុន ដូចកាលពីប៉ុន្មានខែមុន ពោល នៅពេលលោកអនុធិន ឡើងធ្វើជានាយករដ្ឋមន្រ្តី។ ចរន្តជាតិនិយមកាន់តែឡើងខ្លាំង ចំណែកនយោបាយសេដ្ឋកិច្ចនៅតែដដែល។ លោកអនុធិននៅតែបន្តនយោបាយតឹងរ៉ឹងដាក់កម្ពុជា។ នៅក្រោយទទួលជ័យជំនះឆ្នោត លោកបានបញ្ជាក់សាជាថ្មីថា លោកនឹងនៅតែសង់ជញ្ជាំងនៅព្រំដែនខ្មែរថៃ។ លោកនឹងពង្រឹងសមត្ថភាពកងទ័ព និងជឿថា កងទ័ពថៃអាចយកឈ្នះលើអ្នកណាៗទាំងអស់។ គណបក្សភូមិចៃថៃ អាចចាប់ដៃគូជាមួយភឿថៃ ឬបក្សក្លាថាំដើម្បីបង្កើតរដ្ឋាភិបាលចម្រុះ គិតត្រឹមព្រឹកថ្ងៃចន្ទ ការរាប់សន្លឹកឆ្នោតប្រមាណ៩៤%បង្ហាញថា គណបក្សភូមិចៃថៃអាចទទួលអាសនៈ១៩៣ ខណៈគណបក្សប្រាឆាឈុន បានទទួល១១៨ និងគណបក្សភឿថៃបានចំនួន៧៤។ នេះបើតាមការចុះផ្សាយរបស់ទីភ្នាក់ងារព័ត៌មានReutersដោយផ្អែកទៅលើទិន្នន័យរបស់គណៈកម្មាធិការរៀបចំការបោះឆ្នោតថៃ។ គេប៉ាន់ប្រមាណថា បក្សភូមិចៃថៃនឹងអាចទទួលអាសនៈច្រើនជាងនេះ នៅពេលគេរាប់សន្លឹកឆ្នោត ទី២ សម្រាប់អាសនៈចំនួន១០០ទៀតរបស់រដ្ឋសភា។ តាមគម្រោង គណៈកម្មាធិការរៀបចំការបោះឆ្នោតនឹងប្រកាសលទ្ធផលផ្លូវការនៅថ្ងៃទី ៩មេសា។ បន្ទាប់ពីនោះ សភាមានរយៈពេល១៥ថ្ងៃដើម្បីបោះឆ្នោតជ្រើសរើសប្រធានសភា។ ដំណើរការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសនាយករដ្ឋមន្រ្តីនឹងអាចចាប់ផ្តើម នៅក្នុងនោះ បេក្ខជននាយករដ្ឋមន្រ្តី ត្រូវការសំឡេងគាំទ្រ ច្រើន២៥១។ គណបក្សភូមិចៃថៃ អាចមានជម្រើសច្រើនដើម្បីបង្កើតរដ្ឋាភិបាល ដោយចាប់ដៃជាមួយបក្សភឿថៃ ឬបក្សក្លាថាំ ដែលជាដៃគូ។ អនុប្រធានបក្សភូមិចៃថៃធ្លាប់បង្ហើបថា ចង់ចាប់ដៃគូជាមួយបក្សប្រាឆាឈុន ព្រោះតែគេចូលចិត្តនយោបាយរបស់គណបក្សនេះ ប៉ុន្តែ ភូមិចៃថៃចង់ឲ្យប្រាឆាឈុនលះបង់ចោលមហិច្ឆតាចង់ធ្វើកំណែទម្រង់ដែលប៉ះពាល់ដល់ព្រះរាជបល្ល័ង្កថៃ៕
-
18
ព្រឹត្តិការណ៍កម្ពុជាសំខាន់ៗដែលកើតឡើងក្នុងឆ្នាំ២០២៥
តើក្នុងឆ្នាំ២០២៥ នៅកម្ពុជាមានព្រឹត្តិការណ៍សំខាន់ៗអ្វីខ្លះបានកើតឡើង? អ៊ឹង ប៊ុនថន សូមធ្វើការដកស្រង់អត្ថបទព័ត៌មានមួយចំនួនរបស់វិទ្យុបារាំងអន្តរជាតិRFI ដែលជាអត្ថបទទទួលបានអ្នកចាប់អារម្មណ៍ច្រើនជាងគេបំផុតប្រចាំឆ្នាំ២០២៥។
-
17
ជំនួបកំពូលហ្សេ២០ ប្រព្រឹត្តទៅជាលើកទីមួយនៅអាហ្វ្រិក ដោយគ្មានអាមេរិក
ជំនួបកំពូលហ្សេ២០ ថ្ងៃទី ២២-២៣វិច្ឆិកាឆ្នាំ២០២៥ ប្រព្រឹត្តទៅ ជាលើកទីមួយ នៅលើដែនដីទ្វីបអាហ្វ្រិក។ ប្រទេសអាហ្វ្រិកខាងត្បូង ជាប្រធានផ្លាស់វេនហ្សេ២០ ចង់ឱ្យជំនួបកំពូល ដែលធ្លាប់ជាឱកាសជួបជុំមេដឹកនាំកំពូលៗនៅលើពិភពលោក ក្លាយជាជោគជ័យការទូតនិងពហុភាគីនិយម។ អាកាសធាតុ ហិរញ្ញវត្ថុ និងភូមិសាស្ត្រនយោបាយ ជាសំណុំរឿងដែលក្រុមហ្សេ២០ត្រូវលើកមកជជែកគ្នាដោះស្រាយ ប៉ុន្តែប្រធានាធិបតីអាមេរិកលោកដូណាល់ត្រាំ បានធ្វើពហិការមិនចូលរួមទេ។ តាំងពីបង្កើតឡើងនៅឆ្នាំ១៩៩៩ ហ្សេ២០ ដែលជាក្រុមប្រទេសមានសេដ្ឋកិច្ចខ្លាំងកំពូលគេចំនួន ១៩ នៅលើពិភពលោក ព្រមទាំងសហភាពអឺរ៉ុបនិងសហភាពអាហ្វ្រិក បានបើកជំនួបកំពូល ជាលើកទីមួយនៅថ្ងៃសៅរ៍នេះ នៅទ្វីបអាហ្វ្រិក។ ជំនួបកំពូលប្រកបដោយនិម្មិត្តរូបនេះ ក៏ជាការបិទបញ្ចប់វគ្គហ្សេ២០មានប្រធានផ្លាស់វេន ជាក្រុមប្រទេសខាងត្បូងទើបលូតលាស់ខ្លាំង បន្តបន្ទាប់គ្នា៖ ឥណ្ឌូណេស៊ីនៅឆ្នាំ២០២២ ឥណ្ឌា២០២៣ ប្រេស៊ីល២០២៤ និងអាហ្វ្រិកខាងត្បូង២០២៥។ នៅឆ្នាំ២០២៦ ដល់វេនសហរដ្ឋអាមេរិកម្តង។ អាមេរិកធ្វើពហិការជំនួបហ្សេ២០នៅអាហ្វ្រិកខាងត្បូង ប៉ុន្តែប្រធានាធិបតីអាមេរិក ដូណាល់ត្រាំ មិនបានមកចូលរួមជំនួបកំពូលនេះទេ។ លោក ស៊ីរីល រ៉ាម៉ាហ្វូហ្សា (Cyril Ramaphosa) ប្រធានាធិបតីអាហ្វ្រិកខាងត្បូង បានត្រឹមសោកស្តាយចំពោះអវត្តមានរបស់ភាគីអាមេរិក។ លោករ៉ាម៉ាហ្វូហ្សាបានប្រឹងប្រែងប្រើគ្រប់អស់សិល្ប៍វិធី និងល្បិចដើម្បីល្បួងលោកត្រាំឱ្យមកចូលរួមដែរ តែមិនសម្រេច។ នៅទីបំផុតកៅអីសម្រាប់សហរដ្ឋអាមេរិក ក្នុងពិធីប្រគល់ភារកិច្ចបន្តវេនដឹកនាំហ្សេ២០ ត្រូវនៅទំនេរ។ អវត្តមានរបស់អាមេរិក សឱ្យឃើញអំពីភាពតានតឹងខ្លាំងរវាងប្រទេសទាំងពីរ។ មានហេតុផលច្រើន ដែលជំរុញឱ្យអាមេរិកនិងអាហ្វ្រិកខាងត្បូងមើលមុខគ្នាមិនសូវចំ។ ទីមួយ ក្នុងនាមជាប្រទេសគាំទ្រនយោបាយពហុនិយមខ្លាំងដ៏មុះមុត អាហ្វ្រិកខាងត្បូងបានជ្រើសរើសប្រធានបទនៃជំនួបហ្សេ២០នៅអាហ្វ្រិកថា “សាមគ្គីភាព សមភាព និរន្តរភាព”។ សេតវិមានមិនពេញចិត្តពាក្យស្លោកនេះទេ ហើយបានប្រកាសធ្វើពហិការមិនចូលរួមក្នុងជំនួបកំពូលហ្សេ២០តែម្តង។ ម្យ៉ាងទៀត តាំងពីលោកត្រាំត្រលប់មកដឹកនាំសហអាមេរិកជាថ្មី រដ្ឋបាលអាមេរិកបានដៅវាយប្រហារលើរដ្ឋាភិបាលអាហ្វ្រិកខាងត្បូងរហូត ព្រោះអាហ្វ្រិកខាងត្បូងមានជំហរអព្យាក្រឹត្យ គាំទ្របុព្វហេតុប៉ាឡេស្ទីន ជាមិត្តនឹងអ៊ីរ៉ង់ ហើយមានជម្រើសនយោបាយផ្សេងទៀត ដែលធ្វើឱ្យលោកត្រាំក្តៅក្រហាយ។ ក្រៅពីលោកត្រាំ ប្រធានាធិបតីរុស្ស៊ីដែលជាប់ដីកាអន្តរជាតិ ក៏អវត្តមានដែរ។ ប្រធានាធិបតីចិនស៊ីជីនពីងបានបញ្ជូននាយករដ្ឋមន្ត្រីមកជាតំណាង។ អាហ្វ្រិកខាងត្បូងតាំងជំហរពហុភាគីនិយម ទោះបីជាលោកត្រាំរបស់អាមេរិកអវត្តមានក៏ដោយ ក៏លោកប្រធានាធិបតីអាហ្វ្រិកខាងត្បូងមិនចុះញ៉ម មិនបន្ទន់ជំហរ មិនប្តូរកម្មវត្ថុជាអាទិភាពសម្រាប់ជំនួបកំពូលនេះទេ។ លោកបានតាំងចិត្តប្រែក្លាយជំនួបនេះជាជោគជ័យការទូតនិងពហុភាគីនិយម។ ក្រៅអំពីសំណុំរឿងអ៊ុយក្រែន ដែលមិនអាចរំលងបាន ហ្សេ២០អាហ្វ្រិកបានផ្តល់អាទិភាពទីមួយ ទៅលើការកាត់បន្ថយហានិភ័យនៃគ្រោះមហន្តរាយធម្មជាតិ។ អាហ្វ្រិកខាងត្បូងចង់ប្រមូលហិរញ្ញវត្ថុវិនិយោគថ្មីៗ និងឱ្យបានច្រើនជាងមុន ដើម្បីការពារប្រទេសងាយរងគ្រោះខ្លាំង និងដើម្បីធ្វើអន្តរកម្មថាមពល ជាប្រយោជន៍អាកាសធាតុ។ អាហ្វ្រិកខាងត្បូងមិនត្រូវការខ្ចីលុយបែបធម្មតាទេ តែចង់បានប្រាក់ឧបត្ថម្ភ និងកម្ចីក្នុងអត្រាការប្រាក់ដ៏ទាបបំផុត ទើបពិភពលោកអាចឆ្លងអន្តរកាលប្រកបដោយសមធម៌បាន។ បំណុលរបស់ក្រុមប្រទេសចាប់លូតលាស់ ជាអាទិភាពមួយទៀតដែលត្រូវពិភាក្សាដោះស្រាយដែរ។ ប្រធានាធិបតីអាហ្វ្រិកខាងត្បូង បានលើកសំណើសុំឱ្យមូលនិធិរូបិយវត្ថុអន្តរជាតិលក់មាសក្នុងស្តុកខ្លះដើម្បីជួយដោះបំណុលប្រទេសក្រីក្រមានចំណូលទាប។ អាទិភាពចុងក្រោយ គឺរ៉ែ ដែលជានិមិត្តរូបនៃ សេដ្ឋកិច្ចអាហ្វ្រិក ត្រូវតែការពារសុវត្ថិភាពផលិកម្មនិងការកែច្នៃក្នុងស្រុក។ សំណុំរឿងសំខាន់មួយទៀតដែលកំពុងពិភាក្សាដែរ គឺវិសមភាពធនធាន នៅលើពិភពលោក។ វិសមភាពធនធានជាវិបត្តិដែលគំរាមកំហែងលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ និងភាពស្រុះស្រួលក្នុងសង្គម។ សម្រាប់ប្រេតូរីយ៉ា វិបត្តិនេះត្រូវគិតគូរដោះស្រាយ ជាបន្ទាន់ដូចបញ្ហាអាកាសធាតុដែរ។ លោករ៉ាម៉ាហ្វូហ្សា ចង់បានកិច្ចព្រមព្រៀងមួយដ៏រឹងមាំ និងអាចសម្រេចបានក្នុងភាពជាក់ស្តែង ដោយរំពឹងលើសម្ព័ន្ធមិត្តហ្សេ២០អឺរ៉ុប មានជាអាទិ៍បារាំង អាល្លឺម៉ង់ អ៊ីតាលីនិងអង់គ្លេស ដែលគាំទ្រជំហរនយោបាយពហុនិយម។ ប្រធានាធិបតីបារាំង ប្រមុខសហភាពអឺរ៉ុប សុទ្ធតែបង្ហាញវត្តមាននៅអាហ្វ្រិកខាងត្បូងទាំងអស់គ្នា។ ចេញសេចក្តីថ្លែងការណ៍រួមហ្សេ២០មានទម្រង់យ៉ាងណា? ជំនួបកំពូលហ្សេ២០ត្រូវបិទបញ្ចប់នៅថ្ងៃអាទិត្យទី២៣វិច្ឆិកាស្អែក។ លោកប្រធានាធិបតីអាហ្វ្រិកខាងត្បូង រ៉ាម៉ាហ្វូហ្សា សង្ឃឹមថានឹងអាចអនុម័តសេចក្តីថ្លែងការណ៍រួម ដែលមានខ្លឹមសារកំណត់កម្មវិធីថ្មីនិងមានចីរភាពសម្រាប់ពិភពលោក ជាពិសេសសម្រាប់ហ្សេ២០។ គម្រោងសេចក្តីថ្លែងការណ៍រួម ត្រូវបានកែសម្រួលម្តងជាពីរដង និងបានប្រគល់ជូនមេដឹកនាំប្រទេសហ្សេ២០ហើយ គ្រាន់តែពុំទាន់ទម្លាយឱ្យដឹងអំពី ខ្លឹមសារលម្អិតថាតើសេចក្តីថ្លែងការណ៍នេះមានមហិច្ឆតាធំយ៉ាងណាតែប៉ុណ្ណោះ។ ប៉ុន្តែសហរដ្ឋអាមេរិកបានប្រឆាំងនឹងគម្រោងសេចក្តីថ្លែងការណ៍រួមចុងក្រោយ រួចហើយដោយអះអាងថាអាមេរិកមិនមកចូលរួមក្នុងជំនួបដែលមានអាទិភាពផ្ទុយនឹងនយោបាយរបស់វ៉ាស៊ីនតោន។ ជាជំនួបប្រឆាំងអាមេរិក។ រដ្ឋបាលលោកត្រាំ នឹងរឹតបន្តឹងហ្សេ២០ ជុំវិញកិច្ចសហប្រតិបត្តិការសេដ្ឋកិច្ច នៅពេលអាមេរិកក្លាយជាប្រធានផ្លាស់វេនហ្សេ២០នៅឆ្នាំ២០២៦។ ជំនួបកំពូលហ្សេ២០លើកក្រោយ នឹងប្រព្រឹត្តទៅនៅក្រុងមីអាមី ក្នុងទីលានវាយកូនហ្កោលរបស់ត្រកូលត្រាំ៕
-
16
១០ឆ្នាំក្រោយភេរវកម្ម១៣វិច្ឆិកា២០១៥ បារាំងប្រឈមនឹងការគំរាមភេវកម្មក្នុងទម្រង់ផ្សេង
១៣វិច្ឆិកា២០១៥-១៣វិច្ឆិកា២០២៥ ថ្ងៃនេះជាគម្រប់ខួប១០ឆ្នាំ នៃភេរវកម្មដ៏មហាធ្ងន់ធ្ងរ មិនធ្លាប់មានក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រប្រទេសបារាំង។ ភេរវកម្មបានផ្តាច់ជីវិតមនុស្សអស់១៣២នាក់ និងរបួសជាង៣៥០នាក់។ នាឱកាសនេះ បារាំងសូមរំឭកវិញ្ញាណក្ខន្ធជនរងគ្រោះ ថ្នាក់ជាតិ ដោយសម្ពោធ “សួននៃការចងចាំ” នៅកណ្តាលក្រុងប៉ារីស។ ថ្ងៃនេះ ជាគម្រប់ខួប១០ឆ្នាំគត់ នៃភេរវកម្មថ្ងៃទី១៣វិច្ឆិកា២០១៥ ដែលប្រទេសបារាំងទាំងមូលមិនអាចបំភ្លេចបាន។ ភេរវកម្មបានផ្តាច់ជីវិតមនុស្សអស់១៣២នាក់ និងរបួសជាង៣៥០នាក់។ ប្រធានាធិបតីបារាំងលោក អេម៉ានុយអែល ម៉ាក្រុង នឹងធ្វើដំណើរទៅដាក់កម្រងផ្កានៅកន្លែងរងភេរវកម្ម ទាំងបី មុននឹងផ្តើមកម្មវិធីសម្ពោធ “សួននៃការចងចាំ” នៅកណ្តាលក្រុងប៉ារីស។ “សួននៃការចងចាំ” មានទីតាំងនៅក្រោយសាលាក្រុងប៉ារីស ត្រង់កន្លែងដែលប្រជាពលរដ្ឋបានមកប្រជុំគ្នា ដោយឥតព្រាងទុក ដាក់ ផ្កា អុជទៀន និងសាររំលែកទុក្ខនានា ក្រោយថ្ងៃរងភេរវកម្មរួចភ្លាម។ ពិធីរំឭកខួបប្រព្រឹត្តទៅក្រោមប្រធានបទ រួបរួមគ្នា ដើម្បីឧទ្ទិសដល់វិញ្ញាណក្ខន្ធអ្នកស្លាប់ ដើម្បីជាកម្លាំងសាធារណរដ្ឋ និងដើម្បីការពារវប្បធម៌។ ភេរវជនមិនអាចយកឈ្នះសេរីភាពបានទេ។ កម្មវិធីរំឭកខួបនេះមានចាក់ផ្សាយបន្តផ្ទាល់តែម្តងតាមកញ្ចក់ទូរទស្សន៍ និងអេក្រង់យក្សនៅទីលានRépublique។ តួអេហ្វែលតំណាងប្រទេសបារាំងក៏បានប្រែពណ៌លម្អ ខៀវសក្រហម ជាពណ៌ទង់ជាតិបារាំងដែរ។ បើតាមការស្ទង់មតិ ពលរដ្ឋនៅក្រុងប៉ារីស៦០% ចងចាំយ៉ាងច្បាស់ ហេតុការណ៍ភេរវកម្មនោះ។ ដើម្បីការចងចាំ បារាំងនឹងមានសារមន្ទីរនៃការចងចាំភេរវកម្ម ដែលនឹងបើកសម្ពោធនៅរវាងឆ្នាំ២០២៩ ឬ២០៣០។ យប់ថ្ងៃទី ១៣វិច្ឆិកា២០១៥ នៅយប់ថ្ងៃទី១៣វិច្ឆិកា២០១៥ ភេរវជនដែលមានបីក្រុម។ មួយជាក្រុមអត្តឃាតជនបំពាក់ពេញខ្លួនទៅដោយខ្សែក្រវ៉ាត់គ្រាប់បែក បានទៅបំផ្ទុះនៅពហុកីឡដ្ឋានជាតិបារាំង ដែលកំពុងមានកម្មវិធីប្រកួតកីឡាបាល់ទាត់ ហើយប្រធានាធិបតីបារាំងកាលណោះគឺលោក ហ្វ្រង់ស័រហូឡង់ កំពុងចូលរួមទស្សនាផង។ ក្រុមទីពីរ បានទៅធ្វើសកម្មភាពនៅសាលប្រគុំតន្ត្រីបាតាក្លង់។ ភេរវជនមានគ្នាបីឬបួននាក់មានពាក់ខ្សែក្រវ៉ាត់គ្រាប់បែក និងកាន់កាំភ្លើងអាកាគ្រប់ដៃ។ ចំណែកក្រុមទីបី មានគ្នាពីរឬបីនាក់ដែរ ក្នុងនោះម្នាក់ជាមេក្លោងមានឈ្មោះ Salah Abdeslam គឺក្រុមបាញ់ប្រហារសម្លាប់មនុស្ស តាមបណ្តោយផ្លូវ ដោយបាញ់លើភោជនីយដ្ឋាន និង ហាងកាហ្វេ ជាបន្តបន្ទាប់ មានជាអាទិ៍ភោជនីដ្ឋានខ្មែរ Le petit Cambodge, Le Carillon, La bonne Bière, Le comptoir Voltaire, La Belle Equipe។ ភ្នាក់ងារបារាំងបានកម្ចាត់ភេរវជនដៃដល់ទាំងអស់លើកលែងតែមេកើយម្នាក់ដែលរត់គេចខ្លួនបាន ក្នុងពេលកើតហេតុ។ អត្តឃាតជនទាំងនោះ ខ្លះជាភេរវជនដែលបន្លំខ្លួនចូលមកអឺរ៉ុប តាមរយៈលំហូរអន្តោប្រវេសន៍។ ក្រុមអង្គការរដ្ឋអ៊ីស្លាមបានប្រកាសទទួលស្គាល់ថាជាអ្នកនៅពីក្រោយភេរវកម្មទាំងបីកន្លែងនៅក្រុងប៉ារីស ក្រោមហេតុផលថាបារាំងបានជេរប្រមាថព្រះក្នុងសាសនាអ៊ីស្លាម។ មេដឹកនាំធ្វើភេរវកម្ម Salah Abdeslam ដែលមានកំណើតនៅក្រុងព្រុចសែល ប្រទេសបែលហ្សិក និងដែលប៉ូលិសចាប់ខ្លួនបាន នៅប៉ុន្មានថ្ងៃក្រោយ ត្រូវបានតុលាការបារាំងកាត់ទោស ឱ្យជាប់ពន្ធនាគារអស់មួយជីវិត ដោយមិនអាចកែសម្រួលបាន នៅប្រទេសបារាំង។ មុនថ្ងៃខួប១០ឆ្នាំបន្តិច មេធាវីរបស់សាឡា អាប់ដេស្លាម អះអាងថា ភេរវជនចង់ជួបជាមួយគ្រួសារជនរងគ្រោះ ដើម្បីបកស្រាយនិងផ្សះផ្សា។ ក្រុមគ្រួសារជនរងគ្រោះខ្លះត្រៀមលក្ខណៈចូលចរចាក្នុងសំណុំបែបបទសុំជួបនេះ។ ១០ឆ្នាំក្រោយ តើបារាំងមានស្ថានភាពយ៉ាងណាដែរក្នុងការប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងភេរវកម្ម ? ១០ឆ្នាំ ក្រោយមហាភេរវកម្ម បារាំងមានសមត្ថភាពប្រសើរជាងមុនក្នុងការប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងទង្វើភេរវកម្ម។ ប៉ុន្តែការគំរាមកំហែងភេរវកម្មនៅតែខ្ពស់ខ្លាំងដដែល គ្រាន់តែក្នុងទម្រង់ខុសកាលពី ១០ឆ្នាំ។ គ្មានទេហានិភ័យសូន្យ តែភេរវកម្មទ្រង់ទ្រាយធំដូចថ្ងៃទី១៣វិច្ឆិកា២០១៥ ទំនងជាមិនអាចកើតមានបានទៀតទេ។ បើតាមរដ្ឋអាជ្ញាបារាំងក៏ដូចជារដ្ឋមន្ត្រី ក្រសួងមហាផ្ទៃបច្ចុប្បន្ន ការគំរាមកំហែងភេរវកម្មនៅបារាំងបានវិវឌ្ឍទៅតាមពេលវេលា និងមានទម្រង់ជាភេរវកម្មជីហាត បានន័យភេរវជនបញ្ចេញសកម្មភាពទោល ដាច់ដោយឡែកមួយៗ និងជាក្រុមភេរវជនស្វយ័តកកើតឡើងក្នុងស្រុក។ ជាដង្កូវចេញពីសាច់ ដែលផ្តាច់ខ្លួនទៅធ្វើជាជនជីហាតអ៊ីស្លាមជ្រុលនិយម។ ភេរវជនគ្មានចំណងជាមួយអង្គការភេរវនិយមទេ តែបានភ្ជាប់ខ្លួនទៅនឹងមនោគមវិជ្ជាភេរវនិយម។ បច្ចុប្បន្ននេះ អង្គការរដ្ឋអ៊ីស្លាម និងអាល់កៃដា នៅតែជាអង្គការភេរវនិយមធំចម្បងពីររបស់ពិភពលោក។ អង្គការរដ្ឋអ៊ីស្លាម ដែលជាអ្នកនៅពីក្រោយភេរវកម្មក្រុងប៉ារីសថ្ងៃទី១៣វិច្ឆិកា២០១៥ ថ្វីបើបានបរាជ័យបាត់បង់ដែនដីក៏ដោយ ក៏នៅតែមានសមត្ថភាពធ្វើប្រតិបត្តិការ និងសកម្មភាពឡើងវិញបានដែរ។ បើតាមសារព័ត៌មានប៊ែលហ្សិក ក្រុមអង្គការរដ្ឋអ៊ីស្លាម បានសម្របការឃោសនាផ្សព្វផ្សាយមនោគមន៍ភេរវនិយម តាមបណ្តាញសង្គម តាមសារកូដសម្ងាត់ បញ្ញាសិប្បនិម្មិត ... អ៊ីចឹងហើយបានជាអង្គការនេះនៅតែជាតំណាងនៃការគំរាមកំហែងភេរវកម្មនៅអឺរ៉ុប និង សហរដ្ឋអាមេរិក៕
-
15
លោកដូណាល់ត្រាំ ថាជំនួបជាមួយលោកស៊ីជីនពីង បានទទួលជោគជ័យធំ
ជំនួបរវាងប្រធានាធិបតីអាមេរិក លោកដូណាល់ត្រាំ និងសមភាគីចិនលោក ស៊ី ជីនពីងនៅកូរ៉េខាងត្បូងដែលពិភពលោករង់ចាំតាមដានបំផុតទទួលបានជោគជ័យយ៉ាងធំធេង។ នេះបើតាមប្រសាសន៍របស់លោកដូណាល់ត្រាំ ដោយប្រកាសគ្រោងធ្វើដំណើរទៅប្រទេសចិននៅខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦ ខាងមុខ។ តែអ្វីជាការកត់សម្គាល់ ប្រមុខដឹកនាំទាំងពីរមិនធ្វើបានសេចក្តីថ្លែងការណ៍រួមនៅក្រោយជំនួបទេ។ នៅថ្ងៃព្រហស្បតិ៍ ទី៣០ តុលានេះ គ្រប់ចក្ខុកំពុងសំឡឹងទៅប្រទេសកូរ៉េខាងត្បូង មិនមែនព្រោះមានជំនួបកំពូល APEC មួយមុខទេ តែក៏ដើម្បីតាមដានព្រឹត្តិការណ៍ក្រៅក្របខ័ណ្ឌអាប៉ិច ពិសេសជាងគេមួយ គឺជំនួបរវាងប្រធានាធិបតីអាមេរិកដូណាល់ត្រាំ និងសមភាគីចិន លោក ស៊ីជីនពីង។ មេដឹកនាំមហាអំណាចទាំងពីរនេះអាក់ខាន មិនបានជួបគ្នាដោយផ្ទាល់អស់៦ឆ្នាំ និងទើបបានចាប់ដៃគ្នាជាថ្មីនៅថ្ងៃនេះម្តងទៀត នៅក្រុងប៊ូសានប្រទេសកូរ៉េខាងត្បូង។ ប៉ុន្តែជាកត់សម្គាល់សម្រាប់ជំនួបលើកនេះ បានប្រព្រឹត្តទៅនៅក្នុងបរិបទនៃសង្គ្រាមពាណិជ្ជកម្ម ដំឡើងពន្ធគយដ៏ខ្លាំងក្លាដែលរញ្ជួយដល់ពិភពលោកទាំងមូល។ កិច្ចសន្ទនារវាងលោកត្រាំ និងលោកស៊ីជីនពីងមានរយៈពេល១ម៉ោង និង៤០នាទី។ ជជែកគ្នាចប់ភ្លាម លោកត្រាំឡើងយន្តហោះត្រឡប់ទៅវ៉ាស៊ីនតោនភ្លាម ដោយប្រកាសគ្រោងបំពេញទស្សនកិច្ចនៅចិននាខែមេសា ឆ្នាំ ២០២៦ តែគ្មានចេញសេចក្តីថ្លែងការណ៍រួមបញ្ជាក់អំពីលទ្ធផលនៃការចរចាជិត ២ម៉ោងនោះទេ។ សំណុំរឿងពន្ធគយ រ៉ែកម្រ និងគ្រឿងញៀន ប៉ុន្តែពីលើយន្តហោះ លោកប្រធានាធិបតីអាមេរិក ដូណាល់ ត្រាំ បានប្រកាសចាត់ទុកជំនួបជាមួយសមភាគីដ៏ប៉ិនប្រសព្វផ្នែកចរចា ស៊ីជីនពីង ថាជាជោគជ័យដ៏ធំធេងខ្លាំងណាស់ ដោយបានរកឃើញកិច្ចព្រមព្រៀងជាច្រើនចំណុច។ ទីមួយ គឺការរកឃើញកិច្ចព្រមព្រៀងរយៈពេលមួយឆ្នាំក្នុងសំណុំរឿងផ្គត់ផ្គង់រ៉ែកម្រ។ គ្រប់គ្រងទីផ្សាររ៉ែក្រមស្ទើរដាច់មុខតែម្នាក់ឯង ចិនបានព្រមព្រៀងផ្អាកវិធានការរឹតបន្តឹងការនាំចេញរ៉ែកម្ររយៈពេលមួយឆ្នាំ។ នេះបើតាមការបញ្ជាក់របស់លោកត្រាំ ហើយភាគីចិន ក៏បានបញ្ជាក់តាមក្រោយ តាមរយៈសេចក្តីថ្លែងការណ៍របស់ក្រសួងពាណិជ្ជកម្ម ដោយលម្អិតថា ចិនផ្អាកវិធានការត្រួតពិនិត្យការនាំចេញរ៉ែកម្រមួយឆ្នាំ ហើយសិក្សា និងសម្រេចសម្រួចផែនការជាពិសេសនេះឡើងវិញ។ សូមរំឭកថា ដោយហេតុតែវិធានការរឹតបន្តឹងការនាំចេញរ៉ែកម្រចេញថ្ងៃទី៩តុលានេះហើយទើបអាមេរិករបស់លោកត្រាំផ្ទុះកំហឹង ស្រែកដំឡើងពន្ធគយលើគ្រប់ផលិតផលដល់១០០% ចាប់ពីថ្ងៃទី១ វិច្ឆិកា ២០២៥ ទៅ។ ឥលូវមានកិច្ចព្រមព្រៀង ផលិតផលចិននឹងត្រូវជាប់រនាំងពន្ធត្រឹម៤៧%ប៉ុណ្ណោះ។ ជាថ្នូរមកវិញ លោកស៊ីជីនពីងបានយល់ព្រមចាត់វិធានការទប់ស្កាត់លំហូរគ្រឿងញៀន Fentanyl ថ្នាំញៀនដ៏គ្រោះថ្នាក់ដល់ជីវិតដែលផលិតនៅចិន តែបានសម្លាប់ពលរដ្ឋអាមេរិករាប់ពាន់នាក់។ ជាងនេះទៅទៀត បើតាមលោកដូណាល់ត្រាំដដែល ចិននឹងទិញគ្រាប់ធញ្ញជាតិសណ្តែក ព្រមទាំងផលិតផលកសិកម្មជាច្រើនទៀតពីអាមេរិកក្នុងបរិមាណដ៏ច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់។ ខ្លឹមសារលម្អិតនៃកិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មនឹងបញ្ជាក់នៅពេលក្រោយ ហើយការចុះហត្ថលេខានឹងប្រព្រឹត្តទៅក្នុងពេលឆាប់ៗ ព្រោះប្រធានាធិបតីទាំងពីរបានជំនះឧបសគ្គធំៗជិតអស់ហើយ។ នៅសល់តែសំណុំរឿងសឺមឺកុងឌុចទ័រដែលទំនងមិនទាន់ជ្រះស្រឡះ។ កិច្ចព្រមព្រៀងនេះបានបន្ធូរបន្ថយសម្ពាធតានតឹងខ្លះ តែមិនអាចដោះស្រាយជម្លោះពាណិជ្ជកម្ម និងយុទ្ធសាស្ត្រឱ្យដល់ឫសគល់បានទេ។ លោកត្រាំនៅតែសំឡក់ចិនដែលកំពុងចងសម្ព័ន្ធជាមួយក្រុមប្រទេសមានសេដ្ឋកិច្ចចាប់លូតលាស់ខ្លាំង និងជាមួយរុស្ស៊ី។ សំណុំរឿងអ៊ុយក្រែន និងតៃវ៉ាន់ ក្នុងសំណុំរឿងនយោបាយ និងអន្តរជាតិ លោកត្រាំថា មិនបានជជែកអំពីបញ្ហាតៃវ៉ាន់ទេ។ តែសមភាគីទាំងពីរ បានពិភាក្សាគ្នាច្រើនក្នុងសំណុំរឿងអ៊ុយក្រែន។ ប៉េកាំងបានប្រកាសជំហរអព្យាក្រឹត្យក្នុងជម្លោះរុស្ស៊ី-អ៊ុយក្រែន តែចិនមិនដែលថ្កោលទោសទង្វើឈ្លានពានរបស់រុស្ស៊ីលើអ៊ុយក្រែនទេ។ ពេលនេះ និងបើតាមសំដីលោកត្រាំដដែល ចិន និងអាមេរិកបានព្រមព្រៀងធ្វើការរួមគ្នា។ លោកស៊ីជីនពីងថានឹងជួយអាមេរិកធ្វើការជាមួយអាមេរិក ក្រែងអាចសម្រេចការណ៍បានខ្លះ។ តាំងពីត្រឡប់មកកាន់តំណែងជាប្រធានាធិបតីអាមេរិកជាថ្មី លោកត្រាំបានសាកល្បងជាបឋម និយាយល្អជាមួយប្រធានាធិបតីរុស្ស៊ីពូទីន តែគ្មានបានផល ក៏ងាកទៅប្រើធម៌សំឡុត និងចាប់ផ្តើមផ្តល់ជំនួយអាវុធយុទ្ធភ័ណ្ឌឱ្យអ៊ុយក្រែន។ ស្នៀតគំរាមដំឡើងសាច់ដុំ ក៏បានបញ្ចេញជាថ្មីនៅថ្ងៃព្រហស្បតិ៍ ទី ៣០តុលានេះ។ នៅមុនជំនួបជាមួយលោកស៊ីជីនពីង លោកប្រធានាធិបតីអាមេរិកដូណាល់ត្រាំបានចេញបញ្ជាឱ្យក្រសួងការពារជាតិអាមេរិកចាប់ផ្តើមសាកល្បងអាវុធនុយក្លេអ៊ែរឡើងវិញ បន្ទាប់ពីអាក់ខានអស់៣០ឆ្នាំ។ ក្នុងផ្នែកអាវុធនុយក្លេអ៊ែរ អាមេរិកជាប់ចំណាត់ថ្នាក់លេខ ១ រុស្ស៊ីលេខ ២ ចិនលេខ ៣ តែចិនសង្ឃឹមរត់តាមឱ្យទាន់គេឯងនៅរវាង៥ឆ្នាំទៀតយ៉ាងយូរ៕
-
14
ផ្ទុះអាវុធទ្រង់ទ្រាយធំ រវាងកងទ័ពឥណ្ឌានិងប៉ាគីស្ថាន នៅតំបន់កាស្មៀរ
ដូចអ្វីដែលគេបានព្រួយបារម្ភប៉ុន្មានថ្ងៃមកនេះ ទីបំផុតកងទ័ពឥណ្ឌា និងប៉ាគីស្ថាន បានផ្ទុះអាវុធវាយប្រយុទ្ធគ្នានៅតំបន់កាស្មៀរ កាលពីយប់ថ្ងៃអង្គារ ឈានចូលថ្ងៃពុធទី៧ឧសភានេះ។ គិតត្រឹមពេលនេះ យ៉ាងហោចណាស់ មានមនុស្សស្លាប់ជាង៣០នាក់ និងរបួសជិត១០០នាក់ ដែលភាគច្រើនសុទ្ធសឹងតែជាប្រជាជនស៊ីវីល។ សហគមន៍អន្តរជាតិ បានចេញមុខអំពាវនាវជាបន្តបន្ទាប់ ឲ្យភាគីជម្លោះទាំង២ដែលសុទ្ធតែមានអាវុធនុយក្លេអ៊ែររៀងៗខ្លួន ថាត្រូវតែខំអត់ធ្មត់ រំងាប់កំហឹងរៀងៗខ្លួន កុំបញ្ឆេះសង្គ្រាមថែមមួយទៀត ព្រោះថាពិភពលោកបច្ចុប្បន្ននេះ មានភាពវឹកវរដោយសារសង្គ្រាមច្រើនរួចទៅហើយ។ នៅវេលាយប់ថ្ងៃអង្គារឈានចូលថ្ងៃពុធនេះ កងទ័ពឥណ្ឌាបានចាប់ផ្តើមបើកការវាយប្រហារ ដោយបានបាញ់ប្លោងគ្រាប់មីស៊ីល ជាច្រើនគ្រាប់ ទៅលើទីក្រុងចំនួន៦របស់ប៉ាគីស្ថាន ស្ថិតនៅតំបន់កាស្មៀរ និងខេត្តពិនចាប់ផងដែរ។ គិតត្រឹមព័ត៌មានចុងក្រោយព្រឹកថ្ងៃពុធទី៧ឧសភា គ្រាប់មីស៊ីលរបស់ឥណ្ឌាទាំងនេះ បានបណ្តាលឲ្យស្លាប់ប្រជាជនស៊ីវីលប៉ាគីស្ថានចំនួន២៦នាក់ ក្នុងនោះមានកុមារអាយុ ៣-៤ឆ្នាំ៣នាក់ដែរ ហើយនិងរបួសមនុស្សយ៉ាងហោច៤៦នាក់។ នេះបើផ្អែកតាមប្រភពពីអ្នកនាំពាក្យកងទ័ពប៉ាគីស្ថាន។ខាងឥណ្ឌា គេបានអះអាងថា គេបើកការវាយប្រហារនេះប្រកបដោយការទទួលខុសត្រូវ និងប្រុងប្រយ័ត្នបំផុត ដោយគេវាយតែទៅលើទីទាំងរបស់ក្រុមភេរវកម្មប៉ាគីស្ថានប៉ុណ្ណោះ មិនបានវាយទៅលើទីតាំងរបស់កងទ័ពប៉ាគីស្ថាន។ ក្នុងសន្និសីទកាសែតព្រឹកមិញនេះ អ្នកនាំពាក្យកងទ័ពឥណ្ឌាបានបញ្ជាក់ថា ប្រតិបត្តិការវាយប្រហាររបស់ឥណ្ឌា គឺបានសំដៅទៅលើទីតាំងលាក់ខ្លួន ជំរំហ្វឹកហាត់ របស់ក្រុមជីហាតប៉ាគីស្ថាន២ក្រុម គឺក្រុម Jaish-e-Mohammed និងក្រុម Laskhar-e-Taiban។តែយ៉ាងណា អាជ្ញាធប៉ាគីស្ថានអះអាងថា គ្រាប់មីស៊ីលរបស់ឥណ្ឌាបានធ្វើឲ្យខូចខាតយ៉ាងដំណំ ទៅលើទំនប់វារីអគ្គិសនីមួយកន្លែងនៅតំបន់កាស្មៀរប៉ាគីស្ថាន។ ខាងកងទ័ពប៉ាគីស្ថានគេបានអះអាងថា គេសូមរក្សាសិទ្ធិឆ្លើយតបវិញ ទល់ការវាយប្រហារឈ្លានពានរបស់ឥណ្ឌានេះ។មិនបង្អង់យូរ កងទ័ពប៉ាគីស្ថានបានបាញ់ប្លោងគ្រាប់ ទម្លាក់យន្តហោះចម្បាំងរបស់ឥណ្ឌាចំនួន៥គ្រឿង។ កងទ័ពឥណ្ឌាអះអាងថា ប៉ាគីស្ថានបានប្រើកាំភ្លើងធំ បាញ់ប្លោងគ្រាប់ចូលមកខាងតំបន់កាស្មៀររបស់ឥណ្ឌា។ មន្ត្រីមូលដ្ឋានឥណ្ឌានៅកាស្មៀរ បានប្រាប់ទីភ្នាក់ងារព័ត៌មានបារាំង AFP ថាមានស្លាប់មនុស្សយ៉ាងហោច៨នាក់ និងរបួសប្រមាណ៣០នាក់ទៀត។របួសដំបៅចាស់ “កាស្មៀរ”ការផ្ទុះអាវុធលើកនេះ គឺមានលក្ខណៈធ្ងន់ធ្ងរ អាចក្លាយជាសង្គ្រាមយ៉ាងចំហរ រវាងប៉ាគីស្ថាននិងឥណ្ឌា ដែលសុទ្ធតែជាមហាអំណាចនុយក្លេអ៊ែរ។ ជម្លោះរវាងឥណ្ឌានិងប៉ាគីស្ថាន មិនទៅណាឆ្ងាយពីតំបន់កាស្មៀរនោះទេ។ ដូចយើងបានដឹងខ្លះៗហើយ ថាឥណ្ឌានិងប៉ាគីស្ថាន ពីមុនជាប្រទេសតែមួយស្ថិតក្រោមនឹមអាណានិគមចក្រភពអង់គ្លេស។ លុះដល់ឆ្នាំ១៩៤៧ ទើបអង់គ្លេសចាកចេញទៅ ហើយក៏បានសម្រេចពុះផ្តាច់ដែនដីខាងលិច បង្កើតជាប្រទេសប៉ាគីស្ថាន ប្រមូលផ្តុំអ្នកកាន់សាសនាឥស្លាមទាំងអស់ទៅរស់នៅទីនោះ។ ធ្វើបែបនេះ គឺគេជឿថានឹងបញ្ចៀសបញ្ហាជម្លោះសាសនា រវាងពួកហិណ្ឌូនិងពួកឥស្លាម។តែដោយឡែក តំបន់កាស្មៀរមានលក្ខណៈពិសេស ព្រោះកាលនោះសំបូរអ្នកកាន់សាសនាឥស្លាមរស់នៅមែន តែមានមេដឹកនាំជាអ្នកកាន់សាសនាហិណ្ឌូ។ ម្លោះហើយក៏សម្រេចមិនចេញ កើតជាជម្លោះដណ្តើមគ្នាតែម្តងទៅ។ តំបន់កាស្មៀរដែលជាតំបន់ភ្នំខ្ពស់នៃជួរភ្នំហិមាល័យ ត្រូវពុះចែកជា២ជាមួយនឹងបន្ទាត់ព្រំដែនប្រវែង៧៧០គីឡូម៉ែត្រ ដីទំហំ៣៥%បានទៅខាងប៉ាគីស្ថាន និង៦៣%បានមកខាងឥណ្ឌា។ ខាងឥណ្ឌាតែងតែចោទថា ប៉ាគីស្ថានបានទំនុកបម្រុងក្រុមភេរវកម្ម ឬក្រុមឯករាជ្យនិយមឲ្យបះបោរ បង្ករអស្ថិរភាពនៅខាងតំបន់កាស្មៀររបស់ឥណ្ឌា។ការវាយប្រហារភេរវកម្ម នាំអុជឲ្យផ្ទុះជម្លោះទាក់ទិននឹងប្រភពបញ្ហា បណ្តាលឲ្យផ្ទុះការប្រយុទ្ធគ្នានៅពេលនេះ គឺដោយសារកាលពីថ្ងៃទី២២មេសា មានក្រុមភេរកម្មមួយក្រុម បានចូលមកវាយប្រហារនៅខាងឥណ្ឌា សម្លាប់មនុស្ស២៦នាក់ ភាគច្រើនសុទ្ធតែមនុស្សប្រុសកាន់សាសនាហិណ្ឌូ។ ឥណ្ឌាបានចោទភ្លាមថាជាស្នាដៃរបស់ក្រុមភេរវកម្ម ក្រោមការផ្ចុងផ្តើមជួយពីរដ្ឋាភិបាលប៉ាគីស្ថាន ។ ឥណ្ឌាបានដាក់ការសង្ស័យទៅលើក្រុមជីហាតឥស្លាម Lashkar-e-Taiba ដែលធ្លាប់វាយប្រហារម្តងហើយ នៅទីក្រុងបុមបៃឥណ្ឌា ស្លាប់មនុស្ស១៦៦នៅឆ្នាំ២០០៨។ប៉ាគីស្ថានបានបដិសេធ ថាគេមិនបានដឹងឮ ឬនៅពីក្រោយក្រុមភេរវកម្មនេះទេ។ តែបញ្ហានេះបានឈានក្លាយជាវិបត្តិការទូត ប្រទេសទាំង២បានសម្រេចបិទព្រំដែនគោកនៅតំបន់កាស្មៀរ បិទដែនអាកាសរៀងៗខ្លួន និងបានព្យួរសន្ធិសញ្ញាគ្រប់គ្រងដងទន្លេហិណ្ឌូសថែមទៀតផង។ នៅព្រឹកនេះ លោក Vikram Misri រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសឥណ្ឌាបានអះអាងថា ផ្អែកតាមព័ត៌មានចារកិច្ច គឺក្រុមជីហាតប៉ាគីស្ថានមានកម្រោងវាយប្រហារឆាប់ៗនេះ មកលើឥណ្ឌាទៀត ដូច្នេះវាជារឿងចាំបាច់ដែលឥណ្ឌាត្រូវតែវាយកម្ទេចដើម្បីបង្ការការពារខ្លួននៅពេលនេះ។អ្វីដែលយើងសង្កេតឃើញ គឺថាជម្លោះផ្ទុះសង្គ្រាមរវាងប៉ាគីស្ថាននិងឥណ្ឌានេះ គឺបានជះផលវិបាកយ៉ាងខ្លាំង តែទៅលើប្រជាជនស៊ីវីលស្លូតត្រង់នៅតំបន់កាស្មៀរនេះឯង មិនថាខាងប៉ាគីស្ថាន ឬខាងឥណ្ឌា។ ពួកគេត្រូវរត់ភៀសខ្លួន រកកន្លែងមានសុវត្ថិភាព ដោយខ្លាចក្រែងត្រូវគ្រាប់កាំភ្លើងទាំងតូចទាំងធំ និងមីស៊ីលរបស់កងទ័ពទាំងសងខាង។ ជម្លោះសងសឹកនេះ នឹងធ្វើឲ្យកាន់តែមានការចងកំហឹងខ្លាំងឡើង រវាងអ្នកកាន់សាសនាឥស្លាមនិងព្រហ្មញ្ញសាសនា។ សហគមអន្តរជាតិ និងអង្គការសហប្រជាជាតិជាដើម បានអំពាវនាវ ឲ្យឥណ្ឌានិងប៉ាគីស្ថាន ត្រូវតែខិតខំអត់ធ្មត់ ទប់កំហឹងរៀងៗខ្លួន ដើម្បីបញ្ចៀសឲ្យបាននូវសង្គ្រាមឆាបឆេះថែមមួយកន្លែងទៀត។យន្តហោះត្រូវហោះវាងការផ្ទុះអាវុធរវាងឥណ្ឌានិងប៉ាគីស្ថាន បានបង្កផលប៉ះពាល់ ទៅដល់វិស័យអាកាសចរណ៍។ ដែនអាកាសឥណ្ឌានិងប៉ាគីស្ថាន គឺផ្លូវធ្វើដំណើរដ៏សំខាន់ សម្រាប់ជើងហោះហើររវាងអឺរ៉ុបនិងអាស៊ី។ ជាងនេះទៀត ក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍ខ្លះបានប្រុងប្រយ័ត្ន ចៀសមិនហោះតាមផ្លូវពីខាងលើអ៊ុយក្រែន និងចៀសពីខាងលើម្តុំអ៊ីស្រាអែល សមុទ្រក្រហមជាដើម ដោយសារសុទ្ធតែជាតំបន់ប្រឈមគ្រោះថ្នាក់ អាចមានមីស៊ីលហោះកាត់។ ឥឡូវថែមប៉ាគីស្ថាន-ឥណ្ឌាមួយទៀត។នៅព្រឹកថ្ងៃពុធទី៧ឧសភា ក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍ជាច្រើន មិនថា Korean Air Eva Air Malaysia Airlines Thai Airways Singapore Airlines និង Air France ជាដើមសុទ្ធតែបានប្រកាសថា គេបានសម្រេចហោះវាង ចៀសឆ្ងាយពីដែនអាកាសប៉ាគីស្ថាន។ បញ្ហានេះ វានឹងជះផលវិបាក ធ្វើឲ្យរយៈពេលធ្វើដំណើរកាន់តែយូរ ចំណាយសាំងកាន់តែច្រើន៕
-
13
បន្ទាប់ពីវៀតណាម និងម៉ាឡេស៊ី ប្រមុខរដ្ឋចិន លោកស៊ី ជីងពីនផ្តើមទស្សនកិច្ចរយៈពេល ២ថ្ងៃនៅកម្ពុជា
ប្រធានាធិបតីចិន លោក ស៊ី ជីងពីនបានផ្តើមទស្សនកិច្ចនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជារយៈពេល២ថ្ងៃ ចាប់ពីថ្ងៃទី១៧ ដល់១៨ មេសា ឆ្នាំ២០២៥។ ទស្សនកិច្ចរបស់លោកស៊ីនៅកម្ពុជាពេលនេះធ្វើឡើងក្នុងក្របខណ្ឌនៃដំណើរទស្សនកិច្ចរបស់លោកនេះនៅក្នុងប្រទេសអាស៊ានចំនួន ៣ គឺវៀតណាម ម៉ាឡេស៊ី និងកម្ពុជាដែលជាប្រទេសចុងក្រោយ។ អ្វីជាការកត់សម្គាល់ វត្តមានរបស់លោកស៊ីនៅវៀតណាម ម៉ាឡេស៊ី និងកម្ពុជាធ្វើឡើងចំពេលដែលប្រទេសអាស៊ីទាំង ៣ កំពុងប្រឈមនឹងការដំឡើងពន្ធពីសហរដ្ឋអាមេរិក។ មួយវិញទៀត កម្ពុជាកំពុងស្វះស្វែងរកការចរចាជាមួយអាមេរិកដើម្បីសម្រួលការដំឡើងពន្ធនេះ។ ជុំវិញសំណុំរឿងនេះ យើងមានបទអន្តរាគមន៍ផ្ទាល់របស់ ស៊ឹម ចាន់សំណាង៖
-
12
តើក្រោយពីសម្ពោធជាផ្លូវការហើយ ភាពមន្ទិលនៅមូលដ្ឋានកងទ័ពសមុទ្ររាមអាចត្រូវបិទបញ្ចប់ដែរទេ?
មូលដ្ឋានកងទ័ពសមុទ្ររាមរបស់កម្ពុជាដែលសាងសង់ឡើងវិញនៅក្រោមជំនួយរបស់ចិន ត្រូវបានសម្ពោធជាផ្លូវការនៅថ្ងៃទី៥ខែមេសាឆ្នាំ២០២៥។ ប្រមុខរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា បានអះអាងថា ពិធីសម្ពោធដែលមានការផ្សាយផ្ទាល់ផងនោះ គឺចង់ឲ្យប្រជាជនកម្ពុជា និងមនុស្សនៅជុំវិញពិភពលោកឈប់សង្ស័យអំពីទីតាំងនេះ។ គឺជាទីតាំងដែលត្រូវបានសហរដ្ឋអាមេរិកកន្លងមក និងជាបន្តបន្ទាប់ លើកឡើងថា អាចត្រូវផ្តល់ទៅឲ្យកងទ័ពជើងទឹកចិន។ តើក្រោយពីសម្ពោធជាផ្លូវការហើយ ភាពមន្ទិលនៅមូលដ្ឋានកងទ័ពសមុទ្ររាមរបស់កម្ពុជាអាចត្រូវបិទបញ្ចប់ដែរឬទេ?
-
11
តើចលនាជាតិតស៊ូរបស់ លោក សម រង្ស៊ី នឹងមានឥទ្ធិពលលើរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាដែរឬទេ?
ចលនាជាតិតស៊ូត្រូវបានបង្កើតឡើងតាមរយៈសមាជប្រជាជនដែលធ្វើឡើងនៅទីក្រុងប៉ារីស ប្រទេសបារាំងនាថ្ងៃទី២២ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៥។ ចលនានេះមាន លោក សម រង្ស៊ី ជាប្រធាន លោក គឹម សុខ ជាអ្នកនាំពាក្យ និងលោក ឆាំ ឆានី ជាប្រធានក្រុមជំនួយការ។ សេចក្តីប្រកាសព័ត៌មានបានអះអាងថា ចលនានេះត្រូវបានបង្កើតឡើងស្របតាមរដ្ឋធម្មនុញ្ញ និងកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីសដើម្បីបញ្ចប់នយោបាយ «សន្តិភាពងើប១វ៉ៃ១» ជំនួសមកវិញដោយ «សន្តិភាពមានទុក្ខម្នាក់ ដោះស្រាយជូនម្នាក់» និងទាមទារយុត្តិធម៌ឲ្យបានជោគជ័យ។ តើចលនាជាតិតស៊ូរបស់ លោក សម រង្ស៊ី នឹងមានឥទ្ធិពលលើរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាដែរឬទេ?
-
10
លោកពូទីនឆ្លើយថា មិនជំទាស់នឹងបទឈប់បាញ់៣០ថ្ងៃទេ តែត្រូវតែនិយាយលក្ខខណ្ឌលម្អិតសិន
២ថ្ងៃបន្ទាប់ពីអ៊ុយក្រែនបានយល់ព្រមតាមសំណើរបស់អាមេរិក ក្នុងការផ្អាកការប្រយុទ្ធបណ្តោះអាសន្ន៣០ថ្ងៃដើម្បីបើកផ្លូវចរចាជាមួយរុស្ស៊ី នៅទីបំផុតលោកពូទីនបានឆ្លើយហើយ កាលពីថ្ងៃព្រហស្បតិ៍ទី១៣មីនា។ លោកពូទីនឆ្លើយថា លោកមិនជំទាស់នឹងការផ្អាកការប្រយុទ្ធបណ្តោះអាសន្ននេះទេ តែត្រូវតែកំណត់លក្ខខណ្ឌឲ្យបានច្បាស់ជាមុនសិន។ តើចម្លើយរបស់លោកពូទីន ដែលថាមិនជំទាស់ទេ តែត្រូវមានលក្ខខណ្ឌនេះ វាមានន័យធាតុពិតទៅ ជាចម្លើយបដិសេធនឹងសំណើររបស់ភាគីអាមេរិកឬយ៉ាងណា? ចម្លើយដែលលាក់បំពួនដោយពាក្យបដិសេធនៅទីបំផុត លោកពូទីនបានឆ្លើយហើយ ចំពោះសំណើរបស់អាមេរិកឲ្យមានបទឈប់បាញ់បណ្តោះអាសន្ន៣០ថ្ងៃ។ តែចម្លើយរបស់ពូទីន វាហាក់ដូចជាមិនច្បាស់លាស់ទាល់តែសោះ យល់ព្រមក៏មិនច្បាស់ បដិសេធក៏មិនច្បាស់។ ដូចយើងបានដឹងហើយ កាលពីថ្ងៃទី១១មីនា រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសអាមេរិកនិងអ៊ុយក្រែន បានជួបប្រជុំគ្នានៅទីក្រុងចេដដា ប្រទេសអារ៉ាប៊ីសាអូឌីត។ ជាលទ្ធផលនៃការប្រជុំនេះ គឺអ៊ុយក្រែនបានសុខចិត្ត ធ្វើតាមការស្នើរបស់ភាគីអាមេរិក ថាផ្អាកការប្រយុទ្ធបណ្តោះអាសន្ន៣០ថ្ងៃ ដើម្បីឈានទៅបើកផ្លូវចរចាជាមួយរុស្ស៊ី។ភាគីអាមេរិកក៏បានបញ្ជូនតំណាងម្នាក់ទៅម៉ូស្គូភ្លាម ដើម្បីប្រាប់ដំណឹងនេះទៅកាន់ភាគីរុស្ស៊ី ហើយឲ្យរុស្ស៊ីឆ្លើយថាព្រមឬមិនព្រម។ គ្រាន់តែលោក Steve Witkoff ប្រេសិតរបស់លោកដូណាល់ ត្រាំ ចុះពីយន្តហោះបានប៉ុន្មានម៉ោង មិនទាន់ទាំងបានជួបតំណាងណាម្នាក់នៃវិមានក្រេមឡាំងផង ស្រាប់តែលោកពូទីនបានធ្វើសន្និសីទកាសែតមួយ នៅរសៀលថ្ងៃទី១៣មីនា ហើយឆ្លើយថា លោកមិនជំទាស់ទេនឹងបទឈប់បាញ់បណ្តោះអាសន្ន តែត្រូវតែពិនិត្យមើលលក្ខខណ្ឌឲ្យបានច្បាស់លាស់សិន។ លោកពូទីនបន្ថែមទៀតថា លោកចង់ទូរស័ព្ទនិយាយរឿងនេះ ជាមួយនឹងលោកដូណាល់ ត្រាំឲ្យបានច្បាស់លាស់។ពីសេតវិមានក្នុងពេលទទួលជួបលោកអគ្គលេខាធិការអង្គការអូតង់ Mark Rutt លោកដូណាល់ ត្រាំ បានថ្លែងប្រាប់អ្នកកាសែតថា ចម្លើយរបស់លោកពូទីននេះ មានលក្ខណៈគួរឲ្យសង្ឃឹម តែជាចម្លើយដែលមិនទាន់គ្រប់គ្រាន់ពេញលេញទេ។ លោកត្រាំបានបន្ថែមទៀតដែរ ប្រសិនបើរុស្ស៊ីបដិសេធមិនព្រមទទួលយកបទឈប់បាញ់បណ្តោះអាសន្ន នោះជារឿងមួយគួរឲ្យខកចិត្តខ្លាំងណាស់សម្រាប់ពិភពលោក។នៅព្រឹកថ្ងៃសុក្រទី១៤មីនា វិមានក្រេមឡាំងបានឲ្យដឹងថា កាលពីល្ងាចម្សិលមិញ លោកពូទីនផ្ញើសារលិខិតទៅកាន់ដូណាល់ ត្រាំតាមរយៈលោកប្រេសិត Steve Witkoff ហើយ។ ភាគីទាំងសងខាងនឹងកំណត់ពេលវេលា ដើម្បីរៀបចំការជួបនិយាយជជែកគ្នា រវាងប្រធានាធិបតីទាំង២។ នេះបើផ្អែកតាមការបញ្ជាក់ ពីលោក ឌីមីទ្រី ប៉េសកូវ អ្នកនាំពាក្យវិមានក្រេមឡាំង។លក្ខខណ្ឌដដែល ដែលលោកពូទីនទាមទារយូរមកហើយក្នុងពេលធ្វើសន្និសីទកាសែត ដែលមានលោកលូកាឆិនកូ ប្រធានធិបតីបេឡារុសអង្គុយក្បែរ លោកពូទីនបានលើកឡើងថា មានចំណុចជាច្រើនដែលត្រូវតែនិយាយគ្នាឲ្យបានដាច់ស្រលះមុនសិន មុននឹងមានបទឈប់បាញ់បណ្តោះអាសន្ន។ លោកបន្តថា លោកមិនជំទាស់ទេ រឿងបទឈប់បាញ់បណ្តោះអាសន្ន ក៏ប៉ុន្តែសម្រាប់រុស្ស៊ីបទឈប់បាញ់នេះ ត្រូវតែនាំទៅកាន់សន្តិភាពយូរអង្វែង ហើយត្រូវតែដោះស្រាយឲ្យជ្រះស្រលះ នូវមូលហេតុស៊ីជម្រៅទាំងអស់ ដែលនាំឲ្យកើតមានវិបត្តិនេះ។គឺឃ្លាចុងក្រោយនេះហើយដែលលោកពូទីនចង់បានន័យថា ត្រូវតែធ្វើតាមអ្វីដែលគាត់ទាមទារចង់បាន តាំងតែពីមុននិងក្រោយពេលផ្ទុះសង្គ្រាមភ្លាមៗ។ នៅក្នុងជម្រៅខួរក្បាលរបស់លោកពូទីន មូលហេតុដែលនាំឲ្យកើតវិបត្តិ ដែលនាំឲ្យរុស្ស៊ីបើកប្រតិបត្តិការយោធាចូលទៅអ៊ុយក្រែន គឺព្រោះតែអ៊ុយក្រែន អឺរ៉ុប និងអូតង់ រករឿងគំរាមសន្តិសុខរុស្ស៊ី។ ដូច្នេះ ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហានេះឲ្យជ្រះស្រលះ អ្វីដែលលោកពូទីនទាមទារ គឺទីមួយអ៊ុយក្រែនត្រូវតែក្លាយជាប្រទេសអព្យាក្រិត្យ ហាមចូលបក្សសម្ព័ន្ធលោកខាងលិចណាទាំងអស់ មិនថាចូលសហភាពអឺរ៉ុប ឬចូលអូតង់។ បន្ទាប់មកទៀត អ៊ុយក្រែនត្រូវតែសុខចិត្តកាត់ទឹកដីតំបន់ទាំង៤ ដែលរុស្ស៊ីគ្រប់គ្រងបាននាពេលបច្ចុប្បន្ននេះ បូកថែមទាំងតំបន់គ្រីម៉េមួយទៀត ដែលរុស្ស៊ីចូលទៅកាន់កាប់កាលពីឆ្នាំ២០១៤។មិនត្រឹមប៉ុណ្ណោះទេ លោកពូទីនធ្លាប់បានទាមទារទៀត ថាត្រូវតែប្តូររបបនយោបាយនៅអ៊ុយក្រែនចោល។ វាមានន័យថា លោកពូទីនមិនចង់ឃើញអ៊ុយក្រែនកាន់លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យសេរីទេ។ អ្វីដែលលោកពូទីនចង់បានជាយូរមកហើយនោះ គឺចង់ឲ្យអ៊ុយក្រែនមានរដ្ឋាភិបាលទន់ខ្សោយមួយ ចាំតែធ្វើតាមខ្សែញាក់របស់ម៉ូស្គូ ដូចរដ្ឋាភិបាលបេឡារុសរាស់ថ្ងៃនេះ ទើបលោកពូទីនស្ងប់ចិត្ត។យ៉ាងណាមិញ លោក Iouri Ouchakov ទីប្រឹក្សាការទូតរបស់លោកពូទីន បានបញ្ជាក់ហើយ ថារុស្ស៊ីបានប្រាប់ទៅភាគីអាមេរិក នូវគោលជំហរទាមទារទាំងអស់នេះ នៅរៀងរាល់លើក ឲ្យតែមានការនិយាយទាក់ទងគ្នា រវាងម៉ូស្គូនិងវ៉ាស៊ីនតោន។ មន្ត្រីរុស្ស៊ីរូបនេះ បានលើកឡើងទៀតថា ការធ្វើបទបាញ់បណ្តោះអាសន្នមិនត្រូវធ្វើដោយតក់ក្រហល់ឡើយ ហើយជាងនេះទៀត ការស្រុះស្រួលគ្នារវាងអាមេរិកនិងអ៊ុយក្រែនក្នុងពេលប្រជុំនៅចេដដា គឺមិនបានគិតគូរដល់ប្រយោជន៍របស់រុស្ស៊ីទាល់តែសោះ។កេងចំណេញពេលវេលា ព្រោះរុស្ស៊ីកំពុងមានប្រៀបលើសមរភូមិបើយើងក្រឡេកទៅមើលលើសមរភូមិ យើងឃើញថា កងទ័ពរុស្ស៊ីកំពុងតែមានប្រៀបខ្លាំងណាស់។ វត្តមានរបស់លោកពូទីននៅតំបន់ Koursk កាលពីថ្ងៃពុធ១២មីនា ក្នុងសម្លៀកបំពាក់ទាហាន បានបញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់ អំពីចេតនាបន្តធ្វើសង្គ្រាមរបស់រុស្ស៊ី។ អំឡុងពេលនេះ រុស្ស៊ីកំពុងតែមានប្រៀប បានជោគជ័យច្រើនរុលកាន់តែជ្រៅ ដូច្នេះរឿងអីត្រូវផ្អាកការប្រយុទ្ធ។ លោកពូទីនបានអះអាងថា រុស្ស៊ីនឹងបន្តវាយប្រយុទ្ធដើម្បីរំដោះតំបន់នេះមកវិញឲ្យបាន។ យ៉ាងណាមិញ លោកពូទីនបាននិយាយទទួលស្គាល់រួចហើយ ថារឿងចុះបទឈប់បាញ់ទៅថ្ងៃអនាគត គឺវាអាស្រ័យលើលទ្ធផលជ័យជំនះរបស់កងទ័ពរុស្ស៊ីនៅតំបន់កួកស៍នេះ។ដូចយើងបានដឹងកន្លងមកហើយ អ៊ុយក្រែនបានវាយចូលតំបន់នេះរបស់រុស្ស៊ី ដើម្បីគ្រប់គ្រង ហើយយកវាជាសន្លឹកបៀរទុកដូរជាមួយដែនដីអ៊ុយក្រែន នៅពេលណាមានការចរចាសន្តិភាព។ តែក្តីសង្ឃឹមនេះកំពុងតែរលាយហើយ សម្រាប់អ៊ុយក្រែននាពេលនេះ ព្រោះកងទ័ពអ៊ុយក្រែនកំពុងតែវាយដកថយជាបន្តបន្ទាប់ អាចនឹចចាកចេញពីតំបន់នេះទាំងស្រុងតែម្តង។ បរាជ័យរបស់កងទ័ពអ៊ុយក្រែននេះ គឺដោយសារតែប៉ុន្មានថ្ងៃមកនេះ កងទ័ពអាមេរិកបានបិទលែងផ្តល់ព័ត៌មានកងទ័ពឲ្យអ៊ុយក្រែន។អ្នកវិភាគជាច្រើនកំពុងសំឡឹងឃើញថា នៅពីក្រោយសំដីចាក់ខ្សែរបស់លោកពូទីននេះ គឺធាតុពិតរុស្ស៊ីកំពុងតែកេងចំណេញពេលវេលា ព្រោះថារុស្ស៊ីគ្មានរងសំពាធអ្វីទាំងអស់។ នៅសមរភូមិក៏គ្មានសំពាធគឺមានតែជោគជ័យ ហើយបើផ្នែកការទូតជាមួយសហរដ្ឋអាមេរិកវិញក៏គ្មានសំពាធដែរ។ តាមរយៈសំដីថាមិនជំទាស់តែត្រូវមានមានលក្ខខណ្ឌដែលរុស្ស៊ីជាអ្នកដាក់នេះ គឺវាមានន័យដោយប្រយោលថា លោកពូទីនមិនល្ងង់ធ្វើតាមលោកដូណាល់ ត្រាំទាំងស្រុងនោះទេ ថ្វីបើញញឹមញញែមចាប់ដៃគ្នាមែន។ ពោលគឺលោកពូទីននឹងដើរទៅមុខដោយរឹងមាំ គោរពតាមកម្មវត្ថុដែលចង់បានតាំងតែពីតំបូង។ ផ្ទុយទៅវិញអ៊ុយក្រែនទេ ដែលរងសំពាធពីលោកដូណាល់ ត្រាំ ហើយត្រូវតែធ្វើតាមគ្រប់ម៉ាត់ព្រោះអ៊ុយក្រែនពឹងលើជំនួយយោធារបស់អាមេរិក។ប្រតិកម្មនឹងចម្លើយរបស់លោកពូទីននេះ លោកហ្សេឡេនស្គីថា បានលើកឡើងថា មិនមានអ្វីភ្ញាក់ផ្អើលទេ ពោលគឺលោកពូទីនកំពុងតែលេងល្បិចស្នៀតដដែល ដើម្បីបន្តធ្វើសង្គ្រាមសម្លាប់ប្រជាជនអ៊ុយក្រែន។ លោកហ្សេឡេនស្គី អះអាងទៀតថា លោកពូទីនមិនចង់ឆ្លើយបដិសេធត្រង់ៗទៅលោកដូណាល់ ត្រាំ ទេ បានជានិយាយថាមិនជំទាស់តែត្រូវមានលក្ខខណ្ឌបែបនេះ ទាំងដែលដឹងថា វានឹងធ្វើឲ្យជាប់គាំង សង្គ្រាមបន្តអូសបន្លាយយូរអង្វែង។សម្រាប់ពេលនេះ អ្នកវិភាគតាមដាន កំពុងចោទសួរថាតើ លោកដូណាល់ ត្រាំ នឹងអត់ទ្រាំដល់ពេលណា ជាមួយនឹងគោលជំហររឹងរូសរបស់លោកពូទីន។ ចូរកុំភ្លេចថា លោកដូណាល់ ត្រាំ ចង់ឲ្យមានបទឈប់បាញ់និងកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាព ឲ្យបានឆាប់បំផុត ដើម្បីយកទៅអួតប្រាប់ពិភពលោក។ លោកដូណាល់ ត្រាំ បានដាក់ក្តីសង្ឃឹម ថាគាត់ប្រហែលជាអាចពានរង្វាន់ណូបែលសន្តិភាពថែមទៀតផង ដោយសារតែអាចបិទបញ្ចប់សង្គ្រាមនៅអ៊ុយក្រែន៕
-
9
លោកដូណាល់ ត្រាំ ថ្លែងសុន្ទរកថានៅសភាខុនហ្ក្រេស អួតអំពីជោគជ័យដ៏អស្ចារ្យនៃរដ្ឋបាលលោក
លោកដូណាល់ ត្រាំ បានឡើងថ្លែងសុន្ទរកថាជាលើកទី១ នៅសភាខុនហ្ក្រេស បន្ទាប់ពីបានចូលកាន់អំណាចសាជាថ្មី កាលពីថ្ងៃទី២០មករា។ ជាសុន្ទរកថា ដែលពោរពេញទៅដោយអំនួត អួតសរសើរពីខ្លួនលោកផ្ទាល់ និងការដឹកនាំរបស់លោក ដែលត្រឹមតែជាង១ខែ តែបានលទ្ធផលដ៏ល្អអស្ចារ្យ ធ្វើឲ្យសហរដ្ឋអាមេរិកត្រលប់មកខ្លាំងក្លាឡើងវិញ។ សុន្ទរកថាដែលបានផ្តោតខ្លាំងតែទៅលើបញ្ហាផ្ទៃក្នុង ជាជាងនយោបាយការបរទេស។ តែទន្ទឹមនឹងនេះ សុន្ទរកថាលោកដូណាល់ ហាក់ដូចជាគ្មានកំណត់ទស្សនវិស័យនយោបាយក្នុងការដឹកនាំប្រទេសឡើយ។ ដូចយើងធ្លាប់ស្គាល់លោកដូណាល់ ត្រាំ ហើយ គឺថាគ្មាននរណាសរសើរគាត់បានល្អ ជាងគាត់ខ្លួនឯងនោះទេ។ នៅក្នុងសុន្ទរកថាដល់ទៅ១ម៉ោង៤០នាទី នៅចំពោះមុខអង្គសភាខុនហ្រ្កេស កាលពីថ្ងៃទី៤មីនា លោកដូណាល់ ត្រាំ បានអួតសរសើរអំពីលទ្ធផលធំៗដ៏លឿនរហ័ស នៃការដឹកនាំត្រឹមតែ៦សប្តាហ៍នៃរដ្ឋបាលរបស់លោក។“អាមេរិកត្រលប់មកវិញហើយ!”លោកត្រាំ បានចាប់ផ្តើមសុន្ទរថា ដោយបានថ្លែងថា “អាមេរិកត្រលប់មកវិញហើយ”។ ពោលគឺត្រលប់មកវិញលើកនេះ មកដ៏ខ្លាំងក្លា ដែលពិភពលោកមិនធ្លាប់បានឃើញ ឬក៏នឹងគ្មានថ្ងៃឃើញបែបនេះទៀតទេ។ លោកបានអួតថា លោកឮគេនិយាយច្រើននាក់ណាស់ថា មិនដែលមានប្រធានាធិបតីណា ធ្វើការបានជោគជ័យធំនិងរហ័សដូចរដ្ឋបាលលោកទេ ជាប្រវត្តិសាស្ត្រហើយ។ ៦សប្តាហ៍កន្លងមកនេះ លោកបានចុះហត្ថលេខាលើក្រិត្យប្រធានាធិបតីចំនួនជិត១០០ និងបានចេញវិធានការប្រតិបត្តិចំនួនជាង៤០០ ដើម្បីឈានទៅស្តារប្រទេសឡើងវិញ។ ការស្តារឡើងវិញនេះ ដែលលោកត្រាំអះអាងថា គឺស្តារប្រទេសឲ្យមកដើរផ្លូវត្រូវ មានសុវត្ថិភាព មានសុទិដ្ឋិនិយម និងការរីកចម្រើនមានបាន នៅទូទាំងទឹកដីអាមេរិក។ដោយមិនភ្លេចឆ្លៀតនិយាយសង្កត់ រិះគន់ចំអកទៅដល់ការដឹកនាំរបស់លោកចូ បៃដិន និងបក្សប្រជាធិបតេយ្យ លោកត្រាំ បានអះអាងថាដោយសារតែលោក គឺអាមេរិកបានតម្រង់ទិស ឈប់នៅក្រោមអំណាចផ្តាច់ការ នៃគោលនយោបាយចម្រុះនិយម សមធម៌និយម និងការរាប់បញ្ចូល តទៅហើយ។ ក្នុនន័យនេះ គឺលោកដូណាល់ ត្រាំចង់សំដៅថា រដ្ឋបាលលោកបានចាត់វិធានកម្ទេចចោល នូវទ្រឹស្តីនយោបាយបែប Wok ដែលសំដៅលើកកំពស់សិទ្ធិស្ត្រី សិទ្ធិអ្នកស្រលាញ់ភេទដូចគ្នា ឬអ្នកប្តូរភេទអីជាដើមលោកដូណាល់ ត្រាំ បានឆ្លៀតសរសើរផងដែរ ថាលោក Elon Musk បានជួយលោកច្រើនណាស់ នៅក្នុងការងារធ្វើឲ្យស្ថាប័នរដ្ឋសហព័ន្ធមានប្រសិទ្ធិភាពឡើងវិញ។ តាមរយៈប្រតិបត្តិការរបស់លោកElon Musk លោកដូណាល់ ត្រាំ បានអួតថា អាមេរិកបានរកឃើញថាស្ថាប័នរដ្ឋសហព័ន្ធ បានសំងំចាយប្រាក់ខ្ជះខ្ជាយណាស់ ទាំងនៅក្នុងស្រុកតាមរយៈការប្រើបុគ្គលិកច្រើនឥតប្រយោជន៍ ហើយនៅក្រៅស្រុកវិញ គឺចំណាយទៅជួយនៅប្រទេសផ្សេងៗ ដែលវាគ្មានបានប្រយោជន៍អីសោះមកឲ្យអាមេរិក។ លោកត្រាំអួតទៀតថា ក្នុងការងារកំចាត់ការចំណាយឥតប្រយោជន៍នេះ គឺរដ្ឋបាលលោក បានបញ្ឈប់បុគ្គលិករដ្ឋសហព័ន្ធច្រើនពាន់នាក់ណាស់ ហើយជួយឲ្យអាមេរិកសន្សំលុយបានមិនចេះតិចទេ។ជីវភាពប្រជាជនអាមេរិកនឹងជួបការលំបាក?គ្រប់គ្នាចង់ដឹងខ្លាំងណាស់ ថាលោកដូណាល់ ត្រាំនឹងនិយាយអ្វីខ្លះអំពីបញ្ហាសេដ្ឋកិច្ចពាណិជ្ជកម្មអាមេរិក ដែលហាក់កំពុងតែរំជើបរំជួលខ្លាំង ដោយសារវិធានការសង្គ្រាមពាណិជ្ជកម្ម ដែលលោកត្រាំកំពុងតែអនុវត្តទៅលើប្រទេសជាច្រើន។ ចាប់ពីថ្ងៃទី៣មីនា អត្រាពន្ធថ្មីលើទំនិញនាំចូលពីកាណាដា ពីមិកស៊ិកមានឡើងដល់ទៅ២៥% ហើយទំនិញចិនវិញឡើងដល់២០%។ កាណាដានិងចិនបានចេញវិធានការឆ្លើយបតវិញភ្លាមដែរ ដោយមិនបង្អង់ទេ ដោយបានដំឡើងពន្ធលើទំនិញនាំចូលពីអាមេរិក។សង្គ្រាមពាណិជ្ជកម្មដែលលោកដូណាល់ ត្រាំ កំពុងតែដើរដុតគ្រប់កន្លែងនេះ បានធ្វើឲ្យទីផ្សារហិរញ្ញវត្ថុអាមេរិកមានការព្រួយបារម្ភខ្លាំងណាស់ ព្រោះទំនិញនិងឡើងថ្លៃ អត្រាផរណានឹងកាន់តែកើន ដែលនឹងមកធ្វើបានជីវភាពប្រជាជនអាមេរិកខ្លួនឯង។ កាសែត The Wall Street Journal បានចុះផ្សាយអត្ថបទវិចារណកថា ថារដ្ឋបាលលោកដូណាល់ ត្រាំ កំពុងតែធ្វើឲ្យសេដ្ឋកិច្ចអាមេរិកដាំក្បាលចុះហើយ។តែយ៉ាងណានៅក្នុងសុន្ទរកថា លោកដូណាល់ ត្រាំ បានអះអាងប្រាប់ប្រជាជនអាមេរិកអាមេរិក ថាកុំភ័យអី ផលប៉ះពាល់ទៅលើសេដ្ឋកិច្ចគឺមានតែបន្តិចបន្តួចប៉ុណ្ណោះ។ លោកត្រាំបានប្រកាសថា គោលការណ៍នៃអត្រាពន្ធឆ្លើយតបវិញ នឹងចូលជាធរមាននៅថ្ងៃទី២មេសា ឲ្យតែប្រទេសណាហ៊ានដំឡើងពន្ធមកលើទំនិញអាមេរិក។ លោកដូណាល់ ត្រាំ បានអះអាងថា អត្រាអតិផរណាខ្ពស់រាល់ថ្ងៃនេះ មិនមែនកំហុសលោកទេ គឺកំហុសរដ្ឋបាលមុនរបស់លោកចូ បៃដិន ដែលបានធ្វើឲ្យជីវភាពប្រជាជនអាមេរិក លំបាកយកតែមែនទែន។ ដើម្បីស្តារបញ្ហានេះ លោកត្រាំមានដំណោះស្រាយថា លោកនឹងកាត់បន្ថយការយកពន្ធទាំងអស់ ពីប្រជាពលរដ្ឋ។ តែដោយឡែក ផ្អែកតាមការស្ទាបស្ទង់មតិមួយ របស់ CBS-YouGov មុនពេលលោកត្រាំឡើងថ្លែងសុន្ទរកថា គឺជិត៣ភាគ៤នៃប្រជាជនអាមេរិក រំពឹងថាអត្រាពន្ធថ្មីរបស់ដូណាល់ត្រាំនេះ នឹងធ្វើឲ្យការចំណាយរស់នៅប្រចាំថ្ងៃ កាន់តែឡើងថ្លែ។ យ៉ាងណាមិញសំដីអួតអះអាងរបស់លោកត្រាំ វាខុសបន្តិចពីសំដីរបស់លោក Howard Lutnick រដ្ឋមន្ត្រីពាណិជ្ជកម្មអាមេរិក ដែលបាននិយាយប្រាប់ទូរទស្សន៍ Fox Business ថារដ្ឋបាលអាមេរិកអាចនឹងដកថយវិញ ទាក់ទិននឹងវិធានការដំឡើងពន្ធនេះ។អ៊ុយក្រែនព្រមចរចាសន្តិភាព ហើយបើកផ្លូវឲ្យអាមេរិកជីករ៉ែនៅក្នុងសំណុំរឿងការបរទេសពិភពលោកជារួម លោកដូណាល់ ត្រាំ ដូចជាមិនសូវយកចិត្តទុកដាក់ និយាយប៉ុន្មានទេ ក្នុងសុន្ទរកថាជិត២ម៉ោងរបស់លោក។ ទាក់ទិនបញ្ហាសង្គ្រាមនៅអ៊ុយក្រែន លោកដូណាល់ ត្រាំ បានអះអាងប្រាប់អង្គសភាខុនហ្ក្រេសថា លោកបានទទួលលិខិតមួយរបស់លោកហ្សេឡេនស្គី ដែលបញ្ជាក់ប្រាប់លោក ថាភាគីអ៊ុយក្រែន ត្រៀមខ្លួនចរចាទៅតាមការដឹកនាំដ៏ស្វាហាប់ របស់ក្រុមការងារលោកដូណាល់ ត្រាំ ដើម្បីឈានទៅទទួលបានសន្តិភាពយូរអង្វែង។ លោកត្រាំ និយាយទៀតថា លោកហ្សេឡេនស្គី សូមអរគុណលោក និងសហរដ្ឋអាមេរិក ដែលបានជួយគ្រប់យ៉ាង ក្នុងការការពារអធិបតេយ្យភាព និងឯករាជ្យភាពរបស់ប្រទេសអ៊ុយក្រែន។ មិនត្រឹមប៉ុណ្ណោះទេ ក្នុងលិខិតនេះ អ៊ុយក្រែនបញ្ជាក់ប្រាប់ទៀតថាត្រៀមខ្លួន ចុះហត្ថលេខាបើកផ្លូវឲ្យអាមេរិកចូលទៅជីកយករ៉ែអ៊ុយក្រែនថែមទៀតផង។“ហ្ក្រូអិនឡង់ដ៍នឹងធ្លាក់មកក្នុងដៃអាមេរិក ដោយមធ្យោបាយណាមួយ”លោកដូណាល់ ត្រាំ មិនបានភ្លេចទេ រឿងកោះហ្ក្រូអិនឡង់ដ៍។ ក្នុងសុន្ទរកថាចំពោះអង្គសភាខុនហ្ក្រេស លោកដូណាល់ ត្រាំ អះអាងថា កោះហ្ក្រូអិនឡង់គង់តែបានមកអាមេរិកគ្រប់គ្រងទេ ដោយមធ្យោបាយណាមួយមិនដឹងទេ តែលោកច្បាស់ណាស់ ថាអាមេរិកនឹងបានហ្ក្រូអិនឡង់ ព្រោះវាជារឿងសន្តិសុខជាតិអាមេរិក។ ក្នុងសំដីថ្លែងហាក់មានន័យញុះញង់ ឲ្យប្រជាជននៅកោះហ្ក្រូអិនឡង់ នាំគ្នាក្រោកឡើងរើបំរះចេញពីដាណឺម៉ាក ហើយងាកមកចុះចូលជាមួយអាមេរិក លោកដូណាល់ត្រាំ បានអះអាងថា អាមេរិកនឹងធានាការពារសន្តិសុខជូនហ្ក្រូអិនឡង់ ហើយធ្វើឲ្យមានការរីកចម្រើន ចំណេញមានបានទាំងអស់គ្នា។សំឡេងប្រឆាំងដ៏ខ្សត់ខ្សោយនៃគណបក្សប្រជាធិបតេយ្យនៅមុនពេលលោកដូណាល់ ត្រាំចាប់ផ្តើមសុន្ទរកថា លោក Albert Leornes Greene សមាជិកសភាតំណាងរដ្ឋតិចសាស់មកពីបក្សប្រជាធិបតយេ្យ មិនព្រមអង្គុយចុះទេ ធ្វើឲ្យលោកដូណាល់ ត្រាំក្តៅមួរម៉ៅ។ លោក Mike Johnson ប្រធានសភាតំណាង បានចេញបញ្ជាឲ្យចាប់បញ្ជូនលោក Albert Leornes Greene ចេញក្រៅ។ក្រុមសមាជិកសភាខុនហ្រ្កេសបក្សប្រជាធិបតេយ្យ បានដាក់ម៉ូគ្នា មិនទះដៃអ្វីទាំងអស់ ចំពោះសុន្ទរកថារបស់លោកដូណាល់ ត្រាំ។ សមាជិកសភាស្រីៗខ្លះ បានណាត់គ្នាពាក់អាវពណ៌ផ្កាឈូក ដើម្បីជាសញ្ញាបង្ហាញពីការប្រឆាំងចំពោះគោលនយោបាយរបស់លោកដូណាល់ ត្រាំ ដែលមើលងាយស្ត្រីបំបិទសេរីភាពស្ត្រី។ក្រុមសមាជិកសភាបក្សប្រជាធិបតេយ្យ បានលើកកូនបដាតូចៗ ដើម្បីបរិហាររដ្ឋបាលលោកដូណាល់ត្រាំ។ តែជារួមយើងឃើញ សំឡេងប្រឆាំងរបស់បក្សប្រជាធិបតេយ្យ គឺខ្សោយខ្លាំងណាស់ បើប្រៀបធៀបទៅសម្រែកជោគជ័យដ៏អំនួតរបស់លោកដូណាល់ ត្រាំ និងបក្សពួករបស់លោកក្នុងបក្សសាធារណរដ្ឋ។
-
8
ខួប៣ឆ្នាំនៃសង្គ្រាមអ៊ុយក្រែន ក្នុងបរិបទដែលរដ្ឋបាលថ្មីអាមេរិក បែរក្បាលទៅខាងរុស្ស៊ី
ថ្ងៃទី២៤កុម្ភៈ២០២២ កងទ័ពរុស្ស៊ីបានសំរុកវាយចូលឈ្លានពានអ៊ុយក្រែន។ គិតមកទល់ថ្ងៃនេះ គឺជាថ្ងៃខួបគម្រប់៣ឆ្នាំហើយ ដែលអ៊ុយក្រែនខិតខំប្រយុទ្ធដើម្បីការពារទឹកដី។ បណ្តាថ្នាក់ដឹកនាំប្រទេសអឺរ៉ុប និងកាណាដាជាដើម បានធ្វើដំណើរទៅរដ្ឋធានីកៀវ នៅព្រឹកថ្ងៃចន្ទនេះ ដើម្បីបង្ហាញការសាមគ្គី គាំទ្រអ៊ុយក្រែន ស្របពេលដែលសហរដ្ឋអាមេរិកដឹកនាំដោយរដ្ឋបាលថ្មីរបស់លោកដូណាល់ ត្រាំ ហាក់កំពុងតែបែរក្បាលទៅខាងរុស្ស៊ី។ ខួប៣ឆ្នាំនៃសង្គ្រាមអ៊ុយក្រែននាពេលនេះ គឺអ៊ុយក្រែនកំពុងតែស្ថិតនៅក្នុងស្ថានភាពមួយដ៏លំបាក ទាំងនៅលើសមរភូមិ ទាំងនៅលើផ្នែកជួយគាំទ្រពីសម្ព័ន្ធមិត្ត។ ដូចយើងដឹងហើយ ថាលោកដូណាល់ ត្រាំ ដែលចូលកាន់អំណាចទើបតែបាន១ខែ បានធ្វើឲ្យប្រែប្រួលក្រឡាប់ចាក់ទាំងស្រុង ដល់ស្ថានការណ៍នៅអ៊ុយក្រែន។ លោកដូណាល់ ត្រាំ បានបង្ហាញជំហរបោះបង់ចោលអ៊ុយក្រែន ហើយងាកទៅចរចាតែ២នាក់ជាមួយរុស្ស៊ី។ លោកដូណាល់ ត្រាំ បានចោទថាលោកហ្សេលេនស្គី ជាជនផ្តាច់ការ ហើយថាសង្គ្រាមនេះ គឺអ៊ុយក្រែនជាអ្នកចាប់ផ្តើមមុន។ លោកត្រាំ ថែមទាំងបានគំរាមឲ្យអ៊ុយក្រែន ត្រូវតែចុះហត្ថលេខាបើកផ្លូវឲ្យអាមេរិក ចូលទៅកកាយបូមយកធនធានរ៉ែទាំងស្រុង របស់អ៊ុយក្រែនថែមទៀតផង។“៣ឆ្នាំនៃការតស៊ូការពារជាតិ”អ៊ុយក្រែនស្ថិតនៅក្រោមសំពាធមួយធ្ងន់ណាស់ ព្រោះបាត់បង់សម្ព័ន្ធមិត្តអាមេរិក ដែលជាម្ចាស់ជំនួយយោធាដ៏ធំបំផុត។ តែយ៉ាងណាក៏ដោយ គេសង្កេតឃើញថា លោកប្រធានាធិបតីអ៊ុយក្រែន ហ្សេឡេនស្គី បានប្រមូលអារម្មណ៍ ងើបមុខបន្តបោះជំហាន ដើម្បីការពារកិត្តិយសខ្លួននិងកិតិ្តយសជាតិ។ ក្នុងឱកាសខួប៣ឆ្នាំនៃសង្គ្រាមនេះ លោកហ្សេឡេនស្គី បានបង្ហោះសារនៅលើបណ្តាញសង្គម ដោយលោកសរសេរថា “៣ឆ្នាំនៃការតស៊ូ ៣ឆ្នាំនៃភាពអង់អាចក្លាហានដ៏ម៉ឺងម៉ាត់ របស់ប្រជាជនអ៊ុយក្រែនគ្រប់រូបក្នុងការប្រយុទ្ធការពារទឹកដី”។ដើម្បីបង្ហាញជំហរជួយសាមគ្គីជាមួយអ៊ុយក្រែន បណ្តាថ្នាក់ដឹកនាំចំនួន១៣នាក់ បានធ្វើដំណើរទៅរដ្ឋធានីកៀវ ក្នុងនោះមានលោកស្រីប្រធានគណៈកម្មកាអឺរ៉ុប ប្រមុខរដ្ឋាភិបាលក្រុមប្រទេសស្កង់ឌីណាវ ក្រុមប្រទេសបាល់ទិក លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រីអេស្ប៉ាញ និងលោកនាយករដ្ឋមន្ត្រីកាណាដាយូស្តាំង ទ្រុយដូ ជាដើម។ ថ្នាក់ដឹកនាំទាំងនេះ ទៅជួបលោកហ្សេឡេនស្គី នៅក្នុងជំនួបកំពូលពិសេសមួយនៅព្រឹកថ្ងៃចន្ទនេះ ជាមួយនឹងថ្នាក់ដឹកនាំ២៤នាក់ទៀត ដែលចូលរួមពីចម្ងាយតាមប្រព័ន្ធវីដេអូខុនហ្វឺរិនស៍។ តាមទីក្រុងធំៗប្រទេសជាច្រើន ក៏មានការដង្ហែរក្បួនបង្ហាញការសាមគ្គីចំពោះអ៊ុយក្រែន និងបានថ្កោលទោសរុស្ស៊ីថាជាចោរឈ្លានពាន។“ជនផ្តាច់ការពិតទើបរអៀសខ្លួន”កាលពីល្ងាចថ្ងៃអាទិត្យទី២៣កុម្ភៈ លោកហ្សេឡេនស្គី បានធ្វើសន្និសីទកាសែតមួយ។ ឆ្លើយទៅនឹងសំណួរបស់អ្នកកាសែត លោកហ្សេឡេនស្គីបានអះអាងថា លោកមិនខឹងមិនតូចចិត្តអ្វីទេ ដែលលោកដូណាល់ ត្រាំ ដៀលត្មេះថាលោកជាមេដឹកនាំផ្តាច់ការ។ លោកហ្សេឡេនស្គី បន្ថែមថា បើមេដឹកនាំផ្តាច់ការពិតមែន ទើបខ្មាសនិងរអៀសខ្លួន ចំណែកលោក លោកដឹងច្បាស់ថាខ្លួនលោកជានរណា។ លោកហ្សេឡេនស្គីបានឆ្លើយទៀតថា លោកមិនដែលគិតចង់ក្រាញអំណាចអ្វីឡើយ ហើយលោកត្រៀមខ្លួនចុះពីតំណែងប្រសិនបើវាជាដំណោះស្រាយ នាំប្រទេសឲ្យមានសន្តិភាព និងបានទឹកដីមកវិញ។ហើយចំពោះសំដីគំរាមពីខាងវ៉ាស៊ីនតោន ប្រាប់ឲ្យលោកត្រូវតែចុះហត្ថលេខា បើកផ្លូវឲ្យអាមេរិកចូលមកជីកកកាយយករ៉ែអ៊ុយក្រែនទាំងស្រុង ដើម្បីជាការសងប្រាក់ដែលអាមេរិកបានជួយអ៊ុយក្រែនកន្លងមកនោះ លោកហ្សេឡេនស្គីបានលើកឡើងថា លោកមិនចុះហត្ថលេខាជាដាច់ខាតនូវកិច្ចព្រមព្រៀងណាមួយ ដែលនឹងដាក់បន្ទុកទៅលើកូនចៅអ៊ុយក្រែន១០ជំនាន់ទៅមុខ។ លោកថារឿងនេះធំខ្លាំងណាស់ ដូច្នេះគឺទាល់តែសភាអ៊ុយក្រែន ជាអ្នកបោះឆ្នោតអនុម័ត។ ចម្លើយរបស់លោកហ្សេឡេនស្គី ហាក់មានន័យជាការខោកដោយប្រយោលទៅលើលោកដូណាល់ ត្រាំ ដែលចោទថាលោកហ្សេឡេនស្គីជាជនផ្តាច់ការ តែខ្លួនលោកត្រាំវិញ ក្នុងនាមប្រធានាធិបតីមហាអំណាចប្រជាធិបតេយ្យ បែរជាមកបង្ខំឲ្យគេចុះហត្ថលេខាប្រគល់ធនធានរ៉ែទាំងអស់ ដោយមិនចាំបាច់ឆ្លងកាត់ ការបោះឆ្នោតពីសភាអ៊ុយក្រែនទៅវិញ។“ការប្រយុទ្ធដើម្បីការពារអាយុជីវិតអឺរ៉ុបទាំងមូល”តែយ៉ាងណា យើងឃើញថាអ៊ុយក្រែនកំពុងតែលតោលខ្លាំងណាស់ ក្នុងពេលនេះ ព្រោះថាលែងមានជំនួយយោធារបស់អាមេរិកតទៅទៀត។ នៅសល់តែអឺរ៉ុបនិងកាណាដាទេ ដែលនៅតែប្តេជ្ញាជួយអ៊ុយក្រែន។ ជាការប្តេជ្ញាជួយ ដែលត្រូវតែជាក់ស្តែង មិនមែនត្រឹមតែមាត់ទេ។ ជំនួបកំពូលនៅទីក្រុងកៀវនៅព្រឹកថ្ងៃទី២៤កុម្ភៈ គឺគេនឹងពិភាក្សារកមធ្យោបាយ ដើម្បីជួយអ៊ុយក្រែន។ ហើយក្រុមប្រទេសសមាជិកអឺរ៉ុបទាំង២៧ នឹងបើកជំនួបកំពូលពិសេសមួយទៀត នៅប្រ៊ុចសែល ថ្ងៃទី៦មីនា។លោកស្រីអួរស៊ូឡា វ៉ុនឌែរ ឡេយែន ប្រធានគណៈកម្មការអឺរ៉ុប បានបង្ហោះសារពីទីក្រុងកៀវថា “ការតស៊ូរបស់អ៊ុយក្រែន ដែលប្រយុទ្ធដើម្បីការពារទឹកដីនិងអាយុជីវិតនេះ វាមិនមែនជាការប្រយុទ្ធរបស់អ៊ុយក្រែនតែមួយទេ តែវាគឺជាការតស៊ូប្រយុទ្ធការពារវាសនាអនាគតរបស់អឺរ៉ុបទាំងមូល។ ក្នុងន័យនេះ គឺលោកស្រីចង់ប្រកាសគោលជំហរថា អឺរ៉ុបត្រូវតែរកវិធីជួយអ៊ុយក្រែននៅពេលនេះ មិនឲ្យបណ្តោយឲ្យរុស្ស៊ីឈ្នះជាដាច់ខាត។ បើរុស្ស៊ីឈ្នះថ្ងៃនេះ ថ្ងៃស្អែកគឺប្រទេសអឺរ៉ុបណាមួយផ្សេងទៀត ដែលនឹងរងគ្រោះដូចអ៊ុយក្រែនដែរ។ថ្នាក់ដឹកនាំប្រទេសអឺរ៉ុបមួយចំនួន តួយ៉ាងលោកប្រធានាធិបតីបារាំង និងលោកនាយករដ្ឋមន្ត្រីអង់គ្លេស បានបង្ហាញជំហរថាប្រទេសអឺរ៉ុបត្រូវតែបង្កើតសម្ព័ន្ធភាពកងទ័ពមួយឲ្យរឹងមាំ មានកម្លាំងទ័ព មានកម្លាំងសព្វាវុធ ដើម្បីការពារសន្តិសុខ តទល់នឹងការគំរាមឈ្លានពានរបស់រុស្ស៊ី។ លោក Friedrich Merz ដែលទើបតែឈ្នះឆ្នោតនៅអាល្លឺម៉ង់ ហើយដែលគេរំពឹងថានឹងឡើងមកដឹកនាំរដ្ឋាភិបាលថ្មីអាល្លឺម៉ង់ ក៏បានប្រកាសគោលជំហរដូចគ្នាដែរ ថាអាទិភាពធំបំផុតរបស់អឺរ៉ុបពេលនេះ គឺរៀបចំបង្កើតប្រព័ន្ធការពារជាតិរួមគ្នាដែលមានស្វ័យភាព ដោយយកគម្រូតាមសម្ព័ន្ធភាពអូតង់ ហើយឈប់រំពឹងលើកម្លាំងរបស់អាមេរិក។នៅថ្ងៃចន្ទទី២៤កុម្ភៈដែរ លោកម៉ាក្រុង បានធ្វើដំណើរទៅជួបលោកដូណាល់ ត្រាំ នៅវ៉ាស៊ីងតោន ដើម្បីសាកព្យាយាមពន្យល់លោកដូណាល់ ត្រាំ ថាមិនត្រូវបោះបង់ចោលអ៊ុយក្រែន ហើយមិនត្រូវចាញ់បោករុស្ស៊ីនោះដែរ។ លោកត្រាំ ស្តាប់ឬមិនស្តាប់យើងមិនអាចស្មានដឹងទេ តែយ៉ាងណាលោកម៉ាក្រុងអះអាងថា ត្រូវតែព្យាយាមឲ្យអស់លទ្ធភាព។ អ្វីដែលជាគោលជំហររបស់លោកម៉ាក្រុង គឺកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិសភាពត្រូវតែមានអ៊ុយក្រែន ដែលជាជនរងគ្រោះចូលរួមចរចា ហើយជាកិច្ចព្រមព្រៀងដែលយុត្តិធម៌សម្រាប់អ៊ុយក្រែន ព្រមជាមួយនឹងលក្ខខណ្ឌការពារអ៊ុយក្រែនទៅថ្ងៃអនាគត ដើម្បីកុំឲ្យរុស្ស៊ីឈ្លានពានម្តងទៀត។ដោយឡែក លោក Serguei Lavrov ប្រមុខការទូតរុស្ស៊ីដែលមានវត្តមាននៅតួកគី បាននិយាយគំរាមនៅព្រឹកនេះថា រុស្ស៊ីនឹងមិនឈប់ធ្វើសង្គ្រាមជាដាច់ខាត ល្គិកណារុស្ស៊ីមិនទទួលបានអ្វីដែលរុស្ស៊ីចង់បាននៅក្នុងកិច្ចព្រមព្រៀង។ សម្តីនេះ វាឆ្លុះបញ្ចាំងអំពីភាពក្រអឺតរបស់រុស្ស៊ីនៅពេលនេះ ព្រោះថារុស្ស៊ីអាចថាមានរដ្ឋបាលលោកដូណាល់ ត្រាំ ចាំជួយគាំទ្រពីក្រោយហើយ៕
-
7
ចូលឆ្នាំថ្មីភ្លាម អាមេរិករងឧប្បត្តិហេតុបែបភេរវកម្មពីរបន្តបន្ទាប់គ្នា
នៅសហរដ្ឋអាមេរិក ក្រោយភេរវកម្ម ឡានបើកបុកហ្វូងមនុស្ស ក្នុងសង្កាត់ទេសចរណ៍នៃក្រុងនូវែលអរឡេអង់ ក្នុងយប់ឆ្លងឆ្នាំ នៅថ្ងៃពុធទី១មករាដដែលនេះ មានករណីបំផ្ទុះរថយន្តមួយគ្រឿងស្លាប់មនុស្សម្នាក់នៅមុខសណ្ឋាគារTrump នៅក្រុងLas Vegas។ អាជ្ញាធរអាមេរិកកំពុងអង្កេតថាតើហេតុការណ៍ទាំងពីរនេះមានទំនាក់ទំនងនឹងគ្នាដែរឬអត់។ គ្រាន់តែចូលឆ្នាំថ្មី ឆ្នាំ២០២៥ភ្លាម អាមេរិករងឧប្បត្តិហេតុបែបភេរវកម្មពីរបន្តបន្ទាប់គ្នា គឺការបើកឡានបុកហ្វូងមនុស្សក្នុងពេលបុណ្យឆ្លងឆ្នាំ និង ការផ្ទុះរថយន្តមួយគ្រឿងទៀតនៅមុខសណ្ឋាគារTrump នៅក្រុងLas Vegas។តើហេតុការណ៍ទាំងពីរមានពាក់ព័ន្ធគ្នា?នេះជាសំណួរដែលពុំទាន់មានចម្លើយទេ! ភ្នាក់ងារអាមេរិកកំពុងចោទសួរដូចគ្នា។ ប្រធានាធិបតីអាមេរិកចូបៃដិនបានបញ្ជាក់ ដោយផ្ទាល់ នៅក្នុងសន្ទរកថាខ្លីយប់មិញថា គិតត្រឹមល្ងាចថ្ងៃពុធទី១មករា គ្មានអ្វីបង្ហាញពីទំនាក់ទំនងនៃឧប្បត្តិហេតុទាំងពីរទេ។ តែអាជ្ញាធរបានបើកអង្កេត ក្រែងរកឃើញចំណងជាយថាហេតុរវាងហេតុការណ៍ផ្ទុះរថយន្តនិងការបើកឡានបុកហ្វូងមនុស្សនៅនូវែលអរឡេអង់។នៅមុនសុន្ទរកថារបស់លោកប្រធានាធិបតីបៃដិន លោក Elon Musk ដែលជាមិត្តរបស់លោកត្រាំ បានសរសេរនៅបណ្តាញសង្គមX ថាការផ្ទុះរថយន្ត ម៉ាកតេស្លាដែលលោកជាម្ចាស់ក្រុមហ៊ុន បណ្តាលមកពីកាំជ្រួច ឬ គ្រាប់បែកផ្ទុកនៅក្នុងឡាន មិនទាក់ទងនឹងតួគ្រឿងឡានទេ។បើតាមរូបភាពផ្សព្វផ្សាយនៅតាមបណ្តាញសង្គម ឡានអាគុយម៉ាកតេស្លា ប្រភេទ Cybertruck ពណ៌ប្រផេះ បានមកចតនៅចំពីមុខទ្វារចូលសណ្ឋាគារ “Trump” ហើយផ្ទុះយ៉ាងខ្លាំង ដោយបញ្ចេញផ្សែងខ្មៅយ៉ាងសម្បើម។ មនុស្សម្នាក់នៅក្នុងឡានបានស្លាប់ និង៧នាក់ផ្សេងទៀតនៅខាងក្រៅបានរងរបួស។ ហេតុការណ៍នេះបានកើតឡើងតែប៉ុន្មានម៉ោងក្រោយពីFBI បានបញ្ចេញអត្តសញ្ញាណភេរវជនជនសង្ស័យ Shamsud-Din Jabbar អ្នកបង្កហេតុនៅនូវែលអរឡេអង់។សម្រាប់ពេលនេះ FBI គិតថាជាឧប្បត្តិហេតុទោល។ ប៉ុន្តែទោះគ្មានអ្វីជាភស្តុតាងអាចភ្ជាប់ហេតុការណ៍ផ្ទុះទៅនឹងក្រុមអ៊ីស្លាមជ្រុលនិយមអង្គការរដ្ឋអ៊ីស្លាមក៏ដោយ ក៏អាមេរិកចាត់គ្រប់វិធានការចាំបាច់ទាំងអស់ដើម្បីការពារសន្តិសុខជាតិ ព្រោះការផ្ទុះនេះស្ថិតនៅចំមហាវិថីដ៏ល្បីផង នៅមុខសណ្ឋាគារឈ្មោះត្រាំផង។ ហើយលោក ដូណាល់ ត្រាំ ក៏នឹងចូលកាន់តំណែងជាប្រធានាធិបតីនៅថ្ងៃ ទី២០មករាខាងមុខទៀត។ឡានបើកបុកហ្វូងមនុស្សជាភេរវកម្មចំពោះករណីបើកឡានបុកហ្វូងមនុស្ស អាជ្ញាធរអាមេរិកបានចាត់ទុកជាទង្វើភេរវកម្ម និងបើកអង្កេតភេរវកម្ម។ ហេតុការណ៍ បានកើតឡើងនៅវេលាម៉ោង ៣និង១៥នាទីទៀបភ្លឺ ត្រង់សង្កាត់ទេសចរណ៍ប្រវត្តិសាស្ត្រដ៏ល្បីល្បាញបំផុតមួយរបស់អាមេរិក។ ចំនួនមនុស្សស្លាប់បានឡើងដល់យ៉ាងហោចណាស់១៥នាក់ និងរបួស៣៥នាក់ ក្នុងនោះពីរនាក់ជាប៉ូលិស។ ចំណែកជនល្មើស ត្រូវបានប៉ូលិសបាញ់សម្លាប់ភ្លាម បន្ទាប់ពីប៉ុនប៉ងរត់គេចខ្លួនបានបន្តិច។ពេលនេះអាជ្ញាធរបានប្រគល់ភារកិច្ចអង្កេតភេរវកម្មទៅឱ្យទីភ្នាក់ងារចារកិច្ចអាមេរិកFBI។ នៅក្នុងសន្និសីទកាសែត នាល្ងាចថ្ងៃពុធទី១មករា FBI បានបញ្ជាក់ថា ក្រៅពីរកឃើញមានទង់ជាតិអង្គការរដ្ឋអ៊ីស្លាម នៅក្នុងឡាន ជនល្មើសពិតជាមានគ្រាប់បែកច្នៃភ្លាមៗពីរគ្រាប់ទៀត ដែលភ្នាក់ងារកម្ទេចចោលភ្លាម បើទោះបីជាមិនប្រាកដថាគ្រាប់នោះអាចផ្ទុះបានឬមិនបានក៏ដោយ។ ជាងនេះទៅទៀត ជនល្មើសទំនងមិនមែន ជាជនទោលធ្វើសកម្មភាពតែម្នាក់ឯងទេ។ ប៉ូលិសកំពុងតាមអង្កេតរកអ្នកផ្សំគំនិត។អត្តសញ្ញាណជនល្មើស មានអាយុ៤២ឆ្នាំភេរវជនសង្ស័យឈ្មោះ Shamsud-Din Jabbar ជាអតីតទាហានអាមេរិក បំរើការក្នុងជួរកងទ័ពពីឆ្នាំ២០០៧ដល់ឆ្នាំ២០១៥ ដោយធ្លាប់បានទៅបំពេញបេសកកម្មនៅក្នុងប្រទេសអាហ្វហ្កានិស្ថាន រយៈពេលពីរឆ្នាំ (២០០៩-២០១០) និងធ្លាប់មានឋានៈជាពលបាលទោ។ នេះបើតាមព័ត៌មានផ្តល់ដោយក្រសួងការពារជាតិអាមេរិកដែលបញ្ជាក់ទៀតថា ពីឆ្នាំ២០១៥ ដល់ឆ្នាំ២០២០ Shamsud-Din Jabbar ជាទាហានបម្រុង។ បើតាមNew York Times ជនល្មើសរូបនេះ ក៏ធ្លាប់ជាប់ទោស ទាក់ទងនឹងបទល្មើសតូចតាចមួយចំនួនដូចជា ធ្លាប់ជាចោរលួច នៅឆ្នាំ២០០២ និងបើកបរដោយគ្មានបណ្ណបើកបរត្រឹមត្រូវ (គ្មានសុពលភាព) នៅឆ្នាំ២០០៥។នៅមុនការទម្លាយអត្តសញ្ញាណជនល្មើសដោយចំហ សារព័ត៌មានអាមេរិកជាច្រើន បានព្រលយថាក្រុមអ្នកអង្កេតកំពុងប្រមូលព័ត៌មានបន្ថែមទាក់ទងនឹងប្រវត្តិរូប Shamsud-Din Jabbar ពីមុនផង និងទង់ជាតិខ្មៅ នៅក្នុងឡានភេរវកម្មផង ព្រោះភេរវជនសង្ស័យនេះបានបង្ហោះវីដេអូតាមបណ្តាញសង្គមប្រាប់អំពីទំនោររបស់ខ្លួនទៅខាងក្រុមជីហាតអង្គការរដ្ឋអ៊ីស្លាម។ រូបភាពវីដេអូជាភស្តុតាងមួយបង្ហាញពីចេតនាមុះមុតចង់សម្លាប់មនុស្ស។ ឯទីតាំងបង្កហេតុក៏មានលក្ខណៈប្រកបដោយនិម្មិតរូបខ្លាំងទៀត។សង្កាត់បារាំងរបស់ក្រុងNew-Orleans ជាស៊ីបភេរវកម្មក្រុងនូវែលអរឡេអង់ ជាទិសដៅទេសចរណ៍ដ៏ធំជាងបង្អស់មួយរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក។ ហើយទីតាំងកើតហេតុ ជាសង្កាត់ប្រវត្តិសាស្ត្រ ជាបណ្តុំទេសចរ មកពីគ្រប់ទិសទី។ ក្នុងឱកាសបុណ្យចូលឆ្នាំថ្មីឆ្នាំ២០២៥នេះ អាជ្ញាធរបានបញ្ចេញកងកម្លាំងរក្សាសន្តិសុខទាំងអស់ និងរកភ្នាក់ងារជំនួយបន្ថែមជាង៣០០នាក់ទៀត ដើម្បីការពារសុវត្ថិភាព។ បើតាមលោក Radi Babulsi ដែលជាអ្នកកាសែតម្នាក់ដែរ កន្លែងកើតហេតុ ជាជម្រើសទីតាំងវាយប្រហារភេរវកម្មដ៏ល្អបំផុត។ លោកRadi Babulsi បានរៀបរាប់ដូច្នេះថា “នៅលើពិភពលោកទាំងមូល ចំណុចដៅភេរវកម្មមានដូចគ្នា គឺនៅត្រង់សង្កាត់ជាផ្លូវដើរ ជាផ្សារណូអែល ... ចង់បង្កនិងសម្លាប់មនុស្សក្នុងចំនួនដ៏ច្រើនបំផុត ត្រូវមកធ្វើនៅលើផ្លូវ Bourbon Street នៃក្រុងនូវែលអរឡេអង់នេះហើយ ព្រោះនៅម៉ោងបីទៀបភ្លឺក៏ដោយ នៅម៉ោងណាក៏ដោយ ក៏មានមនុស្សណែនណាន់តាន់តាប់ជានិច្ច។ ជាពិសេសទៅទៀត យប់កើតហេតុជាយប់ឆ្លងឆ្នាំផង។ ដូច្នេះគឺទីនេះហើយដែលជាស៊ីបវាយប្រហារត្រូវជនរងគ្រោះច្រើន។ ទីតាំងនេះ មានឈ្មោះថាសង្កាត់បារាំង ដែលល្បីល្បាញពេញសហរដ្ឋអាមេរិកនិងនៅលើពិភពលោក។ ជាទីតាំងគោល ដែលនរណាក៏ស្គាល់ មិនមែនដូចនៅក្រុងរបស់Ohioទេ។ បង្កភេរវកម្មនៅសង្កាត់បារាំងនូវែលអរឡេអង់ ប្រៀបដូចធ្វើភេរវកម្មនៅTimes Squareដែលសុទ្ធតែជាកន្លែងល្បី គ្មានកន្លែងណាដូចឡើយ៕
-
6
តើមានព្រឹត្តិការណ៍ធំៗអ្វីខ្លះកើតឡើងនៅលើពិភពលោក ក្នុងឆ្នាំ២០២៤?
ឆ្នាំ២០២៤ បានបិទបញ្ចប់ទៅ ជាមួយនឹងព្រឹត្តិការណ៍គួរឱ្យកត់សម្គាល់មួយចំនួន នៅលើពិភពលោក។ ពីដើមបូព៌ា ទៅអាមេរិក សង្គ្រាមអ៊ីស្រាអែលនិងហាម៉ាស បានរាលដាលដល់លីបង់។ ពីការដួលរលំរបបបាស្ហារអាល់អាសាដ ទៅការវិលត្រលប់មកកាន់តំណែងជាថ្មីរបស់លោកដូណាល់ត្រាំ។ នៅអឺរ៉ុប សង្គ្រាមអ៊ុយក្រែនរុស្ស៊ីបានការលូកដៃពីកូរ៉េខាងជើង។ ឯកូរ៉េខាងត្បូងធ្លាក់ក្នុងវិបត្តិនយោបាយដ៏ធ្ងន់ធ្ងរ ក្រោយការទម្លាក់ប្រធានាធិបតី យូន សុកយោល។ ។ល។ និង ។ល។ នៅថ្ងៃទី៥វិច្ឆិកា ដូណាល់ត្រាំ បានជាប់ឆ្នោតជាថ្មី ជាប្រធានាធិបតីអាមេរិកទី៤៧ បន្ទាប់ពីបានឆ្លងកាត់យុទ្ធនាការឃោសនាបោះឆ្នោតដែលបង្កប់ភាពមិនជាក់លាក់និងឧប្បត្តិហេតុជាច្រើន។ ជាដំបូង បេក្ខជនប្រធានាធិបតីបក្សសាធារណរដ្ឋត្រូវប្រកួតប្រជែងជាមួយប្រធានាធិបតីផុតអាណត្តិ ចូ បៃដិន។ ប៉ុន្តែដោយមូលហេតុសុខភាព ទ្រុឌទ្រោមនិងភ្លេចភ្លាំងស្មារតីខ្លាំង លោកចូបៃដិន បានប្រកាសដកបេក្ខភាពជាប្រធានាធិបតីវិញ នៅថ្ងៃ ទី២១កក្កដា២០២៤ ហើយលោកស្រីអនុប្រធានាធិបតី ខាម៉ាឡា ហារីស បានក្លាយជាបេក្ខនារីប្រធានាធិបតីជំនួសវិញ។ការប្រកួតប្រជែងយកតំណែងប្រធានាធិបតីអាមេរិកលើកនេះ សម្គាល់ដោយការប្រើពាក្យវាយប្រហារយ៉ាងអសុរសផង អំពើហិង្សាផង។ ក្នុងពេលកំពុងឃោសនា ខ្មាន់កាំភ្លើងម្នាក់បានបាញ់តម្រង់ធ្វើឃាតលោកត្រាំ តែសំណាងល្អ លោកបានត្រូវរបួសតែបន្តិចឆិតចំស្លឹកត្រចៀកស្តាំ។ លោកដូណាល់ត្រាំបានរងការប៉ុនប៉ងធ្វើឃាត ចំនួនពីរលើក និងធ្វើឱ្យលោកដួលដល់ដី តែមិនអាចរារាំងបំណងក្លាយជាប្រធានាធិបតីនៃប្រទេសដ៏មានអំណាចបំផុតនៅលើពិភពលោកជាលើកទីពីរបានទេ។អាមេរិកនឹងមានប្រធានាធិបតីថ្មី ជាលោកដូណាល់ត្រាំ ស្ថានភាពនយោបាយពិភពលោកក៏អាចប្រែប្រួល មានជាអាទិ៍ និងដំបូងគេ គឺសង្គ្រាមនៅអ៊ុយក្រែន។ឆ្នាំនេះ បើគិតទៅ សង្គ្រាមអ៊ុយក្រែននិងរុស្ស៊ីអូសបន្លាយរយៈពេលលើសពី១ពាន់ថ្ងៃហើយ។ ហើយសង្គ្រាមកាន់តែផុងជ្រៅ និងខ្លាំងឡើងៗ។ ខាងអ៊ុយក្រែន ជាលើកទីមួយ ក្នុងឆ្នាំនេះ យោធាបានទទួលជំនួយមីស៊ីលរយៈឆ្ងាយពីបស្ចិមលោក និងបានទទួលការអនុញ្ញាតឱ្យបាញ់មីស៊ីលនោះចូលក្នុងទឹកដីរុស្ស៊ីទៀត។ អ៊ុយក្រែនស្តួចកម្លាំង តែបំបែរយុទ្ធសាស្ត្រចូលកាន់កាប់តំបន់គួស្ក៍របស់រុស្ស៊ី។ លោកប្រធានាធិបតីអ៊ុយក្រែនហ្សេឡេនស្គី បានប្រកាសថាជាយុទ្ធសាស្ត្រលើកសមរភូមិប្រយុទ្ធទៅក្នុងទឹកដីរុស្ស៊ីវិញ។ ខាងរុស្ស៊ី ម៉ូស្គូបានទទួលជំនួយជាកងទ័ពជាច្រើនពាន់នាក់មកពីកូរ៉េខាងជើង មកជួយច្បាំងនៅសមរភូមិ ជាមួយអ៊ុយក្រែន។ ទោះមានស្លាប់អស់យ៉ាងហោចមួយពាន់នាក់បាត់ទៅក៏ដោយ ក៏ព្យុងយ៉ាងនឹងបន្តផ្តល់អាវុធនិងបញ្ជូនទ័ពមករុស្ស៊ីទៀត ដើម្បីសាមគ្គីភាព ក្នុងក្របខ័ណ្ឌនៃការរឹតសម្ព័ន្ធភាពយោធាជួយគ្នាទៅវិញទៅមក។ សង្គ្រាមជាមួយអ៊ុយក្រែន គ្មានឥទ្ធិពលលើនយោបាយផ្ទៃក្នុងរុស្ស៊ីទេ។ ដោយគ្មានការភ្ញាក់ផ្អើលលោកពូទីន បានជាប់ឆ្នោតជាប្រធានាធិបតីជាថ្មី ជាលើកទី៥ សម្រាប់ដឹកនាំរុស្ស៊ី៦ឆ្នាំទៀត។ ចំណែកប្រមុខបក្សប្រឆាំងដ៏ល្បីល្បាញ អាឡិចសី ណាវ៉ានី ដែលជាគូប្រជែងចម្បងរបស់លោកពូទីន ស្រាប់តែបានស្លាប់ ក្នុងបរិបទដ៏ចម្លែក នៅក្នុងពន្ធនាគារ។នៅដើមបូព៌ា សង្គ្រាមរវាងអ៊ីស្រាអែល និងចលនាហាម៉ាសក្នុងតំបន់ហ្កាហ្សា កាន់តែហិង្សាខ្លាំងឡើងៗ។ មានស្លាប់យ៉ាងហោចណាស់៤ម៉ឺននាក់។ នេះបើតាមតួលេខប្រកាសដោយក្រសួងសុខាភិបាលហាម៉ាស។ ចំណាប់ថ្នូរជាច្រើននាក់បន្តជាប់ក្នុងកណ្តាប់ដៃចលនាហាម៉ាស។ តុលាការព្រហ្មទណ្ឌអន្តរជាតិបានចេញដីកា តាមចាប់ខ្លួនលោកនាយករដ្ឋមន្ត្រីអ៊ីស្រាអែល នេតាន់យ៉ាហ៊ូ និងអតីតរដ្ឋមន្ត្រីការពារជាតិ ដែលត្រូវខ្ទាតពី តំណែង នៅខែវិច្ឆិកា ពីបទប្រព្រឹត្តឧក្រិដ្ឋកម្មសង្គ្រាមនិងឧក្រិដ្ឋកម្មប្រឆាំងមនុស្សជាតិ។ មេខ្លោងចលនាហាម៉ាសក៏ត្រូវបានតុលាការក្រុងឡាអេចេញដីកា ដាច់ឡែកមួយទៀត តាមចាប់ខ្លួនក្នុងបទឧក្រិដ្ឋដូចគ្នា។តែគ្មានប្រសិទ្ធភាព។ សង្គ្រាមអ៊ីស្រាអែលនិងហាម៉ាស បានរាលដាលដល់លីបង់។ យោធាអ៊ីស្រាអែលបានវាយប្រហារផ្លោងចូលក្នុងទឹកដីលីបង់ ដល់ក្រុងបេរ៉ូត។ បន្ទាប់ពីបានបញ្ជាបំផ្ទុះឧបករណ៍ផ្ញើសារ (វិទ្យុទាក់ទងគ្នា) ពីចម្ងាយក្នុងពេលតែមួយធ្វើឱ្យស្លាប់មនុស្សជាច្រើននាក់ នៅលីបង់ សំដៅប្រឆាំងនឹងចលនាភេរវនិយមហេសបូឡា ដែលគាំទ្រដោយអ៊ីរ៉ង់ អ៊ីស្រាអែលបានកម្ចាត់មេកើយជាប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់ចលនាហេសបូឡា ហាសាន់ ណាស្រាឡា។អស់ការគាំទ្រពីរុស្ស៊ីនិងអ៊ីរ៉ង់ របបផ្តាច់ការ បាស្ហា អាល់អាសាដ ដែលដឹកនាំស៊ីរីអស់ពេលជាងកន្លះសតវត្សរ៍ (៥៤ឆ្នាំ) បានដួលរលំ។ ប្រជាពលរដ្ឋស៊ីរី បានរួចរំដោះ និងកំពុងស្ថិតក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ចលនាអ៊ីស្លាមជ្រុលនិយម ដែលសហរដ្ឋអាមេរិកធ្លាប់ចាត់ទុកជាក្រុមភេរវនិយម។ ថ្វីបើសហគមន៍អន្តរជាតិនាំគ្នារួសរាន់ភ្ជាប់ចំណងទូតជាមួយរដ្ឋាភិបាលស៊ីរីថ្មីមែនតែកង្វល់នៅធំជុំវិញបញ្ហាសិទ្ធិមនុស្ស។ គេនឹងអាចដឹងច្បាស់នៅឆ្នាំ២០២៥។អាស៊ីស្ងប់ស្ងាត់នៅឆ្ងាយពីជម្លោះប្រដាប់អាវុធមែន តែភាពតានតឹងបានឡើងតឹងស្ទើរប្រេះរវាងចិននិងតៃវ៉ាន់។ ចិនកំញើញកាន់តែខ្លាំងតៃវ៉ាន់ ដែលទើបមានប្រធានាធិបតី មានជំហរឯករាជ្យនិយមបំផុត គឺលោក ឡៃ ឈីនទឿ។ កូរ៉េខាងត្បូង ធ្លាក់ក្នុងវិបត្តិនយោបាយយ៉ាងជ្រៅ។ បន្ទាប់ពីបានបោះឆ្នោតទម្លាក់ប្រធានាធិបតី យូន សុកយោល ដែលប៉ុនប៉ងប្រើច្បាប់អាជ្ញាសឹក និងបញ្ជូនទាហានទៅរារាំងដំណើរការសភា នៅថ្ងៃ២៧ធ្នូ សភាបានទម្លាក់ប្រធានាធិបតីស្តីទី លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហាន ដុកសូទៀត។ តែជាដំណឹងល្អ សម្រាប់ត្រកូលស៊ីណាវ៉ាត់ និងក្រុមអាវក្រហមនៅប្រទេសថៃ។ ឪពុកបានត្រលប់ចូលស្រុកនិងបានទទួលការលើកលែងទោសពីព្រះមហាក្សត្រ ឯលោកស្រី ភេនថងថាន ស៊ីណាវ៉ាត់ ជាកូនស្រីពៅរបស់លោកថាក់ស៊ីនស៊ីណាត់វ៉ាត់ បានក្លាយជានាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ ភេទស្រីវ័យក្មេងជាងគេបំផុតនៅថ្ងៃទី១៦សីហា។នៅប្រទេសបារាំង ប្រឈមនឹងអប្រជាប្រិយភាពដ៏ខ្លាំងក្លា លោកប្រធានាធិបតីអេម៉ានុយអែលម៉ាក្រុង បានប្រកាសរំលាយសភា និងរៀបចំការបោះឆ្នោតសភាឡើងវិញ។ ប៉ុន្តែជាសំណាងអាក្រក់ លទ្ធផលឆ្នោតបានជំរុញបារាំងឱ្យផុងក្នុងវិបត្តិនយោបាយកាន់តែខ្លាំង ដោយគ្មានបក្សនយោបាយណាអាចប្រមូលសំឡេងភាគច្រើនដាច់ខាតសម្រាប់បង្កើតរដ្ឋាភិបាលតែម្នាក់ឯងបាន។ ក្នុងរយៈពេលតែមួយឆ្នាំ បារាំងប្តូរផ្លាស់នាយករដ្ឋមន្ត្រីដល់ទៅបួនរូប។ នាយករដ្ឋមន្ត្រីបេរ៉ូ ដែលទើបឡើងមកជំនួសនាយករដ្ឋមន្ត្រីបីខែ មីស្ហែលបានីញ៉េ ទើបអាចប្រកាសសមាសភាពរដ្ឋាភិបាលថ្មីបាននៅមុនណូអែលមួយថ្ងៃ។ ដោយមានសមាសភាពទេសរដ្ឋមន្ត្រីពីរនាក់ជាអតីតនាយករដ្ឋមន្ត្រីផង រដ្ឋាភិបាលលោកបេរ៉ូ រងការរិះគន់ពីគ្រប់ចរន្តនយោបាយ។ មិនដឹងថាតើរដ្ឋាភិបាលនេះអាចមានអាយុវែងប៉ុន្មានថ្ងៃទេ។ក្រៅអំពីជម្លោះប្រដាប់អាវុធនិងនយោបាយឡើងកម្តៅស្ទើរគ្រប់ទិសទី ២០២៤ក៏ជាឆ្នាំដ៏ក្តៅជាងគេបើនិយាយអំពីសីតុណ្ហភាព ការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ និងការឡើងកម្តៅ នៃភពផែនដី។ ជាផលវិបាក ភ្លើងឆេះព្រៃ ដ៏កំណាចនៅអាមេរិក ភាពរាំងស្ងួតដ៏ចម្លែកនៅអាម៉ាហ្សូន។ ទឹកជំនន់ និងការហូរបាក់ដី យ៉ាងចម្លែក នៅអេស្ប៉ាញ កាលពីខែតុលា ស្លាប់មនុស្សអស់ជាង២៣០នាក់ ព្រមទាំងការខូចខាតជាសម្ភារៈយ៉ាងច្រើន។ គ្រោះធម្មជាតិកំណាចៗបែបនេះ អាចនឹងមានកើតច្រើន និងកាន់ញឹក នាពេលអនាគត។ ហ្វីលីពីនក្លាយជាប្រទេសរងគ្រោះព្យុះទីហ្វុងច្រើននិងកំណាចជាងគេបំផុត។ ប៉ុន្តែនៅCopអាកាសធាតុ Copជីវៈចម្រុះ Copប្លាស្ទិក ឆ្នាំនេះសន្និសីទអង្គការសហប្រជាជាតិជុំវិញអាកាសធាតុគ្មានសម្រេចលទ្ធផលអ្វីជាដុំកំភូនទេ។ COP២៩ បានត្រឹម សន្យាផ្តល់ហិរញ្ញវត្ថុអាកាសធាតុ៣០០ពាន់លានដុល្លារក្នុងមួយឆ្នាំៗរហូតដល់ឆ្នាំ២០៣៥ សម្រាប់ឱ្យក្រុមប្រទេសងាយរងគ្រោះចាត់ចែងដោះស្រាយគ្រោះមហន្តរាយ និងអភិវឌ្ឍការសម្របខ្លួនតាមអាកាសធាតុ។ ពាក្យសន្យាជារឿងមួយ ការព្រមព្រៀងនិងបញ្ចេញសកម្មភាពជាក់ស្តែងជារឿងមួយផ្សេងទៀត និងមិនគ្រប់គ្រាន់ទេ សម្រាប់មតិភាគច្រើន បើយោលទៅលើល្បឿននៃការប្រែប្រួល។ក្នុងវិស័យអវកាស អឺរ៉ុបកំពុងមានក្តីសង្ឃឹមថ្មី ជាមួយនឹងការបាញ់បង្ហោះដោយជោគជ័យយាន អារីយ៉ាន៦ ពាំកូនផ្កាយរណបជាច្រើនទៅក្នុងគន្លងតារាវិថី។ អំណើះតទៅ អឺរ៉ុបអាចនឹងមានស្វ័យភាពក្នុងផ្នែកអវកាស។ ចំណែកអវកាសអាមេរិក យានSpaceX បានបញ្ជូនអវកាសយានិកមិនមែនអាជីពពីររូប ជាលើកទីមួយ ទៅក្នុងលំហ។ជាចុងក្រោយ ២០២៤មិនអាក្រក់ទាំងស្រុងឡើយ។ ២០២៤ ក៏បានបន្សល់ទុកនូវអនុស្សាវរីយ៍ល្អ និងភាពរីករាយនៃកីឡាអូឡាំពិកក្រុងប៉ារីស។ ១០០ឆ្នាំក្រោយ បារាំងបានធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះរៀបចំអូឡាំពិកជាលើកទីពីរ។ ការបើកកម្មវិធីកីឡាអូឡាំពិកនៅតាមដងទន្លេសែន ក្រោមតំណក់ទឹកភ្លៀងរលឹម បានទទួលការសាទរនិងតាមដានទស្សនាក្នុងចំនួនច្រើនបំផុត បំបែកឯតទគ្គកម្មពិភពលោក។ កម្មវិធីបិទ ក៏អធិកអធមនិងបង្កប់ដោយភាពភ្ញាក់ផ្អើលមួយ តាមរយៈវត្តមានរបស់អ្នកចម្រៀងរ៉ាប់ខ្មែរ វ៉ាន់ដា លើឆាក៕
-
5
ស៊ីរី៖ ក្រុមឧទ្ទាមសំរុកចូលដល់រដ្ឋធានីដាម៉ាស ខណៈលោកបាស្ហា អាល់អាសាដ រត់គេចខ្លួនបាត់
នៅស៊ីរី ក្រុមឧទ្ទាមដែលបានវាយសំរុកយ៉ាងខ្លាំងនិងដ៏លឿនរហ័សប្រមាណ១០ថ្ងៃមកនេះ ពេលនេះបានចូលទៅដល់រដ្ឋធានីដាម៉ាសហើយ នៅថ្ងៃទី៨ធ្នូ។ ក្រុមឧទ្ទាម បានប្រកាសថា របបដឹកនាំរបស់លោកបាស្ហា អាល់អាសាដ បានដួលរលំ។ គួរបញ្ជាក់ថា នេះគឺជាការដួលរលំនៃរបបផ្តាច់ការត្រកូស អាសាដ ដែលបានដឹកនាំប្រទេសស៊ីរី តាំងតែពីឆ្នាំ១៩៧១ តពីជំនាន់ឪពុក រហូតដល់កូន។ “របបផ្តាច់ការបាស្ហាដួលរលំហើយ!”យោងតាមព័ត៌មានចុងក្រោយដែលយើងទទួលបាន នៅព្រឹកថ្ងៃអាទិត្យទី៨ធ្នូ គឺក្រុមឧទ្ទាមប្រឆាំងរដ្ឋាភិបាលស៊ីរី បានសំរុកចូលដល់ក្នុងរដ្ឋធានីដាម៉ាសហើយ គឺចូលសឹងតែដោយគ្មានការប្រយុទ្ធតែម្តង ព្រោះថាកងទ័ពស៊ីរីបាននាំគ្នាដកថយ ខ្លះរត់គេច ខ្លះទៀតបានទម្លាក់អាវុធមិនប្រយុទ្ធ។ ប្រជាជនស៊ីរីជាច្រើនរយនាក់ បាននាំគ្នាមកជួបជុំនៅតាមផ្លូវ តាមទីសាធារណៈ ស្រែកហ៊ោរកញ្ជ្រៀវអបអរសាទរ អមដោយសំឡេងកំាំភ្លើងបាញ់រះទៅលើ បន្លឺពីជោគជ័យនេះផង។រូបសំណាករបស់ លោក Hafez al Assad អតីតមេដឹកនាំស៊ីរី នឹងដែលជាឪពុលលោកបាស្ហា អាល់អាសាដ ត្រូវបានប្រជាជនស៊ីរី វាយផ្តួលរំលំ នៅទីលានអូម៉ាយ៉ាដ កណ្តាកក្រុងដាម៉ាស។ ក្រុមឧទ្ទាម បានថែមទាំងចូលទៅវាយកម្ទេច ស្ថានទូតអ៊ីរ៉ង់ ប្រចាំនៅទីក្រុងដាម៉ាសថែមទៀតផង ព្រោះថាគឺអ៊ីរ៉ង់ដែលជាអ្នកជួយការពាររបបផ្តាច់ការបាស្ហា អាល់អាសាដ ជាច្រើនឆ្នាំមកនេះ។ក្រុមឧទ្ទាម បានប្រកាសផ្សាយតាមបណ្តាញទូរទស្សន៍ជាតិស៊ីរី ថាពេលនេះ របបដឹកនាំផ្តាច់ការ បាស្ហា អាល់អាសាដ បានដួលរលំជាស្ថាពរហើយ ហើយទីក្រុងដាម៉ាស ត្រូវបានរំដោះបានទាំងស្រុង។ ក្រុមឧទ្ទាមបានអះអាងទៀតថា មុននឹងចូលដល់កណ្តាលក្រុងដាម៉ាស គេបានចូលទៅបើកទ្វារគុកជាច្រើនកន្លែង ដើម្បីដោះលែងអ្នកទោសនយោបាយ ជាច្រើនពាន់នាក់ ដែលពួកគេសុទ្ធតែត្រូវបានរបបផ្តាច់ការបាស្ហា អាល់អាសាដ ចាប់ដាក់គុកយ៉ាងអយុត្តិធម៌បំផុត អ្នកខ្លះជាប់ឃុំ៣០-៤០ឆ្នាំហើយ។លោកបាស្ហា អាល់អាសាដ រត់គេចខ្លួនបើផ្អែកតាមលោក Rami Abdel Rahmane អគ្គនាយកអង្គការឃ្លាំមើលស៊ីរី ដែលមានបណ្តាញយ៉ាងច្រើនប្រចាំនៅស៊ីរីផ្ទាល់ គឺ លោកបាស្ហា អាល់អាសាដ បានរត់គេចខ្លួនហើយ ដោយបានប្រញេបប្រញាប់ឡើងយន្តហោះ ចេញពីអាកាសយានដ្ឋានទីក្រុងដាម៉ាស មុនពេលក្រុមឧទ្ទាមចូលទៅដល់បន្តិច។ ប្រភពដដែលនេះ អះអាងថា គ្រាន់តែយន្តហោះចេញផុតភ្លាម ក្រុមសន្តិសុខអង្គរក្ស និងក្រុមទាហានដែលការពាររបបបាស្ហា អាល់អាសាដ ក៏បាននាំគ្នាបែកជើងគ្នារត់គេចអស់រលីងដែរ។ដូចគ្នាដែរ មន្ត្រីទាហានជាន់ខ្ពស់ស៊ីរី២នាក់ បានប្រាប់ទីភ្នាក់ងារព័ត៌មានReuters ថាលោកបាស្ហា អាល់អាសាដ ពិតជាបានចាកចេញពីទីក្រុងដាម៉ាស តាមយន្តហោះពិតមែន នៅព្រឹកថ្ងៃអាទិត្យនេះ។ តែប្រភពនេះ លើកឡើងថា គ្មាននរណាដឹងថា លោកបាស្ហា អាល់អាសាដ រត់ទៅជ្រកនៅទីកន្លែងណា ប្រទេសណាទេ។ដួលរលំ ដោយសារលែងមានរុស្ស៊ីនិងអ៊ីរ៉ង់ជួយថ្ងៃ៨ធ្នូ២០២៤ ជាថ្ងៃប្រវត្តិសាស្ត្រហើយ សម្រាប់ប្រជាជនស៊ីរី ព្រោះថារបបផ្តាច់ការស៊ីរី ដឹកនាំតពូជត្រកូលអាសាដ ពីជំនាន់ឪពុករហូតដល់កូន តាំងតែពីឆ្នាំ១៩៧១មក ពោលគឺជាង៥០ឆ្នាំហើយ ស្រាប់តែមកដួលរលំយ៉ាងងាយនៅពេលនេះ។ ប្រជាជនស៊ីរីខំធ្វើបាតុកម្មប្រឆាំងកាលពីឆ្នាំ២០១១ ហើយឈានក្លាយផ្ទុះជាសង្គ្រាមស៊ីវីលមហាវិនាសកម្ម តែរបបនេះនៅតែឈរមាំដដែល។ តែស្រាប់តែពេលនេះ ត្រឹមតែ១០ថ្ងៃសោះ ក្រុមឧទ្ទាមបានបើកប្រតិបត្តិការវាយសំរុក ដណ្តើមបានទីក្រុងធំៗជាបន្តបន្ទាប់ រហូតចូលដល់រដ្ឋធានីដាម៉ាស ហើយទៅបំផុតលោកបាស្ហា រត់ប្រាសអាយុបាត់។បើនិយាយឲ្យងាយស្តាប់ទៅ ធាតុពិត គឺរបបដឹកនាំរបស់បាស្ហា អាល់អាសាដ ក្រោយចប់សង្គ្រាមស៊ីវីល នៅសល់តែស្បែកដណ្តប់ឆ្អឹងប៉ុណ្ណោះ។ កន្លងមក របបនេះបានបង្ក្រាបចលនាប្រឆាំងបះបោរបាន គឺដោយសារតែមានរុស្ស៊ី និងអ៊ីរ៉ង់ជាអ្នកជួយ។ អ៊ីរ៉ង់បញ្ជូនកម្លាំងកូនចៅខ្លួន ដោយមានទាំងក្រុមហេសបូឡាលីបង់ផង ចូលទៅជួយទប់ការពារបាស្ហា អាល់អាសាដ។ រុស្ស៊ីវិញ បានប្រើយន្តហោះចម្បាំង បាញ់ទម្លាក់គ្រប់ទៅលើផ្ទះប្រជាជនស៊ីរី ទៅលើទីតាំងរបស់ក្រុមឧទ្ទាម ធ្វើឲ្យចលនាបះបោរ ត្រូវបាក់ស្រុតងើបលែងរួច។ដូច្នេះគ្មានអ្វីឆ្ងល់ទេ របបផ្តាច់ការបាស្ហា ដួលរលំនៅពេលនេះ គឺដោយសារតែលែងមានអ៊ីរ៉ង់ និងរុស្ស៊ីជួយទេ។ រុស្ស៊ីកំពុងរវល់សំរុកប្រយុទ្ធនៅអ៊ុយក្រែន ចំណែកអ៊ីរ៉ង់វិញ ដូចយើងដឹងហើយ ត្រូវបាក់ធ្មុងសឹងទាំងស្រុង ដោយសារតែអ៊ីស្រាអែល។ ក្រុមហេសបូឡា កូនចៅអ៊ីរ៉ង់ដែលធ្លាប់តែចាំជួយកងទ័ពស៊ីរី ពេលនេះកំពុងតែបាក់កម្លាំងខ្លាំងណាស់ ស្លាប់សមាជិកអស់រាប់ពាន់នាក់ មិនអាចមកជួយលោកបាស្ហាបានទេ។ លោកបាស្ហា និងទាហានខ្លួន នៅឯកោទាំងស្រុងតែម្តង ប្រឈមនឹងកម្លាំងស្ទុះឡើងរបស់ក្រុមឧទ្ទាម។ យ៉ាងណាមិញ ប៉ុន្មានថ្ងៃចុងក្រោយនេះ កងទ័ពស៊ីរីច្រើនពាន់នាក់ណាស់ ដែលបានបាក់ទ័ពនាំគ្នារត់ប្រាសអាយុទៅអ៊ីរ៉ាក់ ហើយខ្លះទៀត សុខចិត្តទម្លាក់អាវុធលើកទង់ជ័យសតែម្តង។ក្រុមឧទ្ទាមមានច្រើនក្រុម ដឹកនាំដោយក្រុម Hayat Tahrir al Chamក្រុមឧទ្ទាមដែលបានបើកការវាយប្រហារសំរុកប្រមាណ១០ថ្ងៃមកនេះ គឺមានច្រើនក្រុមធាតុពិតទៅនោះ ដោយគេបានសហការគ្នា ខ្លះវាយដេញពីជើង ខ្លះឡើងពីខាងត្បូងមក។ តែក្រុមដែលដឹកនាំធំចេញមុខខ្លាំងជាងគេ គឺក្រុម Hayat Tahrir al Cham ដែលបានវាយចុះពីខាងជើងមកខាងត្បូង ដណ្តើមបានទីក្រុងអាឡិប និងអ៊ីដឡិប រហូតចូលមកដល់កៀកនឹងទីក្រុងដាម៉ាស។ ដោយឡែក ក្រុមដែលបានចូលទៅដល់ទីក្រុងដាម៉ាសមុនគេ គឺក្រុមមួយទៀត ដែលបានវាយសំរុកឡើងពីខាងត្បូងមក។បញ្ហានេះវាបង្កឲ្យមានភាពស្មុគស្មាញ ពិបាកយល់បន្តិច មិនដឹងក្រុមណាជាក្រុមណា ព្រោះថាវាអាចមានលាយឡំដោយក្រុមជីហាតអ៊ីស្លាមជ្រុលនិយម។ ជាក់ស្តែង ក្រុមឧទ្ទាម Hayat Tahrir al Cham ដែលសកម្មជាងគេក្នុងប្រតិបត្តិការនេះ ការពិតគឺជាអតីតក្រុមឈ្មោះ សមរភូមិAl Nousra ដែលជាមែកធាងមួយរបស់ក្រុមអាល់កៃដា ប្រចាំនៅស៊ីរី។ ក៏ប៉ុន្តែ ក្រោយមក មេរបស់ក្រុមនេះឈ្មោះ Abou Mahammed al Golani បានប្រកាសផ្តាច់ចំណងទាក់ទងជាមួយពួកអាល់កៃដា កាលពីឆ្នាំ២០១៦។ ក្រៅពីក្រុមឧទ្ទាមដ៏ធំនេះ គឺនៅមានក្រុមឧទ្ទាមច្រើនក្រុមទៀត ដែលគេស្គាល់ថា បានទទួលការជួយទំនុកបម្រុងពីតួកគី ហើយនិងមានក្រុមកួក ដែលធ្លាប់ជាសម្ព័ន្ធមិត្តរបស់កងទ័ពអាមេរិកដែរ។ អនាគតប្រទេសស៊ីរី ទៅជាយ៉ាងណា?ពេលនេះ អ្នកខ្លះត្រេកអរដែលរបបបាស្ហា អាល់អាសាដ ដួលរលំ តែទន្ទឹមនឹងនេះ អ្នកខ្លះចោទសួរ ថាថ្ងៃមុខទៅជាយ៉ាងណាទៀត ? ប្រសិនបើគ្មានការរៀបចំផ្លាស់ប្តូរអំណាចឲ្យបានត្រឹមត្រូវទេ ស៊ីរីប្រាកដជាធ្លាក់ចូលក្នុងភ្នក់ភ្លើងសង្គ្រាមស៊ីវីល ធ្វើឲ្យតំបន់ដើមបូព៌ា កាន់តែអស្ថិរភាពថែមទៀត។ អ្នកខ្លះទៀត បង្ហាញការបារម្ភថា ក្រុមឧទ្ទាម Hayat Tahrir al Cham អាចនឹងប្រកាសបង្កើតរបបដឹកនាំអ៊ីស្លាមផ្តាច់ការនៅស៊ីរីក៏ថាបាន។តែយ៉ាងណាក៏ដោយ ផ្អែកតាមការវិភាញរបស់លោក Joshua Landis ប្រធានមជ្ឈមណ្ឌលសិក្សាតំបន់ដើមបូព៌ានៅសកលវិទ្យាល័យ Oklahoma បានលើកឡើងថា Abou Mahammed al Golani មេធំរបស់ Hayat Tahrir al Cham មិនចង់ឃើញស៊ីរីធ្លាក់ខ្លួនដូចអ៊ីរ៉ាក់ កាលពីឆ្នាំ២០០៣ទេ។ អ្នកជំនាញរូបនេះ លើកឡើងថា ក្រុមនេះ ប្រាកដជាបោះដៃហុចទៅកាន់សហគមអន្តរជាតិ ជាពិសេសទៅកាន់អឺរ៉ុបនិងអាមេរិក ដើម្បីកសាងស៊ីរីឡើងវិញក្រោយរបបបាស្ហា។ជាក់ស្តែង នៅព្រឹកថ្ងៃអាទិត្យនេះ មេក្រុម Hayat Tahrir al Cham បានថ្លែងសារប្រកាសថាខ្លួនចង់ ឲ្យមានការធ្វើអន្តរកម្មអំណាចប្រកបដោយការទទួលខុសត្រូវ គ្មានការបង្ហូរឈាម។ Abou Mahammed al Golani មេក្រុម Hayat Tahrir al Cham បានប្រកាសប្រាប់ទៅកងកម្លាំងខ្លួនទាំងអស់ ថាមិនត្រូវចូលទៅកាន់កាប់ ទីតាំងស្ថាប័នរដ្ឋស៊ីរី ឡើយហើយថែមបានអះអាងទៀតថា សម្រាប់ពេលនេះ ត្រូវទុកកិច្ចការងារដឹកនាំប្រទេស ឲ្យលោកនាយករដ្ឋមន្ត្រីស៊ីរី Mohammed Jalali បន្តចាត់ចែងតាមធម្មតា ទំរាំមានការចរចា រៀបចំអំណាចនយោបាយឡើងវិញ។ការប្រកាសទាំងនេះ វាជាសញ្ញាល្អ ដែលបញ្ជាក់អំពីចេតនា ចង់រៀបចំប្រទេសឲ្យបានត្រឹមត្រូវ ចៀសវាងសង្គ្រាមស៊ីវីល។ វាគឺជាអ្វីដែលសហគមអន្តរជាតិចង់បានទាំងអស់គ្នា ព្រោះថាប្រជាជនស៊ីរីបានរងទុក្ខវេទារាប់សិបឆ្នាំមកហើយ ដោយសារតែរបបផ្តាច់ការផង និងសង្រ្គាមស៊ីវីលផង៕
-
4
កិច្ចប្រជុំកំពូលCOP29 កៀរគរហិរញ្ញវត្ថុនិងរកដំណោះស្រាយទប់ទល់ការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ
កិច្ចប្រជុំកំពូលស្តីពីអាកាសធាតុ COP 29 បើកធ្វើនៅក្រុងបាគូ ប្រទេសអាស៊ែរបៃហ្សង់ ចាប់ពីថ្ងៃទី១១វិច្ឆិកានេះ រហូត ដល់២២វិច្ឆិកា ខាងមុខ។ ជំនួបកំពូលរៀបចំដោយអង្គការសហប្រជាជាតិ លើកនេះ ផ្តោតជាសំខាន់ដើម្បីកៀរគរហិរញ្ញវត្ថុនិងរកដំណោះស្រាយទប់ទល់នឹងការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ ជាពិសេសរកមធ្យោបាយជួយប្រទេសក្រីក្រ ឲ្យមានសមត្ថភាពនិងលទ្ធភាព សម្របខ្លួននឹងកំណើនកម្តៅផែនដី។ ក៏ប៉ុន្តែ កម្មវត្ថុនៃកិច្ចប្រជុំពិភពលោកនេះ ត្រូវថមថយសន្ទុះជាខ្លាំង ព្រោះតែជ័យជម្នះជាប់ឆ្នោតរបស់លោក ដូណាល់ ត្រាំ ឡើងដឹកនាំសហរដ្ឋអាមេរិកនៅពេលដ៏ខ្លីខាងមុខ។ អវត្តមានមេដឹកនាំកំពូលៗរបស់ពិភពលោកថ្នាក់ដឹកនាំធំៗក្នុងលោក បញ្ជាក់អវត្តមាន មិនចូលរួមកិច្ចប្រជុំកំពូលស្តីពីអាកាសធាតុ COP 29 នោះទេ។ អធិការបតីអាល្លឺម៉ង់ ប្រធានាធិបតីបារាំង ប្រមុខរដ្ឋចិន ចៅហ្វាយសេតវិមានអាមេរិក ប្រធានាធិបតីប្រេស៊ីល និងនាយករដ្ឋមន្ត្រីឥណ្ឌា សុទ្ធសឹងតែថាអវត្តមាន ដោយសំអាងហេតុផលផ្សេងៗគ្នា។ អ្នកខ្លះប្រកាសលុបចោលដំណើរទៅប្រជុំនៅអាស៊ែរបៃហ្សង់ នោះ ដោយថាមានជំងឺ ឬ ខ្លះព្រោះមានបញ្ហាវិបត្តិក្នុងស្រុក ជាដើម។ រុស្ស៊ី, លោក វ្ល៉ាឌីមៀរ ពូទីន មិនទៅទេ តែឲ្យនាយករដ្ឋមន្ត្រីទៅជំនួស។ក្នុងចំណោមប្រទេសមានសេដ្ឋកិច្ចជឿនលឿន G20 ដែលតំណាងឲ្យ ៧៧% នៃការបញ្ចេញផ្សែងឧស្ម័នផ្ទះកញ្ចក់ បំពុលផែនដីនិងជំរុញកំណើនកម្តៅផែនដីនោះ, មានមេដឹកនាំកំពូលប្រទេសតែ ៤ ប៉ុណ្ណោះ ដែល បានអញ្ជើញទៅដោយផ្ទាល់នៅអាស៊ែរបៃហ្សង់។ នោះគឺនាយករដ្ឋមន្ត្រីអង់គ្លេស លោក គៀរ ស្តាមឺ, លោកស្រីចរចា មេឡូនី នាយករដ្ឋមន្ត្រីអ៊ីតាលី, ប្រធានាធិបតីតួកគី រេសេប តាយីប អ៊ែរដូហ្កាន និងព្រះចៅអារ៉ាប៊ីសាអូឌីត ម៉ូហាមេដ បេនសាលម៉ាន។ បើគិតក្នុងរង្វង់ប្រទេសសហភាពអឺរ៉ុបវិញ មានតែនាយករដ្ឋមន្ត្រីអេស្ប៉ាញ Pedro Sanchez និងប្រធានាធិបតីប៉ូឡូញ Andrzej Duda ហើយនិងប្រធានក្រុមប្រឹក្សាអឺរ៉ុប ស្ហាល មីស្ហែល ក៏ប៉ុន្តែ ប្រធានគណៈកម្មការអឺរ៉ុប អួរស៊ូឡា វ៉ុនឌែរ ឡេយែន មិនអញ្ជើញទៅក្រុងបាគូ នោះឡើយ។ទោះចង់មិនចង់ ការថមថយការចូលរួមក្នុងកិច្ចការអាកាសធាតុពីថ្នាក់ដឹកនាំពិភពលោក គ្រានេះ មានចំណែកធំ ព្រោះតែផលវិបាកនៃជ័យជម្នះរបស់លោក ដូណាល់ ត្រាំ វិលត្រឡប់ទៅកាន់អំណាចសេតវិមានអាមេរិកជាថ្មី។ ចំពោះប្រទេសគិតគូរអាកាសធាតុ និងក្រុមអ្នកស្រឡាញ់បរិស្ថាន, លោក ដូណាល់ ត្រាំ ជារណាំងបង្អាក់ដំណើរប្តេជ្ញាចិត្តទប់ទល់ទប់ស្កាត់ការបញ្ចេញឧស្ម័នផ្ទះកញ្ចក់ ដែល សហរដ្ឋអាមេរិក ធ្លាប់បានសន្យា ហើយនិងជារាំងខ្ទប់ការទូតបរិស្ថានអាកាសធាតុ។គេដឹងហើយថា លោក ដូណាល់ ត្រាំ ត្រូវ អ្នកបរិស្ថានអាកាសធាតុ រិះគន់ថ្កោលទោស ថាគ្មានគំនិតស្នេហាបរិស្ថានភពផែនដីនោះឡើយ។ លោក ត្រាំ ខ្លួនឯង បានអះអាងញឹកញយនិងជាសាធារណៈ ថាការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ ជារឿងគួរឲ្យអស់សំណើច ជារឿងកំប្លែងលេងសើច។ កាលពីកាន់អំណាចអាណត្តិមុន លោក ត្រាំ បានដកសហរដ្ឋអាមេរិកចេញពីកិច្ចព្រមព្រៀងដើម្បីអាកាសធាតុទីក្រុងប៉ារីស តែត្រូវលោក ចូ បៃដិន បាននាំអាមេរិកត្រឡប់ចូលកិច្ចព្រមព្រៀងវិញ នៅឆ្នាំ២០២១។ លោកត្រាំ ក៏នឹងដកអាមេរិកចេញពីកិច្ចព្រមព្រៀងអាកាសធាតុ ជាថ្មីទៀត នៅពេលលោកចូលកាន់អំណាច ជាផ្លូវការ នៅដើមឆ្នាំថ្មីខាងមុខ។ ហើយលោក សន្យាបើកដៃឲ្យក្រុមហ៊ុនអាមេរិក ជីក ខួង រ៉ែ និងចម្រាញ់ប្រេង យ៉ាងពេញទំហឹង។ សកម្មភាពទាំងនេះ ផ្ទុយពីកិច្ចខំប្រឹងប្រែងដើម្បីអាកាសធាតុ។អាស៊ែរបៃហ្សង់ ចាប់ខ្លួនសកម្មជនបរិស្ថានអាស៊ែរបៃហ្សង់ ត្រូវគេចាត់ថា ជាកូនសិស្សមិនសូវល្អទេ ខាងគោរពសិទ្ធិមនុស្ស ហើយក៏ជាប្រទេសដែលបញ្ចេញឧស្ម័នផ្ទះកញ្ចក់ច្រើន ព្រមទាំងបូមចម្រាញ់ឧស្ម័ន រ៉ែ និងប្រេង ក៏ច្រើនសន្ធឹកណាស់ដែរ។ ចំពោះបញ្ហាសិទ្ធិមនុស្ស ប្រទេសនេះចាប់ខ្លួនក្រុមអ្នកប្រឆាំង និងអ្នកទោសនយោបាយ ជាច្រើនសិបនាក់ដាក់ពន្ធនាគារ។ ក្នុងចំណោះមនោះ មានទាំងអ្នកកាសែត ហើយនិងក្រុមសកម្មជនអាមេនីទាមទារផ្តាច់ខ្លួន ដែរ។ អ្នកជាប់ឃុំខ្លះទៀតជាសកម្មជនបរិស្ថានអាកាសធាតុដែរ។ ទាំងនេះជាហេតុផលធំ១ ដែលថ្នាក់ដឹកនាំកំពូលរបស់ប្រទេសបារាំង មិនអញ្ជើញទៅជាន់ដីអាស៊ែរបៃហ្សង់។អាស៊ែរបែហ្សង់និងអាមេនី មាន ជម្លោះចាស់នឹងគ្នា ទំនាស់រ៉ាំរ៉ៃ ព្រោះតែបញ្ហាអប្បគមន៍ ដែលចេះតែបន្តអូសបន្លាយ។ បារាំងគាំទ្រអាមេនី។ អាមេនី ធ្លាប់រងគ្រោះប្រល័យពូសាសន៍ពីតួកគី ឆ្នាំ១៩១៥-១៦។ ម្លោះហើយ បារាំងមានសមានចិត្តអាណិតប្រទេសនេះ ដែលចេះតែធ្លាក់ខ្លួនរងគ្រោះជាបន្តបន្ទាប់ពីព្រោះការគាបសង្កត់និងកាប់សម្លាប់។ ប្រការដែល ប្រធានាធិបតីបារាំង មិនអញ្ជើញទៅប្រជុំកំពូលអាកាសធាតុ នៅអាស៊ែរបៃសង់ គឺស្តែងឲ្យឃើញថា នេះជាលើកទី១ តាំងពីលោក អេម៉ានុយអែល ម៉ាក្រុង ឡើងកាន់អំណាច ៧ ឆ្នាំមកនេះ។ កាលឆ្នាំទៅមិញ បារាំងបញ្ជូនរដ្ឋមន្ត្រី ៨ នាក់ទៅប្រជុំកំពូលអាកាសធាតុ នៅអេម៊ីរ៉ាត់អារាប់រួម។ ឆ្នាំនេះ មានតែម្នាក់ប៉ុណ្ណោះ គឺលោកស្រីរដ្ឋមន្ត្រីបរិស្ថាន Agnès Pannier-Runacher ទៅប្រជុំអាកាសធាតុនៅក្រុងបាគូ។ រដ្ឋមន្ត្រីបារាំង ត្រូវដាក់កំហិតឲ្យធ្វើកិច្ចការតែសំណុំរឿងអាកាសធាតុតែប៉ុណ្ណោះ ដោយមិនត្រូវជជែកទាក់ទងទ្វេភាគីអ្វី ជាមួយថ្នាក់ដឹកនាំអាស៊ែរបៃសង់ ឬក៏មិនជួយផ្សព្វផ្សាយឲ្យអាស៊ែរបៃសង់ រីកមុខរីកមាត់អ្វីដែរ។COP29ហិរញ្ញវត្ថុទោះអវត្តមានថ្នាក់ដឹកនាំកំពូលជាច្រើននាក់ ក៏ពិតមែន តែប្រទេសចំនួន ១៩៨ បានបញ្ចូនតំណាងរបស់ខ្លួន ទៅចូលរួមប្រជុំកិច្ចប្រជុំ និងចរចា។ មនុស្សចូលរួមសរុប ប្រមាណជា ៥១ ០០០ នាក់។ កិច្ចប្រជុំកំពូលស្តីពីអាកាសធាតុ COP29 នៅអាស៊ែរបែហ្សង់ ឆ្នាំនេះ ត្រូវគេប្រសិទ្ធនាមមួយបែបទៀតថា «COP29ហិរញ្ញវត្ថុ»។ បានសេចក្តីថា បណ្តាប្រទេសចូលរួមប្រជុំ ត្រូវជជែកចរចាគ្នាសម្រេចគម្រោងហិរញ្ញវត្ថុ ហើយផ្តោតជាសំខាន់ កៀងគរកញ្ចប់ជំនួយលុយពីប្រទេសអ្នកមាន ដើម្បីជួយដល់ប្រទេសក្រីក្រ ឲ្យមានសមត្ថភាពនិងលទ្ធភាព សម្របខ្លួននឹងកំណើនកម្តៅផែនដី។កាលពី១៥ឆ្នាំមុន កិច្ចប្រជុំនៅក្រុង Copenhague គេសម្រេចកញ្ចប់លុយ ១០០ពាន់លានដុល្លារ ក្នុង១ឆ្នាំៗ ដើម្បីជួយប្រទេសក្រីក្រ។ ឆ្នាំ២០២២ កញ្ចប់លុយឡើងដល់ ១១៦ ពាន់លានដុល្លារ។ ឆ្នាំនេះវិញ កញ្ចប់លុយ ក៏មិនគួរនឹងតិចជាង១០០ពាន់លានដុល្លារដែរ។ ទោះម្តេចក្តី ប្រទេសនីមួយៗពុំទាន់បានបង្ហាញជំហរឆន្ទៈសន្យាថា ខ្លួនយល់ព្រមធ្វើវិភាគទានប៉ុន្មាននោះឡើយ។ឆ្នាំនេះដែរ ប្រទេសជាច្រើន ស្នើឲ្យដាក់ពន្ធឲ្យធ្ងន់និងច្រើន ទៅដល់ក្រុមហ៊ុនយក្សរកស៊ីខាងប្រេង រ៉ែ និងក្រុមហ៊ុនដែលរកស៊ីដែលបំផ្លាញបរិស្ថានអាកាសធាតុ ត្រូវតែជាប់កំហិតឲ្យបង់វិភាគទាន ទៅដល់គម្រោងស្តារអាកាសធាតុ។ មិនតែប៉ុណ្ណោះ ប្រទេសអ្នកចូលរួមប្រជុំ ក៏ចង់ស្នើឲ្យដាក់ពន្ធឲ្យតឹងតែងដែរ ជុំវិញទំនិញដែលប្រើប្រាស់ ឬផលិតចេញ ដោយប្រើកាបូន ច្រើន៕
-
3
លោកដូណាល់ ត្រាំជាប់ឆ្នោតជាប្រធានាធិបតីទី៤៧ របស់សហរដ្ឋអាមេរិក
លោក ដូណាល់ ត្រាំ នឹងត្រឡប់ទៅកាន់អំណាចសេតវិមានអាមេរិក ជាថ្មី។ ដ្បិតថា បេក្ខជនប្រធានាធិបតី មកពីគណបក្សសាធារណរដ្ឋ រូបនេះ មានសំឡេងឆ្នោតនាំមុខ ច្រើនជាង បេក្ខនារីបក្សប្រជាធិបតេយ្យ លោកស្រី ខាម៉ាឡា ហារីស។ លោក ត្រាំ ទទួលបានសន្លឹកឆ្នោតច្រើនជាង ទាំងសំឡេងបោះឆ្នោតទូទៅ និងទាំងប្រតិភូតំណាង។ មកទល់ម៉ោងផ្សាយនេះ លោក ត្រាំ ទទួលបានអង្គប្រតិភូ រហូតដល់ ២៧៧ ហើយចំណែកឯ លោកស្រី ហារីស បានត្រឹមតែ ជាង ២២៤ អង្គបោះឆ្នោត តែប៉ុណ្ណោះ។ ក៏ប៉ុន្តែ លទ្ធផលផ្លូវការ នៅមិនទាន់បញ្ជាក់នៅឡើយទេ។ បណ្តាញព័ត៌មានកាន់ជើងលោក ត្រាំ ប្រកាសជ័យជម្នះលទ្ធផលបោះឆ្នោតជ្រើសប្រធានាធិបតីអាមេរិក ជំនាន់ទី៤៧ មិនទាន់សម្រេចចេញផ្លូវការនិងត្រូវទទួលស្គាល់ ជាផ្លូវការនោះទេ។ មុនដំបូងគេបំផុត ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ Fox News ១គត់ ដែលទំនោរគាំទ្រលោក ដូណាល់ ត្រាំ និងលោក ត្រាំ ខ្លួនឯងតែប៉ុណ្ណោះ ដែលហ៊ានប្រកាសអួតអំពីជ័យជម្នះរបស់បេក្ខជនបក្សសាធារណរដ្ឋ នៅពេលនេះ។ ទោះបីជាលទ្ធផលបោះឆ្នោតមិនទាន់ផ្លូវការក៏ពិតមែន ប៉ុន្តែ ទាំងអ្នកនយោបាយអាមេរិក និង ថ្នាក់ដឹកនាំបរទេស គ្រប់គ្នាមើល៍ទៅ ឃើញថា លទ្ធផលច្បាស់ជាគ្មានអ្វីប្រែប្រួលក្រឡាប់ចក្រត្រឡប់ផ្សេងពីនេះឡើយ។ ដ្បិតថា សំឡេងគ្រាំចំពោះបេក្ខជន ដូណាល់ ត្រាំ ឋិតនៅឈាននាំមុខ លោកស្រី ខាម៉ាឡា ហារីស ហើយនិងមានប្រៀបជាងឆ្ងាយខ្លាំងណាស់។ ជាក់ស្តែង មកទល់ម៉ោងផ្សាយនេះ លោក ត្រាំ ទទួលបានអង្គប្រតិភូ រហូតដល់ ២៧៧ ហើយចំណែកឯ លោកស្រី ហារីស បានត្រឹមតែ ជាង ២២៤ អង្គបោះឆ្នោត តែប៉ុណ្ណោះ។ ចំពោះ សំឡេងឆ្នោតជាទូទៅ ក៏លោក ត្រាំ បាននាំមុខដែរ។ ពោលគឺលោកបានសំឡេងនាំមុខ ទាំងខាងសំឡេងឆ្នោតរបស់ប្រជាជនទូទៅ និងនាំមុខទាំង ប្រតិភូតំណាង អង្គបោះឆ្នោត។ផ្ទុយទៅវិញ លទ្ធផលផ្លូវការ មិនទាន់បានបញ្ជាក់ជាផ្លូវនោះឡើយទេ ហើយគូប្រជែង លោកស្រី ហារីស ក៏មិនទាន់ប្រកាសទទួលស្គាល់ចុះចាញ់នោះដែរ។ ដោយឡែក ទីភ្នាក់ងារសារព័ត៌មាន AP ដែលសហគមអន្តរជាតិទុកចិត្តខ្លាំង បានប្រកាសទទួលស្គាល់ជ័យជម្នះរបស់លោក ត្រាំ ។ការបោះឆ្នោតនៅអាមេរិកគ្រានេះ ពុំមែនជាការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសប្រធានាធិបតីអាមេរិក ដោយផ្ទាល់ នោះឡើយ។ ពលរដ្ឋអាមេរិកទៅបោះឆ្នោត ដើម្បីជ្រើសរើសប្រតិភូតំណាង ដែលគេហៅថា អង្គបោះឆ្នោត។ អង្គបោះឆ្នោត នេះ ជាបុគ្គល ៥៣៨រូប ដែលជាអ្នកមានភារៈជ្រើសរើសប្រធានាធិបតី និងអនុប្រធានាធិបតី។ ហើយប្រសិនបើ បេក្ខជនប្រធានាធិបតីរូបណាម្នាក់ ទទួលសំឡេង បានត្រឹម ២៧០ សំឡេង ពីអង្គបោះឆ្នោតទាំង ៥៣៨ រូប ពេលនោះ បានសេចក្តីថា ឈ្នះឆ្នោតហើយ។ គ្រានេះ លោក ត្រាំ ទទួលបានអង្គបោះឆ្នោត ចំនួនច្រើនជាង ២៧០ ទៅហើយ។ អាស្រ័យហេតុនេះ ទើបប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ Fox News និងលោក ត្រាំ ខ្លួនឯង ប្រកាសជ័យជម្នះយកតែម្តង។ថ្នាក់ដឹកនាំបរទេសចេញសារប្រតិកម្ម អបអរជ័យជម្នះលោក ត្រាំលោក អេម៉ានុយអែល ម៉ាក្រុង ប្រធានាធិបតីបារាំង ចេញមុខ មុនគេ អបអរសាទរលោក ដូណាល់ ត្រាំ។ លោក ម៉ាក្រុង ថាត្រៀមខ្លួនរួចស្រេចដើម្បីធ្វើការជាមួយលោក ត្រាំ ក្នុងរយៈពេល៤ឆ្នាំទៅមុខ ដោយឈរលើគោលការណ៍គោរពគ្នា ជាមួយនឹងជំនឿនយោបាយ និងមហិច្ចតា ដើម្បីជំរុញសន្តិភាព និងភាពរុងរឿង។នាយករដ្ឋមន្ត្រីអ៊ីស្រាអែល បេនចាមិន នេតាន់យ៉ាហ៊ូ បានស្វាគមន៍ការវិលត្រឡប់មកកាន់អំណាចជាថ្មីរបស់ លោកត្រាំ ដោយចាត់ទុកថាជាជ័យជម្នះធំសម្បើមណាស់ក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ។ ការត្រឡប់ទៅកាន់សេតវិមានជាថ្មី របស់លោកត្រាំ នឹងបើកទំព័រអាមេរិកថ្មី ហើយនិងផ្តល់សន្ទុះដល់ការប្តេជ្ញាចិត្តកាន់តែខ្លាំងចំពោះទំនាក់ទំនងជាតិទាំង២។ចំពោះនាយករដ្ឋមន្ត្រីអង់គ្លេស, ក្រៅពីចាត់ទុកថាជ័យជម្នះរបស់លោកត្រាំ គឺជាប្រវត្តិសាស្ត្រ, ថ្នាក់ដឹកនាំអង់គ្លេស ឡោក គៀស ស្តារមឺ បញ្ជាក់ថា អាមេរិកនិងអង់គ្លេសជាសម្ព័ន្ធមិត្តចាក់ទឹកមិនលេច និងចាប់ដៃប្រកៀកស្មាគ្នាដើម្បីការពារតម្លៃសេរីភាព ប្រជាធិបតេយ្យ និងជំនួញ។ ប្រទេសទាំង២ធ្វើការរួមគ្នា ដើម្បីទំនាក់ទំនងទ្វេភាគីអាមេរិក-អង់គ្លេស ឈានទៅកាន់វិបុលភាព និងរីកចម្រើនវិស័យគ្រប់វិស័យ ចាប់ពីសន្តិសុខ រហូតដល់ បច្ចេកវិទ្យា នវានុវត្តន៍។ប្រទេសឥណ្ឌាវិញ, នាយករដ្ឋមន្ត្រី ណារិនដ្រា ម៉ូឌី បានសាទរកោតសរសើរដោយស្មោះអស់ពីក្រអៅបេះដូង និងថាលោក ត្រាំ ជាមិត្តសម្លាញ់របស់គាត់ ឈ្នះឆ្នោតជាប្រវត្តិសាស្ត្រ។ លោក ម៉ូឌី ថែមទាំងថ្លែងក្តីសប្បាយរីករាយថានឹងសហការធ្វើរួមគ្នា ដើម្បីពង្រឹងចំណងមេត្រីភាពជាយុទ្ធសាស្ត្ររវាងអាមេរិកនិងឥណ្ឌា, កែលម្អលក្ខខណ្ឌជីវិតពលរដ្ឋឲ្យប្រសើរ និងពួតដៃគ្នាផ្សព្វផ្សាយសន្តិភាព ស្ថិរភាព និងចម្រើនក្តីសុខក្នុងពិភពលោក។មហាយក្សចិន សម្តែងការគោរពចំពោះជម្រើសរបស់ពលរដ្ឋអាមេរិក។ អ្នកនាំពាក្យក្រសួងការបរទេសចិន លោកស្រី ម៉ៅ នីង មានប្រសាសន៍ដោយក្តីសង្ឃឹមថា ចិននិងអាមេរិកអាចរួមរស់ជាមួយគ្នាក្នុងសន្តិភាព ហើយសង្ឃឹមនឹងអាចបន្តធ្វើការជាមួយគ្នាឈានទៅចាត់ចែងទំនាក់ទំនងទ្វេភាគីឈរលើគោលការណ៍គោរពតម្លៃគ្នាទៅវិញទៅ និងសហការចែកផលប្រយោជន៍រួម។ប្រធានគណៈកម្មការអឺរ៉ុប លោកស្រី អួរស៊ូឡា វ៉ុនឌែរ ឡេយែន សម្តែងការអបអរដ៏ក្តៅចំពោះជ័យជម្នះរបស់លោកត្រាំ ហើយនិងរំពឹងបន្តកិច្ចសហការរវាងសហភាពអឺរ៉ុបនិងសហរដ្ឋអាមេរិក។ អគ្គលេខាធិការសម្ព័ន្ធយោធាអូតង់ Mark Rutt ក៏សាទរ និងសន្យារក្សាទំនាក់ទំនងសម្ព័ន្ធមិត្តរួមគ្នា ឲ្យកាន់តែរឹងមាំ។ ប្រទេសអ៊ុយក្រែន ជាសម្ព័ន្ធអាមេរិកដែលកំពុងផុតក្នុងសង្គ្រាមឈ្លានពានរុស្ស៊ី តាមរយៈលោក វ៉ូឡូឌីមៀរ ហ្សេឡេនស្គី បានថ្លែងក្តីសង្ឃឹមថា លោក ត្រាំ អាចនឹងជួយអ៊ុយក្រែន ឲ្យទទួលបានសន្តិភាព១ដ៏ពិតប្រាកដ។ ប្រតិកម្មមេដឹកនាំបរទេស ចេះតែបន្តធ្លាក់មកឥតដាច់ មានអ៊ីតាលី អាល្លឺម៉ង់ ហុងគ្រី តួកគី រុស្ស៊ី។ល។បុគ្គលលោក ដូណាល់ ត្រាំ មានភាពចម្រូងចម្រាស់ខ្លាំងណាស់! លោក ត្រាំ មានរឿងអាស្រូវផ្លូវភេទ និងទំនាស់ផ្លូវច្បាប់ច្រើនណាស់, ត្រូវរងពិន័យព្រោះតែសំណុំរឿងជំនួញរកស៊ីគេចពន្ធរដ្ឋ ព្រមទាំងជាប់បណ្តឹងព្រហ្មទណ្ឌយ៉ាងរយីងរយោង។ ក៏ប៉ុន្តែ គេឆ្ងល់ថា តើហេតុអ្វីបានជា លោកអាចនឹងវិលត្រឡប់មកកាន់សេតវិមាន ជាថ្មី ទៀត? នេះក៏ព្រោះតែ ទំនងជា ពលរដ្ឋអាមេរិក គិតគូរតែផលប្រយោជន៍អាមេរិក ជាអាទិភាព ដូចអ្វីដែល លោក ដូណាល់ ត្រាំ តែងតែថ្លែងហើយថ្លែងទៀត នោះហើយក៏មិនដឹង។ លោក ដូណាល់ ត្រាំ ជាញឹកញយ បានសន្យាការពារផលប្រយោជន៍សួនតួរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក និងធ្វើឲ្យអាមេរិកអស្ចារ្យ។ America first, Make America great again. ក្នុងគោលនយោបាយនេះ លោក ត្រាំ សន្យារឹតបន្តឹងពន្ធលើទំនិញបរទេស ដោយដាក់កម្រិតពន្ធគយឲ្យធ្ងន់ ចាប់ពី ១០ ទៅ ៦០% ចំពោះទំនិញបរទេស ពិសេសទំនិញរបស់ចិន ដែលជាគូប្រជែង។ ក្នុងនាមជាមហាសេដ្ឋី លោកប្រកាស បន្ធូរបន្ថយពន្ធក្នុងស្រុក ដោយកាត់បន្ថយពន្ធចំពោះអ្នកមាន។ លោកសន្យាលើកកម្ពស់សេដ្ឋកិច្ចក្នុងស្រុក ប្រមូលក្រុមហ៊ុនឧស្សាហកម្មឲ្យវិនិយោគទុកនិងធ្វើរោងចក្រនៅលើទឹកដីអាមេរិក ហើយបង្កើតការងារក្នុងប្រទេស។ បង្កើនការខ្ចីប្រាក់ និងផ្តល់កម្ចីឥណទានឲ្យកាន់តែទូលំទូលាយ។ ពិសេស លុបបំបាត់អតិផរណាទំនិញ។ បញ្ហាទំនិញឡើងថ្លៃ ជាចំណោទធំនៅពេលសព្វថ្ងៃ។ ដូច្នេះ ការសន្យារបស់លោក ត្រាំ យ៉ាងដូច្នេះ ទាក់ចិត្តម្ចាស់ឆ្នោតខ្លាំងណាស់។ការសន្យាមួយទៀត ដែលទាក់ចិត្តខ្លាំង ចំពោះពលរដ្ឋអាមេរិក ដែលក្រុមជាតិនិយម គឺសំណុំរឿងជនអន្តោប្រវេសន៍។ លោក ដូណាល់ ត្រាំ បានសន្យាសង់ជញ្ជាំងបិទព្រំដែនជាមួយម៉ិកស៊ិក ដែលមិនទាន់ធ្វើរួចកាលពីអាណត្តិមុន គឺលោកនឹងសាងសង់បង្ហើយឲ្យស្រេចតែម្តង។ រដ្ឋបាលក្រោមការដឹកនាំរបស់លោក នឹងបង្កើតបច្ចេកវិទ្យាទំនើបៗដើម្បីតាមដានសកម្មភាពនៅព្រំដែន ហើយព្រមទាំងបណ្តេញជនអន្តោប្រវេសន៍ខុសច្បាប់ រាប់លាននាក់ ឲ្យត្រឡប់ទៅស្រុកកំណើតវិញ៕
-
2
ឈ្វេងយល់ប្រព័ន្ធបោះឆ្នោតជ្រើសរើសប្រធានាធិបតីអាមេរិក ការរាប់សន្លឹកឆ្នោត និងលទ្ធផល
ថ្ងៃអង្គារ ទី៥វិច្ឆិកា ប្រជាពលរដ្ឋអាមេរិក អញ្ជើញទៅបោះឆ្នោតដើម្បីជ្រើសរើសប្រធានាធិបតីអាណត្តិថ្មី។ បេក្ខជន ២ នាក់ ដែលគេស្គាល់ស្រាប់ គឺអតីតប្រធានាធិបតី ដូណាល់ ត្រាំ មកពីគណបក្សសាធារណរដ្ឋ និង អនុប្រធានាធិបតីផុតអាណត្តិ លោកស្រី ខាម៉ាឡា ហារីស។ នេះជាការបោះឆ្នោតដែលពិភពលោកកំពុងតែទន្ទឹងរង់ចាំតាមដានយ៉ាងប្រកៀកប្រកិត ដ្បិតថា នរណាម្នាក់ ដែលឡើងទៅកាន់ក្តាប់អំណាចសេតវិមានអាមេរិក នឹងជះឥទ្ធិពលទៅដល់ដំណើរការរបស់ពិភពលោក នាអំលុង ៤ ឆ្នាំទៅមុខទៀត។ ប្រព័ន្ធបោះឆ្នោតជ្រើសរើសប្រធានាធិបតីអាមេរិកការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសប្រធានាធិបតីអាមេរិក មានភាពស្មុកស្មាញខ្លាំង តែប្រសិនបើសម្រាយឲ្យខ្លីងាយយល់ គេត្រូវចាំជាដំបូងសិន ថា ការបោះឆ្នោតនៅអាមេរិកថ្ងៃអង្គារ ទី៥វិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២៤នេះ ពុំមែនជាការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសប្រធានាធិបតីអាមេរិក ដោយផ្ទាល់ នោះទេ។ ពលរដ្ឋអាមេរិកទៅបោះឆ្នោតថ្ងៃនេះដើម្បីជ្រើសរើសប្រតិភូតំណាង ពោលគឺ អង្គបោះឆ្នោត ។ អង្គបោះឆ្នោតនេះ គឺជាបុគ្គល ៥៣៨រូប ដែលជាអ្នកមានភារៈជ្រើសរើសប្រធានាធិបតី និងអនុប្រធានាធិបតី ហើយគឺ អង្គបោះឆ្នោតទាំងនោះ ត្រូវជួបប្រជុំគ្នាដើម្បីបោះឆ្នោតជ្រើសរើស នៅថ្ងៃទី ១៧ ធ្នូ ២០២៤ ខាងមុខ ។ចំណុចពិសេសដែលត្រូវកត់សម្គាល់ខ្លាំងដែរ ប្រសិនបើ បេក្ខជនប្រធានាធិបតីរូបណាម្នាក់ ទទួលសំឡេង បានត្រឹម ២៧០សំឡេង ពីអង្គបោះឆ្នោតនោះ បានសេចក្តីថា ឈ្នះឆ្នោតគ្រប់គ្រងសេតវិមានហើយ។ ត្រង់ចំណុចនេះ គេត្រូវរំឭកទៅដល់ករណីពិសេស កាលពីឆ្នាំ២០១៦ រវាងលោក ដូណាល់ ត្រាំ និងអ្នកស្រី Hillary Clinton។ កាលណោះ អ្នកស្រី Hillary Clinton បានទទួលសំឡេងគាំទ្រច្រើនជាងលោក ដូណាល់ ត្រាំ ក្នុងការបោះឆ្នោតជាទូទៅ ទូទាំងប្រទេស ក៏ពិតមែន ប៉ុន្តែ ថា លោក ដូណាល់ ត្រាំ បែរជា ទទួលបានជ័យជម្នះទៅវិញ ព្រោះរូបលោកបានទទួលសំឡេងគាំទ្រពីប្រតិភូតំណាង ចំនួនច្រើនជាង អ្នកស្រី Hillary Clinton។ កាលពីឆ្នាំ២០០០ ក៏ដូច្នោះដែរ។ គ្រានោះ លោក Al Gore ទទួលបានសំឡេងឆ្នោតពីប្រជាពលរដ្ឋអាមេរិក ចំនួនច្រើនជាងលោក Goerge W. Bush រហូតដល់ទៅជាង ៥០ម៉ឺនសំឡេង ប្រសិនបើគិតជាសន្លឹកឆ្នោតសរុបនៅទូទាំងប្រទេស។ ផ្ទុយទៅវិញ បែរជាលោក Goerge W. Bush ឯណោះទេ ដែលជាអ្នកឈ្នះបានធ្វើជាប្រធានាធិបតីអាមេរិក។ នេះក៏ព្រោះតែលោក Goerge W. Bush ទទួលបានអង្គបោះឆ្នោតច្រើនជាងលោក Al Gore ។ ករណីពិសេសៗបែបនេះ ធ្លាប់កើតឡើង ៤-៥ លើក រួចមកហើយ។ បញ្ហានេះក៏ពីព្រោះតែប្រព័ន្ធអង្គបោះឆ្នោតផង និងព្រោះតែប្រព័ន្ធ «Winner Takes All»ផង។គួរបញ្ជាក់ថា អង្គបោះឆ្នោត ឬប្រតិភូតំណាងនៅអាមេរិក ត្រូវបែងចែកទៅតាមបណ្តារដ្ឋ និងរដ្ឋធានីវ៉ាស៊ីងតោន។ បណ្តារដ្ឋនីមួយៗ ត្រូវមានសមាជិកក្នុងអង្គបោះឆ្នោត ស្មើនឹងចំនួនតំណាងរបស់ខ្លួនក្នុងសភាសហព័ន្ធ (សភាជាន់ទាប Congress និងសភាជាន់ខ្ពស់ រួមបញ្ចូលគ្នា)។ ពោលគឺ សមាជិកព្រឹទ្ធសភា ដែលរដ្ឋនីមួយៗមាន ២រូបស្មើៗគ្នា បូកជាមួយនឹងសមាជិករដ្ឋសភា។ ចំនួនសមាជិករដ្ឋសភាព ទីនេះ វាអាស្រ័យនឹងចំនួនកំណត់ទៅតាមចំនួនប្រជាជន ក្នុងរដ្ឋនីមួយៗ។ ចំណែកចំពោះ វ៉ាស៊ីនតោន ជារដ្ឋធានីមិនមែនជារដ្ឋ និងគ្មានតំណាងក្នុងសភាសហព័ន្ធ ក៏ទេដែរ តែត្រូវគេបានសម្រេចឲ្យមានអង្គបោះឆ្នោត ចំនួន ៣ នាក់។ការរាប់សន្លឹកឆ្នោតដើម្បីរាប់សន្លឹកឆ្នោតបាន ទាល់តែរង់ចាំបិទទ្វារការិយាល័យបោះឆ្នោតសិន។ សហរដ្ឋអាមេរិក មានផ្ទៃដីលាតសន្ធឹងធំទូលាយ ពេលវេលាម៉ោងពេលដើរខុសគ្នា ហើយ រដ្ឋខ្លះ ត្រូវបិទកាល័យនៅម៉ោង ១១យប់ ឯរដ្ឋខ្លះត្រូវបិទនៅម៉ោងជិតភ្លឺស្អែកឡើង ក៏មាន។ម្យ៉ាងទៀត ត្រូវចាំថា គេអាចបោះឆ្នោតពីចម្ងាយតាមប្រអប់ប្រៃសណីយ៍ បានដែរ។ ក៏ប៉ុន្តែ ចំពោះពលរដ្ឋអាមេរិករស់នៅក្រៅបរទេស ពុំអាចទៅបោះឆ្នោតនៅស្ថានទូតរបស់ខ្លួនបាន (ដូចករណីប្រទេសបារាំងបានទេ) គឺចាំបាច់ត្រូវផ្ញើសន្លឹកឆ្នោតរបស់ខ្លួន តាមរយៈប្រៃសណីយ៍ ផ្ញើទៅមណ្ឌលបោះឆ្នោតរបស់ខ្លួន នៅសហរដ្ឋអាមេរិក។ តាំងពីមុនថ្ងៃបោះឆ្នោតមកម្ល៉េះ ដែលពលរដ្ឋអាមេរិក ប្រមាណជា ៨០លាននាក់ បានបោះឆ្នោតរួចទៅហើយ តាមរយៈការបោះឆ្នោតពីចម្ងាយយ៉ាងដូច្នេះ។គួរឲ្យកត់សម្គាល់ ចំពោះការរាប់សន្លឹកឆ្នោត ក្នុងបណ្តាញរដ្ឋភាគច្រើន មាន២ដំណាក់កាល។ លើកទី១ គេរាប់តាមប្រព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យា ដោយមានស្កែនកូដ Code ដើម្បីដឹងលទ្ធផលបឋមសិន ហើយគេនឹងរាប់ផ្ទៀងផ្ទាត់ម្តងទៀត ដោយដៃផ្តល់ ដើម្បីបញ្ជាក់ឲ្យដឹងកាន់តែច្បាស់។ រួចហើយ លទ្ធផលនោះ ត្រូវបញ្ជាក់ទទួលស្គាល់ពីអ្នកទទួលខុសត្រូវការិយាល័យ មុននឹងបញ្ជូនទៅអាជ្ញាធររៀបចំការបោះឆ្នោត, បញ្ជូនទៅរដ្ឋ ហើយនិងអ្នកតំណាងគណបក្សនយោបាយនៅមូលដ្ឋាន។លទ្ធផលបោះឆ្នោត អាចដឹងភ្លាមៗដែរឬទេ?រាល់ការបោះឆ្នោតប្រធានាធិបតីអាមេរិកម្តងៗ លទ្ធផលត្រូវគេដឹងច្បាស់នៅពេលផ្សេងៗ ស្ទើរតែរាល់លើក។ ប្រសិនបើគិតត្រឹមតែជាង២ទសវត្សរ៍ចុងក្រោយនេះ គេឃើញថា លទ្ធផលបោះឆ្នោតពី១អាណត្តិទៅ១អាណត្តិ គេអាចដឹងនៅថ្ងៃផ្សេងៗ ខុសៗគ្នា។ជាក់ស្តែង កាលពីជំនាន់ឆ្នាំ២០២០ ពេលដែលលោក ចូ បៃដិន ឈ្នះលោកដូណាល់ ត្រាំ ប្រព័ន្ធឃោសនាអាមេរិកផ្សាយលទ្ធផលនៅពេល ៤ ថ្ងៃ បន្ទាប់ពីការបោះឆ្នោតរួច។ ជំនាន់ជ័យជម្នះរបស់លោក ដូណាល់ ត្រាំ ដែលឈ្នះលើអ្នកស្រី Hillary Clinton កាលពីឆ្នាំ២០១៦ លទ្ធផលគេអាចដឹងនៅមួយថ្ងៃបន្ទាប់ពីបោះឆ្នោតរួច។ ចំណែកលក្ខណៈពិសេសបន្តិចចំពោះជ័យជម្នះរបស់លោក បារ៉ាក់ អូបាម៉ា កាលពីឆ្នាំ២០០៨ គេអាចប្រារព្ធពិធីអបអរជ័យជម្នះនៅយប់ថ្ងៃបោះឆ្នោតតែម្តង។ ផ្ទុយទៅវិញ កាលពីជំនាន់លោក Goerge W. Bush គេត្រូវរង់ចាំលទ្ធផលជាច្រើនសប្តាហ៍ រហូតដល់ថ្ងៃទី១២ ខែធ្នូឯណោះ។ បានសេចក្តីថាប្រមាណជា ៥ សប្តាហ៍ក្រោយពីថ្ងៃបោះឆ្នោត។ ដ្បិតថា ដំណើរការរាប់សន្លឹកឆ្នោតយូរ ហើយនិងមានការប្តឹងផ្តល់នៅរដ្ឋហ្វ័រីដា រហូតដល់តុលាការកំពូលអាមេរិកទៀតផង៕
-
1
ហេតុអ្វីការដក CLV-DTA មិនចាំបាច់ឆ្លងរដ្ឋសភា និងព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា?
សំណុំរឿងតំបន់ត្រីកោណអភិវឌ្ឍន៍ កម្ពុជា ឡាវ និងវៀតណាម ឬ CLV-DTA កំពុងបន្តជាបច្ចុប្បន្នភាពក្តៅគគុកដែលបានជំរុញឲ្យអង្គភាពអ្នកនាំពាក្យរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាចេញសេចក្ដីថ្លែងការណ៍បញ្ជាក់នៅថ្ងៃទី២៩ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៤ ថា ការដកខ្លួនចេញពីតំបន់អភិវឌ្ឍន៍រួមជាមួយឡាវ និងវៀតណាមហៅកាត់ CLV-DTA មិនចាំបាច់ឆ្លងរដ្ឋសភា និងឡាយព្រះហស្ថលេខាពីព្រះមហាក្សត្រទេ។ មិនបាច់ឆ្លងកាត់ ព្រោះ CLV-DTA ជា កិច្ចសហប្រតិបត្តិការធម្មតារវាងរដ្ឋាភិបាលនៃប្រទេស ទាំង៣។ តែអ្នកនយោបាយប្រឆាំងចាត់ទុកការលើកឡើងរបស់ក្រុមអ្នកនាំពាក្យរដ្ឋាភិបាលថាជាការបំពានអំណាចរដ្ឋសភា និងថា ព្រះមហាក្សត្របានឡាយព្រះហត្ថលេខាលើច្បាប់ស្ដីពីការជំរុញ និងសម្រួលពាណិជ្ជកម្មក្នុងតំបន់ CLV DTA កាលពីឆ្នាំ ២០១៨។ ដូច្នេះសួរថា តើការដកCLV-DTA ចាំបាច់ត្រូវឆ្លងរដ្ឋសភា និងព្រះមហាក្សត្រដែរឬទេ?
We're indexing this podcast's transcripts for the first time — this can take a minute or two. We'll show results as soon as they're ready.
No matches for "" in this podcast's transcripts.
No topics indexed yet for this podcast.
Loading reviews...
Loading similar podcasts...
Frequently Asked Questions
How many episodes does ព្រឹត្តិការណ៍អន្តរជាតិប្រចាំថ្ងៃ have?
ព្រឹត្តិការណ៍អន្តរជាតិប្រចាំថ្ងៃ currently has 24 episodes available on PodParley. New episodes are automatically indexed when they're published to the podcast feed.
What is ព្រឹត្តិការណ៍អន្តរជាតិប្រចាំថ្ងៃ about?
រៀងរាល់ថ្ងៃ ពីថ្ងៃចន្ទ ដល់ថ្ងៃអាទិត្យ យើងនឹងលើកយកព្រឹត្តិការណ៍អន្តរជាតិក្តៅគគុកជាងគេបង្អស់មួយ មកពង្រីក ពន្យល់ និងវិភាគ ដោយមានអន្តរាគមន៍ពីអ្នកកាសែតរបស់យើង នៅប្រទេសបារាំង ឬពីអ្នកឆ្លើយឆ្លងព័ត៌មានរបស់យើង។
How often does ព្រឹត្តិការណ៍អន្តរជាតិប្រចាំថ្ងៃ release new episodes?
ព្រឹត្តិការណ៍អន្តរជាតិប្រចាំថ្ងៃ has 24 episodes. Check the episode list to see recent publication dates and frequency.
Where can I listen to ព្រឹត្តិការណ៍អន្តរជាតិប្រចាំថ្ងៃ?
You can listen to ព្រឹត្តិការណ៍អន្តរជាតិប្រចាំថ្ងៃ on PodParley by clicking any episode. We provide an embedded audio player for direct listening, and you can also subscribe via your preferred podcast app using the RSS feed.
Who hosts ព្រឹត្តិការណ៍អន្តរជាតិប្រចាំថ្ងៃ?
ព្រឹត្តិការណ៍អន្តរជាតិប្រចាំថ្ងៃ is created and hosted by RFI ខេមរភាសា / Khmer.
URL copied to clipboard!