Lau Haizetara

Eusko Jaurlaritzako GazteAval programak 474 gazteri lagundu deutso lehen etxebizitza erosten. Guztira, 10,8 milioi euroko abal publikoak emon dira, eta horri esker, 82,9 milioi euro mobilizatu dira hipoteka-maileguetan. Programak gazteen emantzipazinoa erraztea dau helburu, etxebizitza erosteko behar dan aurrezkiaren oztopoa gainditzen lagunduta. Izan be, Jaurlaritzaren arabera, etxebizitza bat erosi gura dauen personak, batez beste, 45.800 euro inguru behar dauz aurrezki moduan. GazteAvalek gainera, Eusko Jaurlaritzak Emantzipa eta beste neurri batzuk be lantzen dauz gazteen emantzipazinoa bultzatzeko. Gazteria eta Emantzipazioko zuzendaria dan Adrian Lopezek Lau Haizetara saioan azaldu dauenez, helburua gazte gehiagori euren bizitza-proiektu personal eta profesionalak Euskadin garatzeko aukerea emotea da.

Passion for Knowledge (P4K) Donostia International Physics Center (DIPC) zentroak antolatzen dauan nazinoarteko zientzia jaialdia da. Irailaren 28tik urriaren 3ra seigarren edizinoa egingo da Bilbon eta Donostian. Jaialdiak sei Nobel saridun, bost Asturiasko Printzesa saridun eta nazinoarteko beste izen handi batzuk alkartuko dauz, helburu honeekaz: ezagutza herritarrei hurreratzea, pentsamendu kritikoa eta jakin-mina sustatzea, eta zientzia gure kulturaren funtsezko zatia dala aldarrikatzea. Hitzaldiak, ikasleakaz topaketak, Naukas saioak, bertsolaritzea, umeentzako jarduerak, aurkezpenak... Publiko guztiarentzako jarduerak egongo dira. Aurtengo parte-hartzaileen artean dagoz Anne L´Huillier 2023ko Fisikako Nobel sariduna, Brian Schmidt 2011ko Fisikako Nobel sariduna, Wolfgang Ketterle 2001eko Fisikako Nobel sariduna eta Jean-Marie Lehn 1987ko Kimikako Nobel sariduna. Eurekaz batera, Siri Hustvedt idazlea, Marcus du Sautoy matematikari eta dibulgatzailea, Juan Ignacio Cirac fisikaria eta Ana Zubiaga Jakiundeko lehendakaria be izango dira. Gaiak be askotarikoak izango dira: fisika kuantikoa, unibertsoaren hedapena, biodibertsidadea eta klima-aldaketa, minbiziaren ikerketa, adimen artifiziala, neurozientzia edo giza eboluzinoa. Nora Gonzalez DIPC-eko Dibulgazino eta Komunikazino arduradunak azaldu dauanez, Donostiako Victoria Eugenia izango da egoitza nagusia, baina Bilbok be hitzordu garrantzitsuak hartuko dauz. Esaterako, urriaren 1ean, goizean, Bizkaia Aretoan, Bigarren Hezkuntzako ikasleek Albert Fert, Eva Nogales eta Marcus du Sautoy adituakaz aurrez aurre egoteko aukera izango dabe. Egun berean, 18:00etan, Wolfgang Ketterlek fisika kuantikoari buruzko berbaldia eskainiko dau Bilboko Guggenheim Museoan. Passion for Knowledge jaialdiko jarduerak doakoak dira, baina hainbat saiotan aurretiz izena emon eta lekua erreserbatu behar da: p4k.dipc.org webgunean.

Arrazolako Panarra okindegia Espainiako Estatuko 50 okindegi onenen artean aukeratu dabe, Bilbon egin dan Global Bakery Forum topaketaren barruan. Txapelketearen prozesua maiatzean hasi zan. Partehartzaileek ogi bi aurkeztu ebezan, barra bat eta ogi borobil bat. Epaimahaiko kideek aurkeztutako ogi guztien hamar ezaugarri ebaluau ebezan: besteak beste, ogiaren itxura, usaina, mamia eta zaporea. Txapelketako ekitaldi nagusia irailaren 14an egin zan Bizkaiko uriburuan, eta Panarra okindegikoek orduan jaso eben errekonozimendua. Gabi Romero okinak Lau Haizetara saioan azaldu dauanez, sariak aurrera jarraitzeko indarra emoten deutse. Arrazolako okindegiak bertoko produktuen eta artisau-erako ogigintzaren aldeko apustua egiten dauala nabarmendu dau.   

Arratiako Koruak Vienara joango da astegoien honetan, Austriako uriburuan kantetako. 75 urteko ibilbidea ospatzeko ekimen berezia izango da, eta 40 lagun inguruk osatutako taldeak Vienako katedralean abestuko dau meza nagusian. Arratiako Koruak euskal errepertorioa eroango dau, eta Agate Deunaren koplak kantauko dauz. Arratiako Koruak 75 urte bete dauz aurten, eta belaunaldiz belaunaldi transmitidutako ohiturari eutsi gura deutso. Gaur egun, 8 eta 85 urte bitarteko 60 kide dagoz taldean, eta familietan be belaunaldi ezbardinak batera abesten dabe.

Durangon izango da zapatuan Bilboko Eleizbarrutiaren Goazen 2026 ekitaldia. Bizkaiko parrokia, mugimendu, alkarte eta beste errealidade batzuetako mila lagun inguruk hartuko dabe parte. 'Alkartuta' da aurtengo leloa, eta gazteek protagonismo berezia izango dabe, ez bakarrik parte-hartzaile moduan, baita ekitaldiaren antolakuntzan eta prestakuntzan be. Maria Manrique Bilboko Eleizbarrutiko nerabezaro eta gazteria arduradunak Lau Haizetara saioan azaldu dauenez, gazteek hainbat dinamika gidatuko dabez. Ekitaldiari goizeko hamarretan emongo jako hasierea Durangoko basilikan. Harrera eta otoitzaren ostean, herriko hainbat gune bisitatuko dabez parte-hartzaileek, eta gazteek antolatutako tailerrak, solasaldiak eta beste hainbat ekintza egingo dira. Ondoren, ekitaldi nagusia egingo da. Jardunaldian marmitakoa izango dabe bazkaltzeko, eta arratsaldean erromeria egingo dabe. Manriquek nabarmendu dauenez, helburua ez da zapatuan Durangon bizitakoa bertan geratzea: domekan Bizkaiko parrokietara eroan gura dabe 'Alkartuta'-ren mezua, kurtsoko hasierako ospakizunetan be partekatzeko.

Ekaitz Bertiz sunbildarraren Joare tte laburmetraia Donostiako 74. Zinemaldian proiektatu da, Kimuak 2026 programak aukeratutako lanen saioaren barruan. Bigarren urtez jarraian hautatu dabe Bertizen lan bat Kimuak katalogorako, igaz Erreka zoko hortan lanagaz egin lez. Bertizen bigarren laburmetraia Ituren, Zubieta, Aurtiz eta Arantzan filmatu dabe, joaldunen inguruan. Aiara izeneko neskato batek joaldun bihurtzeko dauen ametsa kontetan dau filmak, inauteriak hurbiltzen diran bitartean. Gainera, Joare tte joaldunen tradizinoa eta Baztan-Bidasoako paisaia eta ohiturak erakusten dauz. Ituren eta Zubietako inauterien ospakizunagaz batera grabatu eben, Nafarroako erritu berezi honen benetako giroa filmera eroateko. Ekaitz Bertizek pozik dagoala adierazi dau Lau Haizetara saioan, eta bere proiektu propioetan dagoala sartuta nabarmendu dau.

Iñaki Lagos eta Luis Artola Bilboko Musika Kontserbatorioko irakasleak 2026ko zezeilean joan ziran Ramallarah-ra, palestinar ume eta gazteakaz lan egiten dauan Al Kamandjâti alkartearen lana ezagutzeko. Musikearen bidez, kulturari eta identidadeari eustea eta umeei itxaropena eskaintzea da proiektu honen helburua. Iñaki Lagos eta Luis Artola irakasleek Lau Haizetara saioan azaldu dabenez, bertan ikusitakoak euren hasierako asmoa aldatu eban. Laguntzera joan baziran be, Palestinako musikarien lana eta musikak egoera gatxetan daukan garrantzia ezagutu eben. Ume eta gazteentzako musikea sorkuntza eta adierazpenerako bidea da, eta euren nortasuna eta itxaropena indartzen laguntzen deutse. Esperientzia Euskal Herrian zabaltzeko, Al Kamandjâti dokumentala sortu eben Aitor Gisasolagaz batera. Dokumentalaren eta hitzaldien bidez, Palestinako errealidadea eta hango kultura ezagutarazi gura dabez. Irailaren 25ean, Gorlizen, hitzaldia emongo dabe. Otxandion eta Urdulizen be beste saio batzuk antolatzekotan dabilz. 

Guztira, ehun bat komertziok hartuko dabe parte ekimenean, eta arropa, oinetakoak, bitxiak, gastronomia eta beste hainbat produktu topau ahal izango dira, deskontuakaz. Zazpikaleetako Merkatarien Alkarteko zuzendari Janire Torviscok azaldu dauenez, kanpaina honeek urtean bitan egiten dabez, eta merkatarientzat hiru egun garrantzitsu dira. Izan be, dendak kalera atarateak bezeroak gerturatzeko aukerea emoten dau, eta oraingoan %90ra arteko deskontuak topau daitekez. Ganera, udako azken produktuakaz batera, denboraldi barrikoak be aurkitu ahal izango dira. Torviscok Lau Haizetara saioan nabarmendu dau tokiko merkataritzak kaleei bizitasuna emoten deutsela, eta denden gertutasuna eta bezeroagazko harreman zuzena dirala bertako komertzioen ezaugarrietako batzuk. Azken hileotan salmentek goranzko joerea erakutsi dabela esan dau, eta horri eustea espero dabe. Horregaitik, jenteari Zazpikaleetara hurreratzeko deia egin deutsie, dendak ikusi, erosketak egin eta Ganga Marketeko eskaintzak aprobetxetako.

Garabidek irailaren 18an jarriko dau martxan Hizkuntzak Bizibarritzeko IV. Formakuntza programea. Mundu mailako hamar hizkuntza-komunidadetako hamaika aktibista izango dira aurtengo edizinoan. Gehienak Ertamerikako, Hego Amerikako eta Afrikakoak dira. Besteak beste, kitxua, guarania, maputxea, bubia, nasa... hizkuntzen ordezkariak. Formazinoan hizkuntza soziologiaren oinarriak eta hizkuntzak bizibarritzeko estrategiak landuko dabez, baita familia-transmisinoa, hezkuntza, komunikabideak, kulturgintza eta teknologia barrien erabilerea be. Horrezaz gain, Euskal Herriko hainbat esperientzia zuzenean ezagutuko dabez, Bilbon, Nafarroan eta Ipar Euskal Herrian, besteak beste. Parte-hartzaileek euren hizkuntza-komunidadeetan aplikau ahal izango dabezan proiektu propioak be garatuko dabez. Xabi Meabe Garabideko lantaldeko kideak Lau Haizetara saioan azaldu dauenez, ekimenaren oinarria esperientzia-trukea da: Euskal Herriak beste komunidadeengandik ikasteaz gain, euskararen bizibarritze prozesuan izandako esperientziak partekatzea. Parte-hartzaileak urriaren 29ra arte egongo dira Euskal Herrian, eta ondoren euren lurraldeetara bueltauko dira, hemen landutako ezagutza eta proiektuak euren komundadeetan martxan jartezko.

Familia artean egiteko moduko bisita gidatuak dira, eta astegoien honetan hasiko dira, Maruri-Jataben, 'Historioak Jataren azpian' izeneko ibilbideagaz. Ondoren, Urdulizen, Gamiz-Fikan, Lemoizen, Fruizen, Gatikan eta Meñakan be egingo dira bisitak. Herri bakotxaren historia, paisaia eta ondarea ezagutzeko aukerea egongo da. Baita bertako baserriak eta ekoizpen guneak be. Programak tokiko ekoizpenari be erreparatzen deutso, eta hainbat baserri eta familia-proiektu ezagutzeko aukerea eskainiko dau. Jokin Etxebarria Jata-Ondo Landa Garapen Alkarteko arduradunak Lau Haizetara saioan azaldu dauanez, aurreko urteetan erantzuna oso ona izan da, eta dagoeneko bisita batzuk ia beteta dagoz. Ibilbide guztiak goizeko hamaiketan hasiko dira eta astegoieneko egun desbardinetan egingo dira. Etxebarriak entzuleak animau dauz programan parte hartzera, Uribeko herriak, baserriak eta bertako ondarea zuzenean ezagutzeko aukera ezin hobea dalako. 

Omenaldia eskainiko deutse zapatu honetan Iurretan Juan Mari Areitio bertsolariari. Durangaldeko bertso eskoleak antolatu dau Abadiñoko bertsolariaren aldeko omenaldia. Juan Mari Areitio Iurretan bizi da, baina izatez Abadiñokoa da. Gazte zala, bere kabuz hasi zan bertsotan. Kantetea gustokoa ebala esan deusku. Irratitik entzun ebazan lehenengoz Txirrita, Uztapide, Basarri edo Lasarte. 18 urte eukazala eskeini eban jenteaurreko lehenengo saioa Abadiñon. Etxebizitza barri batzuen bedeinkazino ekitaldian izan zan. Juan Mari Areitio hirutan aritu zan Bertsolari Txapelketa Nagusian 80ko hamarkadan. Bizkaiko Txapelketan be aritu zan, eta kasu honetan birritan heldu zan finalera. Txapelketetarako bere kabuz prestatzen zala azaldu deusku. Gaur eguneko bertsolariak oso ondo prestatuta ikusten dauz. Eurak entzunda, ikaratuta geratzen dala dino. Gogoan dauka, bestalde, Durangoko Bertso Eskolea sortu zanekoa. Bera be ibili zan orduan bertan. Bertsolaritzeak gauza asko emon deutsoz, lagun asko eta txalo asko, besteak beste. Egitaraua Zapatuan, Iurretan, Alaitz Areitio bere alabea be arituko da bertsotan. Alabea ikusita, poza sentitzen dauala dino Areitiok. 12:30ean hasiko da bertso saioa. Maialen Lujanbio, Andoni Egaña, Miren Amuriza, Onintza Enbeita eta Xabier Amuriza izango dira bertan. Gorka Valdes & Hektor Folk taldea be arituko da. Iurretako plazan izango da bertso saioa. Ostean, bazkaria Montosten. Bazkarirako Iurretako Gau Argi tabernan emon behar da izena.

Ibon Martin idazlearen Arima Beltz eleberria aurkeztu da, igaz argitaratutako Alma Negra lanaren euskerazko bertsinoa. Harrera oso ona izan dau Ane Cestero protagonistea dauan lan honek be. Azken lau eleberrietako protagonistea da Cestero. Oraingo honetan be, Aiora Jaka Irizarrek euskeratu dau Ibon Martinen eleberria. Gaur esan deuskunez, euskeraz idaztea gurako leuke berak. Meatzaldean oraingoan Ibon Martin idazlearen lanen ezaugarrietariko bat istorioen kokalekua izaten da. Oraingo honetan Bizkaiko Meatzaldea aukeratu dau. Trapaga, Gallarta eta Ortuellako meategiak agertzen dira istorioan. Internet sarean informazinoa bilatzeaz gain, idazleak egonaldia egiten dau inguruan, herritarrak eta ingurua ezagutuz. Meatzaldea, orain arteko paisaia bereziena izan dala azaldu deusku. Ane Cestero oraingo lan honetan ez da ertzaina. Bota egin dabe bere lanpostutik. Meategiak barriro zabalduko direla iragartera doan Teresa Etxegarai enpresariaren hilketa argitu beharko dau istorio honetan. Horrez gain, Julia bere lankide ohiaren eskari bat be jasoko dau beste misterio bat argitzeko. Ikerketarik zailena eta bereziena da Arima Beltz eleberrian daukana egilearen esanetan. Cestero, Ibon Martinen lanetan azkenengoz agertuko da. Medikua, hurrengo protagonistea Durangoko Azokara begira, Ibon Martin idazlea amaitzear da eleberri barria. Lekeition kokatuko dala aurreratu deusku eta protagonistea gizonezkoa izango dala, medikua oraingoan. Hori bai, misterio bat argitu beharko dau honek be.

Iruñean hasi eban ibilpidea, eta Nafarroa, Aragoi eta Katalunia zeharkatu ondoren, Mediterraneoko itsasora heldu zan abuztuaren 25ean. Gazte bizkaitarrak ez eban prestakuntza fisiko berezirik egin erronkari aurre egiteko, baina crossfita eta mendira egindako ohiko urteerak lagungarri izan jakozan. 25 kiloko motxilagaz joan zan, eta bidean materiala, eguraldi aldaketak eta orientazinoa izan ebazan erronka nagusietako batzuk. Ibilpidearen zatirik handiena bakarrik egin eban, nahiz eta lehenengo astean lagun batzukaz batera ibili. Ekaitzak eta etapa gogorrak bizi izan zituan bidean, baina esperientziaren unerik berezienetako bat itsasoa barriro ikustea izan zala adierazi deusku Pello Trejok.

Kontzertuan hainbat musika-estilo batuko dabez, besteak beste, musika tradizinonala, kantautorearen estiloko abestiak eta gitarra klasikoko piezak. Aitor Huergo musikariak Bizkaia Irratian adierazi dauanez, baselizek eskaintzen daben giro intimoak publikoagaz hartuemon zuzena sortzen dau. Eleizetan 2002tik antolatzen dan ganbara musikako zikloa da, eta musika eta ondare kulturala buztartzen dauz. Irailaren 5ean abiatu zan, eta irailaren 20ra bitartean hainbat estilo eta artista batuko dira Amorebieta-Etxanoko baseliza eta elizatan. Kontzertuetara joateko, zikloak doako autobus zerbitzu eskaintzen dau. Autobus guztiak San Migel kaletik (Osasun zentroa) urtengo dabe. 

Eroskik hamar urte bete dauz bere marka propioko esneagaz, eta denpora horretan jatorrizko 120 milioi litro esne baino gehiago merkaturatu dauz. Horrez gainera, 93 milioi euro baino gehiagoko salmentak egin dauz Euskal Autonomia Erkidegoan. Kooperatibak Karrantza Haraneko 30 abeltzain baino gehiagogaz egiten dau behar, eta esnearen zati handi bat bertan ekoizten da. Eroskiren arabera, eredu horrek tokiko abeltzaintza eta landa-ingurunearen ekonomia sustetan laguntzen dau, garraio-distantziak eta ingurumen-inpaktua murriztuz. Azken urteotan, gainera, esne freskoaren aldeko apustua indartu dau Eroskik, eta gaur egun bere marka propioko esne guztiek ondoizate eta iraunkortasun zigiluak dabez. Kooperatibak adierazo dauenez, datozen urteetan be tokiko ekoizleen aldeko konpromisoagaz jarraitzeko asmoa dau.

Zabalako trenbidegileen etxeek 100 urte bete dabez, eta urteurren hori baliatu dabe auzune historikoaren balio soziala eta arkitektonikoa ezagutzera emoteko. Argazki erakusketa bat antolatu da Bilboko Udalaren Expodistrito 2026 programearen barruan. Erakusketak auzunearen eta bertako etxebizitzen historia jasotzen dau. Karmelo Anakabe Zabala Berri auzo alkarteko presidenteak proiektuaren historia eta gaur egungo erronkak azaldu dauz Lau Haizetara saioan. Anakabek esan dauanez, auzunea XX. mendearen hasierako etxebizitza arazoari erantzuteko sortu zan. Garai haretan trenbideetako langile asko baldintza txarretan bizi ziran, eta Trenbideetako Enplegatu eta Langileen Elkarte Orokorrak egoera horri erantzun bat emon gura izan eutsan. Norteko Burdina Bideen konpainiak lursail bi itxi eutsazan proiektuari, Zabalako kalearen alde banatan. Etxe Merkeen legearen babespean, 269 familientzako etxebizitzak eregi ziran, eta danetara 1.200 pertsona ingururi bizileku duina emon jaken. Auzoaren diseinua Francisco Alonso Martos arkitektoak egin eban. Anakabek nabarmendu dauanez, multzoak Parisek Arte Ederretako eskolaren eragina eta "regionalismo montañés" estiloaren elementuak batu ebazan. Zabala Berri alkarteak 100. urteurrena aprobetxatu dau balio arkitektoniko hau gehiago ezagutarazoteko. Bilboko Udalak auzoari kultur babesa emon deutso dagoeneko, baina alkarteak pausu bat gehiago emotea gura dau. Trenbidegileen etxeak monumentu multzo izendatzea. Izendapen horrek eraikinen kontserbazinoa eta auzoaren urbanizazinoa hobetzeko aukerak zabalduko leukez, Zabala Berri alkarteko presidentearen azalpenetan, batez be irisgarritasun arazoei eta inguruko espazio publikoaren hobekuntzei begira. Mendeurreneko erakusketea Trenbidegileen etxeak 1926ko abenduaren 19an inaugurau ziran, eta Miguel Primo de Rivera Espainiako gobernuko presidentea Bilbora etorri zan. Inaugurazinoaren mendeurrena dala eta, Trenbidegileen etxeak mendeurrena (1926-2026) argazki erakusketea antolatu da. Erakusketako materialaren zati garrantzitsu bat Fotolux argazki estudioak egindako irudiek osotuten dabe, Erik Ruanoren bitartez berreskuratu berreskuratu eta digitalizau dira. Erakusketea San Frantziskoko Udaltegian egongo da ikusgai irailaren 29ra arte. Ondoren Castaños (urriaren 1etik 30era), Errekalde (zemendiaren 3tik abenduaren 4ra arte) eta La Bolsa udaltegietara (abenduaren 9tik 2027ko urtarrilaren 5era) eroango dabe. Horrezaz gain, mendeurrenaren inguruan hitzaldi ziklo bat be atondu dabe.

Aitor Uriguenek, Oscar Luquek, Barbara Alonsok eta Jagoba Astondoak aurkeztutako Arratiako zekorra tomateak irabazi dai IV. Euskal Herriko Bertako Tomate lehiaketea. Aretxabaletan egin eben txapelketea joan dan domekan, Tomate Egunaren barruan. Danetara, 96 tomate aurkeztu ziran, eta Maider Larrañaga, Josema Azpeitia, Aitor Buendia eta Iñaki Aierbe epaimahaikideek Arratiako zekorra aukeratu eben onena. Jagoba Astondoak azaldu dauanez, ez eben garaipena itxaroten. Eurek lau tomate bariedade aurkeztu ebezan lehiaketan. Arratiako zekorra tomate txikia da, baina bere ezaugarri nagusietako bat zaporea da. Astondoaren esanetan, "umami zapore hori" da bere berezitasunetako bat, eta ahoan luzaroan geratzen dan zaporea dauka. Astondoak eta Barbarak ortu bat daukie Areatza inguruan, eta etxerako barazkiak landatzen dabez. Tomateez gain, piperrak, bainak, kalabazinak, azak, porruak eta bestelako barazkiak landatzen dabez. Astondoarentzat saria bereziki pozgarria izan da, etxean landatutako tomate batek Euskal Herriko txapelketea irabazi daualako.

Erbesteratu beharra izan ebenak omendu gura dira. Belaunaldi horrek, euskal identidadea, euskal kulturea bizirik mantentzeko agindako ahalegina autortu gura dabe. Aurten lehen Eusko Jaurlaritzaren 90. urteurrenagaz egiten dau bat Euskal Diasporaren egunak. Jose Antonio Agirre lehendakariaren legadua erreibindikatzea da asmoa. Donibane Lohizunen egingo da ekitaldia gaur arratsaldean. Diasporaren Egunaren harira, Ziortza Olano Eusko Jaurlaritzako Kanpoko Euskal Diasporako zuzendaria, eta Ainhoa Apeztegia Euskadiren Mexikoko ordezkaria, izan doguz gaur Lau Haizetara saioan. Olanok euskal diaspora komunidade bizia eta dinamikoa dala nabarmendu dau, eta etorkizuneko beharretara egokitzeko beharra azpimarratu dau. Euskal Etxeek, gainera, euskal kultura, euskera eta identidadea munduan mantentzeko daben garrantzia goraipatu dau. Ainhoa Apeztegiak, barriz, Mexikon jendeak euskeraren aldeko apostua egiten dabela azaldu dau. Alkarrizketa bietan, beraz, mezu nagusia argia izan da: diaspora ez da iraganari lotutako zeozer bakarrik, etorkizuneko Euskal Herriaren parte be bada.

Euskadiko landa-ostatuetan batez besteko okupazinoa % 75,3koa izan da garagarrilean eta abuztuan, 2025eko udan baino puntu bat gehiago. Garagarrilean okupazinoa % 67,65ekoa izan da; abuztuan, % 82,94koa. Lurraldeka, Gipuzkoa izan da okupazino handiena izan dauen probintzia, % 82,4ko batez bestekoagaz. Eskualdeen artean, Debagoiena nabarmendu da garagarrilean, % 92,49ko okupazinoarekin, eta Oarsoaldea abuztuan, % 94,46gaz. Bizkaian, barriz, Enkarterriak % 93,46ko okupazinoa izan dau abuztuan. Nekaturreko datuen arabera, bezeroen % 70ak logela modalidadea aukeratzen dau, eta bidaiarien % 36 bikoteak dira. Gainera, erreserba-eskaeren ia % 74 espainiar estaduko bezeroena da, eta batez besteko egonaldia hiru egun ingurukoa da.

Adimen artifizialeko hainbat tresna biltzen dauz, besteak beste, audio eta bideoen transkripzinoak egiteko edo edukiak laburtzeko. Igor Astibiak azaldu dau tresna honeek kazetarien lana errazteko dirala, eta ez hareek ordezkatzeko. Bere esanetan, kazetariek informazinoa kontrastatu eta iturrietara joaten jarraitu behar dabe. Bestalde, desinformazinoaren arriskuaz ohartarazi dau. Horren aurrean, euskerazko komunikabideen gertutasuna eta sinisgarritasuna indargune dirala nabarmendu dau, eta hareen ikusgarritasuna handitzearen beharra azpimarratu dau.

Irailaren 18tik 26ra egingo da Zinemaldiaren 74. edizinoa, eta Bizkaiko kutsu nabarmena izango dau Lejarretaren lanak. Filma Bizkaiko hainbat txokotan grabatu dabe, tartean Getxon, Armintzan, Mundakan eta beste hainbat lekutan, eta Urko Lasagabaster, Itziar Ituño, Josean Bengoetxea, Miren Gastañaga eta Unax Hayden dira aktoreetako batzuk. "Inurri Itsuak" 1908ko Bizkaian kokatzen da, eta itsasontzi ingeles batek ikatz tona ugari dauazala hondartzan hondoa jotean hasten da istorioa. Algortako herritarrak kostaldera gerturatzen dira ikatza jasotzera, eta Zebas Jauregik aukera bat ikusten dau familia negu gogorretik salbetako. Pelikularen grabaketa erronka tekniko handia izan da, batez be ekatxak protagonismo berezia dauelako: filmaren zati handi bat ekatxpean jazotzen da, eta horretarako 30 metro inguruko luzera eta 20 metroko zabalera zuen espazio bat eraiki eben. Lejarretak azaldu dauenez, lurraldea eta familia harremanak funtsezkoak dira filmean, eta bere asmo nagusia ikusleak istorioagaz eta emozinoekin konektetea da. Zuzendariak nabarmendu dau Bizkaiko kostaldeko paisaiak garrantzi handia dauela personaien izaeran eta istorioaren garapenean. Filma urriaren 9an iritsiko da zinema-aretoetara, Zinemaldiko estreinaldiaren ondoren.

Eguzkiak azalaren osasunean izan daikeen eraginaz ohartarazi dau Bizkaiko Minbiziaren Aurkako Elkarteak, udea amaitu arren babes-neurriak urte osoan hartu behar dirala gogorarazoz. Oihana Urraza lurralde-koordinazinoko arduradunak azaldu dauenez, eguzkiak eragindako kalteak pilotu egiten dira urteakaz, eta eguzki-erradiazino ultramorea da azaleko minbiziaren arrisku-faktore nagusietako bat. Urrazak nabarmendu dau beltzaran jartea ez dala osasunaren sinonimoa, azalaren erreakzinoa baino, eta eguzkia larregi hartzeak azalaren zahartze goiztiarra eta orbanak be eragin leikezala. Babesari dagokionez, gerizpean egotea, erropa eta kapela erabiltea eta gitxienez 50eko babes-faktorea dauen eguzki-kremea erabiltea gomendatu dau. Gainera, kremea behar dan legez eta kantidade nahikoan aplikau behar dala azpimarratu dau. Azkenik, ohartarazi dau eguzkiaren erradiazino ultramorea ez dala udako kontua bakarrik: neguan eta egun hodeitsuetan be ailegetan dala, eta edurrak, urak edo hareak erradiazinoa islatu eta esposizinoa handitu leikiela. Horregaitik, Bizkaiko Minbiziaren Aurkako Elkarteak mezua argi itxi dau: eguzkia onuragarria izan daiteke, baina kontu handiz hartu behar da, eta azalaren babesa urte osoan mantendu.

Arrigorriagako Aztarna Muralismo alkarteak antolatutako ekitaldiak arte urbanoa, kaleko artea eta grafitia izango dauz ardatz, Zaratamoko Udalaren babesagaz. Igaz egin eben lehen edizinoa, eta Gurutzalde auzoko eskolako horma-irudia margotu eben. Arrakasta ikusita, aurten be jaialdia antolatzea erabagi dabe. Egun osoan zehar, Euskal Herriko hainbat txokotatik etorritako artistek parte hartuko dabe, tartean Bizkaia, Gipuzkoa, Araba eta Nafarroakoek. Andoni Ortiz Aztarna Muralismoko kideak azaldu dauenez, grafitiaren esentzia berreskuratu gura dabe, batez be letrak lantzen dabezan artistei protagonismoa emonez, nahi-ta ilustrazino eta marrazki estiloak be izango diran. Jaialdiaren helburuetako bat grafitiaren inguruan dagozan aurreretxiak gainditzea be bada. Ortizek nabarmendu dau grafitia ez dala nahitaez bandalismoagaz lotu behar, artista askok euren ingurua apaintzeko eta euren identidadea adierazoteko erabiltzen dabelako. Horregaitik, Mila Koloredun Jaia herritar guztiei edegita egongo da, bereziki umeei, kaleko artea gertutik ezagutzeko eta sorkuntza artistikorako beste aukera bat ezagutzeko.

Oinez edo korrika egiteko erronka kolektiboa izango da, eta helburua ez da lehiatzea,  jarduera fisikoa eta bizimodu osasungarria jai-giroan sustatzea baino. Parte-hartzaileek aukera bi izango dabez: oinezko erreleboak ordubetekoak izango dira, eta korrika eginez gero, gitxienez 20 minutuko saioak egin beharko dabez. Ibilbidea Bilboko erdigunean egingo da, Areatza ingurutik abiauta. Parte-hartzaileek gitxi gorabehera kilometro eta erdiko ibilbidea egingo dabe joan-etorrian. Antolatzaileen arabera, ekitaldiak gero eta parte-hartzaile gehiago daukaz, eta aurten dagoeneko 400 pertsona inguruk emon dabe izena. Jarduera fisikoaz gain, egun osoan zehar bestelako ekintzak eta musikea be izango dira. Parte hartzea doakoa da eta izena Activa Bizkaiaren webgunean emon daiteke irailaren 15era arte. Antolatzaileek 40 urtetik gorako herritarrak be animau dabez ekimenean parte hartzera, ez dalako aparteko prestakuntza fisikorik behar.

Mendatako martxea eta lasterketea domekan egingo dira, eta antolakuntzea azken prestaketekin dabil buru-belarri. Aurten be hainbat proba izango dira: 42 kilometro inguruko maratoia, 21 kilometroko ibilbidea, 13 kilometroko lasterketea eta umeentzako probea. Ibilbideek Mendata eta inguruko herriak zehartuko dabez, eta parte-hartzaileek Urdaibaiko paisaiaz gozatzeko aukerea izango dabe. Ekitaldia egiteko, guztira, 225 boluntarioren laguntzea izango dabe. Horreek ibilbidea presteteaz gain, izen-emoteetan, hornidura-postuetan eta beste hainbat lanetan jardungo dabe. Izen-emotea irailaren 3ra arte egin daiteke, eta 18 euroko prezioa dauka; besteak beste, hornidura-postuak, dutxak eta bazkaria barruan hartzen dauz. Antolatzaileek azpimarratu dabe auzolana ezinbestekoa dala ekitaldiak urtez urte aurrera egin daian. Izan be, martxeak Mendata eta ingurua ezagutarazteko be balio dau, eta herrian sortzen dauen giroa eta parte-hartzea nabarmendu dabez.  

Pabellon 6ek PELOTAZO! Estreinatuko dau gaur Aste Nagusiaren barruan, eta irailaren 20ra arte egongo da ikusgai. Antzerki Laborategiaren ekoizpen barriak etxebizitzaren krisia dauka ardatz, eta zortzi kontakizun desbardinen bidez helduko deutso gaiari. Getari Etxegarai eta Olatz Ganboak zuzendutako lanak hausnarketea eragitea bilatzen dau, baina baita barrea be. Etxegarairen esanetan, ikuskizunaren berezitasun nagusietako bat zortzi antzerkigileren begiradak obra berean batzea da. Bakotxak hamar minutu inguruko pieza bat sortu dau, tonu eta estetika propioagaz. Sei kontakizun gaztelaniaz dira eta bi euskeraz, eta guztiek etxebizitzearen arazoa daukie lotura. Alokairuak eta hipotekak ez ezik, etxegabetzeak edo putre-funtsak lako gaiak be jorratzen dabez. Lau aktorek, Alfonso Diezek, Aitor Fernandinok, Leire Orbek eta María Urcelayk, hainbat pertsonaia antzeztuko dabez. Etxegaraik nabarmendu dau antzezlanak jarrera argia hartzen dauala etxebizitzearen krisiaren aurrean, eta gaiari begirada kritiko eta zuzena eskaintzen deutsala. Gazteak bereziki animau dauz ikuskizunera hurreratzera, etxebizitzearen arazoa gehien pairatzen daben taldeetako bat diralako. Musikeak be pisu nabarmena dauka PELOTAZO!n. Etxegarairen arabera, musikal bat ez dan arren, musikea etenbako agirtzen da ikuskizunean, piezen arteko trantsizinoetan zein hasieran eta amaieran, eta aktoreek hainbat unetan abestu be egiten dabe. Adrián García de los Ojos arduratu da jatorrizko musikeaz.

Lekeitioko Zinemazaleak Elkarteak botako dau aurtengo San Antolin jaietako txupinazoa, herritarrek halan erabagita. Bozketan mila boto baino gehiago jaso dira, eta alkarteak urteotan herrian egindako lana eta kulturarekiko konpromisoa autortu gura izan dabe. David Madarieta Zinemazaleak Elkarteko presidenteak azaldu dauenez, gaur egun 827 bazkide inguru daukaz alkarteak. Horrez gain, hainbat boluntario taldek laguntzen dabe asteburuetako zinema saioetan, takilan zein bestelako zereginetan. Alkarteak programatzaile, informatiko eta bestelako laguntzaileak be badaukaz, eta herriarentzako sortutako proiektu zabala dala nabarmendu dau. Alkartea 2013an sortu zan, Lekeitioko zinema eskaintzeari jarraipena emoteko. Orduan, ikusgarri zinema digitalizatzeko behar zan inbertsinoari aurre egiteko crowdfunding kanpaina jarri eben martxan, eta 500 lagunetik gorako babesa lortu eben. Ordutik, zinema emonaldiak ez eze, bestelako kultur jarduerak be antolatzen dabez. San Antolin jaietako txupinazoa botateaz gain, pregoia be prest daukie dagoeneko. Aurten, lehen aldiz, zeinu hizkuntzako interpretea egongo da ekitaldian, eta horregaitik testua aurrez bialdu behar izan dabe. Madarietak nabarmendu dau herritarren autortzea pozik hartu dabela eta jaietako hasiera momentua berezia izango dala alkartearentzat.

Bizkaiko Txakolinaren aurtengo mahats-bilketea ohi baino nabarmen lehenago hasi da. Udako tenperatura altu eta iraunkorrek mahatsaren heltzea bizkortu dabe, eta hainbat mahastitan zikloa bi edo hiru aste inguru aurreratu da. Arteako Txakoli Ugabeko Ugaitz Iturbek azaldu dauenez, maiatzetik 30 gradutik gorako tenperaturak sarri izan dira, eta gau askotan be 20 gradutik gora mantenidu dira. Aurrerapena azken urteetan errepiketan ari dan joera baten barruan kokatu dau Iturbek. Bere aititeren garaian mahatsa urriaren erdikaldean batzen zala gogoratu dau; aitearen garaian, irailaren amaieran edo urriaren hasieran; eta azken urteetan irailaren 10etik aurrera hastea izan da ohikoena. Aurten, ostera, Txakoli Ugabekoen bariedade goiztar batzuk dagoeneko batu dabez, eta Iturbek dino bere 49 urteetan ez dauela hain kanpaina goiztarrik ezagutu. Bariedadeen artean be alde nabarmenak dagoz. Rieslinga eta Chardonnaya Hondarrabi Zuria eta Hondarrabi Zuri Zerratia baino lehenago heltzen dira, eta Txakoli Ubakoen lehenengo biak dagoeneko batu dabez. Bariedade nagusiei jagokenez, asteburu honetan hasiko dira mahatsa batzen. Upategi txikietan bilketeak lau edo bost egun inguru iraun leike; handienetan, barriz, bi aste ingurura luzatu leiteke. Datozen egunetako eguraldiak be baldintzatuko dau kanpainea. Mahatsa helduta eta bigun dagoanean, ekatxak dira arrisku nagusietako bat, aleak apurtu eta kalte handiak eragin leikiezalako. Euri jarraituak be mahats-bilketea eten eta luzatu leike. Halandabe, astebururako eguraldi ona espero danez, hainbat mahastizainek egun horreek aprobetxauko dabez aurtengo bilketeari bete-betean ekiteko.

Artzentalesko Euskeraren Aldeko Egunaren bigarren edizinoa ospatuko dabe zapatuan, abuztuaren 29an, Arte Bizkarra Kulturgintzak eta Ametzondo Euskera Alkarteak antolatuta. Gorka Belasko talde eragileko kideak azaldu dauenez, igaz Gari musikariak Artzentalesen joteko egindako proposamenetik sortu zan ekimena, eta izandako esperientzia onaren ostean jarraipena emotea erabagi dabe. Belaskok nabarmendu dau helburua herrian euskeraren inguruko sarea pixkanaka sendotzea eta hizkuntzeari erabilerarako espazio gehiago eskaintzea dala. Iazko ekimenak, ganera, Ametzondo Euskera Alkartea sortzeko bultzadea emon eban. Asmoa ez da urteko egun bakarrera mugatzea, urtean zehar bestelako ekimen txikerrak be antolatzea baino. Zapaturako egitaraua eguerdian hasiko da, irrintzi tailerra, bertsolariak, herri kantak eta putxera bazkaria tartean. Arratsaldean Pando Sales hirukoteak joko dau, eta eguneko hitzordu nagusia 19:00etan izango da, Ruper Ordorikaren kontzertuagaz. Belaskoren esanetan, Santziñako zezen-plazea euskal kulturearen inguruko bilgune bihurtzea gura dabe.

Paula Valluerca euskal sortzailea Bilbora itzuliko da HERZ. Desde lo más profundo de la patata ikuskizunagaz, 15 urte Londres eta Madril artean emon ostean. Komedia 2024an estreinatu zan Londresen, eta hainbat agertokitatik igaro ostean, La Fundición aretoak gaztelaniazko bost emonaldi hartuko dauz abuztuaren 26tik 30era. Kabareta, parodia eta bufoia buztartzen dauz, baina klauna dauka oinarri nagusi. Komediak barre eragiteaz gain, ikuslea deseroso sentiaraztea eta hausnarketara eroatea be bilatzen dau. Protagonistearen miserien bitartez, gaur egungo arrakastearen idea zalantzan ipinten dau, eta sare sozialetan zein beste esparru batzuetan erakusten dan itxurazko errealidadea kritiketan dau. Valluercaren esanetan, inspirazinoa aurkitzea ez da gatxa izan, sare sozialetan horretarako adibide ugari dagozalako. Obraren sorrerak lotura zuzena dauka sortzailearen bizipenakaz. Londres eta Madril artean 15 urte emon ostean Euskal Herrira bueltetean, atzerritik arrakastatsu itzultzearen inguruan sortzen diran aurreikuspen eta galderak hartu ebazan abiapuntu. Londrestik bueltatze hutsak sortzen dauen arrakasta irudia eta arrakasta bera zelan neurtzen dan aztertzeko interesa izan eban ikuskizuna sortzeko bultzadetako bat. Londresen izandako estreinaldiak harrera ona izan eban, eta ondoren beste hainbat agertokitan erakutsi dau lana. Santanderreko Mejor Reír 2025 zikloan, gainera, publikoaren saria eskuratu eban. Orain, etxean erakusteko aukerea izango dau barriro, La Fundiciónen Aste Nagusirako antolatutako bost emonaldietan.

Bilbok badauka biharko hitzordu nagusia buruan: Aste Nagusia hasiko da, eta Marijaia hirira heldu aurretik, bi emakumek izango dabe jaietako lehenengo momentu handiaren ardurea. Onintza Enbeita izango da pregoilaria eta Ainhoa Urrejola txupinerea, eta biak izango dira Arriagako balkoian biharko arratsaldean, jaiari hasierea emongo deutsien pregoia eta txupinazoaren protagonista. Biharko eguna heltzeko ordu batzuk baino ez diranean, urduritasuna ezin dabe ezkutatu. “Oso urduri gagoz”, aitortu dabe, baina urduritasun horren atzean badago poz eta ilusino handia. Izan be, Aste Nagusiaren hasierea lehen lerrotik bizitzea ez da egunero gertatzen dan zerbait, eta biek argi daukie biharko momentua euren bizitzako une berezietako bat izango dala. Onintza Enbeitak, bertsolari eta kazetariak, Arriagako balkoitik pregoia irakurriko dau. 2018an Bizkaiko Bertsolari Txapelketea irabazi eban lehenengo emakumea izan zan, eta Bilbo eta Aste Nagusiagaz lotura estua dauka. Berak berak Aste Nagusia “jai herrikoi politena” dala esan izan dau. Ainhoa Urrejolak, barriz, ia hiru hamarkada daroaz Kaixo konpartsan, eta bere bizitza osoa egon da lotuta Bilboko konpartsen eta Aste Nagusiaren munduagaz. Txupinera izateko aukerea, beraz, ez da kanpotik etorritako ardura bat: urteetan bizi eta landu dauan jai-ereduaren erdigunean jartea baino. Bi protagonistek aitortu dabe biharko momentua buruan bueltaka dabilkiela. Pregoia esateko unea, txupina botateko segundoak, Arriaga plazan batuko dan jentea eta Marijaiaren etorrerea izango dira jaietako lehenengo irudi handiak. Eta horren aurrean, urduritasuna saihestezina bada be, bien artean ideia bat nagusitzen da: jaiari hasierea emoteko gogoa. "Urduri, baina pozik” Elkarrizketan, Enbeitak eta Urrejolak ez dabe ezkutatu biharko egunak sortzen deutsen emozinoa. Txupinazoa eta pregoia une laburrak izango dira, baina atzean hilabeteetako itxaronaldia eta Aste Nagusia urteetan bizi izanaren esperientzia dago. Biek azpimarratu dabe, gainera, Aste Nagusia ez dala balkoi bateko ekitaldi hutsa. Jaiak kalean, konpartsetan, txosnetan eta herritarren parte-hartzean bizi dira. Horregaitik, euren eginkizuna jaiari lehenengo bultzadea emotea bada be, benetako protagonista Bilboko herria izango dala argi daukie. Bihartik aurrera, beraz, bederatzi eguneko jaiak hasiko dira Bilbon. Eta hasierako momentu horretan, Onintza Enbeitak pregoia irakurriko dau eta Ainhoa Urrejolak txupina botako dau, Marijaia protagonista nagusi dala. Orain, azken orduetako prestaketa eta urduritasuna baino ez dira geratzen. Bihar, Arriagako balkoia beteko da, plaza jentez, eta Aste Nagusiak eztanda egingo dau.

Munduko krisi humanitarioen egoereak okerrera egin dau azken urteetan. Gatazkek gora egin dabe eta gero eta gatxagoa da laguntza behar daben pertsonengana heltzea, Nagore Eskisabel Mugarik Gabeko Medikuak erakundeko Euskadiko arduradunak azaldu dauenez. Gaur egun 50 gatazka baino gehiago dagoz aktibo munduan, eta 250 milioi pertsona inguruk preminazko laguntza humanitarioa eta babesa behar dabe. Beharrizanak handitzen dabilzan arren, horreei erantzuteko behar dan diruaren laurena be ez da heltzen. Ganera, Estatu Batuak, Alemania, Japonia eta beste hainbat herrialde laguntza humanitariorako baliabideak murrizten dabilz. Baliabide faltari gatazka eremuetan lan egiteko zailtasunak gehitu behar jakoz. Eskisabelek ohartarazo dau nazinoarteko zuzenbide humanitarioa gero eta gitxiago errespetetan dala, eta osasun-langileen, ospitaleen eta biztanleria zibilaren aurkako erasoak gero eta ohikoagoak dirala. Mugarik Gabeko Medikuak erakundeak eurak 15 langile galdu dauz azken hiru urteetan. Testuinguru horretan, herritarren ekarpena ezinbestekoa dala nabarmendu dau. Euskadin 42.130 bazkide eta kolaboratzaile daukaz Mugarik Gabeko Medikuak erakundeak, eta 2025ean 9,9 milioi euroko ekarpena egin eben. Babes pribadu horri esker, erakundeak independentziaz erabagi leike non dagoan laguntzeko premiarik handiena.

Athleticen 40 urteko itxaronaldia, bost final galduta, porrotak, frustrazioak eta, azkenean, Kopa altxatzeko poza. Horixe da Julen Axpek bere bakarrizketan umorez eta ironiaz jorratuko dauena. Abuztuaren 25ean Campos Eliseos Antzokira eroango dau ikuskizuna, eta bertan Athleticek arrakastaren bila egindako bidea hartuko dau ardatz, futboletik harago doazen gaiak be tartekatuz. Izan be, Axperen esanetan, garrantzitsuena ez da beti irabaztea, bidean ikasitakoa baino. Umoristak azaldu deuskunez, bai athleticzaleentzako bai beste zaleentzako sortutako bakarrizketea da, umorea, futbola eta barreak ez dira faltako. Bakarrizketea sortzeko ideia, 2024ko kopako ibilbidean etorri jaon umoristari. Sevillako finala galdu edo irabazi, baina horretaz zeozer idatzi behar ebala pentsau eban, eta holan sortu zan 'Camino al existo'.

Garagarrilean Loiuko aireportuak 800.000 bidaiariren langa gainditu izanak agerian ixten dau hegazkin bidezko garraioaren hazkundea ez dala eten, Jauzi Ekosozialaren arabera. Talde ekologistak gogor kritikatu dau errekor hori, batez be erregistratutako udarik beroenetako baten gertatu dalako, eta erakunde publikoei eskatu deutsie hegazkinaren erabilerea sustatzeari itxi eta garraio eredu jasangarriagoen aldeko apustua egiteko. "Hegazkinaren erabilerea handitzen gagozan bitartean, klima larrialdiari aurre egiteko behar doguzan emisioen murrizketak gero eta gatxagoak izango dira", adierazo dau Hodei Rodriguezek, Jauzi Ekosozialeko kideak. Bere esanetan, gainera, hegazkinaren emisioen eragina ez da ingurumenaren eremura mugatzen, aireportuaren inguruko herritarren osasunean be eragina daukalako, zaratak lo arazoak eta estresa eragin leikiezalako eta airearen kutsadurak arnas sistemari kalte egin leikion. Jauzi Ekosozialak, beraz, hegaldi kopurua murrizteko neurriak hartzea eta diru publikoa trena eta autobusa hobetzera bideratzea eskatu dau. "Ez dogu uste Loiuko aireportuaren handitzea aurrerapenaren sinonimoa danik; benetako erronkea garraio publiko eraginkor eta eskuragarria bermatzea da", azpimarratu dau Rodriguezek.

Bilboko Konpartsek eta GUKAk "Aste Nagusian euskera nagusi" dinamikea jarri dabe martxan, jaietan euskeraz egiteko aukerak handitzeko eta Aste Nagusia euskaldunentzako gune eroso eta segurua izateko. Maialen Gago Bilboko Konpartsetako kideak nabarmendu dau azken urteetan hainbat pausu emon dabezala euskerearen presentzia indartzeko. Ekimenak jaietako bederatzi egunetatik harago joan gura dau, muntaketa lanetan eta urte osoan antolatzen diran jardueretan be euskerearen erabilerea sustatuz. Euskaldunek euskeraz jarduteko aukerea izateaz gain, hizkuntza ikasten dabilzanek be erabilteko espazioak aurkitzea da helburuetako bat. Horretarako, Bilboko Konpartsek euren barruko hizkuntza-errealidadearen diagnostikoa egin dabe. Javier Arriaga konpartsetako kideak azaldutako datuen arabera, bilkuretan parte hartzen dabenen % 54k egiten dau euskeraz, txosnetan jartzen dan musikearen % 27 inguru da euskerazkoa eta kanpo-komunikazinoaren % 84 egiten dabe euskeraz. Diagnostikotik abiatuta, konpartsek hurrengo urteetarako konpromisoak zehaztu dabez, euskerearen erabileran identifikautako hutsuneak beteteko. Era berean, Bilboko Udala eta ostalaritza zein astialdiko bestelako eragileak be inplikatzera deitu dabez, Aste Nagusian ez ezik, Bilbon be euskerazko astialdirako aukerak handitzeko.

DalecandELA Festek bosgarren edizinoa ospatuko dau irailaren 17tik 20ra Getxoko Portu Zaharrean, eta aurten be musikaz, kirolaz eta gastronomiaz beteko da jaialdia. Lau egunetan zehar, askotariko jarduerak eta zuzeneko emonaldiak egongo dira, Duncan Dhu, Still River, Diamond Dogs, Luke Winslow-King, Gonzalo Portugal, La Sonrisa de Julia eta Smile, besteak beste. Horrez gain, The Rock & Kids Bandeak ume eta nagusien arteko musikaz gozatzeko proposamena eskainiko dau. DalecandELA Festen helburua, urtero legez, Alboko Esklerosi Amiotrofikoa (ELA) ikusarazotea eta gaixotasunaren inguruko kontzientziazinoa handitzea da, baita ikerketarako eta ELAgaz bizi diran personei laguntzeko dirua batzea be. Ibon Galarraga, jaialdiaren antolatzaileetariko batek azaldu dauenez, mezua betikoa da: gaixotasunari ikusgarritasuna emotea eta ikerketea bultzatzea. Iaz 18.000 pertsona baino gehiago hurreratu ziran jaialdira, eta aurten be parte-hartzea sustatu gura dabe. Galarragak herritarrak animau dauz "animau egiten dot jentea etortzera eta parte hartzera", eta gogorarazo dauenez, "ekintzetan parte hartzearekin laguntzen dabe". Izan be, jaialdira joan eta bertan antolatzen diran jardueretan parte hartzeak ELAren aurkako burrokan laguntzea dakar, aldi berean musikaz eta jai-giroaz gozatzeko aukerea eskainiz.

Bizkaiko hiru parke naturaletako parketxeek 20.320 bisitari hartu dabez 2026ko lehen sei hileetan. Gorbeiako Parketxea izan da bisitari gehien jaso dauana, 7.845 pertsonagaz. Ondoren, Urkiolakoa, 6.285 bisitari izan dauz, eta Armañonek 6.190. Bizkaiko Foru Aldunditik adierazo dabenez, natura parkeak bisitatzen dabenei, informazinoa eta arreta emoteaz gain, parketxeak oso garrantzitsuak dira ingurumen zabalkundean eta hezkuntzan. Lau Haizetara irratsaioan Gorbeiako Parketxearen eguneroko lana ezagutu dogu. Nerea Etxebarria hezitzaileak azaldu dauanez, Gorbeiako Parketxea Areatzan dagoan interpretazino-zentroa da. Gorbeiak beste interpretazino zentro bat daukala gogoratu dau, Arabako aldean. Urteko lehen sei hilekoan Gorbeiak izan dauan kopuru handiaren atzean, ikastetxeetako hezkuntza-programak dagozala azaldu dau Etxebarriak. 3.210 ikaslek hartu dabe Gorbeiako jarduera didaktikoetan urtarriletik bagilera bitartean. Parketxeak edade desbardinetako ikasleei zuzendutako programak eskaintzen dauz, Haur Hezkuntzatik Batxilegora arte. Eskaintza zabala da: ekosistemak ezagutzeko ibilbideak, baserri edo artzain baten lana ezagutzeko jarduerak... Helburu nagusia, ez da Gorbeia ezagutzea bakarrik. Etxebarriak nabarmendu dauanez, ingurumenarenganako kontzientzia sortzea be bada helburu nagusietako bat. Gainontzeko bisitariei jagokonez, eta interpretazino zentroa Areatzan kokatuta dagoanez eta inguruan balnearioak, agroturismoak, ostatuak eta hotelak dagozanez, turistek be osotuten dabe bisitari profila. Urte osoan zehar dago publiko desbardina. Familiak eta bikoteak dira beste bisitari talde garrantzitsu batzuk, baina talde antolatuak be hurreratzen dira Parketxera, euren ibilbideak eta txangoak prestauta. Gorbeiako Parketxeak, ganera, bisita gidatuak eta ibilbideak eskaintzen dauz urte osoan zehar.

Mendebaldeko Saharako gazteen egunerokotasuna, ametsak eta erresistentzia ezagutzeko aukerea dago egunotan Gernika-Lumon. Gernika Memoriaren lekuko plataformak eta Gernikatik Mundurak Hautsa eta harearen artean zutik: gazteak herri sahararraren eskubideen alde argazki erakusketea ekarri dabe, kultur etxearen laguntzagaz. Horrez gain, erakusketa bultzatzeko, Euskal Herriko Saharar Emakumeen Elkartea eta Espainiako Saharar Emakumeen Batasun Nazionala taldeakaz alkarlanean be aritu dira. Taldeetako arduradunak —Ergia Baba Hadj eta Mansoura Babouzid, hurrenez hurren— Gernikan bizi dira. Erakusketea irailaren 4ra arte egongo da ikusgai Elai Alai areto txikian. Argazki bildumea Nuria Gonzalez argazkilariak 2017 eta 2019 urteen bitartean Tindoufeko gazte errefuxiatu sahararrakaz eta lau hezkuntza zentrogaz egindakoa da. Jon Argintxona Gernika Memoriaren Lekuko plataformako kideak Lau Haizetara saioan azaldu dauanez, erakusketak alderdi bi erakusten dauz: alde batetik, Tindoufeko bizimoduaren gogortasuna; eta bestetik, egoera horren erdian gazteek mantentzen dabezan ilusinoa, ametsak eta etorkizunerako gogoak. Argazkien maila artistikoa be nabarmendu dau Argintxonak. Bere esanetan, Gonzalezen lana oso ona da. Irudien argitasunak, koloreek eta lanketak balio artistiko handia emoten deutsie. Baina irudi horreen atzean dagoan errealidadea da, bere ustez, erakusketearen benetako indarra.  

Bilboko Konpartsak dagoeneko murgilduta dagoz 2026ko Aste Nagusiaren prestaketa-lanetan. Konpartsakideak Areatzan batu dira txosnen muntaketeari ekiteko, eta hamar egun izango dabez jai-eremua prest ixteko. Guztira, 27 txosna altzauko dabez aurten, abuztuaren 22an Marijaiaren etorrerea ospatzeko. Muntaketea auzolanean egiten dabe ehundaka konpartsakidek, eta Bilboko Konpartsek nabarmendu dabenez, txosnak ez dira jai-gune hutsak: autogestinoan, alkarlanean eta parte-hartzean oinarritutako Aste Nagusiaren eredua ordezkatzen dabe. Ander Aristondo Bilboko Konpartsetako kideak azaldu dau hamar eguneko lana daukiela aurretik jai-eremua prest izteko. Aurtengo egitarauak 622 jarduera izango dauz, era guztietako publikoentzako proposamenakaz. Kontzertuek be leku nabarmena izango dabe, eta agertokietatik Zea Mays, Bulego, ETS, Bengo, Arene 6, Potato, Graffiti, Zaunka, Chulería Joder, Kiliki, XpresidentX, Akerbeltz eta Cherry Boppers lako talde eta artistak igaroko dira. Aristondok azpimarratu dauenez, eskaintza zabala prestau dabe Areatzara hurreratzen diranentzako. Horrez gain, gastronomia, herri-kirolak, tailerrak, jolasak eta bestelako jarduerak be izango dira. Konpartsek jai parekide, euskaldun eta eraso bako jai-gunea aldarrikatu dabe, eta herritarrei Aste Nagusia errespetuz eta arduraz bizitzeko deia egin deutsie.

Bilbao Orkestra Sinfonikoak jarduera beteko uda dauka aurretik. 2025-2026 denporaldia balorazino positiboagaz amaitu ostean eta 2.600 abonadugaz, BOSek bere maximo historikoen inguruan itxi dau denporaldia, eta garagarrileko atsedenaldiaren ostean barriro ekin deutso jardunari. Iñigo Alberdi BOSeko zuzendari kudeatzaileak nabarmendu dau gogotsu heldu deutsiela udako hitzorduei. Datozen asteetan, BOS Donostiako Musika Hamabostaldian Euskadiko Orkestragaz batera arituko da, Santanderreko Nazinoarteko Jaialdian parte hartuko dau eta Bilboko Aste Nagusian Urtz taldeagaz joko dau. Irailean, besteak beste, Sigur Rós talde islandiarragaz batera be eskainiko dau kontzertua Euskalduna Bilbaon. Udako egitarauaren barruan, Bizkaiko hainbat herritara be helduko da orkestra. Alberdik azaldu dau BOSen bokazinoa "Bizkaia guztiko orkestra izatea" dala, eta etorkizunean herrietan presentzia handiagoa izatea gura dabela. Orkestra osoagaz joteko leku egokiak topetea beti erraza ez dan arren, formatu txikerragoak erabilita herri gehiagotara heltzeko aukerea ikusten dabe.

Etxepare Euskal Institutuak eta Aurten Bai euskaltegiak antolatutako barnetegiaren bigarren txandan nazinoarteko 22 ikasle batu dira Zornotzan. Europa eta Ameriketako hainbat herrialdetatik etorritako ikasleek ikasturtean zehar euren unibertsidadeetan ikasitako euskerea sendotzeko eta euskal kulturea bertatik bertara ezagutzeko aukerea daukie. Monika Madinabeitia Etxepare Euskal Institutuko Euskera eta Unibertsidade arloko zuzendariak nabarmendu dauanez, oso giro ona sortu da aurtengo taldean. Bere esanetan, ikasle horreek funtsezkoak dira euskerea eta euskal kulturea euren herrialdeetan ezagutarazoteko. Gehienak hizkuntzalaritzaren inguruko ikasketetatik hurreratzen dira euskerara, hizkuntzearen ezaugarriek erakarrita. Aurten 38 ikaslek hartu dabe parte aurrez aurreko egotaldietan: 16k lehenengo txandan eta 22k bigarrenean. Horreez gain, beste 12 ikaslek telematikoki egin dabe ikastaroa. Madinabeitiak programaren harrera "oso positiboa" izan dala azpimarratu dau, eta eskaria eskaintzea baino handiagoa izan danez, ikasle batzuk kanpoan geratu dirala azaldu dau. Etxepare Euskal Institutuaren unibertsidade sareak be nazinoarteko presentzia zabala dauka. 2024-2025 ikasturtean 19 herrialdetako 35 unibertsidadetan eskaini zan euskerea eta euskal kulturea ikasteko aukerea, eta 1.300 ikasle baino gehiago matrikulau ziran. Sare horren bidez, euskerea Euskal Herritik milaka kilometrora ikasteko interesa daukien ikasleengana heltzen da.

Begoñako Amatxuren itsas prozesinoa egingo dabe barriro abuztuaren 14an, Santurtzitik Bilbora. Aurten 350 lagunek hartuko dabe parte zazpi ontzi ofizialetan, igaz baino ontzi bi gehiagok. Ganera, traineru batek Amatxuren irudia lagunduko dau itsasadarrean zehar. Ekimenak gero eta parte-hartze handiagoa dauka. Hirugarren urtez jarraian plaza guztiak agortu dira eta 50 lagun baino gehiago geratu dira itxaron-zerrendan. Begoñako Anaidiko Jose Andres Etxebarriak nabarmendu dauenez, prozesinoak indar handia hartu dau azken urteotan. Aurtengo prozesinoa arratsaldez egingo da, itsasaldiaren baldintzetara egokitzeko. Ekitaldiak Santurtziko San Jorge parrokian hasiko dira 16:30ean, eta handik Begoñako Amatxuren irudia prozesinoan eroango dabe porturaino. Ondoren, ontziak Santurtzitik abiatu eta itsasadarrean gora egingo dabe Bilboraino. Bilbora heldutakoan, Amatxuren irudia lehorreratu eta prozesinoak Santiago katedraleraino jarraituko dau. Etxebarriak azaldu dauenez, antolakuntzeak lan handia eskatzen dau, Santurtziko eta Bilboko ekitaldiak, ontziak eta baimenak koordinadu behar diralako, baina Begoñako Anaidiaren helburu nagusia Begoñako Amatxurenganako debozinoa sustatzea dala azpimarratu dau. Aurten be alkartasunak protagonismo berezia izango dau. Begoñako Anaidiak oso-osorik entregauko dauz abuztuaren 14ko eta 15eko ospakizunetan jasotako dohantzak, Venezuelako lurrikarak kaltetutako pertsonei laguntzeko. Laguntzea, Caritas Bizkaiaren bitartez zabalduko da.

Euskeraz bizi gura daben herritarren egunerokoa errazteko sortu dabe Gure Txokoak egitasmoa. Mapa interaktibo baten bidez, euskerazko zerbitzua eskaintzen daben tabernak, jatetxeak, dendak, hotelak eta bestelako establezimentuak aurkitu daitekez, erabiltzaileek euren inguruan edo Euskal Herriko beste edozein tokitan euskeraz artatuko dauzan lekuak erraz topau dagiezan. Xumar Altzugarai sortzaileetako batek azaldu dauenez, proiektua behar praktiko batetik sortu zan, euskeraz artatuko eben lekuak aurkitzeko zailtasunak ikusita. Hasieran aisialdiko establezimenduak batu ebezan arren, gaur egun osasun arloko profesionalak, aholkularitzak eta bestelako zerbitzuak be gehitu ditue, herritarren proposamenei esker. Egitasmoak dagoeneko mila txoko inguru batzen dauz, eta auzolanean hazten jarraitzea da sustatzaileen asmoa. Erabiltzaileek, eurek proponidu leikiez leku barriak, eta behin egiaztauta, mapara gehitzen dira. Gure Txokoak gidak euskerazko arretea eskaintzen daben establezimenduei ikusgarritasuna emotea eta tokiko merkataritzea indartzea be badau helburu.

Ikuskizunetako eta ekitaldietako teknikariek grebea egin dabe gaur Gasteizko jaietan, sektoreko lan-baldintzak hobetzea eta lan-hitzarmen duina lortzea eskatzeko. Teknikariok sindikatuak deitutako mobilizazinoa ez da bakarra izango; datozen egunetan Donostiako eta Bilboko jaietan be grebak iragarrita dagoz. Ander Sierra Teknikariok sindikatuko kideak azaldu dauenez, bi urte eta erdi baino gehiago daroez patronalagaz negoziatzen, baina ez dabe akordiorik lortu. Sindikatuak salatu dau gaur egun sektoreak prekariedade egoerea bizi dauala; lanaldi luzeak, atseden faltak, aparteko orduak behar bezala ez ordaintzea eta kontziliazino arazoak ohikoak dirala dinoe. Teknikariok sindikatutik administrazino publikoen ardurea be azpimarratu dabe, diru publikoagaz antolatzen diran ekitaldietako kontratazino baldintzek egoera hori betikotzen dabela uste dabelako. Mobilizazinoen helburua, euren esanetan, ez da jaiak zapuztea, sektore osoarentzako lan-baldintza duinak eta hitzarmen barri bat lortzea baino.

Bilboko arkitekturea, ondarea eta urigintza herritarrengana hurreratzeko helburua dauka Open House Bilbao. Jaialdiak hamargarren edizinoa ospatuko dau irailaren 28tik urriaren 4ra. Urteurren berezi honetan, bisita gidatuak, tailerrak, berbaldiak eta doako jarduera ugari eskainiko dira, eta aurtengo programazinoak Bilbo eregi daben ofizio, material eta jakintzak izango dauz ardatz. Jaialdian boluntario izateko izen-emote epea zabalik dago. Iñigo Diaz de Olarte boluntarioen arduradunak azaldu dauenez, Open House Bilbao arkitekturea herritar guztiei hurreratzeko sortu zan, eta ez dago arkitekturan aditua izan beharrik parte hartzeko. Urtero ehundaka lagunek laguntzen dabe bisitariei harrera egiten, taldeak gidatzen eta jaialdia aurrera ateratzen. 2017an lehen aldiz egin zanetik, Open House Bilbaok hazkunde nabarmena izan dau. Hasierako asteburuko egitarautik aste osoko programazinoa eskaintzera igaro da, eta gaur egun Open House Worldwide nazinoarteko sarearen parte da. Antolatzaileek nabarmendu dabe hamargarren urteurrena aukera parebakoa izango dala Bilboko ondarea beste ikuspegi batetik ezagutzeko eta herritarren parte-hartzea sustatzeko.

Donostiako Miramar jauregian egiten dabilzan Esoterismo eta Terapia Naturalen 31. topaketan parte hartzen dabil Mikel Lizarralde medium-a, Izarpe Institutuko sortzaile eta presidentea. Urtero lez, berbaldiak, tailerrak, erakustaldiak eta hainbat diziplinatako profesionalak batzen dira topaketan. Lizarralde mediumtasunaren inguruan dagozan aurreretxiak argitzen saiatu da Bizkaia Irratiko Lau Haizetara saioan. Bere esanetan, medium baten lana ez da etorkizuna asmatzea edo pertsonen pentsamentuak irakurtzea. Bere eginkizuna, azaldu dauenez, beste aldean dagozan senide edo bidelagunen eta bizirik dagozan pertsonen arteko bitartekari izatea da, jasotzen dauen informazinoa ahalik eta fideltasun handienagaz helarazoz. Horregaitik, mediumtasuna "oso gauza sagradua" dala nabarmendu dau. Umetatik bizi izan dau gaitasun hori, nahiz eta autortu hasierako urteak "oso gogorrak" izan zirala. Denporaren poderioz onartu eban medium-a zala, eta 2008an Izarpe Institutua sortu eban, arlo horretan prestakuntzea eskaini eta pertsonei modu profesinonalean laguntzeko helburuagaz. Gaur egun, mediumtasunaz gain, doluaren laguntzea, terapia eta bestelako ikastaroak be eskaintzen dauz institutuan.

Bilboko Aste Nagusiko programazinoan euskeraz izango dan ikuskizun bakarra izango da aurten Z.U.K.U.A.. Maria Cruickshank eta Ugaitz Alegria aktoreek sortu eta antzeztutako proposamena da, eta biak Lau Haizetara saioan izan dira ikuskizunaren sorrereaz eta helburuez berbetan. Azaldu dabenez, umorea izango da ikuslea erakartzeko tresnea, baina baita eguneroko kontraesanen eta gizartearen presinoen inguruan hausnartzeko bidea be. Cruickshankek azaldu dau Z.U.K.U.A. Euskalduna Bilbaoren proposamen batetik sortu zala. Aste Nagusiko jai giroaren erdian, publikoari "kit-kat" moduko tarte fresko eta dibertigarria eskaintzea da asmoa. Ikuskizuna bi bakarrizketatan oinarritzen da: Cruickshankek emakume, ama eta feminista moduan bizi izandako esperientziak kontauko dauz; Alegriak, barriz, gorputzaren inguruko presino sozialak eta euskal nortasuna jorratuko dauz. Bi aktoreen esanetan, umore absurdoak gai sakonak modu naturalean jorratzeko aukerea emoten dau. Horregaitik, helburua ez da barre egitea bakarrik; ikusle bakotxak bere autokritikea egitea eta gizartea hobetzeko keinu txikerren inguruan hausnartzea be bada. Halaber, pozik agertu dira aurten be Bilboko Aste Nagusian euskerazko ikuskizun bakarra izango diralako, nahiz eta etorkizunean euskerazko eskaintza handiagoa egotea nahiko leukien. Z.U.K.U.A. abuztuaren 23an, 26an, 28an eta 29an eskainiko dabe Euskalduna Jauregiko areton txikian.

Abuztuaren 12an urteetako gertakari astronomikorik berezienetako bat biziko da. Ilargiak Eguzkia erabat estaliko dau, eta Euskal Herritik eguzki-eklipse oso bat ikusteko aukerea egongo da. Naiara Barrado Izagirre Astrofisikan doktorea eta EHUko Planeta Zientzien taldeko ikertzaileak azaldu dauenez, eklipse osoak 18 hilabetean behin jazotzen dira Lurrean, baina kasu gehienetan munduko beste leku batzuetatik baino ezin dira ikusi. Oraingoaren berezitasuna, barriz, etxetik mobidu barik ikusi ahal izango dala da. Barradok azaldu dau fenomenoa jazotzeko Eguzkia, Ilargia eta Lurra ia erabat lerrokatuta egon behar dirala. Eklipsea 19:30 inguruan hasiko da, eta osotasuna 20:30 aldera helduko da. Bilbon 30 segundo ingurukoa izango da; hegoalderago, barriz, minutu eta erdi ingurura luzatuko da. Une horretan bakarrik kendu ahal izango dira homologautako eklipse-betaurreko, Eguzkiaren koroa begi hutsez ikusteko. Ikertzaileak gogorarazo dau fenomenoa segurtasunez behatzeko homologautako eklipse-betaurrekoak erabili behar dirala, eta aurrez Eguzkia ondo ikusiko dan behaketa-leku bat aukeratzea komeni dala. Abuztuaren 12ko eklipsea, gainera, 2026 eta 2028 artean Iberiar penintsulan izango dan eklipse-hirukotearen lehenengoa izango da.

130 gaztek eta ia 650 kilometrok osotu dabe EuskarAbenturaren zortzigarren espedizinoa. Hilabetez Euskal Herria oinez zeharkatu ostean, Getxon amaitu da aurtengo ibilbidea. Antolatzaileek nabarmendu dabe helburu nagusia bete dala: gazteen artean euskerazko harreman sareak sortzea eta hizkuntza-ohituretan benetako aldaketak eragitea. Haizea Solagurenbeaskoa EuskarAbenturako komunikazino arduradunak Bizkaia Irratian azaldu dauenez, uda beroak antolakuntzan moldaketak egitera behartu badauz be, espedizinoa normaltasunez garatu da. Gainera, gazteen balorazinoek erakutsi dabe esperientziak eragina izan dauela euskerearen erabilerean eta eguneroko hizkuntza-ohituretan. Aurten, lehenengoz, Sakana eta Ondarroa bisitatu dauz EuskarAbenturak. Solagurenbeaskoaren esanetan, horrek gazteei Euskal Herriko errealidade soziolinguistiko desbardinak bertatik bertara ezagutzeko aukera emon deutse, eta euskeraren inguruko kontzientzia sendotzen lagundu dau. Era berean, nabarmendu dau egitasmoak aurrera egiteko erakunde eta babesleen laguntza ezinbestekoa dala.

Ondarroako kirolaren historia ez da emoitzetan bakarrik idatzi. Argazkiak, kronikak, kartelak eta urteetan zehar bildutako dokumentuak be funtsezkoak dira herri baten kirol ondarea ez galtzeko. Helburu horregaz urteak daroaz Iñaki Beitia ondarrutarrak Ondarroako kirolaren leihoa egitasmoaren bidez herriko kirolaren memoria batu, antolatu eta zabaltzen. Kirolagaz lotura estua izan dau betidanik. Atletismoan hasi zan, saskibaloian entrenatzaile eta sustatzaile moduan jardun dau, eta urte luzez herriko kirolaren kronikak eta emoitzak batu izan dauz. Esperientzia horrek guztiak bultzatuta sortu eban, orain dala hamar urte inguru, sare sozialen bidez, Ondarroako kirolaren historia zabaltzen dauen egitasmoa. Erretiroa hartu ostean, barriz, artxibo historikoa osotzeari ekin eutson. Gaur egun, artxiboak ehundaka orrialdetako ikerlanak batzen dauz. Besteak beste, arraunaren historiari buruzko lan monografikoak, Ondarroa Arraun Elkartaren estropaden datuak, herriko kirolarien ibilbideak, argazkiak, emoitzak, sailkapen ofizialak eta askotariko dokumentazinoa gordetzen dauz. Beitiaren esanetan, lan horren helburua ez da datuak pilatzea bakarrik; belaunaldi barriek Ondarroako kirolaren historia ezagutu eta herriko memoria galdu ez daiten laguntzea da. Horregaitik, egunero jarraitzen dau material barriaren bila, artxiboa handitzen eta herriko kirol ondarea guztion eskura jarten.