Opium

Brecht van Hulten praat met schrijver Jannah Loontjens over haar roman Gala en Zev. Scheveningen, jaren tachtig. Zev groeit op in een buurt waar armoede en geweld het leven bepalen. Gala komt met haar moeder in diezelfde buurt te wonen en wordt verliefd op de jonge drugsverkoper Zev. Als Gala voor haar studie naar Amsterdam verhuist, verliezen ze elkaar uit het oog. Na twintig jaar zoekt Zev haar weer op. Hij is een grote speler in de onderwereld geworden. Hij is rijk en alles lijkt goed te gaan. Totdat zijn beste vriend wordt vermoord en hijzelf wordt opgepakt. De gebeurtenissen confronteren Gala met haar jeugd: kan ze Zevs daden begrijpen, zonder hem te veroordelen?

Shula Tas in gesprek met schrijver en taalkundige Sarah van Vliet. Haar debuutroman Aigou verscheen begin deze maand. Hij kan zitten, pootjes geven en knuffelen, maar ook zijn eigen gedachten optekenen. Aigou begrijpt zelfs zijn baasje, maar geldt dat andersom ook? De bijna veertigjarige Saar Schokking, die deze robothond van haar vader heeft gekregen, heeft wel wat anders aan haar hoofd dan zich over dit beestje te ontfermen. Ze is druk bezig met haar taalkundig onderzoek en ligt overhoop met haar moeder. Bovendien is ze niet eens een hondenmens. Ondertussen lijken alle mensen om Aigou heen niet te beseffen dat hij is zoals zij zijn: een levend wezen, vol hoop en verwachtingen. Maar als er niet op tijd voor hem wordt gezorgd, moet hij terug naar de fabriek en dat wil hij tegen elke prijs voorkomen. Sarah van Vliet werkte jaren aan de universiteit als onderzoeker en docent maar heeft de academie verruild voor de literatuur. In 2024 won ze de Grote Lowlands Schrijfwedstrijd met het verhaal ‘Prefrontaal’, eerder publiceerde ze essays en verhalen in o.a. Kluger Hans, Papieren Helden en Tirade. Aigou is haar debuutroman.

Annemieke Bosman in gesprek met Kevin van Vliet. Vijf jaar nadat hij naar Zuid-Afrika vertrok is Kevin van Vliet terug in Nederland om een nieuw werkvisum aan te vragen. Daar wordt hij geconfronteerd met zijn vroegere zelf en dreigt hij emplooi en verstand te verliezen. Het verslag van dat bezoek, in romanvorm, volgt een jonge journalist op reis langs de ruïnes van zijn verleden. Van Vliet werkte zeven jaar in de coulissen van de journalistiek – eerst HP/De Tijd, toen Hilversum, vervolgens naar de kranten – en is momenteel correspondent in Zuid-Afrika voor Trouw en Het Financieele Dagblad. Zijn voor een Bronzen Uil genomineerde literaire debuut, de novelle Wolfsjong (2019), alsook de korte roman Bobbejaanskloof (2023) zijn schetsen in vergelijking met het proza dat nu onder de evenaar naar buiten is gebroken. Met Jong en eenzaam opent Van Vliet de aanval op de huidige stand van de Nederlandse literatuur. Dit is de roman waar ons ingeslapen, in zichzelf gekeerde taalgebied op wacht.

Annemieke Bosman praat met conservator Ingeborg de Roode over de overzichtstentoonstelling met werk van ontwerper Kho Liang Ie, die nu te zien is in Stedelijk Museum Amsterdam. Zij stelde de expositie samen met Eng Bho Ko, de zoon Kho Liang Ie, ook hij is te gast. Het Stedelijk presenteert het eerste grote museale overzicht van Kho Liang Ie, die met zijn ontwerpen voor meubels en interieurs van de jaren 50 tot mid jaren 70 van de vorige eeuw een centrale positie innam binnen de Nederlandse vormgeving. Met zijn poëtische benadering en bijzondere materiaalkeuze gaf hij een speelse touch aan het strakke modernisme. Ook omringde hij zich met een groot internationaal netwerk en introduceerde hij nieuwe ontwerpers in Nederland. Als Kho Liang Ie in 1975 op 47-jarige leeftijd overlijdt, laat hij een indrukwekkend oeuvre na van onder andere meubels, interieurs en grafische vormgeving. Hij wordt geboren in 1927 in Magelang, Indonesië, het land waar de van oorsprong Chinese familie Kho al generaties woont. In 1949 verhuist hij naar Nederland en studeert interieurarchitectuur aan de voorloper van de Rietveld Academie. Als student heeft hij al succes: zijn ontwerp voor een drankenkastje wordt gepubliceerd in het gerenommeerde tijdschrift Goed Wonen en zijn afstudeeropdracht voor de inrichting van een jeugdherberg wordt daadwerkelijk uitgevoerd. Na zijn studie werkt Kho als adviseur en tentoonstellingsmaker bij de stichting Goed Wonen en ontwerpt hij samen met Wim Crouwel tentoonstellingen, stands voor bedrijven en affiches. Kho ontwerpt ook al veel meubels in die periode. In 1957 wint hij (samen met Wim Crouwel) een belangrijke meubelprijsvraag in Cantù, Italië – waar zes metalen meubelstukken ook worden uitgevoerd en tentoongesteld. Kho Liang Ie – Mid-Century Modernist is het eerste grote overzicht van de ontwerper in meer dan vijftig jaar. In een ruimtelijk ontwerp van Strijkers Studio (Eline Strijkers) komen via meer dan 200 objecten en veel beeldmateriaal alle aspecten van het oeuvre van Kho Liang Ie aan bod, met ook de presentatie van een deel van het interieur van Schiphol, een stand voor Artifort en een reconstructie van een onderdeel van zijn tentoonstelling in het Stedelijk in 1971. Daarnaast is er aandacht voor zijn samenwerking met bekende ontwerpers en kunstenaars, zoals Pierre Paulin, Geoffrey Harcourt en Sheila Hicks. Ook zijn internationale netwerk en zijn mede daaruit voortvloeiende kunstcollectie komen aan bod, met werk van onder meer Ettore Sottsass en Niki de Saint Phalle.

Annemieke Bosman in gesprek met filmmaker Claire Pijman. In haar nieuwe documentaire Batik, Beats & Bumbu volgt regisseur Claire Pijman, zelf met Indonesische roots, een nieuwe generatie Indische Nederlanders die hun erfgoed opnieuw verkent. Waar eerdere generaties hun cultuur vaak naar de achtergrond schoven om een nieuw bestaan op te bouwen, gaat deze generatie juist actief op zoek naar hun achtergrond. Pijman reist in deze film met vier kunstenaars en een band af naar Indonesië, waar zij vorm geven aan hun dubbele culturele identiteit door samen te werken met Indonesische makers. Met onder andere de band Nusantara Beat laat de film zien hoe uit deze kruisbestuiving nieuwe culturele bewegingen ontstaan.  Claire Pijman maakte vorig jaar de documentaire Een vrouw als Monique met Monique van de Ven en Joes Brauers. De film werd bekroond met een Kristallen Film Award voor 10.000 bezoekers. In 2019 won Claire Pijman een Gouden Kalf voor Robby Müller: Living the Light.

Brecht van Hulten praat met August Dirks kapitein van narrenschip Azart, en met regisseur Annike Kaljouw die samen met Masha Novikova een documentaire maakte over het schip: Azart, come make art. Vanaf volgende week is deze film in de bioscoop te zien. Het Amsterdamse narrenschip Azart, The Ship of Fools, voer 33 jaar over de wereld als varend kunstwerk om vrolijkheid, theater en muziek te brengen. Levenskunstenaar kapitein August Dirks wilde de V.O.C.-route overdoen, maar dan wel op een andere manier: "Niet om te stelen en te kelen, maar om te spelen en te delen." Door tegenslag onderweg, zet het schip koers naar een laatste spectaculaire ligplaats. De film vertelt de kleurrijke en vrolijke geschiedenis van het schip Azart, met in de hoofdrol kapitein August die al die tijd op het avonturenschip woonde en werkte. Inmiddels is het schip gestrand -letterlijk- op een Zuid-Amerikaans strandje, waar het wonderlijke verhaal nog altijd verder gaat, onder leiding van een groep lokale kunstenaars. Het Amsterdamse Azartplein is genoemd naar deze zottenschuit.

Shula Tas praat met theatermaker Caro Derkx over haar boek Mijn onwaarschijnlijke vriendschap met Emma Watson. De zevenentwintigjarige Caro lijkt het leven op orde te hebben, maar niks is minder waar. Haar dagen kleuren donker en ze komt haar bed nauwelijks uit. Onverwachts vindt ze steun in dagelijkse mails aan Emma Watson. Er is alleen één probleem: deze Emma blijft op afstand. Impulsief vertrekt Caro naar Oxford, waar Emma volgens social media studeert. Wat volgt is een reis langs imponerende bibliotheken, colleges en gesloten toegangspoorten, in de hoop Emma ‘toevallig’ tegen het lijf te lopen. Caro Derkx (1995) is theatermaker en actrice. Ze studeerde af aan de Toneelacademie Maastricht met de bekroonde solo Me, Myself & Sir Roger Scruton en maakte daarna onder meer de voorstelling Emma Watson – The Play. Ze is te zien in verscheidene Nederlandse films en series waaronder Vleesdag: de eerste 18+-horror van eigen bodem. Daarnaast is ze co-host van de feministische podcast Wolf. Mijn onwaarschijnlijke vriendschap met Emma Watson is haar boekdebuut.

Annemieke Bosman praat met schrijver en journalist Flip van Doorn over zijn boek Zeeland. Flip van Doorn stamt af van Zeeuwse regenten en van de kapitein van het slavenschip Zeelands Welvaren, maar ook van bewoners die al in de zestiende eeuw hun dorp moesten afstaan aan de golven van de Oosterschelde. Met een nieuwsgierige blik, de oren gespitst op verhalen over cultuur en geschiedenis, reist hij door het verleden en het heden van de Scheldedelta. Op Walcheren heeft hij een afspraak met een godin, in Zierikzee ontvangt hij een bericht van een verre voorouder, en op de Westerschelde kruist hij het zog van een spookschip. Zeeland is een monumentale reis door de Zeeuwse historie.

Annemieke Bosman in gesprek met schrijver Adwin de Kluyver. Na succesvol boeken voor volwassenen te hebben geschreven stort De Kluyver zich nu op de jeugdroman. In zijn nieuwe boek Aouda en Passepartout vertelt Adwin de Kluyver het klassieke reisverhaal Reis om de wereld in tachtig dagen van Jules Verne, maar dan anders. Het beroemde verhaal van de Engelse rijkaard Phileas Fogg in 1872 die een weddenschap afsluit; zal het hem lukken in tachtig dagen om de wereld te reizen? wordt door De Kluyver anders bekeken. De Kluyver vertelt het verhaal door de ogen van twee personages uit het oorspronkelijke boek: de opstandige Franse bediende Passepartout en de Indiase Aouda, de jonge weduwe die onderweg van de brandstapel wordt gered. Adwin de Kluyver is schrijver, historicus, organisator van filmfestivals en poolreiziger. Hij deed historisch onderzoek naar expedities en ontdekkingsreizen. Eerder schreef hij boeken voor volwassenen – over de Noordpool, de Zuidpool en over eilanden – die lovend werden ontvangen, genomineerd werden voor literaire prijzen en vertaald zijn in het buitenland.

Annemieke Bosman in gesprek met regisseur Guy Weizman en acteur Olaf Ait Tami. Deze zomer staat in het Amsterdamse Bostheater de voorstelling Spinoza, de Mokum Musical. De musical gaat over een broer en twee zussen - Bento, Rebecca en Miriam, die opgroeien in de Portugees-Joodse vluchtelingengemeenschap van Amsterdam in de 17e eeuw. Meegevoerd door ballingschap, liefde en verlies kiest ieder van hen een eigen pad. Spinoza, de Mokum Musical is een productie van NITE en Club Guy & Roni, in samenwerking met HIIIT en het Muziek, met in de hoofdrollen Malou Gorter, Sarah Janneh, Joes Brauers en Olaf Ait Tami.

Brecht van Hulten in gesprek met theatermaker Gerold Guthman. Guthman komt praten over de nieuwe voorstelling van theatergroep Vis à Vis, getiteld Carrousel. Carrousel is de eerste grote Vis à Vis regie in handen van Gerold Guthman.  Als acteur is hij al 28 jaar één van de vaste gezichten van het gezelschap. Guthman koesterde al lange tijd de wens om een voorstelling te maken geïnspireerd op zijn eigen familie en de thema’s die tussen verschillende generaties spelen. Tijdens zijn research ontdekte hij een onderbelicht stuk geschiedenis over hoe Surinaamse mensen op de Wereldtentoonstelling in 1883 als bezienswaardigheid werden tentoongesteld. In Carrousel verweeft hij een familieverhaal over erfopvolging met dit vrijwel vergeten hoofdstuk uit de Nederlandse geschiedenis. Theatergezelschap Vis à Vis speelt sinds 2007 openluchtvoorstellingen bij het Almeerderstrand. Luchtige comedy, verbluffend spektakel en vernuftige verhaallijnen leiden het publiek met een knipoog langs de afgrond van zware dilemma’s.

Shula Tas in gesprek met Daan Heerma van Voss. Deze week verschijnt het boek 'Waarom ik Amerika afwijs' bij De Arbeiderspers. In dit scherpzinnige essay buigt Daan Heerma van Voss zich over het anti-amerikanisme van Menno ter Braak, die in 1927 al waarschuwde voor de Amerikaanse cultuur en de gevaren die 'het nieuwe land' vertegenwoordigde. Nu de Europese bezwaren tegen Amerika heviger zijn dan ooit stelt Daan Heerma van Voss Ter Braaks werk opnieuw aan ons voor. Hij analyseert haarscherp zijn eigen, in afkeer omgeslagen liefde voor het land en komt erachter dat zijn (of onze) bezwaren in feite dicht bij die van Ter Braak liggen. We waren nog zo gewaarschuwd! In een van zijn spraakmakende essays – ‘Waarom ik “Amerika” afwijs’, uit 1927 – formuleerde Menno ter Braak (1902-1940) zijn bezwaren tegen de Amerikaanse cultuur, die in ons is gedrongen ‘als de tendentie tot wanorde en oppervlakkigheid […] tot rumoer en verkeer’, een cultuur die onherroepelijk zou leiden tot zelfverloochening van onze Europese identiteit. Zijn waarschuwing ging verloren in de strijd. En over Amerika als onze bevrijder klonk tot lang na de oorlog niets dan goeds. Daan Heerma van Voss schrijft romans, journalistieke en beschouwende boeken. Zijn werk is in verscheidene talen vertaald. Werk van hem werd bekroond met de (journalistieke prijs) De Tegel 2011, hij won de BNG Bank Literatuurprijs voor zijn roman Geen vaarwel vandaag. Zijn laatste roman is Schijnoffers (2025).

Annemieke Bosman in gesprek met Maarten Inghels. Achttien is de nieuwe roman van Maarten Inghels waarin een auteur, Maarten Inghels, door het hof gesommeerd wordt om een portret te schrijven van Elisabeth, de kroonprinses van België, naar aanleiding van haar achttiende verjaardag. Maar is de prinses wel wie ze lijkt? Al gauw vervormen de ontmoetingen met Elisabeth tot een spiegelpaleis dat vragen oproept over volwassenheid, verantwoordelijkheid, de kracht van verbeelding en de verhalen die we aan onze kinderen vertellen. Samen met de auteur en zijn dochtertje Zelda gaan we op queeste langs sprookjes, Valse Boudewijn, Sinterklaas, de ­poëzie en de jeugd.  Maarten Inghels is dichter, schrijver en beeldend kunstenaar. Hij publiceerde diverse romans en dichtbundels die werden genomineerd voor de BNG Literatuurprijs, Herman de Coninckprijs en Vincent Van Meenenprijs. Van 2016 tot 2018 was hij Stadsdichter van Antwerpen.

Brecht van Hulten praat met regisseur Sven Peetoom over zijn documentaire Mama'ku – Van Jakarta tot de Molukken. Tijdens een reis naar Indonesië vinden danseres Cheroney Pelupessy en haar zwijgzame moeder samen een manier om zich te verhouden tot het onderdrukte verleden van de moeder, getekend door migratie, huiselijk geweld en intergenerationeel trauma. Eerder maakte Sven Peetoom met Juliette Dominicus de documentaire's Tussen Wal en Schip – Geruisloos Indisch en Indisch Zwijgen.

Shula Tas praat met fotograaf Farren van Wyk over haar tentoonstelling Mixedness is my mythology, nu te zien in Fotomuseum Den Haag. Vanaf 4 april 2026 presenteert Fotomuseum Den Haag de eerste museale solotentoonstelling van de Zuid-Afrikaans-Nederlandse fotograaf Farren van Wyk (1993): Mixedness is my Mythology. In deze tentoonstelling onderzoekt Van Wyk via fotografie de complexe historische en persoonlijke relatie tussen Zuid-Afrika en Nederland, en reflecteert zij op thema’s als migratie, etniciteit, kolonialisme en apartheid. De tentoonstelling is van 4 april t/m 23 augustus te zien in fotomuseum Den Haag. Met de tentoonstelling brengt Van Wyk een gelaagd en persoonlijk fotografisch onderzoek naar gemengde identiteit. Geboren in 1993, het laatste jaar van de apartheid, met een Zuid-Afrikaanse moeder en een Nederlandse vader, werd zij in Zuid-Afrika geclassificeerd als ‘coloured’. Vanaf haar zesde groeide zij op in het Nederlandse dorp Putten, waar uiteenlopende culturele invloeden – Nederlandse, Zuid-Afrikaanse en de Afrikaanse diaspora - samenkwamen in haar leefwereld.   Familie  In Mixedness is my Mythology staat haar familie centraal. Van Wyk fotografeert haar ouders, broers en maakt het werk in samenwerking met hen. Ze onderzocht hoe de apartheidscategorie 'coloured' haar geschiedenis heeft gevormd, en gaandeweg heeft zij samen met haar familie de opgelegde identiteit gedeconstrueerd en hun eigen identiteit gevisualiseerd. De beelden tonen intieme portretten en zorgvuldig geënsceneerde momenten waarin familieleden niet alleen onderwerp, maar ook medevertellers worden. Het boeren familiebedrijf in Putten, waar de familie woont, vormt in alle foto’s de achtergrond. Zwart-wit fotografie  Van Wyk kiest bewust voor de traditionele beeldtaal van zwart-witfotografie. In dit ogenschijnlijke grijze gebied bevraagt en herdefinieert zij wat het betekent om een ‘persoon van kleur’ te zijn. De keuze voor zwart-wit maakt ruimte voor reflectie op representatie, zichtbaarheid en geschiedenis. Tegelijkertijd werkt zij toe naar een persoonlijke en collectieve aanvaarding van een gemengde identiteit. Door het ontwikkelen van een eigen iconografie creëert Van Wyk haar eigen mythologie, een visueel universum waarin verleden en heden, familiegeschiedenis en maatschappelijke structuren samenkomen.

Annemieke Bosman in gesprek met regisseur Jetske Mijnssen. Mijnssen regisseert bij De Nationale Opera, in het kader van het Holland Festival, de opera Simon Boccanegra van Giuseppe Verdi. Deze opera vol politieke intriges, liefde en verraad vertelt het verhaal van Simon Boccanegra, die kort na het verlies van zijn geliefde én zijn dochter, wordt uitgeroepen tot leider van het politiek verscheurde Genua. Verdi schetst een portret van een vader en politicus die tevergeefs verlangt naar rust en vrijheid.   Het werk van Jetske Mijnssen kenmerkt zich door een scherp oog voor de psychologie van haar personages. Internationaal heeft ze bovendien een bijzondere reputatie opgebouwd met haar expertise in barok en vroegklassiek werk. Haar productie van Rossi’s Orfeo werd bekroond met de Grand Prix du Syndicat de la Critique en bij Opernhaus Zürich ensceneerde ze onder meer Hippolyte et Aricie, Orlando Paladino, Platée en Agrippina. Daarnaast regisseerde zij onder anderen Dialogues des Carmélites (Opernhaus Zürich en Semperoper Dresden), Pelléas et Mélisande (Bayerische Staatsoper München) en Parsifal (Glyndebourne Festival). Bij De Nationale Opera tekende zij eerder voor de regie van Donizetti’s Tudor-trilogie (Anna Bolena, Maria Stuarda, Roberto Devereux).

Annemieke Bosman in gesprek met actrice Marieke Heebink. Heebink speelt in de voorstelling De Architect bij ITA de rol van Sela, een architect op de top van haar carrière. Haar ambitie en drang om de beste te zijn kennen geen grenzen. Steen voor steen bouwde ze haar eigen succes, deels door gebruik te maken van de zwakheden van anderen. Wanneer de jonge en gepassioneerde Hilde haar wereld binnenstapt, vol dromen en ambities, wakkert ze een diep gevoel van onzekerheid aan bij de architect en brengt ze een gevaar met zich mee dat Sela’s wereld bedreigt. In De Architect worden ambitie en twijfel, macht en kwetsbaarheid, realiteit en dromen met elkaar verweven tot een intrigerend, psychologisch spel. Een stuk over een vrouw die balanceert op de rand van haar eigen maakbaarheid, de angst voor opvolging, existentiële twijfel en de dreiging van vergankelijkheid. Want wat is de echte prijs van succes? En is het werkelijk hoogmoed die komt voor de val? Marieke Heebink is sinds 1994 lid van het ITA Ensemble. Dit seizoen speelt Heebink in de premières van De Architect (regie Rebecca Frecknall) en Tijd voor geluk (regie Bianca van der Schoot), en in de reprise van De Wetten.

Annemieke Bosman praat met Annemiek Rens, zij is conservator van de tentoonstelling Amrita Sher-Gil - 'Europa is van Picasso, India is van mij', nu te zien in het Drents Museum in Assen. In de tentoonstelling Amrita Sher-Gil - ‘Europa is van Picasso, India is van mij’ maak je kennis met Amrita Sher-Gil, grondlegger van de moderne Indiase kunst. Dit is de allereerste tentoonstelling van Sher-Gil in Nederland.        De tentoonstelling in het Drents Museum toont foto's en bijna vijftig schilderijen en tekeningen van de Hongaars-Indiase Amrita Sher-Gil (Boedapest 1913 – Lahore 1941). Ze leefde slechts 28 jaar, maar liet een indrukwekkend en invloedrijk oeuvre na waarin moderne Europese schilderkunst samensmelt met Indiase kleuren, thema’s en verhalen. Haar werk is voor het eerst in bijna twintig jaar weer te zien in Europa.

Brecht van Hulten praat met beeldend kunstenaar Anouk Griffioen over haar tentoonstelling Nu het er nog is, tot 21 september te zien in Museum Kröller Müller. Nu het er nog is is de eerste museale solotentoonstelling van de Rotterdamse kunstenaar Anouk Griffioen (1979). Zij heeft een grote fascinatie voor natuur, herinnering en vergankelijkheid en maakt grote, vaak wandvullende tekeningen in houtskool. Je stapt als kijker soms letterlijk haar wereld in. Geboortefoto Startpunt van de tentoonstelling is een foto die de vader van Griffioen maakte in Enschede op de dag dat ze werd geboren. Aan de hand van de duizenden foto’s die haar vader maakte, bezoekt ze opnieuw alle plekken waar haar gezin ooit woonde en fotografeert deze. Vergankelijkheid Griffioen legt haar foto's naast die van toen en verwerkt de veranderingen in virtuoze houtskooltekeningen van monumentaal formaat. Deze omringen je of worden als drieluik gepresenteerd, als samengebalde herinneringen. Nu is het er nog, morgen kan het weg zijn.

Shula Tas in gesprek met fotograaf en curator Ruben Lundgren. In het Fotomuseum in Den Haag is momenteel zijn tentoonstelling Flowers in the Mirror te zien. Daarin reflecteert Lundgren op twintig jaar werken en leven in China. Op zijn 21ste vertrekt hij als fotografiestudent naar China, waar het eigen maken van de taal en cultuur samenvalt met zijn zoektocht naar een openlijke queer identiteit. De fotografie biedt hem de mogelijkheid om de spanning tussen beeld en werkelijkheid te onderzoeken.   Kenmerkend voor Lundgren is zijn voortdurende experiment met uiteenlopende fotografische stijlen, zonder daarbij zijn eigen blik, intuïtie en verwondering te verliezen. Deze tentoonstelling brengt zijn belangrijkste, in China gerealiseerde projecten, zoals Empty Bottles, Real Dreams en Wow Taobao samen. Door het persoonlijke te verbinden met het maatschappelijke, opent Lundgren nieuwe perspectieven op hoe wij naar China kijken.

Annemieke Bosman in gesprek met Thomas Beijer. In zijn nieuwe boek Zolang de muziek klinkt, dat zich beweegt tussen luisteren, denken, analyse en verbeelding, onderzoekt Thomas Beijer wat we in muziek horen en hoe herinnering, verwachting en misverstand daarin voortdurend meespelen. Onderweg ontstaan verrassende verbanden met literatuur en andere kunstvormen. Zolang de muziek klinkt is een boek over vragen zonder eenduidig antwoord, met als terugkerend thema Thomas’ koppige verzet tegen het reduceren van wat zich niet laat reduceren. Maar bovenal laat Thomas zich drijven door nieuwsgierigheid en verwondering. Thomas Beijer is pianist, componist en schrijver. In 2017 debuteerde hij met de novelle Geen jalapeños. Sindsdien publiceerde hij essays en verhalen in verschillende tijdschriften en schreef hij voor film en theater. In Zolang de muziek klinkt brengt hij de twee werelden waarin hij zich begeeft – literatuur en muziek – samen.

Annemieke Bosman praat met schrijver Luuk Vulkers over zijn boek Alles lekt. Een deurklink, een briefje van tien euro: we vinden geregeld iets vies terwijl het in wezen onschuldig is. Ons verlangen naar een schoon bestaan kan het rationele overstemmen, en dat roept belangrijke vragen op over onze samenleving. Wat is schoon precies, wie bepaalt dat? Waar walgen we van, en wat zegt dat over ons? Hoe gaan we om met sloddervossen en neat freaks? Luuk Vulkers ontleedt het fascinerende fenomeen dat hemzelf ook ontregelde: smetvrees. Hij zoekt van Spakenburg tot New York naar antwoorden en beschouwt beeldende kunst en de Bijbel met dezelfde nieuwsgierigheid als reality-tv en internetcultuur. Luuk Vulkers (1994) studeerde kunstgeschiedenis in Amsterdam en creative writing in New York. Hij publiceerde in Trouw, De Groene Amsterdammer en de Nederlandse Boekengids, en won de Joost Zwagerman Essayprijs en de Prijs voor de Jonge Kunstkritiek. Alles lekt is zijn literaire non-fictiedebuut.

Annemieke Bosman in gesprek met beeldend kunstenaar en dichter Iris Le Rütte. Deze zomer is in Museum Kranenburgh in Bergen werk van Le Rütte te zien in de tentoonstelling ‘Iris Le Rütte – Alles verandert, niets vergaat’. In de tentoonstelling staat het verschijnsel metamorfose – gedaanteverandering – centraal. ‘Iets wil veranderen’, schrijft Le Rütte zelf in een van haar gedichten. Verandering is een natuurwet: alles blijft, maar nooit in dezelfde vorm. Le Rütte kent twee belangrijke inspiratiebronnen: de natuur met haar enorme verscheidenheid aan vormen, en de verhalen uit de Metamorfosen van de Romeinse dichter Ovidius. Beide voeden haar verwondering over de wereld, die ze tot uiting brengt in een aansprekende en poëtische, figuratieve beeldtaal.  De beelden en tekeningen van Le Rütte kenmerken zich door een grote diversiteit aan vormen waarin mensfiguren, dieren, planten en dingen versmelten. Haar dierfiguren zijn veelal antropomorf: ze lijken menselijke emoties te tonen en met de toeschouwer te communiceren. Zijn het dieren of mensen, of allebei tegelijk? Aan deze verscheidenheid voegt de kunstenaar nog meer samensmeltingen toe. Zo laat ze benen uit schelpen tevoorschijn komen, of vrouwenlichamen overgaan in bloemen. Met deze hoogsteigen schepsels, maar ook met haar weergaven van figuren uit de mythologie die een metamorfose ondergingen, plaatst Le Rütte zich in een lange traditie en kiest ze tegelijkertijd voor eigenzinnige nieuwe invalshoeken.

Brecht van Hulten praat met theatermaker Boukje Schweigman over haar voorstelling Klei. Buiten staat een grote wonderlijke bol. Daarin tien ton klei en vijfhonderd liter water. Welkom bij Klei, de nieuwe voorstelling van Schweigman& in samenwerking met beeldend kunstenaar Zoro Feigl en slagwerkgroep HIIIT. Voor Klei creëerde Zoro Feigl een aards en onvoorspelbaar kleilandschap. Hierin geven de performers van Schweigman& zich over aan het ritme, de zindering, het gewicht en de vergankelijkheid van de klei. Soms smelten klei en lichaam samen en voelt de klei geborgen en vertrouwd. Op andere momenten wordt het een strijd. Grotere krachten van het landschap lijken het over te nemen. Slagwerkers van HIIIT bespelen de keramische instrumenten van Gemma Luz Bosch, waardoor een klankwereld van klei en water ontstaat. Klei is een zoektocht naar de oeroude connectie van mens en klei, in al haar schoonheid, strijd en verwondering. De voorstelling is een uitnodiging om terug te gaan naar de essentie. Hoe verhouden wij ons tot ons lichaam? En tot het land waar we op leven? Klei speelt van 9 mei t/m 27 juni in Utrecht en van 6 t/m 16 augustus in Den Bosch.

Shulas Tas in gesprek met Mirjam Marks. Marks maakte voor de VPRO de vierdelige jeugddocumentaire Helden van de Galaxy uit eind deze maand te zien is op televisie. In deze serie volgen we vijf kinderen die tijdelijk wonen op een azc-schip in de haven van Amsterdam. Vanuit hun eigen perspectief ziet de kijker hoe zij omgaan met de onzekerheid van hun situatie, het wennen aan een nieuw land en het opbouwen van vriendschappen. Juist door hun verbeeldingskracht en onderlinge band weten ze houvast te vinden.  Mirjam Marks ging na haar studie Theaterwetenschappen bij VPRO Jeugd werken en specialiseerde zich in het ontwikkelen en realiseren van jeugddocumentaire(series). Van 1998-2011 woonde ze in Suriname, waar ze verschillende documentaires maakte. Terug in Nederland was ze naast documentairemaker ook programmeur bij Cinekid. Sinds 2018 ontwikkelt ze samen met en voor Stichting de Vrolijkheid projecten met kinderen en jongeren op asielzoekerscentra. In 2023 zond de VPRO haar jeugddocumentaire-serie Kinderen van Mavungu uit.

Annemieke Bosman in gesprek met schrijver Bert Natter.  De kersverse winnaar van de Libris Literatuur Prijs 2026. Hij kreeg vorige week deze prestigeuze prijs voor zijn roman Aan het einde van de oorlog. Natter krijgt de prijs voor de beste roman van het jaar omdat hij volgens de jury op "weergaloze wijze" laat zien dat de verhalen uit de Tweede Wereldoorlog nog niet allemaal zijn verteld. "Op een meeslepende en filmische manier volgt Natter zijn personages", schrijft de jury. In een verhaal dat zich op 20 april 1945, een etmaal lang, in en rond een concentratiekamp afspeelt. Daar wordt naarstig gezocht naar de elfjarige vermiste zoon van de kampcommandant". Bert Natter debuteerde in 2008 met de roman Begeerte heeft ons aangeraakt, die werd bekroond met de Selexyz Debuutprijs en de Lucy B. en C.W. van der Hoogtprijs. In 2015 verschenen Remington (longlist Libris Literatuur Prijs) en Goldberg (shortlist ECI Literatuurprijs), in 2018 gevolgd door Ze zullen denken dat we engelen zijn. In 2022 publiceerde hij het literaire non-fictieboek Leven met Lidewij.

Annemieke Bosman in gesprek met kunsthistoricus Michel Didier. Dit voor jaar verscheen zijn nieuwe boek Cultuuratlas van Amsterdam: De Pijp. De negentiende-eeuwse stadswijk De Pijp dankt zijn reputatie als Quartier Latin van Amsterdam aan de vele kunstopleidingen, van Quellinusschool tot Rijksakademie, maar ook aan de Tachtigers, de eerste avant-gardebeweging van Nederland. Het was een bij uitstek katholieke wijk, maar ook een joodse, en het Bijbels Museum is een van vele protestantse instituties. De theosofie bloeide er in de vorm van de Nieuwe Kunst, de Nederlandse Art Nouveau, en het socialisme in die van de Amsterdamse School. Het is een broedplaats van kunst, muziek en literatuur gebleven, van toneel, dans en kunstnijverheid. Befaamde romans van Cees Nooteboom, Oek de Jong en A.F.Th. van der Heijden spelen zich er af. Dit tweede deel van de Cultuuratlas van Amsterdam vormt een diepe bron van informatie voor de cultuurliefhebber, met 415 woon- en werksteden van schilders, schrijvers, componisten, regisseurs, architecten, acteurs en musici, van 1875 tot 2025. Waaronder Piet Mondriaan en Marlene Dumas, Willem Kloos en Gerard Reve, Eduard Jacobs en Boy Edgar. Eerder maakte Didier al een Cultuuratlas van Amsterdam: Oud-Zuid. Kunsthistoricus Michel Didier schreef ruim 500 artikelen over kunst, toegepaste kunst, film en fotografie in onder andere De Groene Amsterdammer en het Nieuw Israëlitisch Weekblad.

Annemieke Bosman praat met schrijver Ernest van der Kwast over zijn boek Schooljaren. Schooljaren is een coming-of-age verhaal over verlangen, dromen en grote veranderingen. Zoals Ernest van der Kwast in Mama Tandoori terugkeek op zijn jeugd, zo brengt hij in zijn nieuwe roman de middelbareschooltijd op hilarische en meeslepende wijze tot leven. Van schuifelen op het schoolfeest tot Apfelkorn drinken bij Duits, van overspannen docenten tot vieze vaders, van eerste zoen tot eindexamen. Bij de verwarming in de hal van hun school staan Ashraf, Mohamed, Dave, Erinç en de naamloze verteller. Ze drinken Capri-Sun, bespreken de benen van mevrouw Taconis en zoeken naar antwoorden op de grote vragen van het leven.  Ernest van der Kwast (1981) werd geboren in Mumbai, India. Hij brak door met zijn roman Mama Tandoori (2010), die in Nederland en Italië een bestseller werd met meer dan 100.000 verkochte exemplaren. Met De ijsmakers, waarvan de vertaalrechten aan negen landen zijn verkocht, won hij de Dioraphte Jongerenliteratuur Prijs. In 2020 verscheen Ilyas, een zinderende roman over het dilemma tussen hulp bieden aan anderen en kiezen voor jezelf.

Brecht van Hulten in gesprek met schrijver Nathan Vecht. Vecht is een van de schrijvers van ALLETTA de musical. Deze musical vertelt het onwaarschijnlijke levensverhaal van een sleutelfiguur in de internationale vrouwenemancipatie: Aletta Jacobs. Een meisje uit het Groningse Sappemeer dat haar hele leven streed voor gelijkwaardigheid en uitgroeide tot een wereldberoemd icoon. Een powervrouw avant la lettre. ALETTA de musical is maar liefst zeven keer genomineerd voor de Musical Awards, waaronder Beste Oorspronkelijke Nederlandse musical, Beste Script en Dialogen, en Beste Regie.

Shula Tas praat met schrijver Dieuwertje Mertens over haar nieuwe roman Kiefers Hand. ‘Hij steekt zijn hand naar haar uit. Ze twijfelt. Is hij niet veel te oud? Is hij niet onaantrekkelijk met dat non-descripte voorkomen van hem? Heeft ze ooit nee gezegd tegen een avontuur? Ho, stop! zegt Autrice. Denk goed na over wat je over jezelf afroept. Ben jij niet degene die altijd zegt dat schrijven offers vraagt? fluistert Dione, terwijl ze haar hand in de richting van die van Kiefer beweegt. Het is een grote hand, een hand waarin de wereld past, en haar hand, dat blijkt ook goed te gaan.’ In Kiefers hand brengt Dieuwertje Mertens de levens van Dione, de ‘autrice’ van dit verhaal, die een affaire heeft met de Joodse kunstenaar Abraham Kiefer, en van haar grootmoeder, die er een verhouding met een voormalige ss’er op na hield, bij elkaar in een groter verhaal over liefde, overspel, religie, kunst en schrijverschap. Wat beweegt deze vrouwen? Welk stempel drukken hun buitenechtelijke liefdes op hun kinderen en op de familieverhoudingen? De autrice in dit verhaal speelt meedogenloos met mensen, hun geschiedenissen en de taal.

Annemieke Bosman in gesprek met schrijver en podcastmaker Chris Bajema. Na De mosterdmoorden komt Bajema met een nieuw boek: Het moordcollege. Bajema laat hierin de geschiedenis zien van het misdaadverhaal. Hoe het genre zich de afgelopen twee eeuwen heeft ontwikkeld, van de eerste locked-room-misdaadvertelling van Edgar Allan Poe via de klassieke detective-personages Sherlock Homes en Hercule Poirot naar de vele thrillergenres anno nu. Chris Bajema is schrijver, prijswinnend podcastmaker en theatermaker. Voor zijn podcast Man met de microfoon maakte hij eerder een serie over het misdaadverhaal.

Annemieke Bosman praat met regisseur Max Ploeg over zijn documentaire Pretpark Hennie. De excentrieke ondernemer Hennie van der Most bouwt al tien jaar aan een pretpark in hartje Rotterdam. Op de resten van een oude afvalverbrandingscentrale probeert Hennie met behulp van tweedehands materialen zijn dromen waar te maken. Maar tussen droom en werkelijkheid ligt tot op de dag van vandaag een braakliggend terrein. NPO Doc: Pretpark Hennie is woensdag 13 mei om 20.30 uur te zien bij BNNVARA op NPO 2 en te streamen op NPO Start. Van der Most (1950) bouwde zijn naam op als selfmade ondernemer. De oud-ijzerhandelaar uit Schuinesloot groeide uit tot multimiljonair met het herbestemmen van leegstaande gebouwen. Een oude fabriek werd een zwemparadijs, een nooit gebruikte kerncentrale een pretpark. Op het hoogtepunt bestond zijn imperium uit vijftien bedrijven en werd zijn vermogen geschat op tientallen miljoenen. Zonder diploma’s, maar met fantasie en doorzettingsvermogen, werkte Van der Most de afgelopen jaren in Rotterdam aan zijn nieuwste levenswerk: een pretpark waar buitenbeentjes mogen meedoen. Zelfs wanneer het geld opraakt, de erfpacht afloopt en het park nog lang niet af is, houdt Hennie hoop dat zijn pretpark afkomt. Waar de rest van de wereld vooral problemen ziet, ziet Hennie kansen. Pretpark Hennie beleefde in januari zijn wereldpremière op het International Film Festival Rotterdam. Regisseur Max Ploeg maakte eerder voor BNNVARA onder meer Leve de vrouw van de SRV en Held op papier.

Annemieke Bosman praat met fotograaf Hans van der Meer over het werk van Martin Parr, dat nu te zien is in Foam. Foam brengt een eerbetoon aan het ouvre van de Britse fotograaf Martin Parr met de tentoonstelling Very Modern and Rather Ugly. De tentoonstelling brengt een selectie van zijn meest iconische werken samen en viert Parrs onmiskenbare manier van kijken, zijn humoristische maatschappijkritische observaties en blijvende fascinatie voor de rol van fotografie in het dagelijks leven. Parr heeft voor het eerst in twintig jaar een museale solotentoonstelling in Nederland. Foam presenteert deze tentoonstelling ter nagedachtenis aan Martin Parr, naar aanleiding van zijn recente overlijden in december 2025.  Gedurende een carrière van meer dan vijf decennia groeide Martin Parr (1952–2025) uit tot een van de meest onderscheidende en invloedrijke figuren in de hedendaagse fotografie. Hij werd bekend om zijn gebruik van verzadigde kleuren, close-up composities, met een harde flitslicht en scherpzinnige, ironische blik. Waarmee hij de alledaagse rituelen, gedragingen en gewoonten van het moderne leven vast legde.  Parr werd gevierd voor zijn vaardigheid om het bekende vreemd te maken en het ogenschijnlijk saaie interessant.  Met zijn levendige visuele taal transformeerde hij alledaagse scènes tot scherpe reflecties op de moderne samenleving. Centrale thema’s in zijn levenswerk zijn consumptie, culturele identiteit, toerisme en klasse; onderwerpen die hij gedurende decennia zowel nationaal als internationaal onderzocht. Zijn kenmerkende benadering van onderwerpen, langdurige projecten en herkenbare fotografische stijl hebben hem tot een blijvend referentiepunt gemaakt voor jongere generaties fotografen. Parr documenteerde niet alleen het hedendaagse leven; hij daagde kijkers ook uit om het anders te zien.   De tentoonstelling Very Modern and Rather Ugly toont de iconische serie Common Sense (1999), een installatie van 270 kleurrrijke close-upfoto’s die inzoomen op de wereldwijde consumptiecultuur; van fastfood en toeristische locaties tot persoonlijke decoraties en sociale stereotypen. De serie Autoportrait (2002) brengt drie decennia aan portretten van Martin Parr samen, gemaakt door straatfotografen, studiofotografen en fotohokjes over de hele wereld, waarmee hij de vele vormen, stijlen en tradities van de mondiale portretfotografie belicht. Bezoekers kunnen ook kennismaken met The Non-Conformists (mid-1970), zijn vroege zwart-wit documentatie van landelijke Engelse gemeenschappen, en zijn doorbraakserie The Last Resort (1983-85), die Parrs overgang naar kleur markeert en zijn focus op de Britse kust. Naast de fotoseries bevat de tentoonstelling ook een leeshoek waar bezoekers zich kunnen verdiepen in Parrs talrijke publicaties.  Martin Parr (1952-2025) is geboren in Epsom, Verenigd Koninkrijk, en studeerde fotografie aan de Manchester Polytechnic. In 1994 werd Parr lid van Magnum Photos, en van 2013 tot 2017 was hij voorzitter van het agentschap. Naast zijn fotografie praktijk was hij actief als curator, redacteur en professor. Met meer dan 150 door hemzelf gepubliceerde boeken en nog eens 30 fotografieboeken die hij redactioneel,samenstelde liet Parr een blijvende nalatenschap achter. Zijn werk is opgenomen in de collecties van vele toonaangevende musea wereldwijd, van Tate in het Verenigd Koninkrijk tot het Centre Pompidou in Parijs en het Museum of Modern Art in New York. In 2017 werd in Bristol de Martin Parr Foundation opgericht om opkomende, gevestigde en onderbelichte fotografen te ondersteunen die zich in hun werk richten op Groot-Brittannië en Ierland.

Brecht van Hulten in gesprek met Renske Cohen Tervaert. Zij stelde de tentoonstelling Het Europa van Isaac Israëls samen in het Kröller Müller Museum in Otterlo. In de tentoonstelling reis je aan de hand van schilderijen en tekeningen met de Nederlandse kunstenaar Isaac Israels mee, dwars door Europa. Kunst, literatuur en reizen bepalen het leven van Isaac Israels (1865-1934). In 1877 maakt hij als dertienjarige samen met zijn ouders en zijn zus zijn eerste rondreis met de trein door Europa. Het wakkert de reislust van de van nature onrustige Israels aan. Door zijn liefde voor en verbluffende kennis van Europese literatuur leert hij verschillende talen. Op de meeste plekken blijft hij kort, zoals Duitsland, Italië, Oostenrijk, Spanje, Denemarken en Zweden. In Parijs en Londen blijft hij langer werken. Met 23 schilderijen en bijna 300 tekeningen is zijn werk rijk vertegenwoordigd in de collectie van het Kröller-Müller Museum. In de tentoonstelling brengt het museum een selectie van deze werken samen met belangrijke bruiklenen uit andere musea en particuliere verzamelingen.

Shula Tas praat met schrijver Lieke Kézér over haar nieuwe roman Karel Károly. Boedapest, 1920. De elfjarige Károly wordt na de oorlog door zijn ouders op de trein gezet voor een kindertransport naar Nederland, om tijdelijk in een pleeggezin aan te sterken. Maar het loopt anders dan hij verwacht: zijn familie ziet hij pas na twintig jaar terug. Karel bouwt een leven op in Nederland: hij trouwt, wordt boer en sticht een groot gezin. Als hij tijdens de Tweede Wereldoorlog Joodse onderduikers een plek biedt in zijn boerderij, komt zijn bestaan onder druk te staan. Waarom weigert hij te praten over zijn verleden? Wat maakt dat Karel nooit naar Hongarije terugkeerde? Lieke Kézér (1976) studeerde filmen televisiewetenschappen. Tijdens haar werk als journalist bouwde ze in haar hoofd en op papier jarenlang aan De afwezigen, waar ze de ANV Debutantenprijs en de Bronzen Uil 2017 mee won. In 2019 verschijnt haar tweede roman, De verloren berg.

Annemieke Bosman in gesprek met Tom Ooms, programmeur bij cinema LAB111 in Amsterdam. Ooms komt praten over de re-release van de legendarische film Amadeus. Miloš Formans Amadeus wordt beschouwd als één van de meest geprezen muzikale biopics ooit gemaakt en blijft een tijdloze meditatie over talent, afgunst en de pijnlijke kloof tussen middelmatigheid en meesterwerk. Het leven van Wolfgang Amadeus Mozart (Tom Hulce) ontvouwt zich via het vergiftigde perspectief van zijn tijdgenoot en hofcomponist Antonio Salieri (F. Murray Abrahams in dé rol van zijn carrière). In zijn verbitterde terugblik beschrijft Salieri hoe hij op het hoogtepunt van zijn roem door de jonge Mozart muzikaal wordt vernederd, wat uitmondt in een obsessieve poging diens genie te ondermijnen. Daarnaast is Amadeus een uitbundig zintuiglijk spektakel, waarin Mozarts muziek, de theatrale enscenering, de rijke kostuums en de visuele pracht van het achttiende-eeuwse Wenen samensmelten tot pure cinema. De film won acht Oscars, waaronder Beste Film, Beste Regisseur en Beste Mannelijke Bijrol, en keert nu in een 4K-restauratie door de Academy of Motion Picture Arts and Sciences voor het eerst sinds de oorspronkelijke release terug naar de bioscoop in zijn originele theatrical cut. Te zien vanaf donderdag 7 mei!

Annemieke Bosman praat met fotograaf, filmmaker en beeldend kunstenaar Tina Farifteh over haar documentaireserie Tina in Sexbierum. De Iraans-Nederlandse Tina Farifteh woont sinds vier jaar in het Friese Sexbierum. Het is vervreemdend, grappig, ze ontmoet er andersoortige mensen, die meer op haar lijken dan ze vooraf dacht. Toch voelt ze zich meer ontworteld dan ooit en verlangt ze naar een plek waar ze hoort en mag zijn. Maar is dat wel mogelijk? In de driedelige documentaireserie Tina in Sexbierum onderzoekt Tina op ontroerende en soms schurende wijze hoe het kan dat we in de samenleving zo ver van elkaar af zijn komen te staan, terwijl we uiteindelijk allemaal hetzelfde verlangen naar een thuis hebben. Tina Farifteh verhuisde naar Friesland omdat ze in Amsterdam geen betaalbare woning meer kon vinden. Haar vrienden vertrokken naar waar ze vandaan kwamen, maar zij kon niet terug naar Teheran. Ze wordt geconfronteerd met vreemde blikken en vooroordelen van haar dorpsgenoten over ‘import’, maar ook met haar eigen aannames over het platteland en met hoe gesloten haar Amsterdamse bubbel is. In Tina in Sexbierum leiden de twee werelden die bij elkaar komen tot eerlijke en soms confronterende ontmoetingen. Tina gaat in gesprek met haar dorpsgenoten, van de burgemeester tot de postbode, fietsenmaker en huisarts. Drum- en showfanfare Door Samenwerking Groot leert haar dat samenwerken een vaardigheid is die je moet leren. En er ontstaat een hechte vriendschap met haar 83-jarige dorpsgenoot, oud-boer Auke, met wie ze wekelijks koffie drinkt. Tina leert de kleine gemeenschap steeds beter kennen en ontdekt wat samenleven en voor elkaar zorgen betekent. Juist door met humor en lichtheid naar elkaar te kijken, beginnen Tina én de dorpsgenoten van elkaar te leren, ondanks de verschillen. Tina in Sexbierum is een persoonlijke en ontwapenende documentaireserie over ontheemding, onthechting, het verlangen naar een thuis en tegelijkertijd het onvermogen om je thuis te voelen in een maatschappij die je continu existentieel afwijst. De driedelige serie is onderdeel van het gelijknamige transmediale project. Tina Farifteh: 'Het meest radicale wat je kunt doen, als je denkt dat je tegenover elkaar staat, is met de ander praten. In plaats van meegaan in ‘wij’ en ‘zij’ doe ik een poging om er ‘ons’ van te maken.' Tina Farifteh (1982, Teheran, Iran) is fotograaf, filmmaker en beeldend kunstenaar. Ze onderzoekt in haar werk de impact van machtsstructuren op het leven van gewone mensen. Op haar dertiende kwam ze vanuit Teheran naar Nederland, in 2021 studeerde ze af aan de Koninklijke Academie van Beeldende Kunsten in Den Haag. Haar documentaire Kitten of Vluchteling? (VPRO, 2023) werd bekroond met de Eerste Prijs voor Storytelling van de Zilveren Camera. Voor Document Nederland 2025, de jaarlijkse foto-opdracht van het Rijksmuseum, fotografeerde en filmde Tina Farifteh het Nederlandse asielsysteem. In het kader van BredaPhoto maakte ze samen met lichtkunstenaar Boris Acket de installatie Toen ik de zon en de maan tegelijk zag (2024). Het werk is aangekocht door het Fries Museum en sinds mei 2025 te zien in de gelijknamige solotentoonstelling in Leeuwarden. De installatie is het eerste onderdeel van transmediaal project Tina in Sexbierum. Tina in Sexbierum is een productie van Prospektor in coproductie met VPRO en in samenwerking met Omrop Fryslân. Deze serie is tot stand gekomen met steun van het NPO-fonds.  Tina in Sexbierum, vanaf donderdag 7 mei, 21.20 uur, VPRO, NPO 3 en volledig te streamen op NPO Start.

Annemieke Bosman in gesprek met Liesbeth Helmus, conservator Centraal Museum Utrecht. Het Centraal Museum presenteert de eerste grote overzichtstentoonstelling van Gerard van Honthorst (1592–1656), een van de succesvolste Noord-Nederlandse schilders van de zeventiende eeuw. De tentoonstelling Gerard van Honthorst – In alles anders dan Rembrandt brengt ruim zestig schilderijen en een dertigtal tekeningen uit internationale topcollecties samen, waaronder die uit Musée du Louvre, de Britse Royal Collection en Galleria Borghese. Gerard van Honthorst werd geboren in Utrecht, waar hij het schildersvak leerde bij Abraham Bloemaert. Daarna vertrok hij naar Rome, waar hij werd beïnvloed door het vernieuwende chiaroscuro (licht-donker contrasten) en het naturalisme van Caravaggio.

Shula Tas in gesprek met filmmaker Paul Cohen. In zijn nieuwste film De man met de glimlach stelt regisseur en cameraman Paul Cohen  zijn eigen familiegeschiedenis centraal. Bij toeval vindt hij vijftig jaar na zijn vaders dood een reisboek over dien treinreis naar Kopenhagen in het voorjaar van 1947. De jonge Joodse student Bram Cohen had het Jappenkamp in Nederlands-Indië overleefd en reisde een aantal jaar na de oorlog door het verwoeste Duitsland, waar zijn halve familie was vermoord. In de film maken we deze reis opnieuw en ontmoeten we hedendaagse reizigers met elk een eigen verhaal, afgewisseld met niet eerder vertoond archiefmateriaal, dat voelbaar maakt hoe zijn reis toen moet zijn geweest en hoe het leven in het naoorlogse Duitsland en Denemarken eruit zag. Het reisverslag van toen, afgewisseld met dagboekaantekeningen uit het kamp in Nederlands-Indië, vormen het vertrekpunt van een poëtische documentaire over schuld, schaamte, vergeving en compassie, met universele betekenis. Paul Cohen schreef ook een boek over de lotgevallen van zijn grootvader Aäron en zijn vader Bram tijdens en de periode vlak na de oorlog. Regisseur en cameraman Paul Cohen (1957) maakt sinds de jaren ’80 documentaires voor televisie en de bioscoop. Het menselijke verhaal staat voorop, of het nu een sociaal, muzikaal of filosofisch onderwerp betreft. Zijn experimentele film Part Time God (1992), met als thema ‘toeval en wil’, was baanbrekend en ging na IDFA de wereld over. Cohens lange film over topvioliste Janine Jansen (Janine, 2010) was eveneens zeer succesvol, op televisie en in de bioscoop. Zijn films zijn gepresenteerd op vele grote festivals wereldwijd. Naast twee Gouden Kalveren voor de korte documentaires Hollandse Helden (2001) en Photo Souvenir (2006) won hij vele internationale filmprijzen en werd hij meerdere keren genomineerd.

Beitske de Jong in gesprek met Kees van der Geer, gastconservator van de tentoonstelling Gestel en De Smet - kleurrijke vriendschap. Dit voorjaar is in het Stedelijk Museum Alkmaar werk te zien van de grootmeester van het Vlaams expressionisme Gustave De Smet en Leo Gestel, een van de belangrijkste vernieuwers van de Nederlandse kunst. De tentoonstelling laat zien hoe hun levens innig met elkaar verweven raken en hoe zij elkaar zowel kunstzinnig als persoonlijk beïnvloeden. Een verhaal over vriendschap in zowel lichte, als donkere levensperiodes.    In 1914 vlucht de Vlaamse kunstenaar Gustave De Smet (1877–1943) vanwege het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog naar Nederland. Hij sluit daar al snel vriendschap met Leo Gestel (1881–1941), die hem introduceert in de Amsterdamse kunstwereld. Dit markeert het begin van een intensieve artistieke uitwisseling.

Beitske de Jong in gesprek met regisseur en theatermaker Céline Talens Nagasaka.  In het kader van Theater na de Dam maakt Céline Talens Nagasaka de voorstelling Uit liefde, geïnspireerd op haar eigen familiegeschiedenis, een voorstelling over Japans-Indische kinderen geboren na de Japanse bezetting van Indonesië en over het 'leven in de schaduw'. Uit liefde is een zoektocht die langs begrippen als slachtoffer- en daderschap, liefde en vijandschap voert. Je volgt twee vrienden op een reis door Japan, de hippe reisbestemming en tegelijkertijd voedingsbodem voor een reis die voorbij gaat aan de toeristische trekpleisters. Geïnspireerd door de tekst Lof der Schaduw (1933) van Junichiro Tanizaki, Céline’s eigen Japans-Indische roots en gebruikmakend van licht en schaduw, van video en tekst, vormen fictie en documentair materiaal een nieuw herdenkingsritueel.

Annemieke Bosman praat met illustrator Floor Rieder over haar werk naar aanleiding van de tentoonstellling Kras, kras, kras in de Kunsthal Rotterdam. Hier is een overzicht van haar illustraties te zien. Met zwarte verf op glas en een scherpe etspen krast illustrator Floor Rieder haar werelden laag voor laag tevoorschijn. Waar zij krast, verschijnt licht. Vanaf zaterdag 21 maart is haar werk te zien in de tentoonstelling Krassen, krassen, krassen in HAL 7 van Kunsthal Rotterdam. Haar illustraties voor nieuwe uitgaven van de klassiekers Alice in Wonderland en Peter Pan zijn te zien, en bezoekers van alle leeftijden kunnen zelf aan de slag. Rieders werk is direct herkenbaar, krachtig en grafisch, en tegelijk sprookjesachtig en vol verrassende details. Ze schildert glazen platen volledig zwart en werkt haar voorstellingen eerst zorgvuldig uit. Dan begint het krassen: lijn voor lijn verwijdert ze de verf en brengt zo licht in het beeld. Het sterke zwart-witcontrast vormt de basis van haar beeldtaal, waarna ze digitaal kleur toevoegt voor extra sfeer en diepte. Rieder geeft klassieke verhalen een eigentijdse uitstraling, zoals Peter Pan die opduikt in een hoodie. Zelf krassen In de tentoonstelling volgen bezoekers dit proces van dichtbij. Originele glasplaten tonen hoe een afbeelding groeit, schetsen onthullen hoe ideeën ontstaan en storyboards laten zien hoe de illustraties uiteindelijk samen een boek vormen. Daarnaast kunnen bezoekers van alle leeftijden zelf aan de slag: de krastechniek uitproberen, een eigen illustratie maken en ontdekken hoe licht een beeld tot leven brengt. Ze ontwerpen een kaart van hun eigen Nooitland, projecteren figuren uit Peter Pan en Alice in Wonderland en gaan met een speurkaart op zoek naar kleine, verrassende details in de ruimte. Floor Rieder Floor Rieder (1985, Zwolle) studeerde Illustratie aan ArtEZ in Zwolle. In 2013 brak zij door met haar illustraties voor Het raadsel van alles wat leeft van Jan Paul Schutten, waarvoor zij onder meer een Gouden Penseel ontving. Sindsdien illustreerde zij klassiekers als Alice in Wonderland en Peter Pan en bouwde zij een breed oeuvre op: van geïllustreerde recensies voor onder andere de Volkskrant tot wandschilderingen en decors voor theater en televisie.

Annemieke Bosman praat met filmmaker en muzikant Dan Geesin over zijn film Een mislukt eerbetoon aan moederliefde. Wat als een kind krijgen niet vanzelf gaat? Pianostemmer Samuel Dirk wil dolgraag een gezin. Probleem: zijn vrouw is net ontploft door de stress. Is er nog iemand anders te vinden die het beste van zichzelf wil geven voor een kinderwens? Een mislukt eerbetoon aan moederliefde is een sprookje voor volwassenen: regisseur Dan Geesin (Sputum) schept een eigenzinnige wereld waar je ledematen moet opofferen om een baby te kunnen maken en explosieve stress bloederige gevolgen heeft. Samuels moeder heeft zo haar eigen ideeën over zijn toekomst en vraagt een oude vriend om hulp. Ondertussen is het voor hemzelf een kwestie van doorzetten of zelf ontploffen: in zijn zoektocht naar zijn eigen verlangens moet hij leren dat geluk niet altijd maakbaar is.

Brecht van Hulten in gesprek met fotograaf Stephan Vanfleteren. De Belgische Vanfleteren is één van de meest gewaardeerde fotografen van dit moment en is door het Mauritshuis gevraagd een nieuwe serie foto's te maken. Deze zijn nu te zien in de tentoonstelling Pentimenti – Stephan Vanfleteren tussen de Meesters. De zestien foto's, waarvan vijftien nieuwe, zijn geïnspireerd op 17de-eeuwse schilderijen uit de museumcollectie en worden getoond tussen de meesterwerken.  Stephan Vanfleteren was eerder betrokken bij het Mauritshuis tijdens de jubileumtentoonstelling FLASH | BACK (2022). De indrukwekkende foto die hij destijds maakte had een directe link met De anatomische les van dr Nicolaes Tulp van Rembrandt (1632) en zal ook nu weer te zien zijn. Pentimenti is ook de titel van het brievenboek dat uitkomt bij deze tentoonstelling, geschreven door Stephan Vanfleteren en Martine Gosselink.

Op 23 april werd de winnaar van De Grote Poëzieprijs 2026 bekend gemaakt tijdens een live-uitzending van Opium vanuit het Veerhuis in Rotterdam.  Annemieke Bosman gaat in gesprek met winnaar Samuel Vriezen en dichter en schrijver Iduna Paalman.

Annemieke Bosman praat met regisseur Muriel d'Ansembourg over haar film Truly Naked. Alec, een introverte Britse tiener, leeft in een wereld die allesbehalve gewoon is. Zijn vader Dylan produceert kleinschalige pornofilms waarin hij zelf acteert, hun huis dient als studio. Sinds het overlijden van Alecs moeder wordt hij steeds dieper het familiebedrijf ingezogen. Naast zijn huiswerk filmt en monteert hij zijn vaders producties, en proberen ze samen het hoofd boven water te houden. Een verhuizing van Londen naar een slaperig kuststadje belooft een nieuwe start. Hier kent niemand Alecs achtergrond, hier kan hij misschien eindelijk een normale tiener zijn. Op school ontmoet hij Nina - eigenzinnig, onafhankelijk, met principes die haaks staan op alles waar hij mee is opgegroeid. Nina daagt hem uit om kwetsbaar te durven zijn en samen te ontdekken wat echte intimiteit betekent. Alec begint te zien wie hij zou kunnen zijn, los van de wereld waarin hij is grootgebracht.

Beitske de Jong in gesprek met Melanie Bühler, conservator Moderne Kunst bij het Stedelijk Museum Amsterdam. Daar is sinds vorige week de tentoonstelling Beyond the Manosphere — Masculinities Today te zien. Wat betekent het vandaag de dag om man te zijn? Deze vraag is urgent geworden met de opkomst van de ‘manosphere’, een los online netwerk waarin een stoere, misogyne vorm van mannelijkheid heerst. Deze voelt voor velen bedreigend aan en is met het Trumpisme steeds meer mainstream geworden. In de tentoonstelling Beyond the Manosphere – Masculinities Today laten hedendaagse kunstenaars mannelijkheid zien als een uiting van macht – maar ook als een geleefde werkelijkheid die alledaags, wankel en teder kan zijn. Zij benaderen mannelijkheid als een breed en gelaagd fenomeen, voorbij de dominante clichés. Werk is er te zien van Eduardo Paolozzi, Tetsumi Kudo en Sophie Calle.

Leonard Evers praat met regisseur David Verbeek over zijn nieuwe film The Wolf, the Fox and the Leopard. Wanneer een door wolven grootgebrachte vrouw in het bos wordt aangetroffen, wordt ze in een lab onderworpen aan een reeks testen en onderzoeken. Nadat een tweetal milieuactivisten haar bevrijdt omdat ze haar zien als een potentiële redder van de wereld, moet ze voor zichzelf leren kiezen en controle krijgen over haar eigen verhaal.

Brecht van Hulten in gesprek met theatermaker Saman Amini. Na het succes van Integratieplan #1, keert  Saman Amini terug met het langverwachte vervolg Saman Amini's Intergratieplan #2 Alles is Perspectief. In deze nieuwe voorstelling duik je in een wereld vol tegenstellingen: van AZC tot culturele elite, van ex-crimineel tot oud-minister, van homo tot homofoob. Saman kruipt in de huid van iedereen, onderzoekt hun keuzes, angsten en vooroordelen en laat zien hoe dichtbij hun wereld bij de jouwe ligt. Zo kijk je recht in de ogen van Nederland anno nu. In Alles is Perspectief neemt Saman het publiek mee langs pijnpunten die Nederland anno nu splijten: fascisme, racisme, ongelijkheid, homofobie, LHBTQIA+ rechten, de doorgeschoten wokecultuur en de rol van de media in deze polarisatie. Saman doet dat echter niet vanachter een veilige muur van meningen: hij graaft, onderzoekt, praat met de mensen om hem heen en kruipt in de huid van de ander – hoe ongemakkelijk dat ook is. Niet om te veroordelen, maar om te begrijpen.

Leonard Evers praat met conservator Janneke van Asperen over de tentoonstelling Thuis bij Jan Steen – 400 jaar leven in de brouwerij, nu te zien in Museum de Lakenhal in Leiden. Met Thuis bij Jan Steen – 400 jaar leven in de brouwerij legt Museum De Lakenhal de focus op Steens persoonlijke omgeving en de rol van zijn geboortestad Leiden. De tentoonstelling biedt een verrassende blik op het dagelijks leven uit de 17de eeuw en de humor en menselijkheid die zijn schilderijen zo geliefd maken. Thuis bij Jan Steen combineert bekende favorieten uit de eigen collectie met topstukken uit Nederlandse museale en particuliere collecties. Hieronder zijn publiekslievelingen uit bijvoorbeeld de Eregalerij van het Rijksmuseum, maar ook werken uit collecties die vrijwel nooit te zien zijn voor publiek.   De kinderen van Jan Steen In het werk van Jan Steen spelen kinderen een opvallende rol. Als geen ander wist hij de onbevangenheid, de vreugde en het verdriet van kinderen op een levensechte manier te verbeelden. Steen hoefde voor zijn kindertaferelen niet ver te zoeken: als vader van een groot gezin vond hij thuis volop inspiratie. Zijn eigen familie stond dan ook vaak model. Ook in de tentoonstelling worden kinderen actief betrokken. Basisschoolleerlingen uit Leiden schrijven speciaal voor de expositie korte teksten, die op kinderhoogte bij de schilderijen te lezen zullen zijn.  Leidse vrienden en fijnschilders  Naast schilder van vrolijke gezinstaferelen was Jan Steen ook technisch een zeer getalenteerd kunstenaar. Hij kon zowel met een losse toets als zeer verfijnd schilderen. Voor dat laatste putte hij inspiratie uit het werk van de Leidse fijnschilders, waaronder zijn vrienden Frans van Mieris en Ary de Vois. Thuis bij Jan Steen toont, naast Steens eigen topstukken, ook werk van deze bekende Leidse tijdgenoten. Ook komen Steens historiestukken met verbeeldingen van Bijbelse en mythologische verhalen aan bod. Deze schilderijen laten een meer serieuze kant van Steens kunstenaarschap zien. Toch toont Steen zich ook hier van zijn satirische kant. De humoristische knipoog blijft altijd zijn handelsmerk.