Þetta helst

Í Þetta helst í dag er sjónum beint að stöðunni á leigumarkaði hér á landi. Ákveðið var að frysta leiguverð í New York í lok síðustu viku. Væri æskilegt að fara svipaða leið hér? Rætt er við Kristínu Amalíu Líndal, hagfræðing hjá HMS, og Yngva Ómar Sigrúnarson, formann Samtaka leigjenda. Umsjón: Ingvar Þór Björnsson

Um miðjan júní var sagt frá því í fréttatilkynningu að Bláa lónið og ferðaþjónustufyrirtækið Arctic Adventures ætluðu sér að sameinast. Ef samruninn gengur eftir verður til risastórt fyrirtæki á ferðaþjónustumarkaði. Samanlagður starfsmannafjöldi fyrirtækjanna tveggja er rúmlega 1100. Eitt af því sem vekur athygli við þessa fyrirhugðuðu sameiningu Bláa lónsins og Arctic Adventures er að fjárfestingarfélagið Stoðir er einn stærsti hluthafi beggja þessara fyrirtækja. Stoðir eru langstærsti hluthafi Arctic Adventures með tæplega 42 prósenta hlut og fyrirtækið er þriðji stærsti hluthafi Bláa lónsins með 7,3 prósenta hlut. Fjallað er um stærð Stoða í íslensku viðskiptalífi í dag og er saga félagsins rifjuð upp. Rætt er við fjármálagreinandann Snorra Jakobsson og Sigríði Margréti Oddsdóttur, forstjóra Bláa lónsins. Umsjón: Ingi Freyr Vilhjálmsson

Í nýrri úttekt verðlagseftirlits Alþýðusambands Íslands, sem birt var í gær, kom fram að verð á vinsælum súkkulaði- og sælgætisvörum hefur hækkað um tæp 33 prósent að meðaltali frá júní 2024 til júní 2026 - og að miklar verðlækkanir á kakó og sykri undanfarið hafa ekki skilað sér í smásöluverð. Rætt er við Ásgeir Brynjar Torfason, doktor í fjármálum og ritstjóra Vísbendingar, og Bjarka Stein Benjamínsson, verkefnastjóra verðlagseftirslits hjá sambandinu. Umsjón: Ingvar Þór Björnsson

Í gær birti embætti landlæknis nýja úttekt þar sem rýnt er í þróun á andlegri heilsu landsmanna undanfarinn áratug. Það vekur athygli að mikinn mun má sjá á öllum mælingum eftir fjárhagsstöðu, á þeim sem eiga erfitt með að ná endum saman og þeim sem eiga auðvelt með það, og munar yfirleitt tugum prósenta. Embættið telur niðurstöðurnar benda til þess að ójöfnuður til heilsu og vellíðanar fari vaxandi hér á landi. Rætt er við Sigrúnu Daníelsdóttur, sálfræðing og verkefnastjóra geðræktar hjá embættinu, og Kolbein Hólmar Stefánsson, dósent við félagsvísindasvið Háskóla Íslands. Umsjón: Ingvar Þór Björnsson

Fólk sem bjó á fósturheimilinu Gauksstöðum í Garði er ósátt við að tímarammi rannsóknar íslenska ríkisins á fósturheimilum nái ekki lengra fram í tímann en til ársins 2002. Tímamörk rannsóknarinnar miðast við gildistöku nýrra barnaverndarlaga þetta ár. Lög um rannsóknarnefndina voru samþykkt á Alþingi nú í júní. Fósturheimilið Gauksstaðir var starfandi í bænum Garði á Suðurnesjum á árunum 2009 til 2019 þegar heimilinu var lokað eftir að lögreglurannsókn hófst á því vegna meintra brota á lögum um barnavernd. Rannsóknin var felld niður árið 2021 vegna fyrninga á meintum brotum og vegna þess að brotin þóttu ekki líkleg til sakfellingar. Tvö fyrrverandi fósturbörn á Gauksstöðum gagnrýna tímaramma rannsóknarinnar í viðtölum við Þetta helst. Umsjón: Ingi Freyr Vilhjálmsson

Á föstudaginn lauk Alþingi störfum þennan þingvetur og þingmenn héldu í sumarfrí. 188 frumvörp voru lögð fram og af þeim urðu 105 að lögum, 83 voru óútrædd og eitt ekki samþykkt. Rýnt er í stöðu mála með Viktori Orra Valgarðssyni, doktor í stjórnmálafræði. Umsjón: Ingvar Þór Björnsson

Kona sem tilheyrir samfélagi frumbyggja í suðurhluta Argentínu og berst gegn landnámi argentínska ríkisins í landinu var stödd hér á Íslandi í síðustu viku sem gestur á ráðstefnu sem fór fram í Háskóla Íslands. Konan heitir Moira Millán og tilheyrir ættbálki sem heitir Mapuche. Moira hefur setið í fangelsi vegna þessarar baráttu sinnar og segist vera í lífshættu og hafa fengið líflátshótun. Hún býr í bæ sem heitir Corcovado í Patagoniu. Þetta helst ræddi við hana um baráttuna við Javier Milei, forseta Argentínu, sem meðal annars vill breyta lögum um jökla landsins til að heimila námuvinnslu þar. Einnig er rætt við Hólmfríði Garðarsdóttur, prófessor í spænsku, um stöðuna í Argentínu og baráttu frumbyggja landsins við argentínska ríkið. Umsjón: Ingi Freyr Vilhjálmsson

Svisslendingar höfnuðu því í þjóðaratkvæðagreiðslu á sunnudaginn að setja takmörk á íbúafjölda landsins, þannig að ekki mættu fleiri búa þar en tíu milljónir. Rætt er við Ólaf Margeirsson, hagfræðing í Sviss, um atkvæðagreiðsluna og hugmyndina.

Barnaverndaryfirvöld fengu margar ábendingar um árabil fyrir 2019 að börn sem dvöldu á fósturheimilinu Gauksstöðum í Garði hefðu verið beitt harðræði og ótilhlýðilegum refsingum. Starfsmenn Barnaverndar Reykjavíkur fóru meira að segja þangað árið 2015 og sóttu dreng sem talið að hefði verið refsað með óásættanlegum hætti. Starfsmaður hjá barnaverndarnefnd Hafnarfjarðar taldi meðal annars að hún yrði treg til að nota þetta fósturheimili aftur. Þessar ábendingar leiddu samt ekki til þess að leyfi fósturheimilsins til að taka við börnum yrði afturkallað. Þetta er meðal þess sem kemur fram í umfangsmiklum gögnum um starfsemi fósturheimilsins Gauksstaða í Garði sem geymd eru á Þjóðskjalasafninu. Gögnin ná allt frá árinu 2009 til ársins 2019 þegar heimilinu var lokað eftir að tæplega 20 börn höfðu lýst reynslu sinni af heimilinu og Barnaverndarstofa kærði málið til lögreglunnar. Umsjón: Ingi Freyr Vilhjálmsson

Það styttist í þjóðaratkvæðagreiðslu um framhald aðildarviðræðna við Evrópusambandið og reglulega birtast niðurstöður skoðanakannana sem gefa mögulega mynd af því sem koma skal. Það sem vakti einna helst athygli í niðurstöðum könnunar Maskínu fyrir DV um helgina var afstaða stuðningsfólks vinstriflokkanna sem vilja að Ísland standi utan Evrópusambandsins, VG og Sósíalista, en 83,3 prósent kjósenda VG ætla að segja já í ágúst og 71,6 prósent Sósíalistaflokksins. Er gjá að myndast á milli grasrótar og forystu annars vegar og stuðningsfólks hins vegar þegar kemur að Evrópusambandinu? Rætt er við Rósu Björk Brynjólfsdóttur, formann VG, Jón Ferdínand Estherarson, formann Sósíalistaflokksins, og Eirík Bergmann, prófessor í stjórnmálafræði. Umsjón: Ingvar Þór Björnsson

Stærsta mansalsrannsókn sem komið hefur upp á Íslandi hefur nú staðið yfir í meira en tvö ár. Þetta er rannsóknin á meintum brotum víetnamska viðskiptamannsins Quang Lé sem rak veitingastaðinn Wok On í Reykjavík og fleiri. Hver er staðan á rannsókninni núna og um hvað snýst þetta sérstæða mál Rætt er við lögreglumanninn Gunnar Axel Davíðsson sem stýrir rannsókninni á málinu hjá lögreglunni á höfuðborgarsvæðinu og frétttakonu RÚV, Urði Örlygsdóttir, sem fjallaði um málið í fréttaskýringaþættinum Kveik árið 2024. Umsjón: Ingi Freyr Vilhjálmsson

Í dag hefst heimsmeistaramótið í knattspyrnu sem að þessu sinni er haldið í Mexíkó, Bandaríkjunum og Kanada. Í þætti dagsins er rýnt í eyríkið Curaçao og hvað skýri velgengni fámennari þjóða á stórmótum. Rætt er við Hólmfríði Garðarsdóttur, prófessor í málefnum Suður-Ameríku, Viðar Halldórsson, prófessor í félagsfræði sem hefur sérhæft sig í íþróttum, og Jóhann Má Helgason, sparkspeking. Umsjón: Ingvar Þór Björnsson

Laxeldisfyrirtækið Kaldvík á Austfjörðum á í verulegum fjárhagslegum erfiðleikum um þessar mundir. Ástæðan er fyrst og fremst tap vegna vetrarsára og laxadauða hjá fyrirtækinu. Fyrirtækið þurfti meðal annars að slátra löxum hjá sér sex mánuðum á undan áætlun vegna þessa. Kaldvík ætlaði sér að framleiða ríflega sextán þúsund tonn af eldislaxi á fyrsta ársfjórðungi þessa árs en endaði á því að framleiða aðeins 10.700 tonn. Fyrirtækið tapaði rúmlega 26 milljónum evra á ársfjórðungnum, eða 3, 7 milljörðum króna. Til samanburðar hagnaðist Kaldvík um tæplega 10 milljóna evra á fyrsta ársfjórðungi ársins 20025. Þetta kemur fram í árshlutauppgjöri Kaldvíkur sem kynnt var í byrjun júní. Fjallað er um uppgjörið og stöðu Kaldvíkur í dag. Umsjón: Ingi Freyr Vilhjálmsson

Við höldum áfram að ræða þjóðaratkvæðagreiðslu um framhald aðildarviðræðna við Evrópusambandið - og beinum nú sjónum okkar að áhrifum gervigreindar í upplýsingaöflun og umræðu. Fjölmargar spurningar hafa vaknað um ýmislegt sem tengist Evrópusambandinu og mögulegri aðild Íslands - og borið hefur á því að fjöldi fólks noti gervigreind - ólík spjallmenni - við upplýsingaöflun. Rætt er við Hafstein Einarsson, dósent í tölvunarfræði og sérfræðing í gervigreind, Brynjólf Gauta Guðrúnar Jónsson, tölfræðing, og Skúla Braga Geirdal, sérfræðing í miðlalæsi. Umsjón: Ingvar Þór Björnsson

Kvika banki tilkynnti um uppsagnir á ellefu starfsmönnum sama daginn í síðustu viku og hluthafafundur bankans ákvað að greiða rúmlega 10 milljarða króna sérstaka arðgreiðslu út úr bankanum. Fimm stærstu hluthafar bankans eru lífeyrissjóðir. Hvað segja lífeyrissjóðirnir um þessa arðgreiðslu og þessar uppsagnir samhliða henni? Fjallað er um þetta og samhengi þessara arðgreiðslu en hún var ákveðin skömmu eftir að hætt var við forviðræður Kviku og Arion banka um mögulegan samruna nú í haust. Birt eru svör frá Ármanni Þorvaldssyni, forstjóra Kviku, um málið sem og frá tveimur lífeyrissjóðum sem eru meðal stærstu hluthafa Kviku, Gildi og Birtu. Þá er rætt við Ara Skúlason, formann félags starfsmanna fjármálafyrirtækja. Umsjón: Ingi Freyr Vilhjálmsson

Í yfirlýsingu fjármálastöðugleikanefndar Seðlabanka Íslands kemur fram að skuldir fyrirtækja í byggingastarfsemi hafi vaxið síðustu misseri og að merki séu um vaxandi vanskil, þótt þau séu enn tiltölulega lítil. Þá er það nefnt að lánveitendur þurfi að gæta að aukinni áhættu í geiranum. Húsnæðisverð hafi lækkað að raunvirði, íbúðum á sölu fjölgað og lengur taki að selja eignir, sérstaklega nýjar íbúðir. Rætt er um þessa stöðu við Moniku Hjálmtýsdóttur, formann Félags fasteignasala, Jóhönnu Klöru Stefánsdóttur, sviðsstjóra hjá Samtökum iðnaðarins, og Jónas Atla Gunnarsson, hagfræðing hjá HMS.

Fastráðnir læknar á Sjúkrahúsinu á Akureyri voru með verktakagreiðslur fyrir svokölluð ferliverk sem námu á bilinu 33 milljónum og niður í rúmlega hálfa milljón króna fyrir þau árið 2024. Þetta eru verktakagreiðslur ofan á önnur laun sem eru mishá eftir starfshlutfalli. Níu læknar, eða eignarhaldsfélög þeirra og samlagsfélög í flestum tilfellum, fengu þessar verktakagreiðslur. Heildargreiðslur sjúkrahússins til þessara lækna fyrir þessi ferliverk námu rúmlega 124 milljónum króna árið 2024. Sjúkrahúsið á Akureyri veitti þessar upplýsingar eftir að fréttastofa RÚV kærði málið til úrskurðarnefndar um upplýsingamál en áður en úrskurður í málinu féll. Samningar Sjúkrahússins á Akureyri við þessa fastráðnu lækna hafa verið talsvert í umræðunni frá því síðasta haust eftir að þeim var sagt upp á þeim grundvelli að þeir væru ólöglegir. Fjallað er um þessar verktakagreiðslur og samhengi málsins í þættinum. Umsjón: Ingi Freyr Vilhjálmsson

Í dag beinum við sjónum okkar að skýrslu um valkosti Íslands í gjaldmiðlamálum - sem nokkuð hefur verið deilt um í vikunni. Rætt er við Arnald Sölva Kristjánsson, formann fjármálaráðs og lektor í vinnumarkaðshagfræði.

Börn voru vistuð á fósturheimilinu Bakkakoti í Landeyjum árið 2005 án þess að eigendur Bakkakots hefðu haft leyfi til þess frá sveitarfélaginu að taka að sér fósturbörn. Þetta var brot á nýjum barnaverndarlögum sem samþykkt voru árið 2004. Þegar þetta komst upp bannaði félagsþjónustan í Rangárvalla- og Vestur-Skaftafellssýslu eiganda Bakkakots, Þóru Bernódussdóttur, að taka að sér fleiri fósturbörn. Þessar upplýsingar koma fram í gögnum um starfsemi Bakkakots frá Þjóðskjalasafninu sem fréttastofa fékk frá safninu. Í gögnunum er að finna síðustu fyrirliggjandi samskipti sveitarfélagsins við Þóru í Bakkakoti um fósturheimilið. Rætt er við lögmann Bakkakotsmannanna, Bjarka Heiðar Bjarnason um þessi gögn og stöðuna á Bakkakotsmálinu í dag eftir umfjöllun fréttaskýringaþáttarins Kveiks um ofbeldið á heimilinu í febrúar. Umsjón: Ingi Freyr Vilhjálmsson

Í þætti dagsins beinum við sjónum okkar að vítaspyrnum - sögu og sálfræði vítaspyrnunnar - bæði í ljósi helgarinnar og heimsmeistarakeppninnar í knattspyrnu sem hefst í næstu viku. Rætt er við Stefán Pálsson, sagnfræðing og sparkspeking, og Daða Rafnsson, íþróttasálfræðing. Umsjón: Ingvar Þór Björnsson

Í byrjun mánaðarins var sagt frá því að Kjörbúðin í Bolungarvík, sem er í eigu smásölufyrirtækisins Dranga, myndi loka. Degi áður en þessi frétt var sögð sendu Drangar frá sér tilkynningu um að fyrirtækið ætlaði sér að kaupa 25 fasteignir af dótturfélag Kaupfélags Suðurnesja víða um allt. Ein af þessum eignum er fasteignin á Bolungarvík sem hefur hýst starfsemi Kjörbúðarinnar. En hvað liggur á bak við þessi viðskipti hjá Dröngum og Kaupfélagi Suðurnesja? Rætt er við Auði Daníelsdóttur, forstjóra Dranga, og Sigurbjörn Gunnarsson, stjórnarformann Kaupfélagsins á Suðurnesjum, um það. Umsjón: Ingi Freyr Vilhjálmsson

Við höldum áfram umræðu um sveitarstjórnarmál í þætti dagsins - og beinum nú sjónum að mögulegum breytingum á framkvæmdum sem tengjast samgöngum á höfuðborgarsvæðinu - en þau mál voru mikið rædd í aðdraganda kosninga og breytingum lofað. Rætt er við Þorstein R. Hermannsson, framkvæmdastjóra Betri samgangna. Umsjón: Ingvar Þór Björnsson

Einn af uppljóstrurunum í plastbarkamálinu svokallaða í Svíþjóð, Oscar Simonson brjóstholsskurðlæknirinn og blaðamaðurinn Bosse Lindqvist furða sig á því að sænska ríkið hafi ekki haft frumkvæði að því að greiða skaðabætur í málinu. Þeir eru til viðtals vegna dómsins sem féll í málinu í Héraðsdómi Reykjavíkur í síðustu viku. Þar fékk eftirlifandi eiginkona fyrsta plastbarkaþegans, Andemariams Beyene, Mehrawit Tesfaslase, viðurkennda skaðabótaskyldu íslenska ríkisins gegn henni og sonum þeirra þremur. Mehrawit segist vera þakklát fyrir dóminn og viðurkenningu á skaðabótaskyldunni en að hingað til hafi hún hvorki engið afsökunarbeiðni né bætur frá sænska ríkinu. Rætt er við Mehrawit og þá Oscar og Bosse um dóminn í Reykjavík og sænskt og alþjóðlegt samhengi plastbarkamálsins sem talið er eitt stærsta hneykslismál í læknavísindum samtímans. Umsjón: Ingi Freyr Vilhjálmsson

Í þætti dagsins er sjónum beint að samningi milli Írana og Bandaríkjamanna. Rætt er við Gísla Jónsson, sérfræðing hjá Geislavörnum ríkisins, Jón Bjarka Bentsson, aðalhagfræðing Íslandsbanka, og Kjartan Orra Þórsson, sérfræðing í málefnum Írans.

Hvaða áhrif hefur það á lítið samfélag eins og Vopnafjörð á Austfjörðum þegar einn ríkasti maður heims hefur stundað fjárfestingar þar í áratug? Þarna er rætt um Jim Ratcliffe, milljarðamæringinn enska, sem er sennilega bæði ríkasti og þekktasti athafnamaður sem hefur stundað fjárfestingar á Íslandi. Samkvæmt lista tímaritsins Forbes er hann í 153 sæti yfir ríkustu menn í heimi. Hann á eignir upp á rúmlega 2200 milljarða króna. Ratcliffe er leigutaki Hofsár og Selár í Vopnafirði og eins landeigandi fjölda jarða við árnar og víðar á norðausturhorni landsins. Rætt er við Bjart Aðalbjörnsson, rúmlega þrítugan Vopnfirðing og sveitastjórnarmann til átta ára, og Rögnvald Þorgrímsson, formann Ungmennafélagsins Einherja á Vopnafirði, um um samfélagsleg áhrif Ratcliffes í sveitinni. Umsjón: Ingi Freyr Vilhjálmsson

Við höldum áfram að ræða vexti og verðbólgu í þætti dagsins - en það kom líklega fáum á óvart að peningustefnunefnd Seðlabanka Íslands hækkaði stýrivexti út 7,5 í 7,75 prósent í gær - enda í takt við spár greiningardeilda - og meiri þungi hefur færst í umræðuna um nýja þjóðarsátt. Við ræðum þjóðarsáttina 1990 og stöðuna núna við Guðmund Hálfdanarson, prófessor í sagnfræði, og Vilhjálm Birgisson, formann Starfsgreinasambandsins. Umsjón: Ingvar Þór Björnsson

Þýska stórfyrirtækið Altano keypti þrjá dýraspítala á Íslandi í fyrra. Þetta eru dýraspítalarnir Í Glæsibæ í Skagafirði, Lögmannshlíð á Akureyri og Drösull í Kópavogi. Altano hefur á keypt fjölmarga dýraspítala víðs vegar um heiminn á liðnum árum. Altano á í dag meira en 100 dýraspítala víða um heiminn og er með um 2600 starfsmenn. Fyrirtækið er í eigu svissnesks fjárfestingarsjóðs. Af hverju hefur Altano áhuga á Íslandi og dýraspítölum á Íslandi? Einhverjir bændur á Norðurlandi hafa spurt sig að þessu. Rætt er við dýralækninn Gest Pál Júlíusson um Altano en hann er einn af þeim dýralæknum sem hefur selt hlut sinn í dýraspítala til þýska fyrirtækisins. Umsjón: Ingi Freyr Vilhjálmsson

Stýrivaxtaákvörðun peningastefnunefndar Seðlabanka Íslands á morgun er til umfjöllunar í þætti dagsins. Rætt er við Önnu Hrefnu Ingimundardóttur, aðstoðarframkvæmdastjóra Samtaka atvinnulífsins, Finnbjörn A. Hermannsson, forseta ASÍ, og Má Wolfgang Mixa, dósent við viðskiptafræðideild Háskóla Íslands. Umsjón: Ingvar Þór Björnsson

Alma Möller heilbrigðisráðherra telur mikilvægt að peningar frá ríkinu sem renna til einkarekinna hjúkrunarheimila eins og Sóltúns fari eingöngu í reksturinn en ekki í vasa eigenda. Alma var spurð að því hvað henni finnist um það sem heilbrigðisráðherra að eigendur Sóltúns hafi á síðustu árum greitt út 3,2 milljarða króna til hluthafa fyrirtækisins með lækkun á hlutafé þess. Síðasta útgreiðslan upp á 1,2 milljarða króna var síðla árs í fyrra. Í svari Ölmu kemur fram að slíkar útgreiðslur séu að hennar mati ekki heppilegar. Rætt er við Ölmu og heilsuhagfræðinginn Gunnar Alexander Ólafsson heilsuhagfræðing um samning ríkisins um Sóltún sem var einstakur að mörgu leyti og var mikið um hann fjallað í fjölmiðlum um aldamótin. Umsjón: Ingi Freyr Vilhjálmsson

Kosið verður í sveitarstjórnir á morgun og í þætti dagsins beinum við sjónum að því sem kalla mætti skemmtanavæðing stjórnmálanna. Fjölmiðla- og samfélagsmiðlaumhverfið hefur breyst hratt að undanförnu og frambjóðendur hafa þurft að laga sig að því – ná í gegn á samfélagsmiðlum, oft með leikjum eða almennum léttleika, og gefa af sér í skemmtiþáttum. Viðmælendur: Andrés Jónsson, almannatengill Ingunn Lára Kristjánsdóttir, fréttamaður Oddur Ævar Gunnarsson, fréttamaður Umsjón: Ingvar Þór Björnsson

Uppbygging á Blikastaðalandinu svokallaða sem er í eigu Arion banka er eitt af stóru málunum sem er til umræðu í Mosfellsbæ fyrir komandi sveitastjórnarkosningar. Þetta er 98 hektara óbyggt landsvæði sem liggur á milli Reykjavíkur og byggðarinnar í Mosfellsbæ. Um er að ræða eitt stærsta, ef ekki stærsta, óbyggða byggingarland á Íslandi í dag eins og fjármálagreinandinn Alexander Hjálmarsson hjá ráðgjafafyrirtækinu Akki orðaði það í fyrra. Mosfellsbær hefur nú samþykkt fyrsta áfanga deiliskipulags svæðisins og kannar nú hvort selja eigi landið í heild sinni eða skrá það á markað. Til stendur að byggja 3500 til 3700 íbúðir á þessu landsvæði. Rætt er við Þóru Hjaltested, settan bæjarstjóra í Mosfellssveit, um þessa uppbyggingu og fjallað um baksögu Blikastaðalandsins. Þetta land var lykilatriði í dómsmáli um einkavæðingu Íslenskra aðalvertaka sem endaði með því að framkvæmd íslenska ríkisins á útboði fyrirtækisins var dæmd ólögmæt. Íslenska ríkið seldi Íslenska aðalvertaka á undirverði sem aðallega fólst í því að Blikastaðalandið var verðmetið á um 1/5 hluta af raunvirði í einkavæðingunni. Umsjón: Ingi Freyr Vilhjálmsson

Í dag beinum við sjónum okkar að Eurovision, söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva, en fyrra undankvöld keppninnar í ár er í kvöld. Ár hvert skapast mikil stemning í kringum Eurovision hér á landi og keppnin - og aðdragandinn - litar samfélagið mjög - en ekki núna. Enda ákvað Ríkisútvarpið í desember - eftir töluverð mótmæli og ákall um sniðgöngu - að Ísland tæki ekki þátt í keppninni í ár sem haldin er í Vínarborg í Austurríki. Rætt er við Höllu Ingvarsdóttur, gjaldkera Fáses, og Val Gunnarsson, sagnfræðing, um keppnina og sniðgöngu.

Pétur Ármannsson arkitekt skrifaði nýlega grein sem birtist í Morgunblaðinu þar sem hann gagnrýndi veitingu byggingaréttar til lóðahafa hér á landi á þeim forsendum að litið væri á þennan byggingarétt sem eign viðkomandi. Hann kallaði slíka veitingu byggingaréttar ,,gjafakvóta”. Hvað á Pétur við þessu? Rætt er við hann í þætti dagsins og gagnrýni hans sett í samhengi við bensínstöðvalóðina á Egilsgötu 5 sem fasteignaþróunarfélagið Klasi seldi með miklum hagnaði árið 2024. Umsjón: Ingi Freyr Vilhjálmsosn

Við höldum áfram umræðu um sveitarstjórnarmál í þætti dagsins - enda stutt í kosningar - og rýnum í dag í mögulegan meirihluta í borginni út frá skoðanakönnunum og kosningaprófi RÚV, sem opnað var almenningi í upphafi vikunnar. Rætt er við Stíg Helgason, ritstjóra kosningaumfjöllunar RÚV, og Hafstein Einarsson, nýdoktor í stjórnmálafræði. Umsjón: Ingvar Þór Björnsson

Flugmaðurinn Ágúst Håkansson starfaði hjá Icelandair í 43 ár, frá því 1983 og þar til í febrúar á þessu ári. Hann hefur skrifað grein um fyrirætlanir Icelandair að fjárfesta í flugrekstrarleyfi á Mötlu. Hann mu birta greinina á næstunni í fréttabréfi Félags íslenskra atvinnuflugmanna (FÍA). Ágúst segir í greininni og viðtali við Þetta helst að helsta ástæðan fyrir Möltuviðskiptum Icelandair sé líklega að flugfélagið ætli sér að stunda félagsleg undirboð til að lækkka starfsmannakostnað. Hann segir að eitt sem veki mikla athygi sé að aðeins eitt annað evrópskt flugfélag sem bera má saman við Icelandair sé með starfsemi á Möltu. Umsjón: Ingi Freyr Vilhjálmsson

Við höldum áfram umræðu um sveitarstjórnarkosningarnar sem verða í næstu viku - og beinum nú sjónum sérstaklega að rekstri sveitarfélaganna sem nokkuð er deilt um í aðdraganda kosninga. Sveitarfélög hafa verið að birta ársreikninga fyrir síðasta ár og eitt og annað hefur vakið athygli, þar á meðal áhrif lífeyrisskuldbindinga. Rætt er við Sögu Guðmundsdóttur, aðalhagfræðing Sambands íslenskra sveitarfélaga, og Gylfa Magnússon, prófessor við viðskiptafræðideild Háskóla Íslands. Umsjón: Ingvar Þór

Í viðtali við breska viðskiptablaðið Financial Times í lok apríl sagði Costas Kadis, sjávarútvegsstjóri Evrópusambandsins, að ambandið gæti boðið Íslandi undanþágur frá fiskveiðistefnu sambandsins til að flýta fyrir umsóknarferli Íslands að sambandinu. Álíka skýr skilaboð frá stjórnendum sjávarútvegsmála hjá Evrópusambandinu hafa ekki komið frá þeim nýlega. Costas Kadis sagði orðrétt að klárlega væri svigrúm fyrir sveigjanleika í viðræðunum. En hvað þýðir þetta hugtak sveigjanleiki, eða flexibility á ensku, í þessu samhengi? Í lok ágúst fer fram þjóðaratkvæðagreiðsla um framhald aðildarviðræðna við Evrópusambandið. Ef samþykkt verður að hefja þessar aðildarviðræður aftur í þjóðaratkvæðagreiðslunni munu þær fara í gang og semja þarf um mikilvæg mál eins og sjávarútveg. Rætt er við lögfræðingana Gunnar Þór Pétursson. sem er sérfræðingur í Evrópurétti, og Bjarna Má Magnússon, sem er sérfræðingur í hafrétti, um hvað kunni að felast í þessum mögulegu undanþágum. Umsjón: Ingi Freyr Vilhjálmsson

Ljóst er að engar kosningar verða til sveitarstjórnar í Snæfellsbæ, Vopnafjarðarhreppi, Kjósarhreppi og Tjörneshreppi í næstu viku því yfirkjörstjórnum barst aðeins einn framboðslisti í þessum sveitarfélögum. Rætt er við Evu Marín Hlynsdóttur, prófessor og sérfræðing í sveitarstjórnarmálum, Auði Kjartansdóttur, oddvita Sjálfstæðisflokksins í Snæfellsbæ, Írisi Eddu Jónsdóttur, oddvita Sterkrar stoðar á Vopnafirði, Jóhönnu Hreinsdóttur, oddvita Íbúa í Kjós og Aðalstein J. Halldórsson, oddvita Tjörneslistans. Umsjón: Ingvar Þór Björnsson

Í lok nóvember í fyrra samþykkti embætti Skattsins að heimila eigendum fyrirtækisins Öldungs hf., sem er móðurfélag hjúkrunarheimilisins Sóltúns, að lækka hlutafé þess og greiða tæplega 1.2 milljarða króna út til hluthafanna. Hjúkrunarheimilið er nær alfarið fjármagnað af íslenska ríkinu. Hjúkrunarheimilið Sóltún og rekstrarfélag þess Öldungur hf. voru til umfjöllunar í Þetta helst í gær vegna rannsóknar sem nú stendur yfir sem byggir á kæru frá fyrrverandi eiganda hjúkrunarheimilisins. Hann heitir Jóhann Óli Guðmundsson og kærði hann tvo aðaleigendur Sóltúns til lögreglunnar í ársbyrjun vegna meintra vanefnda á meintum kaupsamningi árið 2009. En hvaða máli skiptir útgreiðsla eigenda Sóltúns á hlutafé upp á tæpar 1200 milljónir króna í þessu samhengi? Eitt af því sem kemur fram í þessari kæru sem nú er til meðferðar hjá lögreglunni er að eigendur Sóltúns hafi hagnast ævintýralega á rekstri þess á sama tíma og fyrri eigandi telur sig hafa verið hlunnfarinn í viðskiptunum með hjúkrunarheimilið. Þessi útgreiðsla upp á 1,2 milljarða króna út úr Öldungi í fyrra bætist við 2 milljarða króna greiðslu til hluthafa Öldungs árið 2021. Samtals nema þessar tvær greiðslur út úr Öldungi til hluthafanna því að minnsta kosti samtals tæplega 3.2 milljörðum króna. Eitt af því sem Jóhann Óli segir í kærunni er að núverandi eigendur Sóltúns hafi ekki greitt neitt fyrir hjúkrunarheimilið og ekki staðið við samninga við hann. Hann segir í kærunni að þetta skjóti skökku við þar sem fyrtækið sé svo arðbært. Tekið skal fram að lögmaður annars eigenda Sóltúns segir kæruna vera tilhæfulausa og vonast til þess að hún verði felld niður sem fyrst. Umsjón: Ingi Freyr Vilhjálmsson

Rannsókn stendur yfir hjá lögreglunni á Suðurnesjum á viðskiptum með hjúkrunarheimilið Sóltún árið 2009. Rannsóknin byggir á kæru frá fyrrverandi eiganda og eins stofnanda hjúkrunarheimilisins Sóltúns, Jóhanni Óla Guðmundssyni. Hann telur, samkvæmt kærunni sem fréttastofa hefur undir höndum, að tveir af núverandi eigendum Sóltúns hafi gerst sekir um meint fjársvik með því að hafa ekki greitt umsamið kaupverð upp á tvo milljarða króna fyrir móðurfélag Sóltúns, Öldung hf. Eva Bryndís Helgadóttir, lögmaður annars eiganda Sóltúns, segir að kæran sé tilhæfulaus með öllu og að rannsókn málsins verði vonandi felld niður sem fyrst. Fjallað er um rannsókn málsins, viðskiptin með Sóltún árið 2009 og sögu þessa þekkta hjúkrunarheimilisins. Umsjón: Ingi Freyr Vilhjálmsson

Stórtíðindi í hlaupaheiminum verða til umfjöllunar í dag. Sebastian Sawe varð um helgina fyrstur manna til að hlaupa maraþonhlaup á undir tveimur klukkustundum þegar hann kom fyrstur allra í mark í Lundúnamaraþoninu á einni klukkustund, 59 mínútum og 30 sekúndum. Rætt er við Arnar Pétursson, margfaldan Íslandsmeistara í hlaupum, og Steinunni Þórðardóttur, lækni. Umsjón: Ingvar Þór Björnsson

Reynsla ættleiddra barna sem koma hingað til lands er sambærileg reynslu þeirra sem vistuð voru á vöggustofum í Reykjavík á árum áður. Þetta segir Selma Hafsteinsdóttir, móðir ættleidds barns. Hún segir ættleiddra barna bíði sömu örlög nema þau fái kerfisbudninn stuðning til að vinna úr sínum áföllum. Á meðan vöggustofubörn fá ríkan skilning og bætur fyrir illa meðferð, sé skorið niður í málefnum ættleiddra.