All Episodes
PrzySłowie — 313 episodes
Skąd się wzięło powiedzenie "za wysokie progi”?
Skąd się wzięła nazwa "Bieszczady"?
Czy określenie "opowiadać banialuki" ma coś wspólnego z miastem Banja Luka?
"Figa z makiem z pasternakiem"...
Czy "gród" ma coś wspólnego z "ogrodem"?
Inne znaczenie słowa "kuguar"
Skąd pochodzi wyraz "kondolencje"?
Dlaczego czasem myślimy o "niebieskich migdałach"?
Skąd się wzięło słowo "garnitur"?
Czy można używać słowa "ciężko" w znaczeniu, że coś jest trudne?
Meta idzie na ugodę
Dlaczego mówimy "po polsku", "po angielsku" czy "po francusku"?
Skąd wzięło się powiedzenie "rozpuszczony jak dziadowski bicz”?
Czy słowa "panicz" i "paniczny" mają z sobą coś wspólnego?
Skąd się wzięła nazwa gdańskiej dzielnicy "Wrzeszcz"?
Znaczenia słowa "przesadzać"
Dlaczego "wieszamy na kimś psy"?
Wyrażenie "do imentu" - co oznacza i skąd pochodzi?
Co oznacza i skąd się wzięło słowa "paliwoda"?
Dlaczego warto mówić do dziecka w brzuchu? O niezwykłej roli mowy przed narodzinami
Dlaczego szczypiorek szczypie i skąd się wzięło "bycie zielonym"?
Skąd się wziął jabol i dlaczego upijamy się akurat "jak bela"?
Kim był subiekt? O historii dawnej obsługi i językowych zmianach w handlu
Pochodzenie słowa kluczyć i językowa ucieczka od prostej prawdy
Co oznacza i skąd się wzięło słowa "tłumok"?
Językowe korzenie słów trup i strup
Etymologia słów staw, paznokieć i pazur
"Hajtać się" czy "chajtać się"? Ortografia i źródła potocznego określenia ślubu
Etymologia słowa górnik. Dawne znaczenie góry i niemieckie wpływy
Skąd się wzięła nazwa krzyżówka i dlaczego "Jolka" to Jolka?
Pacha i pachnieć. Czy zapachy i pachy mają wspólne korzenie?
Łachmyta, łachudra, hultaj i nicpoń. Skąd wzięły się staropolskie obelgi?
Jak wspierać rozwój mowy u dziecka?
Eskalować czy po prostu skierować? O pułapkach korporacyjnego języka
Trzysetny czy trzechsetny odcinek "PrzySłowia"?
Skąd pochodzą słowa: "przytulać", "pieścić" i "całować"?
Skąd się wzięło określenie "przystojny"?
Czy mówiąc do dziecka, należy "dziumdziać"?
Skąd się wzięło słowo "onaczyć"?
Skąd się wzięły słowa "ubikacja" i "klozet"?
Dlaczego profesor nadzwyczajny ma niższą rangę niż profesor zwyczajny?
Dlaczego studia mogą być... "zaoczne"?
Skąd pochodzą słowa "dziwka" i "prostytutka"?
Skąd się wzięły w języku polskim słowa wihajster oraz dings?
Jaka jest męska forma od słowa "kosmetyczka"?
Skąd się wzięło słowo ''truskawka"?
Sienkiewiczowska historia słowa "pocztówka"
Skąd się wzięło słowo "oszwabić"?
"Ja osobiście uważam"... czy to błąd?
Dlaczego "kładziemy czemuś kres"?
Czy słowo "kanapka" ma coś wspólnego z kanapą?
Czy "szefowa" to... żona szefa?
Czy istnieją słowa: "chlujny", "mrawy", "dojda" i "sforny"?
Skąd się wzięło powiedzenie "łykać jak małpa kit"?
Czy "osoba dziecięca" to poprawne wyrażenie?
Dlaczego mówimy, że ktoś się... "migdali"?
Dlaczego, kiedy ktoś komuś zrobił niemiły kawał, to wykręcił tej osobie numer?
Dlaczego mamy wyraz "solniczka", ale nie mamy wyrazu "dolniczka"... tylko "doniczka"?
Skąd się wziął tytuł piosenki "Szparka sekretarka"?
Skąd się wzięło powiedzenie "ja cię kręcę"?
"Progenitura", "latorośl" i "pasierb"
Skąd się wzięło określenie "lelum polelum"?
Skąd się wzięły... nazwiska?
Feminatywy - formy żeńskie od słów rodzaju męskiego
Skąd się wzięło powiedzenie "odwalić kitę"?
Skąd pochodzi wyrażenie "krakowskim targiem"?
Czy piwnica ma coś wspólnego z piwem?
Dlaczego temperówka służy do... ostrzenia?
Dlaczego w ciążę się "zachodzi"?
Bękart, wdowa i sierota...
Skąd się wzięło słowo "żul"? Brzmi jakby francusko…
"Prosto z mostu" i dlaczego akurat z mostu? Skąd pochodzi to powiedzenie?
Skąd wzięło się powiedzenie "tłumaczyć komuś jak krowie na rowie"?
Czym są i czym się od siebie różnią: wody, sieroty i bękarty?
Dlaczego o ładnej osobie mówi się "ciacho", o brzydkiej "pasztet"?
Skąd się wzięło określenie "kiep" na niedopałek papierosa?
Dlaczego na kiepskiego lekarza mówimy konował?
Co oznacza i skąd się wzięło powiedzenie "gonić w piętkę"?
Język prasłowiański i praindoeuropejski - skąd się wzięła polszczyzna?
Co mają wspólnego czasowniki "kraść" i "skradać się"?
Wszystko o nazwach pór roku
Co o słowie "kobieta" każdy wiedzieć powinien?
Rozwikłujemy zagadkę słowa... "rozwikłać"
Ostrów Wielkopolski i Ostrów Mazowiecka
Dlaczego mówimy "feminatyw" a nie "feminatywa"?
Rozmowa z Izabelą Winiarską-Górską: kropki, kreski i ogonki - historia interpunkcji
"Gawiedź", "tłuszcza" i "hałastra" - słowo o tłumie
Kocia morda i ludzka ciekawość
"Mężaty", "żonata" i... "córkowy"
O języku depresji w Dniu Walki z Depresją
Dlaczego mróz bywa siarczysty?
"Lepszy rydz niż nic" - ale czy chodzi o grzyba?
Co to znaczy "zarabiać kokosy"?
"Igrzyska" czy "olimpiada"?
"Smalić cholewki" i inne zwroty o miłości
Skąd się wzięła ortografia?
"Będę pisać" czy "będę pisała"?
Okiść, śryż i szreń, czyli językowy przewodnik po mroźnej naturze
Biszkopt, dysymilacja i językowe "letko"
Małżonka i małżonek
"Spolegliwy" czyli jaki?
"Chciałbym" czy "chcę"?
Dlaczego mówimy "dzień dobry", ale "dobry wieczór"?
Co można "ogacić"?
"Podkurek" i "kordialny"
(Za)łatwić sprawy
Cisza jak makiem zasiał
Dania i jej mieszkańcy
Liczby, cyfry, ilości
Dlaczego mówimy "grać na zwłokę"?
Czym są "lada" i "trocha"?
"Narzeczeństwo" i "wychodzenie za mąż"
Psia polszczyzna
Przyimki "do" i "dla"
Nienegująca negacja
"Nieboraczek", "mizeria" i "niebożątko"
Skąd się wzięło powiedzenie "od zarania dziejów"?
"Czemu" i "dlaczego" oraz "gdzie" i "dokąd"
Dlaczego życzymy "do siego roku"?
Skąd się wzięło powiedzenie "nie zasypiać gruszek w popiele”?
Nazwy potraw wigilijnych
Archaizmy w tekstach kolęd
"I" czy "ii" na końcu wyrazu?
Skąd wzięły się nazwy dni tygodnia?
Kiedy powinniśmy mówić "przy pomocy", a kiedy "za pomocą"?
Skąd się wzięło powiedzenie "dostać kosza"?
"Szponcić", "67" i "okpa" - co znaczą młodzieżowe słowa roku?
"Półwysep Helski", "półwysep Helski" czy "półwysep Hel"?
Jak należy odmieniać takie słowa jak "tłuszcz" czy "materac"?
"Zagwozdka" - skąd się wzięło to słowo na naszym języku?
"Szponcić" zwycięzcą plebiscytu na Młodzieżowe Słowo Roku 2025
"Obudzić się z ręką w nocniku” - skąd się wzięło to wyrażenie?
Skąd wzięło się określenie "piąta woda po kisielu"?
Dlaczego "ślepia" służą do widzenia?
Skoro "wieprzowina" to mięso wieprza, to dlaczego "słonina" nie jest mięsem słonia?
Neuroróżnorodność w języku i komunikacji
"Bimber", "biba" i "dyskoteka"
GOAT, tuff i slay. Jak mówi młodzież? czyli nominacje do Młodzieżowego Słowa Roku
Powiedzenia: "witać się z gąską" i "kobyłka u płota"
Skąd się wzięło określenie "szmat czasu"?
Czym się różni dywersja od sabotażu?
O "niechlujstwie" i "schludności"
Dlaczego używamy określenia "rok przestępny"?
Pochodzenie słów: konsolacja, stypa i poczesne
Co rośnie na "szczerym polu"?
"Keczup" czy "keczap"?
"O ciszy najlepiej mówi się poezją"
Dlaczego mamy czasownik "odchudzić" zamiast "odgrubić"?
"Wyprzedaż" czy "wysprzedaż"?
Skąd wzięło się powiedzenie "od stóp do głów"?
Czy słowo "podpaska" ma coś wspólnego z "pasem"?
"Chłopaki" czy... "chłopacy"? Która forma jest poprawna?
Nazwiska - odmieniać czy nie odmieniać?
Łazienka, toaleta, wychodek - gdzie król chodził piechotą?
"Nowo narodzony" czy "nowonarodzony"?
Tajemnice... liczebników porządkowych
"Prawi ludzie" i "lewe interesy"
Skąd się wzięło powiedzenie? "gra niewarta świeczki"?
Skąd pochodzi słowo "krzesło"?
Czy słowo "schlebiać" ma coś wspólnego z... chlebem?
Jak rozmawiać z dziećmi o trudnych sprawach?
Co trzymamy w portmonetce?
"Pi razy oko" - liczebniki dla zaawansowanych
Lista imion... zakazanych
"Brać coś na tapet" - czym jest ten tapet?
"Biała broń" - czym się różni od "broni czarnej"?
"Fajtłapa" i inni... niedoskonali
"Bezczelny", "chamski", "obcesowy"
"Parasol" i "parasolka" - czym się różnią i skąd wzięły się języku polskim?
Skąd się wzięły określenia: "robić coś dla picu" i "pic na wodę fotomontaż"?
Skąd się wzięło powiedzenie "mieć coś za uszami"?
Międzynarodowy Dzień Tłumacza - dlaczego ważna jest społeczna świadomość pracy tłumaczy i tłumaczek?
Historia zapisana w nazwach miejscowości
"Szewski poniedziałek" - co oznacza to wyrażenie i skąd się wzięło?
"Na kocią łapę" - dachowce i mruczki w języku
"Strachy na Lachy" - co oznacza to powiedzenie i skąd się wzięło?
Skąd się wzięło słowo "wena"?
Co łączy "bliźniego" z "blizną"?
Co trawi dżdżownicę na łące?
Przymiotniki rodem ze stadniny
Czy język oddaje nasz stan psychiczny?
Tajemnice słowa "nie"
Czy "wybaczyć" ma coś wspólnego ze słowem "baczność"?
O nazwach potraw: gołąbki, bigos, rosół
Co łączy żurawia z żurawiną?
Dlaczego psy szczekają... a nie "hauczą"?
Skąd się wzięło słowo "grajdoł"?
Dur brzuszny i inne choroby
"Ale jaja!" czyli język humoru
Dlaczego tak bardzo męczą nas spotkania online?
Skąd się wzięło i co oznacza wyrażenie "od sasa do lasa"?
Skąd bierze się hejt?
Czeszczyzna i polszczyzna...
Jak mówimy o technologii i sztucznej inteligencji?
"Ale laska" - skąd się wzięło to powiedzenie?
Czy "picie duszkiem" ma coś wspólnego z... duchami?
"Nudy na pudy" - czym są tytułowe pudy i skąd wzięły się w języku?
"Cykać się" i "mieć pietra" - o strachu w języku
Niedosłownie o "bawełnie", "banialukach" i "ogródku"
Skąd się wzięło powiedzenie "**anie w banie"?
Co wspólnego mają ze sobą słowa: "prysznic", "nikotyna" i "gadżet"
Dziś prawdziwych waćpanów już nie ma...
Plebiscyt Mistrz Mowy Polskiej
Geneza słów: "na pohybel", "sczeznąć" i "nieboszczyk"
Różne znaczenia słowa "pyszny"
Logiczna interpunkcja
Język migowy i migany
Nielogiczności w polszczyźnie
Krótka historia... wulgaryzmów
Z notesika grypsownika - gwara przestępcza
Co dawniej uznawano za błąd językowy?
Język chorób psychicznych
Do diaska czyli gdzie?
Poduszka czy podgłówka?
Co mówimy przez sen?
Kłopotliwe w wymowie końcówki wyrazów
Kabaret może mieć twarz kobiety. Przypominamy rozmowę z Joanną Kołaczkowską
Język dubbingu i musicalu - rozmowa z Marcinem Francem
O akcentowaniu w języku polskim
"Wisi mi to...kalafiorem”
Dlaczego często narzekamy?
"Sam jak palec" - ręce, dłonie i stopy w języku
Pochodzenie podobnych wyrazów
Anachronizmy w języku polskim
Dlaczego warto uczyć się nowych wyrazów?
Dokąd zmierza polszczyzna? O tendencjach rozwojowych języka
Prochowiec i inne ciuchy
Czy nazywam się Asia - jest poprawne?
Jak uczymy się mówić?
Kłopotliwe formy zaimka "ta" - czyli "tę" i "tą"
Kropka nienawiści i inne kropki
Skąd się wzięło powiedzenie "głupi jak but"?
Skąd się wzięło słowo "ojciec"?
Nic dwa razy się nie zdarza - rzecz o podwójnych zaprzeczeniach
Tajemnice frazeologizmów
Jak nazwać męża... prezydentki?
Rzecz o słowach, które się mylą
Skąd wzięła się "Polska"?
Czy słowniki w dzisiejszych czasach są tylko ozdobą bibliotek?
Co można "popełnić", a czego nie?
Co można wyczytać z charakteru pisma?
Jaka była tegoroczna matura?
Sztuka i sztuczność. Co mają wspólnego?
Czy da się uprościć... ortografię?
Etymologii słowa "dziecko"
Gest środkowego palca
Mea culpa! Latynizmy w polszczyźnie
Język komunikacji z... psami
Wszystko o słowie "matka" w Dniu Matki
Masło maślane i inne redundancje
Motywujące słowa - o języku coachingu
Jak poprawnie przejść na "Ty"?
Co to są homofony, homografy i homonimy?
Gwara podhalańska, zwana potocznie góralską
Króciutko o zdrobnieniach
Bajtel i laczki - śląszczyzna w języku
Gwara krakowska
Gwara poznańska
Stasia Budzisz o Kaszubach i kaszubszczyźnie
Wszystko o słowie "grill"
Seksualizmy kiedyś i teraz
Pokrewieństwa czyli... świekra, wuj, stryj i stryjenka
Słów kilka o językowej modzie
Treść ukryta w skrótowcach
"Nielogiczne" słowa, jaka jest ich geneza?
Tajemnicze słowo... "pantałyk"
Geneza nazw posiłków
Bogactwo gwar i dialektów polszczyzny
Leksykalizacja w praktyce
Skąd wzięło się powiedzenie "pal go sześć"?
Językowy niezbędnik na Wielkanoc
Młodomowa czyli o języku młodzieży
Co nam daje mówienie do siebie?
Solenizant czy jubilat?
Rozmowa o języku poppsychologii
Młodość i starość w języku
Neuratywy - słowa ukute na neutralne wersje słów nacechowanych płciowo
"Mam to na końcu języka"
Wszystko o imiesłowach
Nieoczywiste zdrobnienia imion
Jerzy Kisielewski o zmianach w języku
Improwizacja na scenie i poza nią
Jak przełożyć język sztuki na język słowa?
Jak nie ranić słowem osób LGBTQIAP+?
Jakie smaczki można znaleźć w nazwach tradycyjnych wigilijnych potraw?
Przemoc. Jak na nas wpływa, jak ją identyfikować i jak się przed nią bronić?
Językowe pułapki w pytaniach i odpowiedziach
O pochodzeniu, znaczeniu i niuansach językowych nazwisk w języku polskim
Azbest, cringe i skibidi. O Młodzieżowym Słowie Roku i języku najmłodszych
Wpływ literatury na kształtowanie języka
Śmierć. Jak o niej dzisiaj myślimy, czy i jak mówimy? Czy w ogóle ją akceptujemy?
Tłumaczenie od kulis. Jak wygląda praca przy przekładzie książek?
Wszechobecna dezinformacja. Czy możemy się przed nią skutecznie bronić?
Grzeczność, etykieta i savoir-vivre. Jak stosować je na co dzień?
Poprawność językowa wobec osób z niepełnosprawnościami
Dziadurzenie w codziennej mowie. Czym jest i jak je rozpoznać?
Nasze ciało: jak o nim mówimy, jak się z nim komunikujemy
Dlaczego język budzi tak wiele emocji? Paulina Mikuła o "mówieniu inaczej"
Przychodzi pacjent do lekarza i... w jaki sposób rozmawiają?
Po co nam poprawność językowa, kto ustala jej zasady i ich pilnuje?
Rozwój mowy u dzieci i problemy logopedyczne dorosłych. Jak im zaradzić?
Dlaczego wciąż stygmatyzujemy osoby cierpiące na choroby psychiczne?
Kłopoty z poprawną polszczyzną – zawiłości psycholingwistyki
Inne spojrzenie na polszczyznę. O nauczaniu języka polskiego jako obcego
"Aktorstwo dubbingowe to nie jest papugowanie". Agnieszka Kunikowska - królowa dubbingu i Mistrzyni Mowy Polskiej
Prof. Michał Rusinek i "Nadbagaż", czyli felietony z podróży oraz opowieści o języku
Młodzież wobec języka polskiego. Dr Aleksandra Korczak: to bardzo zróżnicowana grupa
Prościej, czyli lepiej. Jak zmienić język pism urzędowych?
Nowe zasady pisowni w języku polskim. Prof. Kłosińska: staraliśmy się usunąć nieścisłości
Wystąpienia publiczne: koszmarny stres, który można opanować?
Popularyzowanie polszczyzny w internecie. Kamila Kalińczak: lepiej jest polecać się nawzajem
Złość, lęk i inne emocje w języku polskim. Jak je wyrażamy?
Feminatywy - nowy wymysł czy wiekowy środek językowy?